Kazem: اصلاح ارقام، اصلاح نویسه‌های عربی

2016-04-19T06:06:58Z

اصلاح ارقام، اصلاح نویسه‌های عربی

صفحهٔ تازه

<div class="head1">غسل میت </div>
== تعریف ==
[[غسل]] میّت، یعنی [[غسل]] دادن مرده را گویند. 

== کاربرد فقهی ==
از غسلهای واجب بر مکلّفان، [[غسل]] دادن انسان مرده است. از احکام آن در باب طهارت سخن گفته اند. 
حکم تکلیفی [[غسل]] دادن میّت با شرایطی واجب کفایی است؛ بدین معنا که بر هر مکلفی در صورت اقدام نکردن دیگری واجب است و با اقدام یکی، از عهده دیگران ساقط می شود. <ref>غنائم الایام، ج۳، ص۳۷۸.</ref> <ref>مستند الشیعه، ج۳، ص۸۶</ref> 
البته شوهر نسبت به همسرش و پس از او، وارثان میّت در تصمیم گیری نسبت به [[غسل]] میّت اولی از دیگران اند. <ref>غنائم الایام، ج۳، ص۳۷۹ ۳۸۱</ref> 
آیا منظور از اولویت آن است که دیگران بدون اذن صاحبان اولویت ، حق [[غسل]] دادن میّت را ندارند و تنها با اجازه آنان می توانند میّت را [[غسل]] دهند، یا مقصود حق تقدم صاحبان اولویت بر دیگران است؛ بدین معنا که آنان سزاوارترند؛ لیکن [[غسل]] دادن میّت توسط دیگران منوط به اجازه آنان نیست؟ مسئله محل اختلاف است. <ref>مستند الشیعه، ج۳، ص۸۷ ۸۸.</ref> <ref>جواهر الکلام، ج۴، ص۳۱ ۴۵.</ref> 
چنانچه وارثان میّت، مرد و زن باشند، به قول جمعی، مرد سزاوارتر از زن است؛ میّت مرد باشد یا زن. <ref>جواهر الکلام، ج۴، ص۴۵ ۴۶.</ref>
شرایط [[غسل]] شرایط [[غسل]] میّت یا شرایط مغسول است یا شرایط غاسل (غسل دهنده) و یا شرایط [[غسل]] . 
=== در مغسول ===
==== اسلام ====
بنابراین، کافر [[غسل]] داده نمی شود. کودکان کفّار در حکم آنان و کودکان مسلمانان در حکم ایشان خواهند بود. همچنین است دیوانه . 
==== ایمان ====
ایمان به معنای دوازده امامی بودن بنابر قولی. در این که علاوه بر اسلام ، ایمان شرط است یا نه، اختلاف است. مشهور آن را شرط نمی دانند. بنابراین، [[غسل]] دادن میت مسلمان غیر دوازده امامی نیز واجب است، به شرط آن که محکوم به کفر نباشد، مانند خوارج ، غالیان ، ناصبیان و منکران ضروری دین ، که [[غسل]] دادن آنان، همچون کفّار جایز نیست. <ref>مدارک الاحکام، ج۴، ص۱۵۱</ref> <ref>الحدائق الناضره، ج۳، ص۴۰۹.</ref> <ref>جواهر الکلام، ج۴، ص۸۰</ref> <ref>العروه الوثقی، ج۲، ص۳۰</ref> 
==== تمام شدن چهار ماهگی جنین سقط شده ====
بنابراین، [[غسل]] دادن جنین سقط شده قبل از چهار ماهگی، واجب نیست. <ref>العروه الوثقی، ج۲، ص۳۲. </ref> 

==== شهید نبودن ====
بنابراین، [[غسل]] دادن شهید ، واجب، بلکه جایز نیست. <ref>العروه الوثقی، ج۲، ص۳۹</ref> <ref>العروه الوثقی، ج۲، ص۴۲</ref><ref>جواهر الکلام، ج۴، ص۹۱</ref> 
==== کشته قصاص یا حد نبودن ====
کسی که به جهت قصاص یا حدّ ، کشتن او توسط حاکم شرع واجب است، حاکم قبل از قتل به او دستور می دهد که [[غسل]] کند و پس از اعدام ، [[غسل]] داده نمی شود. <ref>العروه الوثقی، ج۲، ص۴۱</ref> قطعه بی استخوان جدا شده از بدن میّت نباشد. بنابراین، [[غسل]] دادن قطعه بدون استخوان جدا شده از بدن میّت واجب نیست؛ اما اگر استخوان داشته باشد، [[غسل]] داده می شود. البته اگر استخوان بدون گوشت باشد، در وجوب [[غسل]] آن اختلاف است. <ref>العروه الوثقی، ج۲، ص۴۵ ۴۶.</ref> <ref>مستمسک العروه، ج۴، ص۱۱۲ ۱۱۴</ref>
در این که قطعه استخوان داری که از انسان زنده جدا می شود نیز همین حکم را دارد یا نه؟ اختلاف است. <ref>جواهر الکلام، ج۴، ص۱۰۵ ۱۰۶</ref> 
=== در غسل دهنده ===
۱. مسلمان بودن، بنابراین، [[غسل]] میّت از کافر صحیح نیست، مگر در صورت اضطرار . 
۲. ایمان،(دوازده امامی بودن) بنابراین، [[غسل]] میّت از مخالفان صحیح نیست، مگر در حال اضطرار. 
۳. بلوغ، بنابراین، [[غسل]] میّت از کودک صحیح نیست، مگر آن که ممیز باشد، که در صحّت [[غسل]] دادن او با علم به درست انجام دادن [[غسل]] اختلاف است. 
۴. عاقل بودن، بنابراین، [[غسل]] میّت از دیوانه صحیح نیست. <ref>العروه الوثقی، ج۲، ص۳۸ ۳۹</ref> 
۵. مماثلت میان [[غسل]] دهنده و میّت، بنابراین، میّت زن را زن و میّت مرد را مرد [[غسل]] می دهد، مگر در موارد زیر که مماثلت شرط نیست. 
=== غسل زن و شوهر ===
زن و شوهر به قول مشهور ، حتی با وجود مماثل؛ لیکن در این که واجب است [[غسل]] از زیر لباس انجام گیرد یا جایز است هر کدام بدون لباس دیگری را [[غسل]] دهد یا زن می تواند شوهرش را بدون لباس [[غسل]] دهد، لیکن شوهر باید او را با لباس [[غسل]] دهد، اختلاف است. قول نخست منسوب به مشهور است. <ref>کفایه الاحکام، ج۱، ص۳۴</ref> <ref>الحدائق الناضره، ج۳، ص۳۹۲ ۳۹۷</ref> <ref>العروه الوثقی، ج۲، ص۳۳ ۳۵</ref> <ref>مصباح الهدی، ج۵، ص۴۳۴ ۴۶۰.</ref> 

== غسل خردسال ==
کودک کم تر از سه سال که به قول مشهور، حتی با وجود هم جنس نیز جنس مخالف می تواند او را [[غسل]] دهد؛ چنان که به قول مشهور، لازم نیست کودک از زیر لباس [[غسل]] داده شود؛ بلکه [[غسل]] دادن او بدون لباس نیز جایز است. <ref>کفایه الاحکام، ج۱، ص۳۴.</ref> <ref>الحدائق الناضره، ج۳، ص۳۹۲ ۳۹۷.</ref> <ref>العروه الوثقی، ج۲، ص۳۳ ۳۵.</ref> <ref>مصباح الهدی، ج۵، ص۴۳۴ ۴۶۰</ref>

== غسل محارم ==
محارم ؛ اعم از نسبی، مانند برادر ، خواهر ، مادر و پدر و رضاعی ، از قبیل مادر، خواهر و برادر رضاعی، و سببی، همچون مادر زن و زنِ پدر. آیا جواز [[غسل]] دادن مَحرم غیر مماثل، مشروط به نبود مماثل است و در نتیجه با وجود مماثل، مَحرم غیر مماثل نمی تواند میّت را [[غسل]] دهد یا مشروط نیست؟ مسئله محل اختلاف است. قول نخست به مشهور نسبت داده شده است. <ref>کفایه الاحکام، ج۱، ص۳۴</ref> <ref>الحدائق الناضره، ج۳، ص۳۹۲ ۳۹۷</ref> <ref>العروه الوثقی، ج۲، ص۳۳ ۳۵.</ref> <ref>مصباح الهدی، ج۵، ص۴۳۴ ۴۶۰</ref> 
آیا [[غسل]] دادن میّت توسط مَحرم غیر مماثل، مشروط به انجام دادن آن از زیر لباس است و برهنه کردن میّت جایز نیست یا شرط نیست و تنها عورت میّت پوشیده می شود؟ مسئله محل اختلاف است. <ref>کفایه الاحکام، ج۱، ص۳۴</ref> <ref>الحدائق الناضره، ج۳، ص۳۹۲ ۳۹۷</ref> <ref>العروه الوثقی، ج۲، ص۳۳ ۳۵</ref> <ref>مصباح الهدی، ج۵، ص۴۳۴ ۴۶۰</ref>

== غسل مالک به کنیز ==
مالک می تواند کنیز مرده خود را در صورت [[ازدواج]] نکردن و نیز در عدّه نبودن وی، [[غسل]] دهد. در این که کنیز می تواند مالک خود را [[غسل]] دهد، اختلاف است. <ref>کفایه الاحکام، ج۱، ص۳۴</ref> <ref>الحدائق الناضره، ج۳، ص۳۹۲ ۳۹۷</ref> <ref>العروه الوثقی، ج۲، ص۳۳ ۳۵</ref> <ref>مصباح الهدی، ج۵، ص۴۳۴ ۴۶۰.</ref>
آیا با نبود مماثل مسلمان و نیز مَحرم، جایز است مرد کافر ، مرد مسلمان و زن کافر، زن مسلمان را [[غسل]] دهد یا نه؟ مسئله محل اختلاف است. مشهور آن را جایز می دانند؛ لیکن کافر باید قبل از [[غسل]] دادن مسلمان، [[غسل]] کند و سپس میّت را [[غسل]] دهد. 
همچنین است اگر جز مماثل مخالف (غیر شیعه دوازده امامی ) مماثل و نیز مَحرمی وجود نداشته باشد؛ با این تفاوت که مخالف نیازی به [[غسل]] کردن، قبل از [[غسل]] دادن ندارد، و او بر کافر مقدم است. <ref>الحدائق الناضره، ج۳، ص۴۰۱ ۴۰۳</ref> <ref>العروه الوثقی، ج۲، ص۳۷ ۳۸</ref> <ref>مستمسک العروه، ج۴، ص۹۲-۹۵.</ref>
با نبود مماثل مسلمان و نیز مَحرم و مماثل غیر مسلمان، به قول مشهور ، [[غسل]] ساقط است و غیر مماثل نمی تواند میّت را [[غسل]] دهد. از برخی قدما وجوب [[غسل]] از زیر لباس نقل شده است. برخی از آنان بستن چشم را نیز واجب دانسته اند. <ref>الحدائق الناضره، ج۳، ص۳۹۸</ref>
=== در غسل قصد قربت ===
بر [[غسل]] دهنده واجب است میّت را به نیّت تقرّب به خداوند [[غسل]] دهد. 
پاک بودن آب [[غسل]] . 
برطرف کردن نجاست پیش از غسل، به قولی. 
برطرف کردن موانع رسیدن آب به پوست . 
مباح بودن آب، ظرف و محل [[غسل]] و نیز مباح بودن سدر و کافور به کار رفته در غسل. <ref>العروه الوثقی، ج۲، ص۵۳ ۵۴.</ref> 
==== چگونگی غسل ====
به قول مشهور، واجب است میّت سه [[غسل]] داده شود: با آب آمیخته به سدر، با آب آمیخته به کافور و با آب خالص. 
واجب است [[غسل]] به ترتیب یاد شده انجام گیرد و در صورت عدم رعایت ترتیب، باید اعاده شود تا ترتیب حاصل گردد. 
در [[غسل]] میّت همچون دیگر غسلها باید ابتدا سر و گردن، سپس سمت راست و پس از آن سمت چپ شسته شود. عورت و ناف نیز یا تمامی آن با هر طرف شسته می شود و یا نصف هر طرف با همان طرف [[غسل]] داده می شود. <ref>الدروس الشرعیه، ج۱، ص۱۰۵.</ref> <ref>جواهر الکلام، ج۴، ص۱۱۸ ۱۳۳</ref> <ref>العروه الوثقی، ج۲، ص۴۶ ۴۷</ref> 
از برخی قدما کفایت یک [[غسل]] با آب خالص نقل شده است. چنان که از برخی نقل شده که آمیختن سدر و کافور با آب در [[غسل]] اول و دوم مستحب است و نیز از برخی آنان عدم لزوم ترتیب میان غسلهای سه گانه نقل شده است. <ref>مصباح الهدی، ج۶، ص۴۶ ۴۸.</ref> 
آیا [[غسل]] میّت باید تنها به گونه ترتیبی انجام گیرد یا ارتماسی نیز کفایت می کند؟ مسئله اختلافی است. <ref>مستمسک العروه، ج۴، ص۱۲۰ ۱۲۱.</ref> قول به عدم کفایت به مشهور نسبت داده شده است. <ref>موسوعه الخوئی، ج۹، ص۹</ref> 
آیا در [[غسل]] میّت لازم است پیش از غسل، تمامی بدن میّت از نجاسات پاک و سپس [[غسل]] داده شود یا تنها تطهیر هر عضو قبل از [[غسل]] دادن آن لازم است و یا ریختن آب بر هر عضو نجس به قصد [[غسل]] و تطهیر کفایت می کند و نیازی به تطهیر قبل از [[غسل]] نیست؟ مسئله محل اختلاف است. بر قول نخست ادعای اجماع شده است. <ref>العروه الوثقی، ج۲، ص۴۷</ref> <ref>مستمسک العروه، ج۴، ص۱۲۱ ۱۲۲</ref> <ref>موسوعه الخوئی، ج۹، ص۱۱ ۱۳.</ref> 
مقدار سدر و کافور از جهت کثرت و فزونی بنابر قول مشهور باید به اندازه ای نباشد که آب را از اطلاق خارج کند و موجب مضاف شدن آن گردد و از جهت قلّت و کمی به اندازه ای باشد که به آن آب آمیخته با سدر یا کافور اطلاق گردد؛ <ref>تذکره الفقهاء، ج۱، ص۳۵۲</ref> <ref>البیان، ج۱، ص۲۴.</ref> <ref>التنقیح الرائع، ج۱، ص۱۱۷</ref> <ref>غایه المرام، ج۱، ص۸۶</ref> <ref>روض الجنان، ج۱، ص۹۹</ref> <ref>الحدائق الناضره، ج۳، ص۴۵۳ ۴۵۴</ref> 
لیکن برخی، [[غسل]] با آبی را که به سبب کثرت سدر یا کافور از اطلاق خارج شده نیز صحیح و کافی دانسته اند. <ref>جواهر الکلام، ج۴، ص۱۲۹</ref> چنانچه سدر یا کافور پیدا نشود، بدون شک [[غسل]] با آب آمیخته با آن ساقط است؛ لیکن در این که در این صورت، سه [[غسل]] با آب خالص واجب است یا یک [[غسل]] کفایت می کند، اختلاف است. <ref>المختصر النافع، ج۱، ص۱۲</ref> <ref>ارشاد الاذهان، ج۱، ص۲۳۰</ref> <ref>جامع المقاصد، ج۱، ص۳۷۲</ref> <ref>روض الجنان، ج۱، ص۲۷۰</ref> <ref>الحدائق الناضره، ج۳، ص۴۵۵</ref> 
میّتی که مُحرم به احرام [[حج]] یا عمره است با آب آمیخته به کافور [[غسل]] داده نمی شود و بدل آن با آب خالص [[غسل]] داده می شود، مگر آن که مرگ وی پس از سعی در [[حج]] و یا حلق یا تقصیر در عمره رخ داده باشد که در این صورت [[غسل]] دوم با آب آمیخته به کافور ساقط نمی شود. <ref>موسوعه الخوئی، ج۹، ص۴۸ ۵۰.</ref> 
چنانچه [[غسل]] دادن میّت با آب ممکن نباشد، [[تیمّم]] جایگزین آن می گردد؛ لیکن در این که همچون [[غسل]] باید سه بار [[تیمّم]] داده شود یا یک بار کفایت می کند، اختلاف است. <ref>العروه الوثقی، ج۲، ص۴۸</ref> <ref>مدارک العروه، ج۶، ص۳۸۷ ۳۹۵</ref> 
اگر آب تنها به اندازه یک [[غسل]] موجود باشد، با وجود سدر و کافور در این که واجب است آب صَرف [[غسل]] اول (غسل با آب آمیخته به سدر) شود یا [[غسل]] دوم (غسل با آب آمیخته به کافور) و یا [[غسل]] آخر (غسل با آب خالص) و یا [[غسل]] دهنده مخیر میان آن سه است، اختلاف می باشد. <ref>العروه الوثقی، ج۲، ص۴۹ ۵۰.</ref> <ref>مصباح الهدی، ج۶، ص۷۵ ۸۰</ref> 
به قول مشهور، وضو دادن میّت، پیش یا پس از [[غسل]] واجب نیست، هرچند مستحب می باشد. <ref>مستمسک العروه، ج۴، ص۱۲۶</ref> 

== آداب غسل میّت ==
=== مستحبات غسل ===
رعایت این امور در [[غسل]] میّت مستحب است: 
قرار دادن میّت در مکانی بلند، مانند تخت و سکو؛ هرچند مستحب است روی ساج (تخت ساخته شده از چوب درختی به همین نام) [[غسل]] داده شود. 
قرار دادن میّت روبه قبله ، همچون حالت احتضار بنابر قول اکثر. برخی قائل به وجوب آن شده اند. 
کندن پیراهن میت از طرف پاها؛ هرچند منجر به پاره شدن آن گردد. لزوم اذن گرفتن از وارث ، در صورت نیاز به پاره کردن، اختلافی است. 
زیر سایه، از قبیل سقف و خیمه [[غسل]] دادن. کندن گودالی برای آب غسلها. 
برهنه کردن میّت جز عورت او. 
پوشاندن عورت میّت در جایی که پوشاندن آن واجب نیست، مانند زن و شوهر. 
نرم کردن انگشتان و نیز مفاصل میّت به آرامی در صورت زیان نداشتن برای میّت. 
شستن دستهای میّت تا نصف ذراع سه بار قبل از هر غسل. 
شستن سر میّت با کف سدر یا ختمی با مواظبت بر داخل نشدن آن در گوشها و بینی او. 
شستن عورت میّت با سدر یا اشنان سه بار قبل از غسل. بهتر است [[غسل]] دهنده پارچه ای روی دست خود قرار داده و عورت میّت را بشوید. برخی این کار را واجب دانسته اند. 
به آرامی دست کشیدن بر شکم میّت در دو [[غسل]] نخست، مگر در زن باردار که فرزندش در رحم مرده باشد که دست کشیدن، مکروه و به قولی حرام است. 
آغاز کردن از طرف راست سر در هر سه غسل. 
ایستادن [[غسل]] دهنده در طرف راست میّت. 
شستن [[غسل]] دهنده دستهای خود را تا آرنج ، بلکه تا شانه، سه بار بعد از هر غسل. 
به آرامی دست کشیدن به بدن میّت هنگام [[غسل]] دادن، جز در صورت بیم از جدا شدن جزئی از اجزای بدن میّت، مانند مو و ناخن که در این صورت به ریختن آب بسنده می شود. 
بودن آب [[غسل]] به اندازه آب شش یا هفت مشک. 
خشک کردن بدن میّت با پارچه ای تمیز پس از اتمام غسلها. 
وضو دادن میّت قبل از غسل. 
شستن هر یک از اعضای سه گانه (سر و گردن، طرف راست و طرف چپ) سه بار پیش از هر غسل. 
شستن [[غسل]] دهنده پاهای خود را تا زانو پس از اتمام [[غسل]] و پیش از کفن کردن میّت، در صورتی که او بخواهد میّت را کفن کند. اشتغال [[غسل]] دهنده به [[ذکر خدا]] و [[استغفار]] هنگام [[غسل]] دادن. <ref>العروه الوثقی، ج۲، ص۵۸ ۶۰</ref>
=== مکروهات غسل ===
امور زیر در [[غسل]] میّت مکروه است. 
نشاندن میّت در حال غسل، به قول مشهور . 
قرار دادن [[غسل]] دهنده، میّت را میان پاهایش. 
تراشیدن موهای سر، زهار و زیر بغل و چیدن شارب میّت. برخی آن را حرام دانسته اند. 
چیدن و پاک کردن ناخن و شانه کردن موهای میّت. برخی چیدن ناخنهای او را حرام دانسته اند. 
شستن میّت با آب گرم، مگر در صورت اضطرار . 
گام برداشتن از روی میّت هنگام [[غسل]] دادن او. 
ریختن آب [[غسل]] به چاه فاضلاب. <ref>العروه الوثقی، ج۲، ص۶۱</ref> <ref>مصباح الهدی، ج۶، ص۱۲۱ ۱۲۵</ref>

== سایر احکام ==
آیا در مواردی که میّت به جای [[غسل]] [[تیمّم]] داده می شود، واجب است [[تیمّم]] دهنده با دست خود میّت را [[تیمّم]] دهد یا در صورت امکان با دست میّت؟ مسئله محل اختلاف است. بسیاری احتیاط وجوبی را جمع میان [[تیمّم]] با دست [[تیمّم]] دهنده و دست میّت دانسته اند. بنابراین، دو [[تیمّم]] انجام می گیرد. <ref>العروه الوثقی، ج۲، ص۵۲</ref> <ref>مستمسک العروه، ج۴، ص۱۳۳</ref> <ref>مصباح الهدی، ج۶، ص۸۸ ۸۹</ref> <ref>موسوعه الخوئی، ج۹، ص۵۳</ref> [[غسل]] میّت از میّتی که جنب یا حایض بوده است، کفایت می کند. <ref>العروه الوثقی، ج۲، ص۵۵</ref> <ref>مستمسک العروه، ج۴، ص۱۳۸</ref> 
به قول مشهور، گرفتن اجرت بر [[غسل]] دادن میّت جایز نیست؛ لیکن بر مستحبات و مقدمات غیر واجب غسل، مانند تهیه تخت، سدر، کافور و کندن گودال برای آب [[غسل]] جایز است. <ref>منتهی المطلب، ج۱۵، ص۴۱۴</ref> <ref>الروضه البهیه، ج۳، ۲۱۶.</ref> <ref>الحدائق الناضره، ج۱۸، ص۲۱۱ ۲۱۳</ref> <ref>العروه الوثقی، ج۲، ص۵۶ ۵۷.</ref>

== منبع ==
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج۵، ص۵۷۳، برگرفته از مقاله «غسل میت»

== پانویس ==
{{پانویس|colwidth=30em|۲}}
<div class="source">منبع: [http://www.wikifeqh.ir/%D8%BA%D8%B3%D9%84_%D9%85%DB%8C%D8%AA ویکی فقه] - تاریخ برداشت :۹۵/۱/۳۰</div>

<div class="hold">
<div class="return">بازگشت به [[غسل میت]] </div>
</div>

فرهنگ مصادیق:غسل میت - ویکی فقه - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Abbas69: Abbas69 صفحهٔ غسل میت - ویکی فقه را به فرهنگ مصادیق:غسل میت - ویکی فقه منتقل کرد

Kazem: اصلاح ارقام، اصلاح نویسه‌های عربی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۱ دی ۱۳۹۵، ساعت ۰۸:۰۰
(بدون تفاوت)