Kazem: Kazem صفحهٔ حج نیابتی را به فرهنگ مصادیق:حج نیابتی منتقل کرد

2016-11-24T05:40:49Z

Kazem صفحهٔ حج نیابتی را به فرهنگ مصادیق:حج نیابتی منتقل کرد

Kazem: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

2016-11-24T05:39:55Z

اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

صفحهٔ تازه

<div class="head1">حج نیابتی</div>

== تعریف ==
[[حج]] نیابتی [[حج]] گزاردن به نیابت از دیگری است و از آن در باب [[حج]] سخن گفته‌اند.<br/>

== حکم حج نیابتی ==
نایب گرفتن در [[حج]] استحبابی، خواه برای مرده یا زنده، مستحب و در [[حج]] واجب از طرف میتی که [[حج]] بر او استقرار یافته، بر ورثه واجب است و هزینه آن از اصل ترکه برداشت می‌شود و نیز بنابر قول مشهور، نایب گرفتن زنده‌ای که [[حج]] بر او استقرار یافته، امّا به دلیل پیری یا بیماری توانایی جسمی خود را برای همیشه از دست داده، واجب است؛ بلکه بنابر قول برخی در صورت عدم استقرار [[حج]] نیز با داشتن تمکن مالی برای نایب گرفتن، حکم چنین است. در اینکه وجوب نیابت به حَجّه الاسلام ( حجه الاسلام) اختصاص دارد یا شامل [[حج]] واجب با نذر یا به سبب باطل شدن [[حج]] پیشین هم می‌شود، اختلاف است. بنابر تصریح برخی، وجوب نیابت، فوری است و تأخیر آن جایز نیست.<ref>جواهر الکلام، ج17، ص281-286. </ref><ref>جواهر الکلام، ج17، ص313. </ref><ref>العروه الوثقیٰ، ج4، ص434-435. </ref><ref>مهذّب الاحکام، ج12، ص232.</ref>

=== شرایط نایب ===
عقل، ایمان (دوازده امامی بودن)، مشغول نبودن ذمّه نایب به [[حج]] واجب و بنابر قول مشهور، بلوغ در نایب شرط است. بنابر این، نیابت دیوانه، کودک یا کافر یا مخالف و یا کسی که [[حج]] واجب بر ذمّه دارد، صحیح نیست. البته کسی که [[حج]] واجب بر ذمّه او است، چنانچه به سبب نداشتن مال، توان انجام دادن آن را نداشته باشد، می‌تواند [[حج]] نیابتی به جا آورد، لیکن در صورت وجوب [[حج]] بر او، اگر [[حج]] نیابتی بگزارد، بنابر مشهور باطل است. برخی، در این صورت [[حج]] را صحیح و تنها اجاره را باطل دانسته‌اند. در نتیجه با انجام دادن حجّ، ذمّه منوب عنه بری می‌شود، لیکن نایب مستحق اجرت نخواهد بود.<ref>جواهر الکلام، ج17، ص356-363. </ref><ref>مهذّب الاحکام، ج12، ص234.</ref><br/>
بنابر قول مشهور، همسان بودن نایب و منوب عنه از نظر جنسیت شرط صحّت نیابت نیست. از برخی قدما عدم جواز نیابت زن صروره (زنی که نخستین بار [[حج]] می‌گزارد) مطلقا یا تنها برای مردان، نقل شده است. البته نیابت صروره، بویژه زن بنابر مشهور مکروه است.<ref>جواهر الکلام، ج17، ص364-366. </ref><ref>مهذّب الاحکام، ج12، ص237-238.</ref>

=== شرایط منوب عنه ===
در منوب عنه اسلام شرط است. از این رو، نیابت از کافر صحیح نیست. و نیز در [[حج]] واجب شرط است که منوب عنه، مرده یا زنده ناتوان از به جا آوردن [[حج]] باشد. بنابر این، نیابت از انسان زنده توانا بر انجام دادن حج، صحیح نیست. برخی، ایمان (دوازده امامی بودن) را نیز در منوب عنه شرط صحّت نیابت دانسته‌اند، مگر اینکه منوب عنه پدر نایب باشد که از نظر برخی، پدر از شرط ایمان مستثنا است. در نیتجه [[حج]] نیابتی فرزند از پدر غیر مؤمن صحیح است.<ref>جواهر الکلام، ج17، ص357-359. </ref><br/>

== احکام نیابت ==
قصد نیابت و تعیین منوب عنه در نیت، هرچند به اجمال، شرط صحّت نیابت است؛ لیکن ذکر نام منوب عنه شرط نیست، هرچند مستحب است.<ref>جواهر الکلام، ج17، ص362-363. </ref><ref>العروه الوثقیٰ، ج4، ص538. </ref><br/>
نایبی که پس از احرام و دخول در حرم فوت کرده، ذمّه اش بری می‌شود و عملش از [[حج]] منوب عنه کفایت می‌کند. از برخی، حتّی کفایت صِرف احرام نقل شده است، هرچند در بیرون حرم درگذشته باشد.<ref>جواهر الکلام، ج17، ص366-371. </ref><br/>
اگر در [[حج]] نیابتی شرط شده باشد که نایب از راهی معین به مکه رود، در صورت تعلّق غرضی به آن، بنابر مشهور، تخلّف جایز نیست، هرچند در صورت تخلّف، [[حج]] صحیح است.<ref>جواهر الکلام، ج17، ص374. </ref>
نایبی که برای گزاردن [[حج]] در سالی معین اجیر شده، نمی‌تواند در همان سال برای دیگری اجیر شود و در صورت اجیر شدن، اجاره دوم باطل است و اگر هم زمان باشند، هر دو باطل خواهند بود.<ref>جواهر الکلام، ج17، ص377-378. </ref>
اگر نایب مرتکب موجبات کفاره شود، کفّاره بر عهده خود او است، نه منوب عنه.<ref>جواهر الکلام،ج17، ص389. </ref>
اگر نایب [[حج]] نیابتی را باطل کند، باید سال بعد آن را تدارک نماید؛ لیکن در بطلان و عدم بطلان اجاره اختلاف است. بنابر قول نخست نایب مستحق اجرت نمی‌باشد و مستأجر می‌تواند اجرت را از او پس بگیرد و بر نایب واجب است در سال بعد بدون دریافت اجرت [[حج]] بگزارد. البته این اختلاف مبتنی بر این است که آیا واجب، [[حج]] اوّل است و [[حج]] دوم عقوبت می‌باشد یا اینکه واجب، [[حج]] دوم است و اتمام [[حج]] اوّل عقوبت به شمار می‌رود؟ قول نخست بنابر مبنای دوم است.<br/>
برخی بین اجاره معین و مطلق تفصیل داده و در صورت دوم قائل به عدم بطلان اجاره و در نتیجه استحقاق نایب نسبت به اجرت شده و گفته‌اند: بر نایب واجب است سال آینده [[حج]] نیابتی را به جا آورد. در مسئله اقوال دیگری نیز وجود دارد.<ref>جواهر الکلام، ج17، ص389-392. </ref><ref>مهذّب الاحکام، ج12، ص259.</ref><br/>
مقتضای اطلاق اجاره در صورت عدم ذکر اجل، تعجیل و عدم جواز تأخیر [[حج]] است.<ref>جواهر الکلام، ج17، ص392. </ref><br/>
چنانچه نایب به سبب بیماری از اتمام مناسک باز بماند با [[قربانی]] از احرام خارج می‌شود و اجاره در صورت مقید بودن آن به همان سال باطل می‌گردد و نتیجه آن عدم وجوب تدارک [[حج]] فوت شده بر نایب در سال بعد است؛ لیکن در صورت مطلق بودن اجاره در اینکه قضای آن در سال بعد بر نایب واجب است یا نه، اختلاف است.<ref>جواهر الکلام، ج17، ص394. </ref><ref>مهذّب الاحکام، ج12، ص256-258.</ref> [[حج]] نیابتی با تداوم عذر منوب عنه تا پایان عمر، کفایت می‌کند؛ لیکن چنانچه بر حسب اتفاق، عذرش بر طرف گردد، بنابر مشهور باید [[حج]] بگزارد و حجّ نایب کفایت نمی‌کند و در صورت ترک آن، [[حج]] بر وی استقرار می‌یابد و اگر بدون آنکه [[حج]] بگزارد بمیرد، بر ورثه واجب است از طرف او [[حج]] بگزارند. برخی در فرض بر طرف شدن عذر نیز قائل به کفایت [[حج]] نیابتی شده‌اند.<ref>العروه الوثقیٰ، ج4، ص435-436. </ref><ref>جواهر الکلام، ج17، ص286. </ref><br/>

== منبع ==
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج۳، ص238-241.<br/>

== پانویس ==
{{پانویس|colwidth=30em|۲}}

<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text">[http://www.wikifeqh.ir/%D8%AD%D8%AC_%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%AA%DB%8C ویکی فقه] - تاریخ برداشت :۹۵/۹/۳</span></div>

<div class="hold">
<div class="return">بازگشت به [[نماز قضای پدر بر پسر بزرگتر]]</div>
</div>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۴ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۰۵:۴۰
(بدون تفاوت)

فرهنگ مصادیق:حج نیابتی - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Kazem: Kazem صفحهٔ حج نیابتی را به فرهنگ مصادیق:حج نیابتی منتقل کرد

Kazem: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام