فرهنگ مصادیق:خسارت ناشی از عدم‌النفع چیست؟ - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Golafshan در ‏۱۶ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۱۴:۵۶

2016-12-06T14:56:34Z

Golafshan: Golafshan صفحهٔ خسارت ناشی از عدم‌النفع چیست؟ را به فرهنگ مصادیق:خسارت ناشی از عدم‌النفع چیست؟ منتقل کرد

2016-12-06T14:45:38Z

Golafshan صفحهٔ خسارت ناشی از عدم‌النفع چیست؟ را به فرهنگ مصادیق:خسارت ناشی از عدم‌النفع چیست؟ منتقل کرد

User2: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

2016-05-17T07:17:32Z

اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

صفحهٔ تازه

<div class="head1"> خسارت ناشی از عدم‌النفع چیست؟ </div>

==مقدمه==
عدم النفع عبارت از ممانعت از وجود پیدا کردن منفعتی است که مقتضای آن حاصل شده است. به عنوان مثال، توقیف غیرقانونی فرد شاغل به کار موجب حرمان (بی بهره بودن و بی نصیب شدن) او از گرفتن مزد شود.<br/>
به گزارش مجله شبانه باشگاه خبرنگاران، ضرری که به شخص وارد می‌شود ممکن است مادی یا معنوی باشد. ضرر مادی نیز به دو نوع قابل تقسیم است: ۱- از دست رفتن مال موجود یا خسارت مثبت. ۲- تفویت منافع یا خسارت منفی که همان عدم النفع است.<br/>
عدم النفع عبارت از ممانعت از وجود پیدا کردن منفعتی است که مقتضای آن حاصل شده است. به عنوان مثال، توقیف غیرقانونی فرد شاغل به کار موجب حرمان (بی بهره بودن و بی نصیب شدن) او از گرفتن مزد شود.<br/>
عدم النفع گاهی ضرر محسوب می‌شود. در این صورت عبارت است از بی نصیب شدن از نفعی که به احتمال قریب به یقین حسب جریان عادی امور و اوضاع و احوال، امید وصول به آن نفع، معقول بوده باشد.<br/>

== اقسام عدم النفع ==
عدم النفع شامل عدم النفع محقق الحصول و محتمل الحصول است.<br/>
=== عدم النفع محقق الحصول ===
عبارت است از فوت شدن (از بین رفتن) منفعت که اگر فعل معین موجود نمی‌شد، آن منفعت به متضرر می‌رسید و در حقیقت فعل مزبور سبب منحصر نرسیدن منفعت شده است. به عنوان مثال، شخصی در خیابان در جلوی گاراژی جوی عمیقی می‌کند و مانع از خروج اتومبیل کرایه‌ای می‌شود. بدین ترتیب این شخص مانع رسیدن منفعتی شده است که مالک اتومبیل از کار کردن به دست می‌آورد.<br/>
=== عدم النفع محتمل الحصول ===
عبارت است از تفویت منفعت که هرگاه فعل معین موجود نمی‌شد، این احتمال وجود داشت که عاید طرف شود. به عنوان مثال، توزیع کننده روزنامه، روزنامه‌ای که در آن اعلان مزایده ملکی درج شده است را به مشترک آن روزنامه نمی‌رساند و او در مزایده شرکت نمی‌کند. مشترک روزنامه پس از اطلاع بر این امر علیه توزیع کننده، اقامه دعوی کرده و خسارت وارده خود را از او مطالبه می‌کند، بدین سبب که اگر روزنامه را به او رسانده می‌شد، او در مزایده اعلان شده شرکت و برنده می‌شد و از آن مبلغی به عنوان منفعت استفاده می‌کرد.این در حالی است که چون توزیع کننده، روزنامه را به موقع نرسانده است، باید خسارت این عدم النفع را به مشترک بپردازد. در این مثال به دلیل اینکه شرکت در مزایده و برنده شدن شخص محرز نیست، عدم النفع محتمل الحصول بوده و قابل مطالبه نیست.<br/>

== لزوم وجود رابطه سببیت بین فعل و عدم پیدایش نفع ==
در قابل مطالبه بودن یا نبودن عدم النفع، محل بحث، عدم النفع محقق الحصول است؛ زیرا در اینکه عدم النفع محتمل الحصول قابل مطالبه نخواهد بود، نزاعی وجود ندارد. در مطالبه عدم النفع باید بین فعل و عدم پیدایش نفع رابطه سببیت موجود باشد؛ زیرا ممکن است فعلی صورت گیرد اما سبب از بین رفتن منفعت نباشد.<br/>

== قاعده لاضرر موجبی برای مطالبه عدم النفع ==
بر اساس قاعده لاضرر «لاضررو لاضرار فی الاسلام (در اسلام حکمی که موجب ضرر و زیان شود، نیست)این قاعده در شرع در موردی وضع شده است که شخص از حق مالکیت خود با سوء نیت نسبت به ضرر غیر استفاده کند. این قاعده از فقه به ماده ۱۳۲ قانون مدنی منتقل شده است که می‌گوید: کسی نمی‌تواند در ملک خود تصرفی کند که مستلزم تضرر همسایه شود؛ مگر تصرفی که به قدر متعارف و برای رفع حاجت یا رفع ضرر از خود باشد.<br/>
به موجب این ماده، تصرف مالک در ملک و به طور کلی در مال خود در شرایط ذیل ممنوع است<br/>
۱- تصرفی که برای مالک بهره‌ای نداشته و او عمداً به ضرر غیر در مال خود تصرف کرده باشد.<br/>
۲- تصرفی که مالک از آن تصرف بهره می‌برد اما عمداً برای بردن آن بهره راهی را انتخاب کند که موجب ضرر به غیر شود. با اینکه می‌توانست همان نفع را از راه دیگری که ضرری هم به دیگران نرساند به دست آورد.<br/>
۳- تصرف زائد بر حاجت در ملک خود ولو اینکه به قصد اضرار به غیر نباشد، هر گاه موجب اضرار غیر شود نیز ممنوع است.<br/>

== تعریف ضرر ==
ضرر عبارت است از فوت آنچه انسان واجد آن است. خواه نفس باشد یا مال یا جوارح. در تعریفی دیگر بیان شده است: ضرر عرفاً عبارت است از نقص در چیزی از شئون انسان بعد از اینکه وجود یافته است یا مقتضای پدیدار شدن آن در زمانی نزدیک وجود دارد، به طوری که عرف، آن را موجود می‌داند. ممانعت از وجود پیدا کردن نفعی که مقتضی وجود آن حاصل شده است (عدم النفع) مانند کندن درختان میوه‌ای که شکوفه دارند زیرا همین داشتن شکوفه مقتضی دادن میوه است و میوه منفعت درخت محسوب می‌شود را تعریفی دیگر از ضرر عنوان کرده‌اند.بدین ترتیب ضرر ممکن است به واسطه از بین رفتن مالی باشد یا به واسط فوت شدن منفعتی که از انجام تعهد حاصل می‌شد.<br/>

== چگونگی مطالبه عدم النفع بر مبنای قاعده لاضرر ==
در صورتی می‌توان برای قابل مطالبه دانستن عدم النفع به قاعده لاضرر استناد کرد که دو امر احراز شود:
۱- عدم النفع، ضرر محسوب شود.<br/>
۲- قاعده لاضرر اثبات حکم کند.<br/>
بدین ترتیب اگر عدم النفع را ضرر بدانیم، حسب قاعده لاضرر عدم النفع قابل مطالبه است.<br/>

== قاعده اتلاف و تسبیب، موجبی برای مطالبه عدم النفع ==
قاعده اتلاف در ماده ۳۲۸ قانون مدنی مورد توجه قانونگذار قرار گرفته است که بر اساس آن، هرکس مال غیر را تلف کند ضامن آن است و باید مثل یا قیمت آن را بدهد؛ اعم از اینکه از روی عمد تلف کرده باشد یا بدون عمد و اعم از اینکه عین باشد یا منفعت و اگر آن را ناقص یا معیوب کند ضامن نقص قیمت آن مال است. همچنین ماده ۳۳۱ قانون مدنی، دربارهٔ قاعده تسبیب می‌گوید: هرکس سبب تلف مالی بشود، باید مثل یا قیمت آن را بدهد و اگر سبب نقص یا عیب آن شده باشد، باید از عهده نقص قیمت آن برآید.<br/>

== آیا عدم النفع، مال محسوب می‌شود؟ ==
برای پاسخ به این پرسش، در ابتدا باید مال را تعریف کرد: مال چیزی است که ارزش اقتصادی داشته و قابل تقویم به پول باشد. به بیان دیگر مال یک مفهوم عرفی است؛ به معنای چیزی که بتواند مورد داد و ستد قرار گیرد و از نظر اقتصادی ارزش مبادله داشته باشد. برخی فقها و حقوقدانان عقیده دارند که اطلاق مال بر (عدم النفع) صادق نیست زیرا عدم النفع محرومیت از کسب مال است؛ نه خود مال و مال چیزی است که فعلاً موجود باشد. در بیان دیگر گفته شده است که در مورد عدم النفع، کسی مال فعلی دیگری را از بین نبرده ، بلکه اجازه نداده که فرد مالی را که احیانا می‌توانست به دست آورد، کسب کند. / حمایت
<br/>

<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [http://www.yjc.ir/fa/news/5119634/%D8%AE%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D9%86%D8%A7%D8%B4%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D8%AF%D9%85%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%81%D8%B9-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA باشگاه خبرنگاران جوان] - تاریخ برداشت: 94/11/24 </span></div>

<div class="hold">
<div class="return">بازگشت به [[جبران اتلاف اموال مردم]] </div>
</div>

@@ سطر ۳: / سطر ۳: @@
 ==مقدمه==
 عدم النفع عبارت از ممانعت از وجود پیدا کردن منفعتی است که مقتضای آن حاصل شده است. به عنوان مثال، توقیف غیرقانونی فرد شاغل به کار موجب حرمان (بی بهره بودن و بی نصیب شدن) او از گرفتن مزد شود.<br/>
-به گزارش مجله شبانه باشگاه خبرنگاران، ضرری که به شخص وارد می‌شود ممکن است مادی یا معنوی باشد. ضرر مادی نیز به دو نوع قابل تقسیم است: ۱- از دست رفتن مال موجود یا خسارت مثبت. ۲- تفویت منافع یا خسارت منفی که  همان عدم النفع است.<br/>
+به گزارش مجله شبانه باشگاه خبرنگاران، ضرری که به شخص وارد می شود ممکن است مادی یا معنوی باشد. ضرر مادی نیز به دو نوع قابل تقسیم است: ۱- از دست رفتن مال موجود یا خسارت مثبت. ۲- تفویت منافع یا خسارت منفی که  همان عدم النفع است.<br/>
 عدم النفع عبارت از ممانعت از وجود پیدا کردن منفعتی است که مقتضای آن حاصل شده است. به عنوان مثال، توقیف غیرقانونی فرد شاغل به کار موجب حرمان (بی بهره بودن و بی نصیب شدن) او از گرفتن مزد شود.<br/>
-عدم النفع گاهی ضرر محسوب می‌شود. در این صورت عبارت است از بی نصیب شدن از نفعی که به احتمال قریب به یقین حسب جریان عادی امور و اوضاع و احوال، امید وصول به آن نفع، معقول بوده باشد.<br/>
+عدم النفع گاهی ضرر محسوب می شود. در این صورت عبارت است از بی نصیب شدن از نفعی که به احتمال قریب به یقین حسب جریان عادی امور و اوضاع و احوال، امید وصول به آن نفع، معقول بوده باشد.<br/>
 == اقسام عدم النفع ==
 عدم النفع شامل عدم النفع محقق  الحصول و محتمل الحصول است.<br/>
 === عدم النفع محقق الحصول ===
-عبارت است از فوت شدن (از بین رفتن) منفعت که اگر فعل معین موجود نمی‌شد، آن منفعت به متضرر می‌رسید و در حقیقت فعل مزبور سبب منحصر نرسیدن منفعت شده است. به عنوان مثال، شخصی در خیابان در جلوی گاراژی جوی عمیقی می‌کند و مانع از خروج اتومبیل کرایه‌ای می‌شود. بدین ترتیب این شخص مانع رسیدن منفعتی شده است که مالک اتومبیل از کار کردن به دست می‌آورد.<br/>
+عبارت است از فوت شدن (از بین رفتن) منفعت که اگر فعل معین موجود نمی شد، آن منفعت به متضرر می رسید و در حقیقت فعل مزبور سبب منحصر نرسیدن منفعت شده است. به عنوان مثال، شخصی در خیابان در جلوی گاراژی جوی عمیقی می کند و مانع از خروج اتومبیل کرایه ای می شود. بدین ترتیب این شخص مانع رسیدن منفعتی شده است که مالک اتومبیل از کار کردن به دست می آورد.<br/>
 === عدم النفع محتمل الحصول ===
-عبارت است از تفویت منفعت که هرگاه فعل معین موجود نمی‌شد، این احتمال وجود داشت که عاید طرف شود. به عنوان مثال، توزیع کننده روزنامه، روزنامه‌ای که در آن اعلان مزایده ملکی درج شده است را به مشترک آن روزنامه نمی‌رساند و او در مزایده شرکت نمی‌کند. مشترک روزنامه پس از اطلاع بر این امر علیه توزیع کننده، اقامه دعوی کرده و خسارت وارده خود را از او مطالبه می‌کند، بدین سبب که اگر روزنامه را به او رسانده می‌شد، او در مزایده اعلان شده شرکت و برنده می‌شد و از آن مبلغی به عنوان منفعت استفاده می‌کرد.این در حالی است که چون توزیع کننده، روزنامه را به موقع نرسانده است، باید خسارت این عدم النفع را به مشترک بپردازد. در این مثال به دلیل اینکه شرکت در مزایده و برنده شدن شخص محرز نیست، عدم النفع محتمل الحصول بوده و قابل مطالبه نیست.<br/>
+عبارت است از تفویت منفعت که هرگاه فعل معین موجود نمی شد، این احتمال وجود داشت که عاید طرف شود. به عنوان مثال، توزیع کننده روزنامه، روزنامه ای که در آن اعلان مزایده ملکی درج شده است را به مشترک آن روزنامه نمی رساند و او در مزایده شرکت نمی کند. مشترک روزنامه پس از اطلاع بر این امر علیه توزیع کننده، اقامه دعوی کرده و خسارت وارده خود را از او مطالبه می کند، بدین سبب که اگر روزنامه را به او رسانده می شد، او در مزایده اعلان شده شرکت و برنده می شد و از آن مبلغی به عنوان منفعت استفاده می کرد.این در حالی است که چون توزیع کننده، روزنامه را به موقع نرسانده است، باید خسارت این عدم النفع را به مشترک بپردازد. در این مثال به دلیل اینکه شرکت در مزایده و برنده شدن شخص محرز نیست، عدم النفع محتمل الحصول بوده و قابل مطالبه نیست.<br/>
 == لزوم وجود رابطه سببیت بین فعل و عدم پیدایش نفع ==
@@ سطر ۱۸: / سطر ۱۸: @@
 == قاعده لاضرر موجبی برای مطالبه عدم النفع ==
-بر اساس قاعده لاضرر «لاضررو لاضرار فی الاسلام (در اسلام حکمی که موجب ضرر و زیان شود، نیست)این قاعده در شرع در موردی وضع شده است که شخص از حق مالکیت خود با سوء نیت نسبت به ضرر غیر استفاده کند. این قاعده از فقه به ماده ۱۳۲ قانون مدنی منتقل شده است که می‌گوید: کسی نمی‌تواند در ملک خود تصرفی کند که مستلزم تضرر همسایه شود؛ مگر تصرفی که به قدر متعارف و برای رفع حاجت یا رفع ضرر از خود باشد.<br/>
+بر اساس قاعده لاضرر «لاضررو لاضرار فی الاسلام (در اسلام حکمی که موجب ضرر و زیان شود، نیست)این قاعده در شرع در موردی وضع شده است که شخص از حق مالکیت خود با سوء نیت نسبت به ضرر غیر استفاده کند. این قاعده از فقه به ماده ۱۳۲ قانون مدنی منتقل شده است که می گوید: کسی نمی تواند در ملک خود تصرفی کند که مستلزم تضرر همسایه شود؛ مگر تصرفی که به قدر متعارف و برای رفع حاجت یا رفع ضرر از خود باشد.<br/>
 به موجب این ماده، تصرف مالک در ملک و به طور کلی در مال خود در شرایط ذیل ممنوع است<br/>
-۱- تصرفی که برای مالک بهره‌ای نداشته و او عمداً به ضرر غیر در مال خود تصرف کرده باشد.<br/>
+۱- تصرفی که برای مالک بهره ای نداشته و او عمداً به ضرر غیر در مال خود تصرف کرده باشد.<br/>
-۲- تصرفی که مالک از آن تصرف بهره می‌برد اما عمداً برای بردن آن بهره راهی را انتخاب کند که موجب ضرر به غیر شود. با اینکه می‌توانست   همان نفع را از راه دیگری که ضرری هم به دیگران نرساند به دست آورد.<br/>
+۲- تصرفی که مالک از آن تصرف بهره می برد اما عمداً برای بردن آن بهره راهی را انتخاب کند که موجب ضرر به غیر شود. با اینکه می توانست   همان نفع را از راه دیگری که ضرری هم به دیگران نرساند به دست آورد.<br/>
 ۳- تصرف زائد بر حاجت در ملک خود ولو اینکه به قصد اضرار به غیر نباشد، هر گاه موجب اضرار غیر شود نیز ممنوع است.<br/>
 == تعریف ضرر ==
-ضرر عبارت است از فوت آنچه انسان واجد آن است. خواه نفس باشد یا مال یا جوارح. در تعریفی دیگر بیان شده است: ضرر عرفاً عبارت است از نقص در چیزی از شئون انسان بعد از اینکه وجود یافته است یا مقتضای پدیدار شدن آن در زمانی نزدیک وجود دارد، به طوری که عرف، آن را موجود می‌داند. ممانعت از وجود پیدا کردن نفعی که مقتضی وجود آن حاصل شده است (عدم النفع) مانند کندن درختان میوه‌ای که شکوفه دارند زیرا همین داشتن شکوفه مقتضی دادن میوه است و میوه منفعت درخت محسوب می‌شود را تعریفی دیگر از ضرر عنوان کرده‌اند.بدین ترتیب ضرر ممکن است به واسطه از بین رفتن مالی باشد یا به واسط فوت شدن منفعتی که از انجام تعهد حاصل می‌شد.<br/>
+ضرر عبارت است از فوت آنچه انسان واجد آن است. خواه نفس باشد یا مال یا جوارح. در تعریفی دیگر بیان شده است: ضرر عرفاً عبارت است از نقص در چیزی از شئون انسان بعد از اینکه وجود یافته است یا مقتضای پدیدار شدن آن در زمانی نزدیک وجود دارد، به طوری که عرف، آن را موجود می داند. ممانعت از وجود پیدا کردن نفعی که مقتضی وجود آن حاصل شده است (عدم النفع) مانند کندن درختان میوه ای که شکوفه دارند زیرا همین داشتن شکوفه مقتضی دادن میوه است و میوه منفعت درخت محسوب می شود را تعریفی دیگر از ضرر عنوان کرده اند.بدین ترتیب ضرر ممکن است به واسطه از بین رفتن مالی باشد یا به واسط فوت شدن منفعتی که از انجام تعهد حاصل می شد.<br/>
 == چگونگی مطالبه عدم النفع بر مبنای قاعده لاضرر ==
-در صورتی می‌توان برای قابل مطالبه دانستن عدم النفع به قاعده لاضرر استناد کرد که دو امر احراز شود:
+در صورتی می توان برای قابل مطالبه دانستن عدم النفع به قاعده لاضرر استناد کرد که دو امر احراز شود:
 ۱- عدم النفع، ضرر محسوب شود.<br/>
 ۲- قاعده لاضرر اثبات حکم کند.<br/>
@@ سطر ۳۴: / سطر ۳۴: @@
 == قاعده اتلاف و تسبیب، موجبی برای مطالبه عدم النفع ==
-قاعده اتلاف در ماده ۳۲۸ قانون مدنی مورد توجه قانونگذار قرار گرفته است که بر اساس آن، هرکس مال غیر را تلف کند ضامن آن است و باید مثل یا قیمت آن را بدهد؛ اعم از اینکه از روی عمد تلف کرده باشد یا بدون عمد و اعم از اینکه عین باشد یا منفعت و اگر آن را ناقص یا معیوب کند ضامن نقص قیمت آن مال است. همچنین ماده ۳۳۱ قانون مدنی، دربارهٔ قاعده تسبیب می‌گوید: هرکس سبب تلف مالی بشود، باید مثل یا قیمت آن را بدهد و اگر سبب نقص یا عیب آن شده باشد، باید از عهده نقص قیمت آن برآید.<br/>
+قاعده اتلاف در ماده ۳۲۸ قانون مدنی مورد توجه قانونگذار قرار گرفته است که بر اساس آن، هرکس مال غیر را تلف کند ضامن آن است و باید مثل یا قیمت آن را بدهد؛ اعم از اینکه از روی عمد تلف کرده باشد یا بدون عمد و اعم از اینکه عین باشد یا منفعت و اگر آن را ناقص یا معیوب کند ضامن نقص قیمت آن مال است. همچنین ماده ۳۳۱ قانون مدنی، دربارهٔ قاعده تسبیب می گوید: هرکس سبب تلف مالی بشود، باید مثل یا قیمت آن را بدهد و اگر سبب نقص یا عیب آن شده باشد، باید از عهده نقص قیمت آن برآید.<br/>
-== آیا عدم النفع، مال محسوب می‌شود؟ ==
+== آیا عدم النفع، مال محسوب می شود؟ ==
-برای پاسخ به این پرسش، در ابتدا باید مال را تعریف کرد: مال چیزی است که ارزش اقتصادی داشته و قابل تقویم به پول باشد. به بیان دیگر مال یک مفهوم عرفی است؛ به معنای چیزی که بتواند مورد داد و ستد قرار گیرد و از نظر اقتصادی ارزش مبادله داشته باشد. برخی فقها و حقوقدانان عقیده دارند که اطلاق مال بر (عدم النفع) صادق نیست زیرا عدم النفع محرومیت از کسب مال است؛ نه خود مال و مال چیزی است که فعلاً موجود باشد. در بیان دیگر گفته شده است که در مورد عدم النفع، کسی مال فعلی دیگری را از بین نبرده ، بلکه اجازه نداده که فرد مالی را که احیانا می‌توانست به دست آورد، کسب کند. / حمایت
+برای پاسخ به این پرسش، در ابتدا باید مال را تعریف کرد: مال چیزی است که ارزش اقتصادی داشته و قابل تقویم به پول باشد. به بیان دیگر مال یک مفهوم عرفی است؛ به معنای چیزی که بتواند مورد داد و ستد قرار گیرد و از نظر اقتصادی ارزش مبادله داشته باشد. برخی فقها و حقوقدانان عقیده دارند که اطلاق مال بر (عدم النفع) صادق نیست زیرا عدم النفع محرومیت از کسب مال است؛ نه خود مال و مال چیزی است که فعلاً موجود باشد. در بیان دیگر گفته شده است که در مورد عدم النفع، کسی مال فعلی دیگری را از بین نبرده ، بلکه اجازه نداده که فرد مالی را که احیانا می توانست به دست آورد، کسب کند. / حمایت
 <br/>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۱۶ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۱۴:۴۵
(بدون تفاوت)