فرهنگ مصادیق:فلسفه و آثار قربانی - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Golafshan: Golafshan صفحهٔ فلسفه و آثار قربانی را به فرهنگ مصادیق:فلسفه و آثار قربانی منتقل کرد

2016-12-11T11:39:16Z

Golafshan صفحهٔ فلسفه و آثار قربانی را به فرهنگ مصادیق:فلسفه و آثار قربانی منتقل کرد

User2 در ‏۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۵، ساعت ۱۴:۴۹

2016-05-19T14:49:26Z

User2: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

2016-05-19T14:47:55Z

اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

صفحهٔ تازه

<div class="head1"> فلسفه و آثار قربانی </div>

==مقدمه==
مقالات قرآنی خلیل منصوری [[حج]] یکی از ارکان اسلام است. از این رو دارای نقش‌ها و کارکردهای چندی در حوزه‌های عبادی و اجتماعی است. نقش [[حج]] در حوزه مسایل اجتماعی و دنیوی همان اندازه با اهمیت و تأثیرگذار است که در حوزه عبادی، خودسازی معنوی دارای تأثیرات بسیار می‌باشد.<br/>
مناسک حج، اموری چند را در برمی گیرد که یکی از آن‌ها [[قربانی]] است. [[قربانی]] همان گونه که از نام آن پیداست به قصد تقرب الی الله صورت می‌گیرد و در زبان فارسی اصطلاح [[قربانی]] بخشی از مهم‌ترین فلسفه و اهداف آن را تبیین می‌کند هرچند که بیانگر تمام فلسفه و اهداف نمی‌باشد. از این رو نویسنده با بررسی آموزه‌های قرآنی و تحلیل و تبیین قرآن می‌کوشد تا در این مطلب، نگرش قرآن را به فلسفه و آثار [[قربانی]] بیان کند. با هم این مطلب را از نظر می‌گذرانیم.<br/>

== چیستی قربانی ==
[[قربانی]] در زبان عربی به معنای اضحیه است<ref>المعجم الفارسی الکبیر، ج۳، ص۲۰۸۵ ذیل واژه قربانی.</ref> لذا روز دهم ماه ذی الحجه که [[قربانی]] در آن روز انجام می‌گیرد به عنوان عید الاضحی نامگذاری شده است.<br/>
در اصطلاحات فقهی، [[قربانی]] به معنای حیوانی است که در روز عید قربان (عیدالاضحی) تا روز دوازدهم یا سیزدهم به صورت واجب یا مستحب ذبح یا نحر می‌شود. <ref>الحدائق الناضره، ج۱۷، ص۱۹۹ و نیز جواهر الکلام، ج۱۹، ص۲۱۹.</ref><br/>
البته برخی قید تبرعی و مستحبی بودن را در معنای اضحیه ذکر کرده‌اند برای اینکه [[قربانی]] واجب را شامل نشود.<ref>الموسوعه الفقهیه المیسره، ج۳، ص۴۲۰.</ref><br/>
در کاربردهای قرآنی هنگامی که از [[قربانی]] سخن به میان می‌آید، منظور معنایی گسترده تر از معنای پیش گفته است و مراد هر حیوانی است که به شکل واجب و یا تبرعی در هر زمانی از جمله زمان [[حج]] و ماه ذی الحجه در منی و غیر آن در راه رضای الهی و تقرب و [[تقوا]] ذبح می‌شود.<br/>
در قرآن این معنا با الفاظی چون بدن، بهیمه الانعام، قلائد، منسک، هدی، نحر و مانند آن بیان شده است.<br/>

== تاریخچه قربانی==
خداوند در داستان فرزندان آدم، به [[قربانی]] آنان اشاره می‌کند و این گزارش را حاوی اطلاعاتی عبرت آموز، شایان ذکر و پر فایده می‌شمارد. <ref>مائده، آیه۲۷.</ref> در این گزارش که خداوند پیامبرش را مأمور می‌کند تا آن را به طور صحیح نقل کند<ref>همان.</ref> آمده است که فرزندان آدم برای تقرب به خداوند، [[قربانی]]‌هایی را پیشکش درگاه الهی می‌کنند.<br/>
از گزارش برمی آید که این اتفاق در خارج افتاده است و این گونه نیست که ماجرای [[قربانی]] کردن فرزندان آدم تنها افسانه یا امری نمادین و سمبلیک بوده باشد.<br/>
اجرای مراسم [[قربانی]] کردن فرزندان آدم را شاید بتوان گفت که نخستین نوع خود در کل تاریخ بشریت بوده است، از این رو خداوند در این آیه و آیات دیگر به آن‌ها می‌پردازد. در این گزارش آمده است که پس از انجام قربانی، یکی از دو [[قربانی]] پذیرفته و دیگر رد شده است. هر چند که نام دو نفر یاد نشده است ولی در گزارش‌های تاریخی این معنا مورد تاکید بوده است که آن کس که [[قربانی]] اش پذیرفته شده هابیل بود و از قابیل [[قربانی]] پذیرفته نشده است.<ref>مجمع البیان، طبرسی، ج ۳ و ۴، ص ۲۸۳ و نیز روح المعانی، ج ۴، جزء ۶، ص ۱۶۳.</ref><br/>
خداوند علت عدم قبول [[قربانی]] قابیل را بی تقوایی قابیل بیان می‌کند، چنان که علت پذیرفته شدن و یا زمینه ساز قبولی [[قربانی]] هابیل وجود تقوائی است که در وی بوده است.<br/>
پس از قبولی و رد [[قربانی]] نخستین نزاع میان انسان‌ها رخ می‌دهد و قابیل برادرش را تهدید می‌کند که تو را می‌کشم و در نهایت به سبب همین بی تقوایی و مسلط شدن وسوسه‌های نفسانی برادرش را به قتل می‌رساند.<ref>مائده، آیه ۳۰.</ref><br/>
البته [[قربانی]] کردن هر چند که با فرزندان آدم آغاز شد ولی به ایشان ختم نشد، زیرا گزارش‌های قرآنی حکایت از آن دارد که [[قربانی]] کردن در همه امت‌ها به عنوان یکی از آیین‌ها و مناسک شریعت تشریع شده بود و آنان می‌بایست آن را به جا می‌آوردند. از جمله این آیات که گزارشی از مناسک در امت‌های پیشین را بیان می‌کند، آیات ۳۴ و ۶۷ سوره [[حج]] است؛ زیرا چنان که مفسران گفته‌اند مراد از منسک در این آیات به معنای [[قربانی]] <ref>مجمع البیان، ج ۷ و ۸، ص ۱۳۴ و معالم التنزیل، بغوی، ج ۳، ص ۳۴۰.</ref>یا مکان [[قربانی]] و ریختن خون چارپایان به قصد عبادت است<ref>مجمع البیان، ج ۷ و ۸، ص ۱۵۰ و نیز معالم التنزیل، بغوی، ج ۳، ص ۳۵۰.</ref> آیه ۳۴ این معنا را نیز تبیین می‌کند که [[قربانی]] چهارپایان و انعام در امت‌های گذشته رایج بوده و اصولا در [[حج]] یکی از شرایط [[قربانی]] بشمار می‌رفت.<br/>
به گزارش قرآن، حتی در میان برخی از اقوام ذبح و [[قربانی]] فرزندان وجود داشته است و حضرت ابراهیم(ع) برای این که این عمل را منسوخ نماید، خود اقدام به ذبح اسماعیل(ع) و سپس جایگزینی قوچ به جای آن می‌کند.<ref>صافات، آیات ۱۰۲ تا ۱۰۷ و نیز تفسیر کبیر، فخر رازی، ج ۱۳، ص ۱۳۸.</ref> البته آن حضرت(ع) برای این که این عمل را به طور کامل تغییر دهد از سوی خداوند نخست ماموریت می‌یابد تا فرزند خویش اسماعیل را ذبح کند<ref>صافات، آیات ۱۰۱ و ۱۰۲.</ref> و اسماعیل نیز در برابر فرمان [[قربانی]] شدن تسلیم شده و اعلام رضایت می‌کند.(همان) و حتی تا آن جا پیش می‌روند که اسماعیل پیشانی اش را برای [[قربانی]] شدن به خاک می‌افکند<ref>صافات، آیات ۱۰۲ تا ۱۰۵.</ref> و پس از آشکار شدن درجه ایمان و خلوص حضرت ابراهیم و اسماعیل(ع) خداوند قوچ را جایگزین او می‌سازد.<ref>همان آیات.</ref><br/>
قرآن همچنین گزارش می‌کند که پس از حضرت ابراهیم(ع) در دوران جاهلیت نیز عمل [[قربانی]] ادامه یافت با این تفاوت که آنان [[قربانی]] خویش را تقدیم بتان می‌کردند<ref>حج، آیه ۴۰ و نیز المیزان، ج ۱۴، ص ۳۷۲.</ref> در حالی که در اعمال حجی که حضرت ابراهیم(ع) تشریع کرده بود، ذبح [[قربانی]] برای خداوند یکتا و یگانه بود.<ref>حج، آیات ۲۶ تا ۲۸.</ref><br/>
در دوره جاهلیت و صدر اسلام، قلاده به گردن [[قربانی]] [[حج]] انداختن از رسوم آن زمان بوده است<ref>مائده، آیات ۲ و ۹۷.</ref> تا این چنین، [[قربانی]] خویش را نشانه دار کنند و همه از آن گاه شوند. این یکی از معانی شعائر در آن زمان بوده است. این عمل در زندگی اجتماعی آنان تا آن اندازه نقش داشت که [[قربانی]]‌های قلاده دار را با احترام می‌نگریستند و به خود اجازه نمی‌دادند تا نسبت به [[قربانی]] نشانه دار هتک و بی احترامی روا دارند. <ref>مائده، آیه ۲.</ref><br/>
این سخت گیری تا آن اندازه بود که به خود اجازه نمی‌دادند تا از منافع دام‌های تعیین شده برای [[قربانی]] در [[حج]] استفاده‌ای کنند <ref>حج، آیات ۳۲ و ۳۳.</ref> البته پس از بعثت پیامبر(ص) این ممنوعیت برداشته شد و خداوند جواز بهره برداری از منافع چارپایان تعیین شده برای [[قربانی]] در [[حج]] را تا روز ذبح داد.<ref>حج، آیات ۲۷ تا ۳۲.</ref> بنابراین حاجیان می‌توانستند از شتران علامت زده شده، برای حمل بار و سوار شدن و تغذیه از شیر آنان بهره گیرند.<ref>همان.</ref> البته این جواز استفاده به معنای بی احترامی و هتک حرمت نبود بلکه لازم بود تا احترام حیوانات مشخص شده برای [[قربانی]] [[حج]] مراعات گردد.<ref>حج آیات ۳۲ تا ۳۶ و نیز مائده، آیه ۲.</ref><br/>
عرب جاهلی افکار و عقاید باطل دیگری نیز داشت که از آن جمله می‌توان به تحریم گوشت [[قربانی]] و استفاده از آن برای [[حج]] گزار اشاره کرد (همان) که خداوند نه تنها آن را مجاز شمرده است بلکه مستحب دانسته است که بخشی از گوشت [[قربانی]] را به خود اختصاص داده و بخورند.<br/>
خداوند در آیاتی چند از ذبح [[قربانی]] برای انصاب<ref>مائده، آیات ۳ و ۹۰.</ref> و برای بتان<ref>انعام، آیه ۱۳۷.</ref> در جاهلیت گزارش می‌کند و آن را رفتاری ناروا و سنتی نادرست و غلط معرفی می‌نماید. آنان در این عمل ناروا و سنت باطل خویش تا آن جا پیش رفته بودند که گاه حتی فرزندان خویش را برای بتان [[قربانی]] می‌کردند و آن را عامل تقرب خویش به سوی بتان می‌دانستند. (المیزان، ج ۷، ص ۳۶۱)<br/>
در اعمال [[قربانی]] بنی اسرائیل این معنا گزارش شده است که آنان علامت قبولی [[قربانی]] از سوی خداوند را آتش گرفتن [[قربانی]] می‌دانستند. این گزارش تأیید می‌کند که چنین اتفاقی برای [[قربانی]]‌های بنی اسرائیل می‌افتاده است.<ref>آل عمران، آیه ۱۸۳.</ref> شاید از این روست که گمان شده که در هنگام پذیرش [[قربانی]] هابیل نیز آن [[قربانی]] آتش گرفته است چنان که در برخی از روایات این معنا آمده و تأکید شده است.<br/>
به نظر می‌رسد که سوخته شدن [[قربانی]] به آتش آسمانی، معجزه‌ای برای برخی از پیامبران و رسولان بنی اسرائیل بود<ref>کشاف، زمخشری، ج ۱، ص ۴۴۸.</ref> و سوختن [[قربانی]] مدعی رسالت در آتش آسمانی، نشانه راست گویی او از دیدگاه یهود بوده است. بنابراین نمی‌توان سوختن هر [[قربانی]] را در امت یهود گزارش کرد و پذیرفت.<br/>
شگفت این که همین کسانی که چنین ادعائی دربارهٔ سوختن به آتش آسمانی داشتند، پیامبران خویش را که چنین معجزه‌ای می‌آورند می‌کشتند؛ زیرا آنان به هواهای نفسانی و وسوسه‌های شیطانی بیش تر پای بند بودند تا به معجزات پیامبران خویش، از این رو وقتی نخست خواهان سوخته شدن [[قربانی]] پیامبر(ص) به آتش آسمانی می‌شوند، خداوند بر این نکته تأکید می‌کند که آنان حتی اگر چنین معجزه‌ای ببینند باز ایمان نمی‌آورند.<ref>آل عمران، آیه ۱۸۳.</ref><br/>

== فلسفه تشریع قربانی ==
چنان که گذشت [[قربانی]] برای همه امت‌ها از سوی خداوند تشریع شده است<ref>حج، آیات ۳۴ و ۶۷.</ref> و هدف از تشریع [[قربانی]] برای همه امت‌ها این بود که تنها تسلیم در برابر خداوند یکتا باشند و هر آن چه فرمان می‌دهد به حکم تعبد عمل کنند. به سخن دیگر، سنجش تعبد و ایمان و تسلیم محض از مهم‌ترین علل تشریع حکم [[قربانی]] است که در آیه ۳۴ سوره [[حج]] بیان شده است.<br/>
در همین آیه و نیز آیه ۳۶ سوره [[حج]] هم چنین یاد کرد و ذکر الله به عنوان یکی از اهداف تشریع [[قربانی]] بیان می‌شود؛ زیرا این گونه اعمال موجب می‌شود تا آدمی در لحظاتی به یاد خداوندی بیفتد که فرمان [[قربانی]] را صادر کرده است.<br/>
در همین آیات این معنا نیز مورد تأکید قرار گرفته است که تنها یک نوع [[قربانی]] از سوی خداوند تشریع شده که همان [[قربانی]] برای خداوند یکتا و یگانه است؛ درحالی که مشرکان مدعی بودند که مناسک و مذابح دیگری تشریع شده است که از جمله [[قربانی]] برای بتان برای تقرب به خداوند یکتاست که خداوند این اتهام را در آیه ۳۴ سوره [[حج]] رد می‌کند.<ref>التحریر و التنویر، ج ۸، جزء ۱۷، ص ۲۵۹.</ref><br/>
البته نمی‌توان از تأثیرات و آثار دیگر [[قربانی]] که در فلسفه تشریع آن نقش دارد چشم پوشی کرد؛ زیرا [[قربانی]] کارکردها و نقش‌های دیگری دارد که از آن جمله می‌توان آن را یکی از مصادیق بزرگ و مهم احسان به شمار آورد. <ref>حج، آیات ۳۶ و ۳۷.</ref> تبیین این معنا به زودی خواهد آمد.<br/>

== احکام ذبح ==
برای این که فلسفه و هدف تشریع [[قربانی]] تحقق یابد، خداوند احکامی را برای ذبح [[قربانی]] بیان داشته است که از جمله می‌توان به لزوم ذکر خداوند و یا هر نام دیگر از اسمای حسنای خداوندی هنگام ذبح و یا نحر [[قربانی]] <ref>حج، آیه ۲۸.</ref>، اجتناب از هر نوع شرک در اجرای [[قربانی]]<ref>حج، آیات ۲۷ تا ۳۱.</ref>، لزوم تعظیم خداوند هنگام ذبح [[قربانی]] با گفتن تکبیر (حج، آیات ۳۶ و ۳۷) و حرمت خوردن از [[قربانی]] که به شرک ذبح شده <ref>مائده، آیه ۳.</ref> اشاره کرد. اصولا از نظر قرآن، تنها [[قربانی]] ای پذیرفته و قبول می‌شود که برای خداوند باشد و شخص فقط به قصد تقرب به او این عمل را انجام دهد. <ref>مائده، آیه ۲۷ و [[حج]] آیات ۳۶ و ۳۷.</ref><br/>
اطعام به نیازمندان از گوشت [[قربانی]] [[حج]] از جمله احکام آن است که در آیاتی چند از جمله ۳۶ سوره [[حج]] و نیز ۲۷ و ۲۸ همین سوره به آن اشاره شده است. شاید بتوان گفت یکی از فلسفه‌ها و اهداف [[قربانی]] در [[حج]] اطعام نیازمندان و فقیران است که معنای دیگری از اطعام نیز می‌باشد.<br/>
البته دست یابی به این هدف هرگز منافی دست یابی انسان به فلسفه اصلی [[حج]] و [[قربانی]] یعنی [[تقوا]] نخواهد بود که در آیاتی چند از جمله ۳۶ و ۳۷ سوره [[حج]] بر آن تأکید شده است.<br/>
در همین رابطه خداشناسی<ref>مائده، آیه ۹۷.</ref> و شکر در برابر نعمت‌های فراوان خداوندی از جمله چارپایان<ref>حج آیه ۳۶.</ref> و یادکرد خداوند در روزهای مشخص و معین<ref>حج، آیات ۲۷ و ۲۸ و ۳۶.</ref> از دیگر اهداف تشریع [[قربانی]] در [[حج]] است. [[قربانی]] باید به سه بخش تقسیم شود. بخشی برای [[حج]] گزار، بخشی برای هدیه به مؤمنان و بخشی دیگر به فقیران داده می‌شود.<ref>حج، آیه ۳۶.</ref> بهتر آن است که این [[قربانی]] به صورت غذا پخته و مردم بدان اطعام شوند و خود [[قربانی]] کننده نیز از آن غذا بخورد.<ref>حج آیه ۳۶.</ref><br/> [[قربانی]] می‌تواند انعام یعنی گاو، گوسفند و شتر باشد. بنابراین گاو و گوسفند ذبح می‌شوند و شتر نحر می‌گردد. ذبح گوسفند آسان‌ترین و کم‌ترین حد [[قربانی]] در [[حج]] دانسته شده است.<ref>بقره، آیه ۱۹۶ و عیون اخبار الرضا، ج ۳، ص ۱۲۰ که در آن هدی همان گوسفند معرفی شده است.</ref><br/>
[[قربانی]] در اسلام چنان مستحب است که برای هر عملی چون عقیقه فرزند و خرید خانه و مسافرت و هر امری دیگر سفارش شده است و در زمان [[حج]] حتی مستحب است که انسان اگر بتواند قرض بگیرد و گوسفند [[قربانی]] کند. در کلام امامان معصوم(ع) می‌خوانیم کسی که پولی نداشته باشد تا [[قربانی]] کند، می‌تواند قرض کند و این سنت را به جای آورد. علی علیه السلام فرمود: «اگر مردم می‌دانستند [[قربانی]] چه ثمره‌ای دارد، قرض می‌گرفتند و [[قربانی]] می‌کردند. با اولین قطره خونی که از [[قربانی]] بریزد، [[قربانی]] کننده بخشوده می‌شود.» <ref>وسائل الشیعه، ج ۱۴، ص۲۱۰.</ref> در کتاب شریف المراقبات دربارهٔ فضیلت [[قربانی]] در عید قربان آمده است: «از اعمال بسیار ارجمند این روز، [[قربانی]] است که در انجام آن باید ادب و آئین بندگی به خوبی رعایت شود… فراموش نکنیم در چنین روزی، [[قربانی]] نکردن و از ایثار مالی اندک در راه خدا امتناع کردن، چیزی جز خست و خسارت نیست.»<br/>

== آثار و برکات قربانی ==
در مطالب گذشته برخی از آثار و برکات [[قربانی]] بیان شد. اما ناگفته نماند که آثار و برکاتی دیگر برای [[قربانی]] بیان شده است که از جمله آن می‌توان به دست یابی به رحمت واسعه الهی اشاره کرد که در آیات ۹۷ و ۹۸ سوره [[حج]] بیان شده است.<br/>
همچنین قرار گرفتن در زمره نیکوکاران و اهل احسان <ref>حج، آیات ۳۶ و ۳۷.</ref> و بهره مندی از مغفرت الهی <ref>مائده، آیات ۹۷ و ۹۸.</ref> از دیگر آثاری است که خداوند برای این عمل زیبا و خالص بنده بیان کرده است.<br/>
خداوند [[قربانی]]‌ها به ویژه آن‌هایی که پیش از [[قربانی]] نشانه گذاری می‌شوند و همه مردم از آن آگاه شده و مطلع می‌گردند را به عنوان یکی از عوامل موثر در قوام جامعه بر می‌شمارد. به این معنا که این گونه اعمال موجب می‌شود تا انسجام میان امت افزایش یابد و افراد جامعه به اشکال مختلف به هم پیوند بخورند. به ویژه آن که همه افراد از این [[قربانی]] استفاده کرده و از گوشت آن تناول می‌کنند و محبت و مهر در میان امت فزونی می‌یابد. از این رو این گونه رفتارهای احسانی را عامل تقویت انسجام امت و مردم معرفی می‌کند و بر انجام آن تأکید و تشویق می‌کند.<br/>

== پانویس ==
{{پانویس|colwidth=30em|۲}}
<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [http://www.samamos.com/?p=1462 سایت سماسوس] - تاریخ برداشت: 94/12/03 </span></div>

<div class="hold">
<div class="return">بازگشت به [[قربانی]] </div>
</div>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۲۱ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۱۱:۳۹
(بدون تفاوت)

@@ سطر ۱۹: / سطر ۱۹: @@
 پس از قبولی و رد [[قربانی]] نخستین نزاع میان انسان‌ها رخ می‌دهد و قابیل برادرش را تهدید می‌کند که تو را می‌کشم و در نهایت به سبب همین بی تقوایی و مسلط شدن وسوسه‌های نفسانی برادرش را به قتل می‌رساند.<ref>مائده، آیه ۳۰.</ref><br/>
 البته [[قربانی]] کردن هر چند که با فرزندان آدم آغاز شد ولی به ایشان ختم نشد، زیرا گزارش‌های قرآنی حکایت از آن دارد که [[قربانی]] کردن در همه امت‌ها به عنوان یکی از آیین‌ها و مناسک شریعت تشریع شده بود و آنان می‌بایست آن را به جا می‌آوردند. از جمله این آیات که گزارشی از مناسک در امت‌های پیشین را بیان می‌کند، آیات ۳۴ و ۶۷ سوره [[حج]] است؛ زیرا چنان که مفسران گفته‌اند مراد از منسک در این آیات به معنای [[قربانی]] <ref>مجمع البیان، ج ۷ و ۸، ص ۱۳۴ و معالم التنزیل، بغوی، ج ۳، ص ۳۴۰.</ref>یا مکان [[قربانی]] و ریختن خون چارپایان به قصد عبادت است<ref>مجمع البیان، ج ۷ و ۸، ص ۱۵۰ و نیز معالم التنزیل، بغوی، ج ۳، ص ۳۵۰.</ref> آیه ۳۴ این معنا را نیز تبیین می‌کند که [[قربانی]] چهارپایان و انعام در امت‌های گذشته رایج بوده و اصولا در [[حج]] یکی از شرایط [[قربانی]] بشمار می‌رفت.<br/>
-به گزارش قرآن، حتی در میان برخی از اقوام ذبح و [[قربانی]] فرزندان وجود داشته است و حضرت ابراهیم(ع) برای این که این عمل را منسوخ نماید، خود اقدام به ذبح اسماعیل(ع) و سپس جایگزینی قوچ به جای آن می‌کند.<ref>صافات، آیات ۱۰۲ تا ۱۰۷ و نیز تفسیر کبیر، فخر رازی، ج ۱۳، ص ۱۳۸.</ref> البته آن حضرت(ع) برای این که این عمل را به طور کامل تغییر دهد از سوی خداوند نخست ماموریت می‌یابد تا فرزند خویش اسماعیل را ذبح کند<ref>صافات، آیات ۱۰۱ و ۱۰۲.</ref> و اسماعیل نیز در برابر فرمان [[قربانی]] شدن تسلیم شده و اعلام رضایت می‌کند.(همان) و حتی تا آن جا پیش می‌روند که اسماعیل پیشانی اش را برای [[قربانی]] شدن به خاک می‌افکند<ref>صافات، آیات ۱۰۲ تا ۱۰۵.</ref> و پس از آشکار شدن درجه ایمان و خلوص حضرت ابراهیم و اسماعیل(ع) خداوند قوچ را جایگزین او می‌سازد.<ref>همان آیات.</ref><br/>
+به گزارش قرآن، حتی در میان برخی از اقوام ذبح و [[قربانی]] فرزندان وجود داشته است و حضرت ابراهیم(ع) برای این که این عمل را منسوخ نماید، خود اقدام به ذبح اسماعیل(ع) و سپس جایگزینی قوچ به جای آن می‌کند.<ref>صافات، آیات ۱۰۲ تا ۱۰۷ و نیز تفسیر کبیر، فخر رازی، ج ۱۳، ص ۱۳۸.</ref> البته آن حضرت(ع) برای این که این عمل را به طور کامل تغییر دهد از سوی خداوند نخست ماموریت می‌یابد تا فرزند خویش اسماعیل را ذبح کند<ref>صافات، آیات ۱۰۱ و ۱۰۲.</ref> و اسماعیل نیز در برابر فرمان [[قربانی]] شدن تسلیم شده و اعلام رضایت می‌کند.<ref>همان.</ref> و حتی تا آن جا پیش می‌روند که اسماعیل پیشانی اش را برای [[قربانی]] شدن به خاک می‌افکند<ref>صافات، آیات ۱۰۲ تا ۱۰۵.</ref> و پس از آشکار شدن درجه ایمان و خلوص حضرت ابراهیم و اسماعیل(ع) خداوند قوچ را جایگزین او می‌سازد.<ref>همان آیات.</ref><br/>
 قرآن همچنین گزارش می‌کند که پس از حضرت ابراهیم(ع) در دوران جاهلیت نیز عمل [[قربانی]] ادامه یافت با این تفاوت که آنان [[قربانی]] خویش را تقدیم بتان می‌کردند<ref>حج، آیه ۴۰ و نیز المیزان، ج ۱۴، ص ۳۷۲.</ref> در حالی که در اعمال حجی که حضرت ابراهیم(ع) تشریع کرده بود، ذبح [[قربانی]] برای خداوند یکتا و یگانه بود.<ref>حج، آیات ۲۶ تا ۲۸.</ref><br/>
 در دوره جاهلیت و صدر اسلام، قلاده به گردن [[قربانی]] [[حج]] انداختن از رسوم آن زمان بوده است<ref>مائده، آیات ۲ و ۹۷.</ref> تا این چنین، [[قربانی]] خویش را نشانه دار کنند و همه از آن گاه شوند. این یکی از معانی شعائر در آن زمان بوده است. این عمل در زندگی اجتماعی آنان تا آن اندازه نقش داشت که [[قربانی]]‌های قلاده دار را با احترام می‌نگریستند و به خود اجازه نمی‌دادند تا نسبت به [[قربانی]] نشانه دار هتک و بی احترامی روا دارند. <ref>مائده، آیه ۲.</ref><br/>
 این سخت گیری تا آن اندازه بود که به خود اجازه نمی‌دادند تا از منافع دام‌های تعیین شده برای [[قربانی]] در [[حج]] استفاده‌ای کنند <ref>حج، آیات ۳۲ و ۳۳.</ref> البته پس از بعثت پیامبر(ص) این ممنوعیت برداشته شد و خداوند جواز بهره برداری از منافع چارپایان تعیین شده برای [[قربانی]] در [[حج]] را تا روز ذبح داد.<ref>حج، آیات ۲۷ تا ۳۲.</ref> بنابراین حاجیان می‌توانستند از شتران علامت زده شده، برای حمل بار و سوار شدن و تغذیه از شیر آنان بهره گیرند.<ref>همان.</ref> البته این جواز استفاده به معنای بی احترامی و هتک حرمت نبود بلکه لازم بود تا احترام حیوانات مشخص شده برای [[قربانی]] [[حج]] مراعات گردد.<ref>حج آیات ۳۲ تا ۳۶ و نیز مائده، آیه ۲.</ref><br/>
-عرب جاهلی افکار و عقاید باطل دیگری نیز داشت که از آن جمله می‌توان به تحریم گوشت [[قربانی]] و استفاده از آن برای [[حج]] گزار اشاره کرد (همان) که خداوند نه تنها آن را مجاز شمرده است بلکه مستحب دانسته است که بخشی از گوشت [[قربانی]] را به خود اختصاص داده و بخورند.<br/>
+عرب جاهلی افکار و عقاید باطل دیگری نیز داشت که از آن جمله می‌توان به تحریم گوشت [[قربانی]] و استفاده از آن برای [[حج]] گزار اشاره کرد <ref>همان.</ref> که خداوند نه تنها آن را مجاز شمرده است بلکه مستحب دانسته است که بخشی از گوشت [[قربانی]] را به خود اختصاص داده و بخورند.<br/>
 خداوند در آیاتی چند از ذبح [[قربانی]] برای انصاب<ref>مائده، آیات ۳ و ۹۰.</ref> و برای بتان<ref>انعام، آیه ۱۳۷.</ref> در جاهلیت گزارش می‌کند و آن را رفتاری ناروا و سنتی نادرست و غلط معرفی می‌نماید. آنان در این عمل ناروا و سنت باطل خویش تا آن جا پیش رفته بودند که گاه حتی فرزندان خویش را برای بتان [[قربانی]] می‌کردند و آن را عامل تقرب خویش به سوی بتان می‌دانستند. (المیزان، ج ۷، ص ۳۶۱)<br/>
 در اعمال [[قربانی]] بنی اسرائیل این معنا گزارش شده است که آنان علامت قبولی [[قربانی]] از سوی خداوند را آتش گرفتن [[قربانی]] می‌دانستند. این گزارش تأیید می‌کند که چنین اتفاقی برای [[قربانی]]‌های بنی اسرائیل می‌افتاده است.<ref>آل عمران، آیه ۱۸۳.</ref> شاید از این روست که گمان شده که در هنگام پذیرش [[قربانی]] هابیل نیز آن [[قربانی]] آتش گرفته است چنان که در برخی از روایات این معنا آمده و تأکید شده است.<br/>