فرهنگ مصادیق:قضاوت - ویکی فقه - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Golafshan: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

2016-12-11T17:52:50Z

اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

Golafshan: Golafshan صفحهٔ قضاوت - ویکی فقه را به فرهنگ مصادیق:قضاوت - ویکی فقه منتقل کرد

2016-12-11T17:46:50Z

Golafshan صفحهٔ قضاوت - ویکی فقه را به فرهنگ مصادیق:قضاوت - ویکی فقه منتقل کرد

Kazem: اصلاح ارقام، اصلاح نویسه‌های عربی

2016-05-07T05:44:09Z

اصلاح ارقام، اصلاح نویسه‌های عربی

صفحهٔ تازه

<div class="head1">قضاوت - ویکی فقه</div>

== تعریف ==
«قضاوت» که عبارت از داوری کردن برای رفع نزاع و کشمکش در میان مردم است، یکی از منصب های بزرگی است که از جانب خداوند متعال برای پیغمبر صلی الله علیه و آله و امامان معصوم علیهم السلام و از جانب آنان برای فقیه جامع الشرایط تعیین شده است. <ref>تحریر الوسیله، ج۲، ص۴۰۴.</ref>

== منصب قضاوت در دیدگاه اسلام ==
منصب [[قضاوت]] در دیدگاه اسلام یکی از ارزشمندترین و در عین حال خطرناک ترین مناصب اجتماعی است؛ قاضی نیز در یک نگاه نماینده خدا و با فضیلت ترین انسان ها <ref>ص/سوره۳۸، آیه۲۶.</ref>(ای داود! ما تو را نماینده خود در زمین قرار دادیم، پس در میان مردم بحق داوری کن)و در نگاه دیگر از شقی ترین مردم شمرده شده است؛ زیرا به تعبیر امیر مؤمنان علیه السلام او در جایگاهی می نشیند که یا انبیا و اوصیا در آن قرار می گیرند و یا اشقیا بر آن تکیه می زنند <ref>وسائل الشیعه، ج۱۸، ص۷</ref>و فاصله این دو، فاصله بهشت و دوزخ است!<br/>

== اقسام قضاوت ==
امام خمینی قدس سره [[قضاوت]] را به دو قسم مطلق و مأذون تقسیم کرده است.<br/>

=== قضاوت مطلق ===
منظور، [[قضاوت]] مجتهد جامع شرایط است که علاوه بر شرایط عمومی قاضی یعنی بلوغ، عقل، ایمان و عدالت و مرد بودن از «اجتهاد مطلق»( مجتهدان را می توان به دو گروه تقسیم کرد؛<br/>
۱- کسانی که قدرت استنباط جمیع احکام دینی را دارند و حکم هر مسأله ای را که برای مردم پیش آید، می توانند با مراجعه به منابع معتبر بیابند. اینها از [[اجتهاد]] مطلق برخوردارند، یعنی دارای ملکه قدسیه الهی در استنباط مطلق احکام هستند.<br/>
۲- کسانی که فقط قدرت استنباط بعضی از احکام را دارند. اینها مجتهد متجزّی نام دارند.)نیز برخوردار است؛ بگونه ای که قادر است در همه مسائل پیش آمده و تمامی ابواب فقه، حکم الهی را با ملکه [[اجتهاد]] و استنباط شخصی استخراج کند و در [[قضاوت]] خود مستقل باشد. <ref>تحریر الوسیله، ج۲، ص۴۰۷.</ref> <ref>صحیفه نور، ج۱۲، ص۲۶.</ref><br/>
حضرت امام قدس سره مسائل زیر را بر اساس همین قسم بیان کرده، می فرماید:<br/>
الف- برای کسی که صلاحیت ندارد حرام است که در میان مردم به [[قضاوت]] بپردازد، اگر چه (قضاوت او) در مسائل جزئی و کوچک باشد. از این رو، تصدّی [[قضاوت]] برای کسی که خود را مجتهد عادل و جامع شرایط فتوا و حکم نمی شناسد، حرام است، هر چند که مردم به صلاحیت او معتقد باشند. <ref>تحریر الوسیله، ج۲، ص۴۰۵</ref><br/>
ب- [[قضاوت]] برای اهلش (مجتهد جامع شرایط) واجب کفایی است و گاهی نیز واجب عینی می شود و آن در جایی است که در شهر او یا جاهای نزدیک آن، به قدر کافی قاضی یافت نشود. <ref>تحریر الوسیله، ج۲، ص۴۰۵. </ref><br/>
ج- تصدّی [[قضاوت]] برای کسی که به خودش اطمینان دارد که می تواند وظایفش را انجام دهد، مستحب است، ولی در صورتی که افراد دیگر به قدر کفایت وجود داشته باشند، بهتر است از آن دست بردارد تا از خطر و تهمت (ناشی از آن ) مصون بماند. <ref>تحریر الوسیله، ج۲، ص۴۰۵.</ref><br/>
د- بردن مرافعه نزد قضات جَور (: کسانی که شرایط [[قضاوت]] در آنها جمع نیست) حرام است. <ref>تحریر الوسیله، ج۲، ص۴۰۵</ref><br/>
ه- قاضی باید طبق رأی خودش حکم صادر کند و نمی تواند به فتوای مجتهد دیگر [[قضاوت]] کند هر چند آن دیگری اعلم باشد. <ref>تحریر الوسیله، ج۲، ص۴۰۷</ref><br/>
=== قضاوت مأذون ===
منظور از آن، [[قضاوت]] مجتهد متجزی و یا غیرمجتهدی است که با اذن و اجازه مجتهد جامع الشرایط به کار [[قضاوت]] اشتغال دارد. در این قسم، قاضی در قضاوتش مستقل نیست، بلکه منصوب از سوی دیگری است. مجتهد متجزّی و نیز کسی که از مجتهد جامع الشرایط تقلید می کند در صورت اذن مجتهد جامع الشرایط می تواند [[قضاوت]] کند و براساس تقلید به داوری در میان مردم بپردازد و حکم قضایی صادر کند. امام راحل قدس سره در این باره می فرماید:<br/>
در قسم اول، قاضی مجتهد جامع الشرایط است و لازم نیست که هیچ کسی او را نصب کند، ولی در قسم دوّم، در بعضی از احوال که [[قضاوت]] زیاد است و افراد به آن زیادی نیستند که بتوانند همه مراکز [[قضاوت]] را قاضی واجد همه شرایط گذارند و قاضی واجد شرایط کم است. در این صورت فقیه مجتهد عادل، اشخاصی را که مورد اطمینان هستند که [[اجتهاد]] را هم نمی دانند، ولی از کتاب هایی که در این باب نوشته شده است می توانند مسائل قضا را بفهمند و مورد اطمینان هم هستند و ظاهراً عدله هم هستند اینها را نصب می کند که [[قضاوت]] کنند... از طرف من هم مجازند که جعل [[قضاوت]] کنند تا [[قضاوت]] شرعی بشود. <ref>صحیفه نور، ج۱۲، ص۲۶.</ref><br/>
با این جهت گیری فقهی حضرت امام قدس سره زمینه حلّ مشکل [[قضاوت]] در کشور فراهم شد. در قانون نیز مقرر گردید که به دلیل نداشتن مجتهد جامع الشرایط به قدر کفایت، شورای عالی قضایی از لیسانسیه های قضایی الهیات، علوم قضایی و اداری و طلّاب باسابقه که دو سال خارج فقه خوانده باشند استفاده کند. <ref>حقوق اساسی در جمهوری اسلامی ایران، دکتر سید جلال الدین مدنی، ج ۶، ص ۲۸۲- ۲۸۳.</ref><br/>

== منبع ==
احکام حقوقی اسلام ج۱، ص۱۵-۱۷.

== پانویس ==
{{پانویس|colwidth=30em|۲}}
<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [http://www.wikifeqh.ir/%D9%82%D8%B6%D8%A7%D9%88%D8%AA ویکی فقه] - تاریخ برداشت :۹۵/۲/۱۱</span></div>

@@ سطر ۲: / سطر ۲: @@
 == تعریف ==
-«قضاوت» که عبارت از داوری کردن برای رفع نزاع و کشمکش در میان مردم است، یکی از منصب های بزرگی است که از جانب خداوند متعال برای پیغمبر صلی الله علیه و آله و امامان معصوم علیهم السلام و از جانب آنان برای فقیه جامع الشرایط تعیین شده است. <ref>تحریر الوسیله، ج۲، ص۴۰۴.</ref>
+«قضاوت» که عبارت از داوری کردن برای رفع نزاع و کشمکش در میان مردم است، یکی از منصب‌های بزرگی است که از جانب خداوند متعال برای پیغمبر صلی الله علیه و آله و امامان معصوم علیهم السلام و از جانب آنان برای فقیه جامع الشرایط تعیین شده است. <ref>تحریر الوسیله، ج۲، ص۴۰۴.</ref>
 == منصب قضاوت در دیدگاه اسلام ==
-منصب [[قضاوت]] در دیدگاه اسلام یکی از ارزشمندترین و در عین حال خطرناک ترین مناصب اجتماعی است؛ قاضی نیز در یک نگاه نماینده خدا و با فضیلت ترین انسان ها <ref>ص/سوره۳۸، آیه۲۶.</ref>(ای داود! ما تو را نماینده خود در زمین قرار دادیم، پس در میان مردم بحق داوری کن)و در نگاه دیگر از شقی ترین مردم شمرده شده است؛ زیرا به تعبیر امیر مؤمنان علیه السلام او در جایگاهی می نشیند که یا انبیا و اوصیا در آن قرار می گیرند و یا اشقیا بر آن تکیه می زنند <ref>وسائل الشیعه، ج۱۸، ص۷</ref>و فاصله این دو، فاصله بهشت و دوزخ است!<br/>
+منصب [[قضاوت]] در دیدگاه اسلام یکی از ارزشمندترین و در عین حال خطرناک‌ترین مناصب اجتماعی است؛ قاضی نیز در یک نگاه نماینده خدا و با فضیلت‌ترین انسان‌ها <ref>ص/سوره۳۸، آیه۲۶.</ref>(ای داود! ما تو را نماینده خود در زمین قرار دادیم، پس در میان مردم بحق داوری کن)و در نگاه دیگر از شقی‌ترین مردم شمرده شده است؛ زیرا به تعبیر امیر مؤمنان علیه السلام او در جایگاهی می‌نشیند که یا انبیا و اوصیا در آن قرار می‌گیرند و یا اشقیا بر آن تکیه می‌زنند <ref>وسائل الشیعه، ج۱۸، ص۷</ref>و فاصله این دو، فاصله بهشت و دوزخ است!<br/>
 == اقسام قضاوت ==
@@ سطر ۱۲: / سطر ۱۲: @@
 === قضاوت مطلق ===
-منظور، [[قضاوت]] مجتهد جامع شرایط است که علاوه بر شرایط عمومی قاضی یعنی بلوغ، عقل، ایمان و عدالت و مرد بودن از «اجتهاد مطلق»( مجتهدان را می توان به دو گروه تقسیم کرد؛<br/>
+منظور، [[قضاوت]] مجتهد جامع شرایط است که علاوه بر شرایط عمومی قاضی یعنی بلوغ، عقل، ایمان و عدالت و مرد بودن از «اجتهاد مطلق»( مجتهدان را می‌توان به دو گروه تقسیم کرد؛<br/>
-۱- کسانی که قدرت استنباط جمیع احکام دینی را دارند و حکم هر مسأله ای را که برای مردم پیش آید، می توانند با مراجعه به منابع معتبر بیابند. اینها از [[اجتهاد]] مطلق برخوردارند، یعنی دارای ملکه قدسیه الهی در استنباط مطلق احکام هستند.<br/>
+۱- کسانی که قدرت استنباط جمیع احکام دینی را دارند و حکم هر مسأله‌ای را که برای مردم پیش آید، می‌توانند با مراجعه به منابع معتبر بیابند. اینها از [[اجتهاد]] مطلق برخوردارند، یعنی دارای ملکه قدسیه الهی در استنباط مطلق احکام هستند.<br/>
-۲- کسانی که فقط قدرت استنباط بعضی از احکام را دارند. اینها مجتهد متجزّی نام دارند.)نیز برخوردار است؛ بگونه ای  که قادر است در همه مسائل پیش آمده و تمامی ابواب فقه، حکم الهی را با ملکه [[اجتهاد]] و استنباط شخصی استخراج کند و در [[قضاوت]] خود مستقل باشد. <ref>تحریر الوسیله، ج۲،  ص۴۰۷.</ref> <ref>صحیفه نور، ج۱۲، ص۲۶.</ref><br/>
+۲- کسانی که فقط قدرت استنباط بعضی از احکام را دارند. اینها مجتهد متجزّی نام دارند.)نیز برخوردار است؛ بگونه‌ای  که قادر است در همه مسائل پیش آمده و تمامی ابواب فقه، حکم الهی را با ملکه [[اجتهاد]] و استنباط شخصی استخراج کند و در [[قضاوت]] خود مستقل باشد. <ref>تحریر الوسیله، ج۲،  ص۴۰۷.</ref> <ref>صحیفه نور، ج۱۲، ص۲۶.</ref><br/>
-حضرت امام قدس سره مسائل زیر را بر اساس همین قسم بیان کرده، می فرماید:<br/>
+حضرت امام قدس سره مسائل زیر را بر اساس همین قسم بیان کرده، می‌فرماید:<br/>
-الف- برای کسی که صلاحیت ندارد حرام است که در میان مردم به [[قضاوت]] بپردازد، اگر چه (قضاوت او) در مسائل جزئی و کوچک باشد. از این رو، تصدّی [[قضاوت]] برای کسی که خود را مجتهد عادل و جامع شرایط فتوا و حکم نمی شناسد، حرام است، هر چند که مردم به صلاحیت او معتقد باشند. <ref>تحریر الوسیله، ج۲، ص۴۰۵</ref><br/>
+الف- برای کسی که صلاحیت ندارد حرام است که در میان مردم به [[قضاوت]] بپردازد، اگر چه (قضاوت او) در مسائل جزئی و کوچک باشد. از این رو، تصدّی [[قضاوت]] برای کسی که خود را مجتهد عادل و جامع شرایط فتوا و حکم نمی‌شناسد، حرام است، هر چند که مردم به صلاحیت او معتقد باشند. <ref>تحریر الوسیله، ج۲، ص۴۰۵</ref><br/>
-ب- [[قضاوت]] برای اهلش (مجتهد جامع شرایط) واجب کفایی است و گاهی نیز واجب عینی می شود و آن در جایی است که در شهر او یا جاهای نزدیک آن، به قدر کافی قاضی یافت نشود. <ref>تحریر الوسیله، ج۲، ص۴۰۵. </ref><br/>
+ب- [[قضاوت]] برای اهلش (مجتهد جامع شرایط) واجب کفایی است و گاهی نیز واجب عینی می‌شود و آن در جایی است که در شهر او یا جاهای نزدیک آن، به قدر کافی قاضی یافت نشود. <ref>تحریر الوسیله، ج۲، ص۴۰۵. </ref><br/>
-ج- تصدّی [[قضاوت]] برای کسی که به خودش اطمینان دارد که می تواند وظایفش را انجام دهد، مستحب است، ولی در صورتی که افراد دیگر به قدر کفایت وجود داشته باشند، بهتر است از آن دست بردارد تا از خطر و تهمت (ناشی از آن ) مصون بماند. <ref>تحریر الوسیله، ج۲، ص۴۰۵.</ref><br/>
+ج- تصدّی [[قضاوت]] برای کسی که به خودش اطمینان دارد که می‌تواند وظایفش را انجام دهد، مستحب است، ولی در صورتی که افراد دیگر به قدر کفایت وجود داشته باشند، بهتر است از آن دست بردارد تا از خطر و تهمت (ناشی از آن ) مصون بماند. <ref>تحریر الوسیله، ج۲، ص۴۰۵.</ref><br/>
 د- بردن مرافعه نزد قضات جَور (: کسانی که شرایط [[قضاوت]] در آنها جمع نیست) حرام است. <ref>تحریر الوسیله، ج۲، ص۴۰۵</ref><br/>
-ه- قاضی باید طبق رأی خودش حکم صادر کند و نمی تواند به فتوای مجتهد دیگر [[قضاوت]] کند هر چند آن دیگری اعلم باشد. <ref>تحریر الوسیله، ج۲، ص۴۰۷</ref><br/>
+ه- قاضی باید طبق رأی خودش حکم صادر کند و نمی‌تواند به فتوای مجتهد دیگر [[قضاوت]] کند هر چند آن دیگری اعلم باشد. <ref>تحریر الوسیله، ج۲، ص۴۰۷</ref><br/>
 === قضاوت مأذون ===
-منظور از آن، [[قضاوت]] مجتهد متجزی و یا غیرمجتهدی است که با اذن و اجازه مجتهد جامع  الشرایط به کار [[قضاوت]] اشتغال دارد. در این قسم، قاضی در قضاوتش مستقل نیست، بلکه منصوب از سوی دیگری است. مجتهد متجزّی و نیز کسی که از مجتهد جامع  الشرایط تقلید می کند در صورت اذن مجتهد جامع  الشرایط می تواند [[قضاوت]] کند و براساس تقلید به داوری در میان مردم بپردازد و حکم قضایی صادر کند. امام راحل قدس سره در این باره می فرماید:<br/>
+منظور از آن، [[قضاوت]] مجتهد متجزی و یا غیرمجتهدی است که با اذن و اجازه مجتهد جامع  الشرایط به کار [[قضاوت]] اشتغال دارد. در این قسم، قاضی در قضاوتش مستقل نیست، بلکه منصوب از سوی دیگری است. مجتهد متجزّی و نیز کسی که از مجتهد جامع  الشرایط تقلید می‌کند در صورت اذن مجتهد جامع  الشرایط می‌تواند [[قضاوت]] کند و براساس تقلید به داوری در میان مردم بپردازد و حکم قضایی صادر کند. امام راحل قدس سره در این باره می‌فرماید:<br/>
-در قسم اول، قاضی مجتهد جامع  الشرایط است و لازم نیست که هیچ کسی او را نصب کند، ولی در قسم دوّم، در بعضی از احوال که [[قضاوت]] زیاد است و افراد به آن زیادی نیستند که بتوانند همه مراکز [[قضاوت]] را قاضی واجد همه شرایط گذارند و قاضی واجد شرایط کم است. در این صورت فقیه مجتهد عادل، اشخاصی را که مورد اطمینان هستند که [[اجتهاد]] را هم نمی دانند، ولی از کتاب هایی که در این باب نوشته شده است می توانند مسائل قضا را بفهمند و مورد اطمینان هم هستند و ظاهراً عدله هم هستند اینها را نصب می کند که [[قضاوت]] کنند... از طرف من هم مجازند که جعل [[قضاوت]] کنند تا [[قضاوت]] شرعی بشود. <ref>صحیفه نور، ج۱۲، ص۲۶.</ref><br/>
+در قسم اول، قاضی مجتهد جامع  الشرایط است و لازم نیست که هیچ کسی او را نصب کند، ولی در قسم دوّم، در بعضی از احوال که [[قضاوت]] زیاد است و افراد به آن زیادی نیستند که بتوانند همه مراکز [[قضاوت]] را قاضی واجد همه شرایط گذارند و قاضی واجد شرایط کم است. در این صورت فقیه مجتهد عادل، اشخاصی را که مورد اطمینان هستند که [[اجتهاد]] را هم نمی‌دانند، ولی از کتاب‌هایی که در این باب نوشته شده است می‌توانند مسائل قضا را بفهمند و مورد اطمینان هم هستند و ظاهراً عدله هم هستند اینها را نصب می‌کند که [[قضاوت]] کنند... از طرف من هم مجازند که جعل [[قضاوت]] کنند تا [[قضاوت]] شرعی بشود. <ref>صحیفه نور، ج۱۲، ص۲۶.</ref><br/>
-با این جهت گیری فقهی حضرت امام قدس سره زمینه حلّ مشکل [[قضاوت]] در کشور فراهم شد. در قانون نیز مقرر گردید که به دلیل نداشتن مجتهد جامع  الشرایط به قدر کفایت، شورای عالی قضایی از لیسانسیه های قضایی الهیات، علوم قضایی و اداری و طلّاب باسابقه که دو سال خارج فقه خوانده باشند استفاده کند. <ref>حقوق اساسی در جمهوری اسلامی ایران، دکتر سید جلال الدین مدنی، ج ۶، ص ۲۸۲- ۲۸۳.</ref><br/>
+با این جهت گیری فقهی حضرت امام قدس سره زمینه حلّ مشکل [[قضاوت]] در کشور فراهم شد. در قانون نیز مقرر گردید که به دلیل نداشتن مجتهد جامع  الشرایط به قدر کفایت، شورای عالی قضایی از لیسانسیه‌های قضایی الهیات، علوم قضایی و اداری و طلّاب باسابقه که دو سال خارج فقه خوانده باشند استفاده کند. <ref>حقوق اساسی در جمهوری اسلامی ایران، دکتر سید جلال الدین مدنی، ج ۶، ص ۲۸۲- ۲۸۳.</ref><br/>
 == منبع ==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۲۱ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۱۷:۴۶
(بدون تفاوت)