فرهنگ مصادیق:رضا – ویکی فقه - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Hoseinzadeh در ‏۲۶ بهمن ۱۳۹۵، ساعت ۰۴:۴۲

2017-02-14T04:42:26Z

Fayzi: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

2016-12-20T07:19:59Z

اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

نمایش تغییرات

Fayzi در ‏۳۰ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۰۶:۴۷

2016-12-20T06:47:29Z

Fayzi: Fayzi صفحهٔ رضا – ویکی فقه را به فرهنگ مصادیق:رضا – ویکی فقه منتقل کرد

2016-12-20T06:41:06Z

Fayzi صفحهٔ رضا – ویکی فقه را به فرهنگ مصادیق:رضا – ویکی فقه منتقل کرد

User2: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

2016-05-17T13:47:34Z

اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

صفحهٔ تازه

<div class="head1"> رضا – ویکی فقه </div>

نویسنده: زینب طاهری 

==مقدمه==
رضا یکی از درجات و مقام‌های بالای معنوی است که در علم اخلاق دارای جایگاه ویژه‌ای می‌باشد. 

== تعریف رضا در لغت ==
رضا در لغت به معنای خشنودی<ref>ترجمه و تحقیق مفردات الفاظ قرآن، راغب اصفهانی، ج‏۲، ص۸۰.</ref> و ضد سخط<ref>قاموس قرآن، سید علی اکبر قرشی، ج‏۳، ص۱۰۴.</ref> است و به معنای اختیار کردن<ref>مصباح المنیر، احمد بن محمد معزی فیومی، ص۲۳۰.</ref> نیز آمده است و اصل این ماده به موافقت میل آدمی به آنچه با آن مواجه است<ref>التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، حسن مصطفوی، ج‏۴، ص۱۵۲.</ref> دلالت دارد. 

== تعریف رضا در اصطلاح ==
در اصطلاح عبارت است از ترک اعتراض بر مقدرات الهیه در باطن و ظاهر، قولاً و فعلاً<ref>معراج السعاده، ملا احمد نراقی، ص۶۱۲.</ref>به گونه‌ای که بنده مقامی بیشتر از آنچه خدا آن را قرار داده است، طلب نکند<ref>شرح منازل السائرین، خواجه عبدالله انصاری، ص۱۱۴.</ref> که این خود بالاترین درجه تکامل است؛ زیرا تکامل دارای درجاتی است؛ اوّل: صبر، دوّم: تنزیه خداوند، سوّم: سپاس و ستایش پروردگار، چهارم: رضا به قضای الهی<ref>تفسیر نور، محسن قرائتی، ج‏۷، ص۴۱۲.</ref> 

== رضا از صفات فعل خدا ==
اگر رضای خدا از صفات ذاتیه او بود و خداوند در ذاتش متصف به رضا بود البته این صفت تغییر نمی‌پذیرفت و در هیچ حالی زایل نمی‌شد در حالی که انسان اگر امروز کار خوبی کند خدا از او راضی است و اگر فردا کار بدی کرد خدا از او ناراضی است، اگر بعدا توبه کرد باز خدا از او راضی است<ref>تفسیر احسن الحدیث، سید علی اکبر قرشی، ج‏۴، ص۳۰۲.</ref> پس صفت ذات نیست بلکه صفت فعل است. 

== کیفیت رضایت و سخط خداوند ==
رضایت، حالتی است که در برخورد با هر چیز ملایم، عارض بر نفس انسان می‌شود و آن را می‌پذیرد و از خود دور نمی‌کند. در مقابل رضایت، کلمه «سخط» قرار دارد و این دو کلمه وقتی به خدای سبحان(که نه نفس دارد و نه دل) نسبت داده می‌شود مراد از آن ثواب و عقاب او خواهد بود. پس رضای خدا به معنای ثواب دادن و پاداش نیک دادن است، نه آن هیئتی که حادث و عارضی بر نفس است؛ چون خدای تعالی محال است در معرض حوادث قرار گیرد. لذا رضایت و سخط از صفات فعل خدایند، نه از صفات ذات او<ref>ترجمه تفسیر المیزان، محمد حسین طباطبایی ، ج ۱۸، ص۴۲۵.</ref>. 

== فایده رضای بنده به قضاء الهی ==
از فواید رضای بنده به قضاء خدا، رضای خدای سبحان از اوست واین بزرگترین سعادت در دو جهان است و هیچ نعمتی در بهشت والاتر از آن نیست چنانکه خدای سبحان می‌فرماید: «وَعَدَ اللَّهُ الْمُؤْمِنِینَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تجرِی مِن تحتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِینَ فِیهَا وَ مَسَاکِنَ طَیِّبَهً فیِ جَنَّاتِ عَدْنٍ وَ رِضْوَانٌ مِّنَ اللَّهِ أَکْبر ذَالِکَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ؛<ref>توبه/سوره۹، آیه۷۲.</ref> خداوند به مردان و زنان با ایمان، باغ‌هایی از بهشت وعده داده که نهرها از زیر درختانش جاری است؛ جاودانه در آن خواهند ماند و مسکن‌های پاکیزه‌ای در بهشت‌های جاودان(نصیب آن‌ها ساخته) و(خشنودی و) رضای خدا، (از همه این‌ها) برتر است و پیروزی بزرگ، همین است!» 

== معنای رضای خدا از بنده ==
پس معنی رضای خدا از بنده به معنی محبت اوست و در آخرت، سبب دوام نظر و تجلی می‌شود که برتر از آن مرتبه‌ای نیست<ref>علم اخلاق اسلامی(ترجمه کتاب جامع السعادات)، مولامهدی نراقی، ج۳، ص۲۵۸.</ref>. 

== تفاوت رضا با سخط ==
رضا، ترک سخط است و سخط عبارت از اینکه انسان، غیر آنچه خدا مقدر فرموده طلب کند و آن را برای خود اولی و سزاوارتر بپندارد، آن هم در مواردی که یقین به فساد و صلاح آن ندارد و این حرام است و در شرع مقدس از آن نهی شده است<ref>راه نجات(ترجمه کتاب منهاج النجات)، ملامحسن فیض کاشانی، ص۱۷۵.</ref> در حدیث آمده است که هر کس به قضاء من رضا ندهد و بر بلای من شکیبا نباشد و نعمت‌هایم را سپاس نگذارد پس از زمین و آسمان من خارج شود و پروردگاری غیر از من برای خود اختیار نماید<ref>بحار الأنوار، ج۷۹، ص۱۳۲. </ref>. 

== تفاوت رضا با توکل ==
مقام «رضا» غیر از مقام توکل است بلکه از آن عالی تر است؛ زیرا که «متوکل» طالب خیر و صلاح خویش است و حق تعالی را در تحصیل خیر و صلاح وکیل کند و «راضی» در تحصیل خیر و صلاح، خود را فانی کرده است و از برای خود اختیاری نکند. چنانچه از بعض اهل سلوک پرسیدند: «چه می‌خواهی؟» گفت: «می‌خواهم که نخواهم» که مطلوب او مقام «رضا» بود<ref>شرح چهل حدیث، روح الله موسوی خمینی، ص۲۱۷.</ref>. 

== تفاوت رضا با تسلیم ==
مقام تسلیم، به معنای رضا نزدیک است و در درجه‌ای بالاتر از رضا قرار دارد. زیرا تسلیم عبارت است از ترک کردن طلب و سپردن همه امور به خدا، بدون آنکه به آنها وابستگی داشته باشد؛ پس آن بالاتر از رضا است؛ زیرا در مرتبه رضا افعال خدا موافق سلیقه فرد است و به آن راضی است ولی در مرتبه تسلیم، موافقت و مخالفتی وجود ندارد و همه آن به خدا واگذار شده است<ref>اوصاف الاشراف، خواجه نصیرالدین طوسی، ص۱۱۰.</ref>. 

== رابطه رضا و محبت ==
رضا به محبت بستگی دارد؛ اگر محبت، حاصل شد رضایت هم حاصل می‌آید و چنانچه رضا متعلق به محبوب باشد، این محبت، به رضای الهی از قضا و قدر می‌انجامد؛ زیرا می‌داند که دوست برای دوست جز خیر نمی‌خواهد<ref>اخلاق اسلامی، هیئت محمد امین، ص۵۳۵.</ref>. 

== رابطه دعا با رضا ==
دعا منافاتی با رضا ندارد و صاحبش را از مقام رضا خارج نمی‌کند<ref>المحجه البیضاء، ملا محسن فیض کاشانی، ج۸، ص۹۴.</ref> زیرا ما از جانب شرع مأمور به [[دعا کردن]] هستیم و از طرف دیگر دعاهای انبیاء و ائمه بسیار است و حال آنکه ایشان در بالاترین مقامات رضا بودند و آیات و اخبار در امر به دعا و فواید آن متواترند و همچنین دعا از جمله اسبابی است که خدای تعالی برای قضا و قدر الهی مقرر نموده است <ref>علم اخلاق اسلامی(ترجمه کتاب جامع السعادات)، مولامهدی نراقی، ج۳، ص۲۶۴.</ref> و دعا جلب رضا و خشنودی کسی است که انسان از او تقاضایی دارد؛ چرا که بدون آن احتمال تاثیر بسیار ناچیز است<ref>تفسیر نمونه، ج ۱۵، ص۱۷۵. </ref>. 

== اصول رضای به قضاء حق ==
برای اینکه انسان راضی به قضاء حق باشد، تأمل در دو اصل کافی است: 
اصل اول؛ توجه به فایده‌ای که در حال و آینده انسان، با رضا به قضاء حق نهفته است؛ اما فایده حال، همان فراغت قلب و کم شدن حزن و اندوه بی فایده انسان است. فایده در حال و آینده، همان ثواب و پاداش حق تعالی و رضوان اوست.(رضی الله عنهم و رضوا عنه) 
اصل دوم؛ آن خطر بزرگ و نفاقی است که ناخشنودی از قضا الهی در پی دارد مگر اینکه ذات اقدس حق به رحمت خود آن را تدارک کند<ref>راه نجات(ترجمه کتاب منهاج النجات)، ملامحسن فیض کاشانی، ص۱۷۶-۱۷۹.</ref>. 

== درجات صفت رضا ==
صفت رضا بر سه درجه است: 
درجه اوّل؛ رضای عامه است و آن رضای به مقام ربوبیت حق است؛ یعنی عبد سالک، خود را در تحت ربوبیت حق قرار دهد و از سلطنت شیطانیه، خود را خارج کند و به این ربوبیتِ اللَّه تعالی راضی و خشنود باشد و علامتش، آن است که علاوه بر آن که مشقت تکلیف برداشته شود از اوامر الهیّه خشنود و خرم باشد و آن را به جان و دل استقبال کند و منهیات شرعیه پیش او مبغوض باشد و به مقام بندگی خود و مولائی حق دلخوش باشد. 
درجه دوم؛ رضا به قضاء و قدر حق است؛ یعنی خشنودی از تمام پیش آمدها؛ چه از بلیّات و امراض و چه از شادی ها؛ هر دو را عطیه حق تعالی شمارد و به آن راضی و خشنود باشد و حصول این مقام جز با معرفت به مقام رأفت و رحمت حق تعالی به عبد نشود. 
درجه سوم؛ رضای به رضای خداست که بنده برای خود نه خشمی می‌بیند و نه خشنودی. در این حالت به گونه‌ای می‌شود که هر چه حق تعالی برای او اختیار کند، نزد او نیکو است و او نیز همین را اختیار می‌کند که از آن به "رضاء برضی اللَّه" تعبیر کنند و چنان است که عبد از خود خشنودی ندارد و رضایت او تابع رضایت حق است؛ چنانچه اراده او به اراده او است<ref>شرح حدیث جنود عقل و جهل، روح الله موسوی خمینی، ص۱۷۰.</ref>. 

== راه تحصیل رضا ==
طریق تحصیل رضا آن است که در بدست آوردن محبت الهی سعی کند به این صورت: 
۱) دوام [[ذکر خدا]] در قلب 
۲) فکر در عجایب صنع او 
۳) تدبر در حکمت‌ها و مصالحی که در مخلوقات قرار داده است. 
۴) مواظبت بر طاعات و عبادات 
۵) تضرع و زاری با کم نمودن علایق دنیویه 
۶) ملاحظه حکایات دوستان خدا تا محبت او به مرتبه‌ای برسد که محو خیال دوست گردد. 
۷) تأمل در اینکه خودش از همه چیز غافل و خداوند عالم به خیر و صلاح اوست. 
۸) تفکر در عاقبت نارضایتی 
۹) بررسی آیات و روایاتی که بیانگر رفعت مقام اهل بلا و ثواب آن هاست<ref>معراج السعاده، ملا احمد نراقی، ص۶۱۶-۶۱۸.</ref>. 

== زمینه‌های تحصیل رضا ==
اموری که برای حصول ملکه رضا در انسان زمینه سازی می‌کنند عبارتند از:
۱- معرفت و آگاهی از اینکه خدا عادل و حکیم است و برای بنده اش جز خیر نمی‌خواهد. 
امام صادق علیه السلام فرمود: «عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّ أَعْلَمَ النَّاسِ بِاللَّهِ أَرْضَاهُمْ بِقَضَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَل‏؛<ref>اصول کافی، ج ۳، ص۹۹.</ref> آگاه‌ترین مردم به خدا، راضی‌ترین آن‌ها است از خدای عز و جل.»
۲- آدمی بداند که خواسته‌های الهی حتمی هستند و اراده انسان هیچ دخالتی در آن ندارد<ref>اخلاق اسلامی، هیئت محمد امین، ص۵۳۶.</ref>. 
۳- اصل خشنودی، حسن اعتماد است به خدا؛ زیرا که هر که اعتماد او نیکو باشد می‌داند که آنچه حق تعالی در دنیا نصیب او کرده خیر او در آن بوده پس در هر باب راضی و خشنود به آن است. 
حضرت علی علیه السلام می‌فرمایند: ریشه رضایت مندی، خوش اعتمادی به خداست<ref>شرح غرر الحکم، جمال الدین خوانساری، ج‏۲، ص۴۱۵.</ref>. 
۴- هر که را یقین به خدای تبارک و تعالی و عدل او باشد البتّه راضی است به آن چه بر او وارد می‌شود. 
حضرت علی علیه السلام می‌فرمایند: « رضایت مندی دستاورد یقین است. »<ref>شرح غرر الحکم، جمال الدین خوانساری، ج‏۱، ص۱۹۱.</ref> 

== دستاورد‌های رضا ==
مزین شدن به ملکه اخلاقی رضا در انسان برکاتی را حاصل می‌کند از جمله: 
۱) آرامش: حضرت علی علیه السلام می‌فرمایند: « مَنْ رَضِیَ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ بِمَا قَسَمَ لَهُ اسْتَرَاحَ بَدَنُهُ خَسِرَ مَنْ ذَهَبَتْ حَیَاتُهُ؛<ref>بحار الانوار، ج۱۰، ص۱۱۰.</ref>هر که به آنچه قسمت اوست راضی باشد، تن او در آسایش است. » 
۲) برطرف شدن غم و اندوه: حضرت علی علیه السلام می‌فرمایند: « الرضا ینفی الحزن؛<ref>غرر الحکم، عبد الواحد بن محمد تمیمی آمُدی‏، ص۱۰۳، ح۱۸۲۲.</ref>رضا اندوه را از بین می‌برد. » 
۳) نزدیکی به خدا: رسول خدا [[صلوات]] الله علیه می‌فرمایند: «. وَ قَالَ النَّبِیُّ ص إِذَا أَحَبَّ اللَّهُ عَبْداً ابْتَلَاهُ فَإِنْ صَبَرَ اجْتَبَاهُ وَ إِنْ رَضِیَ اصْطَفَاهُ؛ <ref>مستدرک الوسائل، محدّث نوری، ج۲، ص۴۲۷، ح۲۳۶۸. </ref>اگر خدا بنده‌ای را دوست بدارد او را گرفتار می‌سازد. پس اگر [[صبر]] کرد او را انتخاب می‌کند و چنانچه راضی باشد او را برمی گزیند. » 
۴) بی نیازی و سعادت: رسول خدا [[صلوات]] الله علیه می‌فرمایند: « ارْضَ بِقِسْمِ اللَّهِ تَکُنْ مِنْ أَغْنَی النَّاس‏؛<ref>وسائل الشیعه، ج۱۵، ص۲۶۰-۲۶۱، ح۲۰۴۵۳.</ref> به آنچه خدا قسمتت کرده است راضی باش. بی نیازترین مردم خواهی بود. » 
۵) هدایت به راه‌های سلامت و روشنایی<ref>تفسیر نمونه، ج ۱۹، ص۴۶۷. </ref> : « خداوند بوسیله قرآن کسانی را که از رضا و خشنودی او پیروی می‌کنند به راه‌های سلامت، هدایت می‌کند و از تاریکی‌ها به فرمانش به سوی روشنایی می‌برد و آن‌ها را به راه راست رهبری می‌نماید. »<ref>مائده/سوره۵، آیه۱۶. </ref> 

==منبع==
سایت پژوهه 

== پانویس ==
{{پانویس|colwidth=30em|۲}}
<div class="source">منبع: [http://www.wikifeqh.ir ویکی فقه] - تاریخ برداشت: 94/11/25 </div>

<div class="hold">
<div class="return">بازگشت به [[رضا به قضای الهی]] </div>
</div>

@@ سطر ۷۵: / سطر ۷۵: @@
 مزین شدن به ملکه اخلاقی رضا در انسان برکاتی را حاصل می‌کند از جمله:<br/>
 ۱) آرامش: حضرت علی علیه السلام می‌فرمایند: «مَنْ رَضِیَ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ بِمَا قَسَمَ لَهُ اسْتَرَاحَ بَدَنُهُ خَسِرَ مَنْ ذَهَبَتْ حَیَاتُهُ؛<ref>بحار الانوار، ج۱۰، ص۱۱۰.</ref>هر که به آنچه قسمت اوست راضی باشد، تن او در آسایش است».<br/>
-۲) برطرف شدن غم و اندوه: حضرت علی علیه السلام می‌فرمایند: «الرضا ینفی الحزن؛<ref>غرر الحکم، عبد الواحد بن محمد تمیمی آمُدی‏، ص۱۰۳، ح۱۸۲۲.</ref>رضا اندوه را از بین می‌برد».<br/>
+۲) برطرف شدن غم و اندوه: حضرت علی علیه السلام می‌فرمایند: «الرِّضَا يَنْفِي الْحُزْن‏؛<ref>غرر الحکم، عبد الواحد بن محمد تمیمی آمُدی‏، ص۱۰۳، ح۱۸۲۲.</ref>رضا اندوه را از بین می‌برد».<br/>
 ۳) نزدیکی به خدا: رسول خدا [[صلوات]] الله علیه می‌فرمایند: «. وَ قَالَ النَّبِیُّ ص إِذَا أَحَبَّ اللَّهُ عَبْداً ابْتَلَاهُ فَإِنْ صَبَرَ اجْتَبَاهُ وَ إِنْ رَضِیَ اصْطَفَاهُ؛ <ref>مستدرک الوسائل، محدّث نوری، ج۲، ص۴۲۷، ح۲۳۶۸. </ref>اگر خدا بنده‌ای را دوست بدارد او را گرفتار می‌سازد. پس اگر [[صبر]] کرد او را انتخاب می‌کند و چنانچه راضی باشد او را برمی گزیند».<br/>
 ۴) بی نیازی و سعادت: رسول خدا [[صلوات]] الله علیه می‌فرمایند: «ارْضَ بِقِسْمِ اللَّهِ تَکُنْ مِنْ أَغْنَی النَّاس‏؛<ref>وسائل الشیعه، ج۱۵، ص۲۶۰-۲۶۱، ح۲۰۴۵۳.</ref> به آنچه خدا قسمتت کرده است راضی باش. بی نیازترین مردم خواهی بود».<br/>

@@ سطر ۸۵: / سطر ۸۵: @@
 == پانویس ==
 {{پانویس|colwidth=30em|۲}}
-<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [http://www.wikifeqh.ir ویکی فقه] - تاریخ برداشت: 94/11/25 </span></div>
+<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [http://www.wikifeqh.ir/%D8%B1%D8%B6%D8%A7 ویکی فقه] - تاریخ برداشت: 94/11/25 </span></div>
 <div class="hold">
 <div class="return">بازگشت به [[رضا به قضای الهی]] </div>
 </div>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۳۰ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۰۶:۴۱
(بدون تفاوت)