فرهنگ مصادیق:ذکر خدا - ویکی فقه - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Fayzi در ‏۲۹ دی ۱۳۹۵، ساعت ۱۰:۱۵

2017-01-18T10:15:14Z

نمایش تغییرات

Fayzi در ‏۲۹ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۰۹:۵۹

2016-12-19T09:59:23Z

Fayzi: Fayzi صفحهٔ ذکر خدا - ویکی فقه را به فرهنگ مصادیق:ذکر خدا - ویکی فقه منتقل کرد

2016-12-19T09:33:41Z

Fayzi صفحهٔ ذکر خدا - ویکی فقه را به فرهنگ مصادیق:ذکر خدا - ویکی فقه منتقل کرد

User2: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

2016-05-17T10:53:45Z

اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

صفحهٔ تازه

<div class="head1"> ذکر خدا - ویکی فقه </div>

کلمات کلیدی: قرآن، ذکر، پاداش، آثار، اعراض، کیفر، بصیرت. 

== معنای ذکر ==
به گفته راغب در مفردات، ذکر دو معنی دارد گاه به معنی حضور چیزی در ذهن (یاد آوری) و گاه به معنی حفظ و نگاهداری معارف و اعتقاداتِ حق در درون جان است<ref>راغب اصفهانی، مفردات، مادّهٔ «ذکر».</ref>. 

== ذکر خدا در قرآن ==
=== ذکر خدا ===
«یا ایها الّذین آمَنوا اذکرو اللهَ ذِکراً کثیراً »،<ref>احزاب/سوره۳۳، آیه۴۱. </ref> 
«ای کسانی که ایمان آورده‌اید، خدا را بسیار یاد کنید.» 
در آیه دیگری می‌فرماید: 
«فَاذْکرُونِی أَذْکرْکمْ وَاشْکرُواْ لِی وَلاَ تَکفُرُونِ »،<ref>بقره/سوره۲، آیه۱۵۲. </ref> 
«پس به یاد من باشید، تا به یاد شما باشم! و شکر مرا گویید و در برابر نعمتهایم، کفران نکنید.» 

== منظور از ذکر خدا ==
منظور از [[ذکر خدا]] تنها یاد آوری به زبان نیست، که زبان ترجمان قلب است، هدف این است با تمام قلب و جان به ذات پاک خدا توجه داشته باشیم، همان توجهی که انسان را از [[گناه]] باز می‌دارد و به اطاعت فرمان او دعوت می‌کند، به همین دلیل از پیشوایان اسلام نقل شده است که منظور از ذکر، یاد آوری عملی است. 

== مراتب ذکر<ref>اخلاق در قرآن، مکارم شیرازی با همکاری جمعی از فضلاء، ناشر: مدرسه امام علی بن ابیطالب(ع)، چاپ اول، قم، ۱۳۷۷ش، ج۱، ص۳۶۲.</ref> ==
=== ذکر لفظی ===
==== ذکر لفظی ====
« وَاذْکرِ اسْمَ رَبِّک وَتَبَتَّلْ إِلَیهِ تَبْتِیلًا»،<ref>مزمّل/سوره۷۳، آیه۸.</ref> 
«و نام پروردگارت را یاد کن و تنها به او دل ببند!». 
=== ذکر قلبی ===
==== ذکر قلبی ====
« وَاذْکر رَّبَّک فِی نَفْسِک تَضَرُّعاً وَخیفَهً وَدُونَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ بِالْغُدُوِّ وَالآصَالِ وَلاَ تَکن مِّنَ الْغَافِلِینَ »،<ref>اعراف/سوره۷، آیه۲۰۵. </ref> 
«پروردگارت را در دل خود، از روی تضرّع و خوف، آهسته و آرام، صبحگاهان و شامگاهان، یاد کن و از غافلان مباش!». 

=== ذکر باطنی ===
==== ذکر معنوی و باطنی ====
«...فَإِذَا قَضَیتُم مَّنَاسِککمْ فَاذْکرُواْ اللّهَ کذِکرِکمْ آبَاءکمْ أَوْ أَشَدَّ ذِکرًا...»،<ref>بقره/سوره۲، آیه۲۰۰.</ref> 
«.. خدا را یاد کنید، همانند یاد آوری از پدرانتان بلکه از آن هم بیشتر!...». 
در این آیه "ذکر" را به وصف "شدّت" توصیف کرده و معلوم است که مقصود از آن ذکر باطنی و معنوی است چون ذکر لفظی، شدت و ضعف ندارد<ref>طباطبائی، محمد حسین؛ المیزان فی تفسیرالقرآن، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی همدانی، دفترانتشارات اسلامی جامعه مدرسین، ۱۳۷۴ش، ج۱، ص۵۱۱. </ref>. 

== تأثیر ذکر خدا==
ذکر و یاد خدا تأثیر عمیق و ژگرفی در دلهای مؤمنان می‌گذارد:
«إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِینَ إِذَا ذُکرَ اللّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ إِذَا تُلِیتْ عَلَیهِمْ آیاتُهُ زَادَتْهُمْ إِیمَانًا وَ عَلَی رَبِّهِمْ یتَوَکلُونَ »<ref>انفال/سوره۸، آیه۱.</ref> 
«مؤمنان، تنها کسانی هستند که هر گاه نام خدا برده شود، دلهاشان ترسان می‌گردد و هنگامی که آیات او بر آنها خوانده می‌شود، ایمانشان فزونتر می‌گردد و تنها بر پروردگارشان توکل دارند.»

== پاداش ذکر خدا ==
=== آمرزش الهی ===
«وَ الذَّاکرِینَ اللَّهَ کثِیرًا وَالذَّاکرَاتِ أَعَدَّ اللَّهُ لَهُم مَّغْفِرَهً وَ أَجْرًا عَظِیمًا »، <ref>احزاب/سوره۳۳، آیه۳۵.</ref> 
«...زنان و مردانی که بسیار به یاد خدا هستند، خداوند برای همه آنها مغفرت و پاداش عظیمی فراهم ساخته است.» 
==== بهشت ====
پاداش ذاکر خداوند، در پی ارتکاب [[گناه]] و ظلم به نفس: 
« َالَّذِینَ إِذَا فَعَلُواْ فَاحِشَهً أَوْ ظَلَمُواْ أَنْفُسَهُمْ ذَکرُواْ اللّهَ فَاسْتَغْفَرُواْ لِذُنُوبِهِمْ وَمَن یغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلاَّ اللّهُ وَلَمْ یصِرُّواْ عَلَی مَا فَعَلُواْ وَ هُمْ یعْلَمُونَ أُوْلَـئِک جَزَآؤُهُم مَّغْفِرَهٌ مِّن رَّبِّهِمْ وَجَنَّاتٌ تَجْرِی مِن تَحْتِهَا الأَنْهَارُ خَالِدِینَ فِیهَا وَ نِعْمَ أَجْرُ الْعَامِلِینَ»،<ref>آل عمران/سوره۳، آیه۱۳۶-۱۳۵.</ref> 
«و آنها که وقتی مرتکب عمل زشتی شوند، یا به خود ستم کنند، به یاد خدا می‌افتند و برای گناهان خود، طلب آمرزش می‌کنند و کیست جز خدا که گناهان را ببخشد؟ و بر [[گناه]] اصرار نمی‌ورزند با اینکه می‌دانند آنها پاداششان آموزش پروردگار، و بهشتهایی است که از زیر درختانش، نهرها جاری است جاودانه در آن می‌مانند چه نیکو است پاداش اهل عمل!»<ref>قرآن (کلید راهیابی به موضوعات و مفاهیم قرآن کریم)، اکبر هاشمی رفسنجانی و محققان مرکزفرهنگ و معارف قرآن، قم، بوستان کتاب، ج۱۴، ص۲۴۹. </ref> 

== آثار رویگردانی از ذکر خدا ==
آثار رویگردانی از ذکر و یاد خدا: 
=== زندگی سخت ===
«وَ مَنْ أَعْرَضَ عَن ذِکرِی فَإِنَّ لَهُ مَعِیشَهً ضَنکا...»، 
«و هر که از یاد من روی گرداند حتما برای او زندگی(سخت و) تنگ خواهد بود...». 
==== محتوای آیه اعراض از ذکر خدا====
مقصوداز "ذکر خدای تعالی" یا معنای مصدری (یاد آوری) است و یا به معنای قرآن و یا به معنای مطلق کتابهای آسمانی و یا به معنای دعوت حقّه است و اگر دعوت حقّه را "ذکر" نامیده از این باب است که لازمه پیروی دعوت حقه و اعتقاد به آن، یاد خدای متعال است. 
و اگر فرمود: «کسی که از ذکر من اعراض کند معیشتی (تنگ) دارد» برای این است که اگر کسی خدا را فراموش کند و با او قطع ارتباط نماید دیگر چیزی جز دنیا باقی نمی‌ماند که به آن دل ببندد و آن را مطلوب یگانه خود قرار دهد و در نتیجه همه تلاشهای خود را منحصر در آن می‌کند و فقط به اصلاح زندگی دنیایش می‌پردازد و روز به روز آنرا توسعه بیشتری می‌دهد و این معیشت، وی را آرام نمی‌کند، برای اینکه هر چه به دست می‌آورد به آن قانع و راضی نمی‌شود و دائماً چشم به اضافه تر از آن می‌دوزد بدون اینکه حرص و تشنگیش به جایی منتهی شود، پس چنین کسی در حالت فقر و تنگی بسر می‌برد و همیشه دلش علاقمند به چیزی است که ندارد<ref>طباطبائی، محمد حسین؛ المیزان فی تفسیرالقرآن، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی همدانی، دفترانتشارات اسلامی جامعه مدرسین، ۱۳۷۴ش، ج۱۴-۱۵، ص۳۱۴. </ref>. 
=== تسلط شیطان ===
«وَ مَن یعْشُ عَن ذِکرِ الرَّحْمَنِ نُقَیضْ لَهُ شَیطَانًا فَهُوَ لَهُ قَرِینٌ »،<ref>زخرف/سوره۴۳، آیه۳۶.</ref> 
«و هر کس از یاد خدا رویگردان شود شیطان را به سراغ او می‌فرستیم پس همواره قرین اوست.»
=== گمراهی ===
«فَوَیلٌ لِّلْقَاسِیهِ قُلُوبُهُم مِّن ذِکرِ اللَّهِ أُوْلَئِک فِی ضَلَالٍ مُبِینٍ »،<ref>زمر/سوره۳۹، آیه۲۲. </ref> 
«وای بر آنان که ((|قلبهای).). سخت در برابر [[ذکر خدا]] دارند: آنها در گمراهی آشکاری هستند.»<ref>فرهنگ قرآن، ج۱۴، مادّهٔ «ذکر».</ref> 

== کیفر اعراض از ذکر خدا ==
=== نابینایی در قیامت ===
«وَمَنْ أَعْرَضَ عَن ذِکرِی فَإِنَّ لَهُ مَعِیشَهً ضَنکا وَنَحْشُرُهُ یوْمَ الْقِیامَهِ أَعْمَی قَالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِی أَعْمَی وَقَدْ کنتُ بَصِیرًا قَالَ کذَلِک أَتَتْک آیاتُنَا فَنَسِیتَهَا وَکذَلِک الْیوْمَ تُنسَی.»<ref>طه/سوره۲۰، آیه۱۲۶-۱۲۴.</ref> 
«و هر که از یاد من روی گرداند حتما برای او زندگی تنگی خواهد بود و روز قیامت او را نابینا محشور می‌کنیم می‌گوید: پروردگارا چرا مرا نابینا محشور کردی در حالی که من (در دنیا) بینا بودم؟! می‌فرماید: آن گونه که آیات من برای تو آمد، تو آنها را فراموش کردی امروز نیز تو فراموش خواهی شد.»
=== جهنم ===
« وَعَرَضْنَا جَهَنَّمَ یوْمَئِذٍ لِّلْکافِرِینَ عَرْضًا الَّذِینَ کانَتْ أَعْینُهُمْ فِی غِطَاء عَن ذِکرِی وَکانُوا لَا یسْتَطِیعُونَ سَمْعًا »،<ref>کهف/سوره۱۸، آیه۱۰۱-۱۰۰.</ref> 
«در آن روز جهنّم را بر کافران عرضه می‌داریم! همانا که پرده‌ای چشمانشان را از یاد من پوشانده بود و قدرت شنوایی نداشتند.» 

== آثار ذکر خدا ==
=== آرامش ===
ذکر خدا، تنها آرام بخش دلهای مؤمنان:
«الَّذِینَ آمَنُواْ وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُم بِذِکرِ اللّهِ أَلاَ بِذِکرِ اللّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ»،<ref>رعد/سوره۱۳، آیه۲۸.</ref> 
«آنها (توبه کنندگان) کسانی هستند که ایمان آورده‌اند و دلهایشان به یاد خدا مطمئن (و آرام) است آگاه باشید! تنها با یاد خدا دلها آرامش می‌یابد.»
===منع از فحشاء و منکر ===
نماز به عنوان مصداقی از ذکر، برترین مانع فحشاء: 
«... وَأَقِمِ الصَّلَاهَ لِذِکرِی»،<ref>طه/سوره۲۰، آیه۱۴. </ref> 
«و نماز را برای یاد من بپادار ». 
«وَ أَقِمِ الصَّلَاهَ إِنَّ الصَّلَاهَ تَنْهَی عَنِ الْفَحْشَاء وَالْمُنکرِ...»،<ref>عنکبوت/سوره۲۹، آیه۴۵.</ref> 
«و نماز را بپادار، که نماز (انسان را) از زشتیها و [[گناه]] باز می‌دارد.» 
===بصیرت ===
[[ذکر خدا]] به هنگام وسوسه انگیزیهای شیطان موجب بصیرت [[تقوا]] پیشگان: 
«إِنَّ الَّذِینَ اتَّقَواْ إِذَا مَسَّهُمْ طَائِفٌ مِّنَ الشَّیطَانِ تَذَکرُواْ فَإِذَا هُم مُّبْصِرُونَ »،<ref>اعراف/سوره۷، آیه۲۰۱. </ref> 
«پرهیزکاران هنگامی که گرفتار وسوسه‌هایی شیطان شوند به یاد (خدا و پاداش و کیفر او) می‌افتند و (در پرتو یاد او، راه حق را می‌بینند و ناگهان بینا می‌گردند.»

==منبع==
دانشنامه موضوعی قرآن
 

== پانویس ==
{{پانویس|colwidth=30em|۲}}
<div class="source">منبع: [http://wikifeqh.ir/%D8%B0%DA%A9%D8%B1_%D8%AE%D8%AF%D8%A7 ویکی فقه] - تاریخ برداشت: 94/12/05 </div>

<div class="hold">
<div class="return">بازگشت به [[ذکر خدا]] </div>
</div>

@@ سطر ۱۶: / سطر ۱۶: @@
 == منظور از ذکر خدا ==
 منظور از [[ذکر خدا]] تنها یاد آوری به زبان نیست، که زبان ترجمان قلب است، هدف این است با تمام قلب و جان به ذات پاک خدا توجه داشته باشیم، همان توجهی که انسان را از [[گناه]] باز می‌دارد و به اطاعت فرمان او دعوت می‌کند، به همین دلیل از پیشوایان اسلام نقل شده است که منظور از ذکر، یاد آوری عملی است.<br/>
 == مراتب ذکر<ref>اخلاق در قرآن، مکارم شیرازی با همکاری جمعی از فضلاء، ناشر: مدرسه امام علی بن ابیطالب(ع)، چاپ اول، قم، ۱۳۷۷ش، ج۱، ص۳۶۲.</ref> ==
@@ سطر ۲۷: / سطر ۲۶: @@
 « وَاذْکر رَّبَّک فِی نَفْسِک تَضَرُّعاً وَخیفَهً وَدُونَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ بِالْغُدُوِّ وَالآصَالِ وَلاَ تَکن مِّنَ الْغَافِلِینَ »،<ref>اعراف/سوره۷، آیه۲۰۵. </ref><br/>
 «پروردگارت را در دل خود، از روی تضرّع و خوف، آهسته و آرام، صبحگاهان و شامگاهان، یاد کن و از غافلان مباش!».<br/>
 === ذکر باطنی ===
 ==== ذکر معنوی و باطنی ====
@@ سطر ۵۶: / سطر ۵۴: @@
 مقصوداز "ذکر خدای تعالی" یا معنای مصدری (یاد آوری) است و یا به معنای قرآن و یا به معنای مطلق کتابهای آسمانی و یا به معنای دعوت حقّه است و اگر دعوت حقّه را "ذکر" نامیده از این باب است که لازمه پیروی دعوت حقه و اعتقاد به آن، یاد خدای متعال است.<br/>
 و اگر فرمود: «کسی که از ذکر من اعراض کند معیشتی (تنگ) دارد» برای این است که اگر کسی خدا را فراموش کند و با او قطع ارتباط نماید دیگر چیزی جز دنیا باقی نمی‌ماند که به آن دل ببندد و آن را مطلوب یگانه خود قرار دهد و در نتیجه همه تلاشهای خود را منحصر در آن می‌کند و فقط به اصلاح زندگی دنیایش می‌پردازد و روز به روز آنرا توسعه بیشتری می‌دهد و این معیشت، وی را آرام نمی‌کند، برای اینکه هر چه به دست می‌آورد به آن قانع و راضی نمی‌شود و دائماً چشم به اضافه تر از آن می‌دوزد بدون اینکه حرص و تشنگیش به جایی منتهی شود، پس چنین کسی در حالت فقر و تنگی بسر می‌برد و همیشه دلش علاقمند به چیزی است که ندارد<ref>طباطبائی، محمد حسین؛ المیزان فی تفسیرالقرآن، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی همدانی، دفترانتشارات اسلامی جامعه مدرسین، ۱۳۷۴ش، ج۱۴-۱۵، ص۳۱۴. </ref>.<br/>
-===  تسلط شیطان ===
+=== تسلط شیطان ===
 «وَ مَن یعْشُ عَن ذِکرِ الرَّحْمَنِ نُقَیضْ لَهُ شَیطَانًا فَهُوَ لَهُ قَرِینٌ »،<ref>زخرف/سوره۴۳، آیه۳۶.</ref><br/>
 «و هر کس از یاد خدا رویگردان شود شیطان را به سراغ او می‌فرستیم پس همواره قرین اوست.»
@@ سطر ۷۶: / سطر ۷۴: @@
 «الَّذِینَ آمَنُواْ وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُم بِذِکرِ اللّهِ أَلاَ بِذِکرِ اللّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ»،<ref>رعد/سوره۱۳، آیه۲۸.</ref><br/>
 «آنها (توبه کنندگان) کسانی هستند که ایمان آورده‌اند و دلهایشان به یاد خدا مطمئن (و آرام) است آگاه باشید! تنها با یاد خدا دلها آرامش می‌یابد.»
-===منع از فحشاء و منکر ===
+=== منع از فحشاء و منکر ===
 نماز به عنوان مصداقی از ذکر، برترین مانع فحشاء:<br/>
 «... وَأَقِمِ الصَّلَاهَ لِذِکرِی»،<ref>طه/سوره۲۰، آیه۱۴. </ref><br/>
@@ سطر ۸۲: / سطر ۸۰: @@
 «وَ أَقِمِ الصَّلَاهَ إِنَّ الصَّلَاهَ تَنْهَی عَنِ الْفَحْشَاء وَالْمُنکرِ...»،<ref>عنکبوت/سوره۲۹، آیه۴۵.</ref><br/>
 «و نماز را بپادار، که نماز (انسان را) از زشتیها و [[گناه]] باز می‌دارد.»<br/>
-===بصیرت ===
+=== بصیرت ===
 [[ذکر خدا]] به هنگام وسوسه انگیزیهای شیطان موجب بصیرت [[تقوا]] پیشگان:<br/>
 «إِنَّ الَّذِینَ اتَّقَواْ إِذَا مَسَّهُمْ طَائِفٌ مِّنَ الشَّیطَانِ تَذَکرُواْ فَإِذَا هُم مُّبْصِرُونَ »،<ref>اعراف/سوره۷، آیه۲۰۱. </ref><br/>
 «پرهیزکاران هنگامی که گرفتار وسوسه‌هایی شیطان شوند به یاد (خدا و پاداش و کیفر او) می‌افتند و (در پرتو یاد او، راه حق را می‌بینند و ناگهان بینا می‌گردند.»
-==منبع==
+== منبع ==
-دانشنامه موضوعی قرآن
+دانشنامه موضوعی قرآن<br/>
 <br/>
 == پانویس ==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۲۹ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۰۹:۳۳
(بدون تفاوت)