فرهنگ مصادیق:جهاد جانی - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Golafshan: /* نکات قابل ملاحظه در آیات جهاد به مال و جان */

2017-04-11T08:15:39Z

‏نکات قابل ملاحظه در آیات جهاد به مال و جان

نمایش تغییرات

Golafshan: /* نکات قابل ملاحظه در آیات جهاد به مال و جان */

2017-04-11T07:45:05Z

‏نکات قابل ملاحظه در آیات جهاد به مال و جان

Golafshan: /* نکات قابل ملاحظه در آیات جهاد به مال و جان */

2017-04-11T07:11:41Z

‏نکات قابل ملاحظه در آیات جهاد به مال و جان

Golafshan: /* جهاد مالی و جهاد بدنی باهم */

2017-04-11T06:52:44Z

‏جهاد مالی و جهاد بدنی باهم

Golafshan: /* چهره منافقان در سوره توبه */

2017-04-11T06:39:39Z

‏چهره منافقان در سوره توبه

Golafshan در ‏۲۲ فروردین ۱۳۹۶، ساعت ۰۶:۳۷

2017-04-11T06:37:40Z

Golafshan در ‏۲۲ فروردین ۱۳۹۶، ساعت ۰۶:۲۵

2017-04-11T06:25:41Z

Golafshan: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

2016-12-07T11:23:32Z

اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

Golafshan: /* پا نویس */

2016-12-07T11:14:34Z

‏پا نویس

Golafshan: Golafshan صفحهٔ جهاد جانی را به فرهنگ مصادیق:جهاد جانی منتقل کرد

2016-12-07T11:09:58Z

Golafshan صفحهٔ جهاد جانی را به فرهنگ مصادیق:جهاد جانی منتقل کرد

@@ سطر ۱۸۹: / سطر ۱۸۹: @@
 نکته ششم-همان طور که ملاحظه می‌شود همه پاداشهای یاد شده برای جهاد به مال و جان، مربوط به عالم آخرت است و نه دنیا، و این امر با واقعیت و طبیعت جهاد فی سبیل الله سازگار است، زیا مال و جان و به خصوص جان، که در راه خدا فدا می‌شود به حق، جز أجر اخروی و پاداش معنوی و قرب به حقّ متعال را پاداش دیگر، در خور نیست، زیرا جان، بالاتر از آن است که با پاداش دنیوی جبران شود. در بین این اجر و مزدها غیر از جنات نعیم و بهشت مخلّد نهرهای جاری، که گرچه اجر أخروی است اما تا حدودی مادی است، پاداشهای دیگر کلی و معنوی است:أجر عظیم، فوز عظیم، فلاح، رحمت و رضوان، درجه عند اللّه، الخیرات، نجات از عذاب الیم، همه نوع پاداش اعم از مادی و معنوی و حتی بالاترین پاداش مقرّبان «وَرِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ أَكْبَرُ »<ref>سوره توبه آیه 72.</ref> «لقاء اللّه» را شامل است، و این همه، در برابر جانبازی و از خود گذشتگی و شهادت، که غالبا لازمه جهاد است، از فضل الهی بعید نمی‌باشد.{{سخ}}
 بحث در مورد شهادت و شهید، از نظر قرآن خود بحثی دلکش و بسیار جالب است و باید جداگانه مطرح گردد. باری، در این آیات، از فتح بلاد و سیطره ر خلق خدا و کشورگشائی و دست یافتن بر غنائم، سخنی به میان نیامده است، هرچند قرآن، در آیات دیگر به خصوص آیاتی که در اوائل فتوحات و غزوات اسلام نازل شده برای جلب نظر تازه مسلمانها و یا مردم ضعیف الایمان، از فتح بلاد و غنائم سخن گفته است و اگر غنائم، که منافع شخصی را به ذهن متبادر می‌سازد، بگذریم، اصل فتح مکّه و فتح بلاد، نشانه پیشرفت دعوت اسلام، و انتشار کلمه حق، و گسترش دین خدا است و این یک امر معنوی است نه مادی، و لهذا در قرآن (فتح) همراه (نصر) و اقبال مردم به دین، بکر رفته است:{{سخ}}
-«إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْوَاجًا ...»<ref>سوره نصر، آیه 1 و 2.</ref> «إنّا فتحنا لک فتحا مبینا... و ینصرک اللّه نصرا عزیزا»<ref>سوره فتح، آیه 1 و 3.</ref>{{سخ}}
+«إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْوَاجًا ...»<ref>سوره نصر، آیه 1 و 2.</ref> «إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحًا مُبِينًا ... وَيَنْصُرَكَ اللَّهُ نَصْرًا عَزِيزًا »<ref>سوره فتح، آیه 1 و 3.</ref>{{سخ}}
-در همین رابطه، در آیه انفال، از مزایای جهاد به مال و جان، و همیاری مهاجرین و انصار می‌گوید «اؤئک بعضهم أولیاء بعض...» که حاکی از همبستگی و وحدت، آنان است، حال اگر این امر را هم یک نوع پاداش برای جهاد بدانیم، باز هم جنبه عمومیدارد و نه شخصی، و به پیشرفت و نصرت دین و قدرت سپاه اسلام، برمی گردد که اجری ست معنوی و نه مادی و شخصی.{{سخ}}
+در همین رابطه، در آیه انفال، از مزایای جهاد به مال و جان، و همیاری مهاجرین و انصار می‌گوید «اأَوْلِيَاءَ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ ...» که حاکی از همبستگی و وحدت، آنان است، حال اگر این امر را هم یک نوع پاداش برای جهاد بدانیم، باز هم جنبه عمومیدارد و نه شخصی، و به پیشرفت و نصرت دین و قدرت سپاه اسلام، برمی گردد که اجری ست معنوی و نه مادی و شخصی.{{سخ}}
-نکته هفتم-در همه این آیات، جهاد به مال و جان، مقیّد به قید (فی سبیل اللّه) است به جزء آیه(۴۴)و(۸۸)از سوره توبه «أن یجاهدوا بأموالهم و أنفسهم» «جاهدوا بأموالهم و أنفسهم» که این قید دو آیه روایه نیامده، و گویا به وضوح مطلب به لحاظ تکرار این قید در این سوره واگذار شده است، و در آیه سوره حدید تنها این قید در مورد [[انفاق]] آمده است:{{سخ}}
+نکته هفتم-در همه این آیات، جهاد به مال و جان، مقیّد به قید (فِي سَبِيلِ اللَّهِ ) است به جزء آیه(۴۴)و(۸۸)از سوره توبه « أَنْ يُجَاهِدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ » «جَاهَدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ » که این قید دو آیه روایه نیامده، و گویا به وضوح مطلب به لحاظ تکرار این قید در این سوره واگذار شده است، و در آیه سوره حدید تنها این قید در مورد [[انفاق]] آمده است:{{سخ}}
 «و مالکم ألاّتنفقوا فی سبیل اللّه»، و بعکس، در آیه(۱۱۱)سوره توبه، قتال، به تنهائی با قید فی سبیل الله ذکر شد: «یقاتلون فی سبیل اللّه» که در هر حال، اصل جهاد، به مال و جان را سیاق آیات این سوره و سوره‌های دیگر، به راه خدا ارتباط می‌دهد.{{سخ}}
 به طور کلی، در حدود(۲۷)مورد در قرآن، قتال و جهاد، و بارها [[هجرت]] و انفاق، چه به تنهائی و چه توأم با قتال، همراه (فی سبیل اللّه) آمده است؛ و این اصرار قرآن بر این امر، برای آن است که هرچه بیشتر این سه عبادت مقدّس را از اندیشه و هدف سود جوئی و نفع مادی، و انگیزه شخصی، و از فکر طاغوتی کشور گشائی، و سیطره بر خلق خدا دور نماید، و آنها را خالص برای خدا و در چهارچوب اهداف خدائی قرار دهد، تا هجرت، در راه خدا، انفاق، درراه خدا، و قتال و جهاد در راه خدا باشد و لا غیر.{{سخ}}

@@ سطر ۱۶۹: / سطر ۱۶۹: @@
 این مطالب، پس از سوره انفال، در سوره نساء-که حدودا در سال پنجم یا ششم نازل شده- سپس به ترتیب در سوره‌های حجرات، صفّ و حدید دیده می‌شود. هرچند سوه حدید، در روایت ابن عباس پیش از دو سوره دیگر ذکر شده است، اما در آیه یاد شده جمله (من أنفق قبل الفتح و قاتل...)دلیل است که این سوره و یا لا اقل این آیه، پس از فتح مکه نازل گردیده است زیرا ظاهرا مراد از (فتح)، فتح مکه است که در سال(۸)هجرت رخ داده هرچند علامه طباطبائی احتمال داده است<ref>المیزان ج 19 ص 153.</ref> که مراد از (فتح) در اینجا فتح حدیبیّه باشد که در سال ششم واقع شده است، نه فتح مکه؛ و سرانجام، آیات جهاد به مال و جان، در سوره توبه در رابطه با غزوه تبوک که اوج درگیری و مقابله اسلام با کفر بود در سال نهم هجرت، همراه با آیات و فرمانهای شدید دربارهٔ جهاد آمده است.{{سخ}}
 نکته سوم-راجع به سبب برتری جهاد پیش از فتح مکه بر جهاد بعد از آن، در مجمع البیان<ref>ج 5 ص 232 چاپ صیدا.</ref> چنین آمده است: «پیش از فتح مکه نیاز به جهاد بیشتر بوده است.» به نظر ما علت آن است که پیش از فتح مکه امید مردم به پیروزی و پیشرفت قطعی اسلام و دست یافتن به غنائم جنگی ضعیفتر بوه است و لهذا مجاهدان اسلام، از خلوص نیت و قصد قربت بیشتری برخوردار بودند. در حالی که پس از فتح مکه تقریبا سراسر شبه جزیره عربستان به اسلام گروید و یا تسلیم حکومت اسلامی شد. اعراب، فتح مکه را نشانه موفقیت نهائی و بلکه حقانیت اسلام می‌دانستند و به همین جهت در سال نهم-یعنی یک سال پس از فتح مکه-نمایندگان قبائل عرب، سرازیر مدینه شدند و اسلام قبائل خود را اعلام کردند و لهذا سال نهم را (سنه الوفود) نامیدند، در سوره. العصر جمله «و رأیت النّاس یدخلون فی دین اللّ أفواجا» اشاره به همین امر است. با فتح مکه، امید اعراب به شکست اسلام، مبدل به یأس گردید؛ بنابراین، جهاد در این هنگام، از عظمت و صلابت معنوی و اخلاص نیت کمتری برخوردار بود. همان طور که هجرت، پس از فتح مکه در نظر اسلام ارزش کمتری داشت و اصولا مهاجران، اصطلاحا به کسانی اطلاق می‌گردید که پیش از فتح مکه مسلمان شده و [[هجرت]] کرده بودند، همانگونه که (سابقون أوّلون) از مهاجر و انصار بر دیگران برتری داشتند.{{سخ}}
-در سوره توبه می‌فرماید: «لقد تاب اللّه علی النّبیّ و المهاجرین و الأنصار الّذین اتّبعوه فی ساعه العسره...»،<ref>سوره توبه آیه 117.</ref> «و السّابقون الأوّلون من المهاجرین و الأنصار و الّذین اتّبعوهم بإحسان رضی اللّه عنهم...»<ref>سوره توبه آیه 100.</ref>{{سخ}}
+در سوره توبه می‌فرماید: «لَقَدْ تَابَ اللَّهُ عَلَى النَّبِيِّ وَالْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُ فِي سَاعَةِ الْعُسْرَةِ ...»،<ref>سوره توبه آیه 117.</ref> «وَالسَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسَانٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ...»<ref>سوره توبه آیه 100.</ref>{{سخ}}
 علاوه بر این، سخن طبرسی که گفت: «جهاد پیش از فتح مکه بیشتر مورد نیاز بوده است» جای تردید است. زیرا با وسعت و گسترش سرزمین اسلام، و تجلّی و عرض اندام دولت اسلام به صورت یک قدرت سوم، در بین دو امپراطوری ایران و روم، اسلام، با دشمنان نیرومندتر و با ابر قدرتهای آن روزگار یعنی همین دو کشور ایران و روم، که شاید پیش از آن تاریخ حکومت اسلامی را یک قدرت محلّی می‌دانستند و چندان اهمیتی به آن نمی‌دادند، روبرو گردید و به همین جهت همان طور که گفته شد، در سوره توبه که آخرین سوره از این نوع از سوره‌های جهادیه است، تندترین فرمانهای بسیج به جنگ، و نیز بزرگترین پاداشهای جهاد و شهادت، در راه خدا، آمده است؛ و مسلمانان در غزوه تبوک و حتی پیش از آن در جنگ مؤته در حقیقت، با دولت روم طرف جنگ بودند نه با یک قبیله عرب و یا یک دولت عربی.{{سخ}}
 مطلب دیگری که در مورد این آیه «من أنفق قبل الفتح و قاتل...» باید گفته شود آن است هرچند احتمال می‌رود مراد از [[انفاق]] در این جا [[انفاق]] مطلق در غیر جهاد باشد که قهرا آیه را از زمره آیات جهاد به مال و جان خارج می‌نماید اما بگفته علاّمه طباطبائی<ref>المیزان ج 19 ص 153.</ref> سیاق آیات، دلالت دارد که مراد همان جهاد الی فی سبیل الله است که همراه جهاد بدنی «و قاتل» ذکر شده است.{{سخ}}
 کته چهارم-در هریک از پنج سوره غیر از سوره توبه یک بار جهاد به مال و جان توأما آمده در حالی که در سوره توبه این مطلب شش بار تکرار گردیده است. این تکرار خود نموداری از اوج گرفتن و شدت یافتن امر جهاد در این سوره است. بلی در سوره نساء هم در یک آیه دوبار آمده است.{{سخ}}
 نکته پنجم-این آیات، آثار و نتایج و اجر و مزد جهاد به مال و جان را برای ما چنین شرح می‌دهند:{{سخ}}
-الف:این نوع جهاد برای شما خیر است «ذلکم خیر لکم إن کنتم تعلمون (صفّ و توبه).{{سخ}}
+الف:این نوع جهاد برای شما خیر است «ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ
-ب این کار تجارتی است که شما را از عذاب الیم نجات می‌دهد «تجاره تنجیکم من عذاب ألیم (صف){{سخ}}
+ (صفّ و توبه).{{سخ}}
-ج:این کار دارای أجر عظیم است «إنّ اللّه عنده أجر عظیم» (توبه) أجرا عظیما (نساء){{سخ}}
+ب این کار تجارتی است که شما را از عذاب الیم نجات می‌دهد «تِجَارَةٍ تُنْجِيكُمْ مِنْ عَذَابٍ أَلِيمٍ(صف){{سخ}}
-د:چنین مجاهدانی دارای درجه بزرگتری هستند «اولئک اعظم درجه عند اللّه» (نساء و حدید){{سخ}}
+ج:این کار دارای أجر عظیم است «وَأَنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ أَجْرٌ عَظِيمٌ» (توبه) أجرا عظیما (نساء){{سخ}}
-ه:آنانئفائز و رستگارند «اولئک هم الفائزون» توبه «و لک هو الفوز العظیم» (توبه) «و اؤلئک هم المفلحون» (توبه){{سخ}}
+د:چنین مجاهدانی دارای درجه بزرگتری هستند « أُولَئِكَ أَعْظَمُ دَرَجَةً  عِنْدَ اللَّهِ » (نساء و حدید){{سخ}}
-و:خداوند به آنان مژده رحمت و رضوان و حسنی و مغفرت می‌دهد «یبشّرهم ربّهم برحمه منه و رضوان» (توبه) «و کلا وعد اللّه الحسنی» (نساء و حدید) «درجات منه و مغفره» (نساء){{سخ}}
+ه:آنانئفائز و رستگارند «وَأُولَئِكَ هُمُ الْفَائِزُونَ» توبه «ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ» (توبه) «و اؤلئک هم المفلحون» (توبه){{سخ}}
-ز: به آنان جنّات و نعیم مخلّد داده می‌شود «و جنّات لهم فیها نعیم مقیم خالدین فیها أبدا» (توبه) «بأنّ لهم الجنّه» (توبه) أعدّ اللّه لهم جنّات تجری من تحتها الأنهار خالدین فیها» (توبه){{سخ}}
+و:خداوند به آنان مژده رحمت و رضوان و حسنی و مغفرت می‌دهد «يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ وَرِضْوَانٍ» (توبه) «وَكُلًّا وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنَى » (نساء و حدید) «دَرَجَاتٍ مِنْهُ وَمَغْفِرَةً » (نساء){{سخ}}
-ح:خیرات از آن آنهاست «اؤلئک لهم الخیرات» (توبه){{سخ}}
+ز: به آنان جنّات و نعیم مخلّد داده می‌شود « وَجَنَّاتٍ لَهُمْ فِيهَا نَعِيمٌ مُقِيمٌ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا » (توبه) «بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ » (توبه) أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا » (توبه){{سخ}}
-ط:آنان تنها مؤمنان واقعی هستند «إنّما المؤمنون...» (حجرات){{سخ}}
+ح:خیرات از آن آنهاست «وَأُولَئِكَ لَهُمُ الْخَيْرَاتُ» (توبه){{سخ}}
-ی:آنان فقط مؤمنان راستین هستند و راست می‌گویند «اؤلئک هم الصّادقون» (حجرات){{سخ}}
+ط:آنان تنها مؤمنان واقعی هستند «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ...» (حجرات){{سخ}}
-ک:خداوند مجاهدان را بر قاعدان برتری داه است «فضّل اللّه المجاهدین علی القاعدین» (نساء)(دومرتبه){{سخ}}
+ی:آنان فقط مؤمنان راستین هستند و راست می‌گویند «أُولَئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ» (حجرات){{سخ}}
 ل:مجاهدان به مال و جان پیش از فتح، درجه عظیم تری دارند و با آنان که پس از فتح جهاد کرده‌اند برابر نیستند (حدید){{سخ}}
-نکته ششم-همان طور که ملاحظه می‌شود همه پاداشهای یاد شده برای جهاد به مال و جان، مربوط به عالم آخرت است و نه دنیا، و این امر با واقعیت و طبیعت جهاد فی سبیل الله سازگار است، زیا مال و جان و به خصوص جان، که در راه خدا فدا می‌شود به حق، جز أجر اخروی و پاداش معنوی و قرب به حقّ متعال را پاداش دیگر، در خور نیست، زیرا جان، بالاتر از آن است که با پاداش دنیوی جبران شود. در بین این اجر و مزدها غیر از جنات نعیم و بهشت مخلّد نهرهای جاری، که گرچه اجر أخروی است اما تا حدودی مادی است، پاداشهای دیگر کلی و معنوی است:أجر عظیم، فوز عظیم، فلاح، رحمت و رضوان، درجه عند اللّه، الخیرات، نجات از عذاب الیم، همه نوع پاداش اعم از مادی و معنوی و حتی بالاترین پاداش مقرّبان «رضوان من اللّه أکبر»<ref>سوره توبه آیه 72.</ref> «لقاء اللّه» را شامل است، و این همه، در برابر جانبازی و از خود گذشتگی و شهادت، که غالبا لازمه جهاد است، از فضل الهی بعید نمی‌باشد.{{سخ}}
+نکته ششم-همان طور که ملاحظه می‌شود همه پاداشهای یاد شده برای جهاد به مال و جان، مربوط به عالم آخرت است و نه دنیا، و این امر با واقعیت و طبیعت جهاد فی سبیل الله سازگار است، زیا مال و جان و به خصوص جان، که در راه خدا فدا می‌شود به حق، جز أجر اخروی و پاداش معنوی و قرب به حقّ متعال را پاداش دیگر، در خور نیست، زیرا جان، بالاتر از آن است که با پاداش دنیوی جبران شود. در بین این اجر و مزدها غیر از جنات نعیم و بهشت مخلّد نهرهای جاری، که گرچه اجر أخروی است اما تا حدودی مادی است، پاداشهای دیگر کلی و معنوی است:أجر عظیم، فوز عظیم، فلاح، رحمت و رضوان، درجه عند اللّه، الخیرات، نجات از عذاب الیم، همه نوع پاداش اعم از مادی و معنوی و حتی بالاترین پاداش مقرّبان «وَرِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ أَكْبَرُ »<ref>سوره توبه آیه 72.</ref> «لقاء اللّه» را شامل است، و این همه، در برابر جانبازی و از خود گذشتگی و شهادت، که غالبا لازمه جهاد است، از فضل الهی بعید نمی‌باشد.{{سخ}}
 بحث در مورد شهادت و شهید، از نظر قرآن خود بحثی دلکش و بسیار جالب است و باید جداگانه مطرح گردد. باری، در این آیات، از فتح بلاد و سیطره ر خلق خدا و کشورگشائی و دست یافتن بر غنائم، سخنی به میان نیامده است، هرچند قرآن، در آیات دیگر به خصوص آیاتی که در اوائل فتوحات و غزوات اسلام نازل شده برای جلب نظر تازه مسلمانها و یا مردم ضعیف الایمان، از فتح بلاد و غنائم سخن گفته است و اگر غنائم، که منافع شخصی را به ذهن متبادر می‌سازد، بگذریم، اصل فتح مکّه و فتح بلاد، نشانه پیشرفت دعوت اسلام، و انتشار کلمه حق، و گسترش دین خدا است و این یک امر معنوی است نه مادی، و لهذا در قرآن (فتح) همراه (نصر) و اقبال مردم به دین، بکر رفته است:{{سخ}}
-«اذا جء نصر اللّه و الفتح ورأیت النّاس یدخلون فی دین اللّه أفواجا...»<ref>سوره نصر، آیه 1 و 2.</ref> «إنّا فتحنا لک فتحا مبینا... و ینصرک اللّه نصرا عزیزا»<ref>سوره فتح، آیه 1 و 3.</ref>{{سخ}}
+«إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْوَاجًا ...»<ref>سوره نصر، آیه 1 و 2.</ref> «إنّا فتحنا لک فتحا مبینا... و ینصرک اللّه نصرا عزیزا»<ref>سوره فتح، آیه 1 و 3.</ref>{{سخ}}
 در همین رابطه، در آیه انفال، از مزایای جهاد به مال و جان، و همیاری مهاجرین و انصار می‌گوید «اؤئک بعضهم أولیاء بعض...» که حاکی از همبستگی و وحدت، آنان است، حال اگر این امر را هم یک نوع پاداش برای جهاد بدانیم، باز هم جنبه عمومیدارد و نه شخصی، و به پیشرفت و نصرت دین و قدرت سپاه اسلام، برمی گردد که اجری ست معنوی و نه مادی و شخصی.{{سخ}}
 نکته هفتم-در همه این آیات، جهاد به مال و جان، مقیّد به قید (فی سبیل اللّه) است به جزء آیه(۴۴)و(۸۸)از سوره توبه «أن یجاهدوا بأموالهم و أنفسهم» «جاهدوا بأموالهم و أنفسهم» که این قید دو آیه روایه نیامده، و گویا به وضوح مطلب به لحاظ تکرار این قید در این سوره واگذار شده است، و در آیه سوره حدید تنها این قید در مورد [[انفاق]] آمده است:{{سخ}}

@@ سطر ۱۴۵: / سطر ۱۴۵: @@
 == جهاد مالی و جهاد بدنی باهم ==
 با سیری در آیات جهاد، مسلّم است که قرآن، به جهاد مالی و جهاد بدنی هر دو نظر داشته است، آیات بسیاری بر جهاد به نفس و قتال در میدان جنگ تأکید دارند و آیاتی دیگر بر صرف مال و [[انفاق]] و حتی کمک به کسانی که وسیله حضور در جبهه ندارند و تجهیزاتشان جهت حضور، در این خصوص آیه ذیل را می‌توان یاد کرد که حاکی از آن است که برخی از مؤمنین هنگام غزوه تبوک نزد پیغمبر آمدند و با چشمهای گریان و دلهای سوزان از آن حضرت کمک می‌خواستند تا آنان را تجهیز نماید و رسول خدا می‌گفت وسیله حمل شما را ندارم.{{سخ}}
-«..... و لا علی الّذین إذا ما أتوک لتحملهم قلت لا أجد ما أحملکم علیه تولّوا و أعینهم تفیض من{{سخ}}
+«..... وَلَا عَلَى الَّذِينَ إِذَا مَا أَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لَا أَجِدُ مَا أَحْمِلُكُمْ عَلَيْهِ تَوَلَّوْا وَأَعْيُنُهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ حَزَنًا أَلَّا يَجِدُوا مَا يُنْفِقُونَ »<ref>سوره توبه آیه 92.</ref>{{سخ}}
-الدّمع حزنا ألاّ ما ینفقون»<ref>سوره توبه آیه 92.</ref>{{سخ}}
 قرآن، عذر این گروه را پذیرفته درحالی که در آیه بعد با لحنی تند می‌گوید از آنان که ثروت درارند و تخلّف می‌ورزند هیچ عذری پذیرفته نیست بلکه متخلف شمرده می‌شوند.{{سخ}}
 ما در این جا از بحث مستوفی دربارهٔ همه آیات جهاد به مال و جان می‌گذریم که کتابی را گنجد و نه مقالی را و تنها به آن دسته از آیات قرآن که این دو را باهم ذکر کرده‌اند بسنده می‌کنیم.{{سخ}}
 روی هم رفته در ۱۱ آیه طی(۶)سوره جهاد مالی و جانی توأم باهم آمده است و اینک متن آن آیات با رعایت تقریبی ترتیب نزول:{{سخ}}
-۱-إنّالّذین آمنوا و هاجروا و جاهدوا بأموالهم و أنفسهم فی سبیل اللّه والّذین آووا و نصروا اؤلئک بعضهم أولیاء بعض...»<ref>سوره انفال آیه 72. و در آیه 74 دربارهٔ همین گروه می‌فرماید «هم المؤمنون حقا لهم مغفره و رزق کریم»</ref>{{سخ}}
+۱-إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِينَ آوَوْا وَنَصَرُوا أُولَئِكَ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ...»<ref>سوره انفال آیه 72. و در آیه 74 دربارهٔ همین گروه می‌فرماید «هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لَهُمْ دَرَجَاتٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَمَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ»</ref>{{سخ}}
-۲- «لأیستوی القاعدون من المؤمنین غیر اؤلی الضّرر و المجاهدون فی سبیل اللّه بأموالهم و أنفسهم فضّل اللّه المجاهدین بأموالهم و أنفسهم علی الفاعدین درجه وکّلا وعد اللّه الحسنی و فضّل اللّه المجاهدین علی القاعدین أجرا عظیما، درجات منه و مغفره و رحمه و کان اللّه غفورا رحیما...»<ref>سوره نساء آیه 95 و 96.</ref>{{سخ}}
+۲- «لَا يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ وَالْمُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجَاهِدِينَ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ عَلَى الْقَاعِدِينَ دَرَجَةً وَكُلًّا وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنَى وَفَضَّلَ اللَّهُ الْمُجَاهِدِينَ عَلَى الْقَاعِدِينَ أَجْرًا عَظِيمًا .دَرَجَاتٍ مِنْهُ وَمَغْفِرَةً وَرَحْمَةً وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا ...»<ref>سوره نساء آیه 95 و 96.</ref>{{سخ}}
-۳- «إنّما المؤمنون الّذین آمنوا باللّه و رسوله ثمّ یرنابوا و جاهدوا بأموالهم و أنفسهم فی سبیل اللّه اؤلئک هم الصّادقون»<ref>سوره حجرات، آیه 15.</ref>{{سخ}}
+۳- «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْتَابُوا وَجَاهَدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولَئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ »<ref>سوره حجرات، آیه 15.</ref>{{سخ}}
-۴- «یا أیّها الّذین آمنوا هل أدلکم تجاره تنجیکم من عذاب ألیم، تؤمنون باللّه و رسوله و تجاهدون فی سبیل اللّه بأموالکم و أنفسکم ذلکم خیر لکم إن کنتم تعلمون».<ref>سوره الصف، آیه 11.</ref>{{سخ}}
+۴- «تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَتُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَمْوَالِكُمْ وَأَنْفُسِكُمْ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ ».<ref>سوره الصف، آیه 11.</ref>{{سخ}}
-۵- «و مالکم ألاّ تنفقوا فی سبیل اللّه وللّه میراث و الأرض، لا یستوی منکم من أنفق من قبل الفتح و قاتل اؤلئک أعظم درجه من الذّین أنفقوا من بعد و قاتلوا وکّلا رعد اللّه الحسنی و اللّه بما تعملون خبیر»<ref>سوره الحدید، آیه 10.</ref>{{سخ}}
+۵- «وَمَا لَكُمْ أَلَّا تُنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلِلَّهِ مِيرَاثُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ لَا يَسْتَوِي مِنْكُمْ مَنْ أَنْفَقَ مِنْ قَبْلِ الْفَتْحِ وَقَاتَلَ أُولَئِكَ أَعْظَمُ دَرَجَةً مِنَ الَّذِينَ أَنْفَقُوا مِنْ بَعْدُ وَقَاتَلُوا وَكُلًّا وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنَى وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ »<ref>سوره الحدید، آیه 10.</ref>{{سخ}}
-۶- «الّذین آمنوا و هاجروا و جاهدوا فی سبیل اللّه بأموالهم و أنفسهم أعظم درجه عند اللّه و اؤلئک هم الفائزون یبشّرهم ربّهم برحمه منه و رضوان و جنّات لهم فیها نعیم مقیم خالدین فیها أبدا إنّ اللّه عنده أجر عظیم»<ref>سوره توبه، آیه 20.</ref>{{سخ}}
+۶- «
-۷- «انفروا خفافا و ثقالا و جادوا بأموالکم و أنفسکم فی سبیل اللّه ذلکم خیر لکم إن کنتم تعلمون»<ref>سوره توبه، آیه 41.</ref>{{سخ}}
+الَّذِينَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ أَعْظَمُ دَرَجَةً عِنْدَ اللَّهِ وَأُولَئِكَ هُمُ الْفَائِزُونَ يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ وَرِضْوَانٍ وَجَنَّاتٍ لَهُمْ فِيهَا نَعِيمٌ مُقِيمٌ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ أَجْرٌ عَظِيمٌ »<ref>سوره توبه، آیه 20.</ref>{{سخ}}
-۸- «لا یستئذنک الّذین یؤمنون باللّه و الیوم الآخر أن یجاهدوا بأموالهم و أنفسهم واللّه علیکم بالمتّقین...»<ref>سوره توبه، آیه 44</ref>{{سخ}}
+۷- «انْفِرُوا خِفَافًا وَثِقَالًا وَجَاهِدُوا بِأَمْوَالِكُمْ وَأَنْفُسِكُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ»<ref>سوره توبه، آیه 41.</ref>{{سخ}}
-۹- «فرح المخلّفون بمقعدهم خلاف رسول اللّه و کرهوا أن یجاهدوا بأموالهم و أنفسهم فی سبیل اللّه و قالوا لا تنفروا فی الحرّ قل نار جهنّم أشدّ حرّا لو کانوا یفقهون»<ref>سوره توبه، آیه 81.</ref>{{سخ}}
+۸- «
-۱۰- «لکن الرّسول و الّذین آمنوا معه جاهدوا بأموالهم و أنفسهم و اؤلئک لهم الخیرات و اؤلئک هم المفلحون أعدّ اللّه لهم جنّات تجری من تحتها الأنهار خادین فیها ذلک الفوز العظیم»<ref>سوره توبه، آیه 88 و 89.</ref>{{سخ}}
+لَا يَسْتَأْذِنُكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ أَنْ يُجَاهِدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالْمُتَّقِينَ...»<ref>سوره توبه، آیه 44</ref>{{سخ}}
-۱۱-إنّ اللّه اشتری من المؤمنین أنفسهم و أموالهم بأنّ لهم الجنّه یقاتلون فی سبیل اللّه فیقتلون و یقتلون وعدا علیه حقّا فی التّوراه و الإنجیل و القرآن و من أو فی بعهد من اللّه فاستبشروا ببیعکم الّذین بایعتم به و ذلک هو الفوز العظیم...»<ref>سوره توبه، آیه 111.</ref>
+۹- «فَرِحَ الْمُخَلَّفُونَ بِمَقْعَدِهِمْ خِلَافَ رَسُولِ اللَّهِ وَكَرِهُوا أَنْ يُجَاهِدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَقَالُوا لَا تَنْفِرُوا فِي الْحَرِّ قُلْ نَارُ جَهَنَّمَ أَشَدُّ حَرًّا لَوْ كَانُوا يَفْقَهُونَ »<ref>سوره توبه، آیه 81.</ref>{{سخ}}
 == نکات قابل ملاحظه در آیات جهاد به مال و جان ==

@@ سطر ۱۳۶: / سطر ۱۳۶: @@
 == چهره منافقان در سوره توبه ==
 از خصوصیات دیگر سوره توبه، آیات پیاپی آن است با لحنی خشن و تند دربارهٔ منافقان و مسلمانان دورو، کسانی که به ظاهر مسلمان و در باطن کافرند. مسأله نفاق و منافق نیز مانند جهاد و بسیاری از مسائل دیگر، در قرآن، تحول خاصی دارد. علمای علوم قرآنی وجود آیات نفاق و وصف منافق را در یک سوره نشانه مدنی بودن آن سوره دانسته‌اند به این علت، که در مکّه قدرت، از آن کفّار بود و کسی از مسلمانان نمی‌ترسید تا ناچار شود به نفاق متوسل گردد و دو چهره به خود بگیرد پس، زمینه نفاق در مکه وجود نداشت. بعکس مدینه که قدرت در دست مسلمین بود و رسول اکرم در رأس حکومت قرار داشت، در چنین شرایطی، آنان که باطنا ایمان نیاورده‌اند برای حفظ منافع خود و بهره بردن از مزایای خاصّ مسلمانان، چهره مسلمانی به خود گرفته حتی بیش از مسلمانان واقعی به اسلام تظاهر می‌نمایند هرچند برخی در این امر که در مکه بین مسلمانان منافق وجود نداشت تردید دارند.{{سخ}}
-موضوع نفاق، مانند جهاد در قرآن سیر صعودی دارد، لحن آیاتی مه در آغاز [[هجرت]] راجع به منافقین آمده با آیات آخرین تفاوت دارد، هرچه زمان جلو می‌رفته بیان قرآن خشن تر می‌گردیده تا جائی که سوره‌ای بنام سوره منافقین نازل شده است. مسأله نفاق، نیز مانند جهاد، در سوره توبه به اوج خود می‌رسد و شدیدترین اندرزها در مورد منافقین در این سوره آمده است، حتی منافقان زا در ردیف کفّار می‌آورد:یا أیّها النّبیّ جاهد الکفّار و المنافقین واغلظ علیهم و مأواهم جهنّم و بئس المصیر.<ref>سوره توبه آیه 74.</ref>{{سخ}}
+موضوع نفاق، مانند جهاد در قرآن سیر صعودی دارد، لحن آیاتی مه در آغاز [[هجرت]] راجع به منافقین آمده با آیات آخرین تفاوت دارد، هرچه زمان جلو می‌رفته بیان قرآن خشن تر می‌گردیده تا جائی که سوره‌ای بنام سوره منافقین نازل شده است. مسأله نفاق، نیز مانند جهاد، در سوره توبه به اوج خود می‌رسد و شدیدترین اندرزها در مورد منافقین در این سوره آمده است، حتی منافقان زا در ردیف کفّار می‌آورد:يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَالْمُنَافِقِينَ وَاغْلُظْ عَلَيْهِمْ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ.<ref>سوره توبه آیه 74.</ref>{{سخ}}
 نکته‌ای که به بحث ما مربوط می‌شود آن است که در سوره توبه این دو مسأله یعنی جهاد و نفاق، به هم ربط داده شده است، متخلفان از جنگ و جهاد و آنان که عذر می‌آورند و یا از پیغمبر اذن می‌گیرند و رخصت می‌طلبند تا با خاطر جمع در جبهه شرکت نکنند، و در عین حال به نفاق هم متهم نگردند، قرآن این افراد را منافق می‌داند و می‌گوید آنان به خدا و روز جزا ایمان ندارند. ایات نفاق و جهاد در سراسر سوره توبه همراه هم زنجیره واحدی را تشکیل می‌دهند.{{سخ}}
 هیچ یک از احکام اسلام، بدین گونه منافقان را رسوا و مشت آنان را باز نکرده است، از نظر قرآن، جهاد رمز ایمان و تخلّف از آن، نشانه نفاق است چنان که می‌بینیم وصف مؤمنان به مجاهدان اختصاص می‌یابد.{{سخ}}
-«إنّما المومنون الّذین آمنوا باللّه ثمّ لم یرتابوا و جاهدوا بأموالهم و أنفسهم فی سبیل اللّه اؤلئک هم الصّادقون»<ref>سوره حجرات آیه 15.</ref>{{سخ}}
+«إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْتَابُوا وَجَاهَدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولَئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ »<ref>سوره حجرات آیه 15.</ref>{{سخ}}
 باری، معلوم شد که آفاز سوره توبه داستان برائت از مشرکین و ما بقی آن، بیشتر کربوط به غزوه تبوک و نقش منافقان در آن است. همچنین با سیر مرحله به مرحله جهاد در قرآن، باید گفت صرف نظر از آیات سوره حجّ و سوره بقره، اوّلین سوره در این باب سوره انفال است در رابطه با غزوه بدر- نخستین غزوه رسول اکرم-و آخرین سوره، سوره توبه است راجع به آخرین غزوه آن حضرت یعنی غزوه تبوک.{{سخ}}
 و این عجائب قرآن است و شاید از لطائف آن که این دو سوره در کنار هم قرار گرفته و به احتمالی و قولی هر دو یک سوره محسوب می‌شوند زیرا سوره توبه با بسم اللّه آغاز نشده و بسم اللّه میان آن دو فاصله نگردیده است.

@@ سطر ۱۰۶: / سطر ۱۰۶: @@
 == آیات نفر در سوره توبه ==
 آیاتخاص نفر و بسیج و کوچ کردن دسته جمعی در سوره توبه از این قرار است:{{سخ}}
-۱- «و ما کان المؤمنون لینفروا کافّه فلولا نفر من کلّ فرقه منهم طائفه لیفقّهوا فی الدّین ولینذروا قومهم إذا رجعوا إلیهم لعلّهم یحذرون»{{سخ}}
+۱- «وَمَا كَانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنْفِرُوا كَافَّةً فَلَوْلَا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طَائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَلِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ »{{سخ}}
 مفسّران، در معنی این آیه اختلاف دارند که آیا مراد از آن، کوچ کردن مسلمانان با پیغمبر به سوی میدان جنگ است یا کوچ کردن از محلّ خود به مدینه تا از پیغمبر علم دین بیاموزند خلاصه نظرها و اقوال مفسران چنین است:{{سخ}}
 ۱-زمخشری می‌گوید پس از غزوه تبوک با آن همه تأید بر جهاد و توبیخ نسبت به متخلّفان، هر غزوه‌ای که پیغمبر عده‌ای را گسیل می‌داشت همه مؤمنان مایل بودند در آن غزه شرکت کنند، در این آیه می‌گوید همه نرود فقط عده‌ای برون و دیگران نز پیغمبر بمانند و در دین تفقّه کننند که آن جهاد اکبر است تا هنگامی که آن عده اول برگشتند به آنان تعلیم و انذار دهند. عبده، نیز همین وجه را برگزیده می‌گوید:شرکت در این قبیل غزوات، واجب کفائی است نه عینی مگر این که پیغمبر شخصا در جنگ شرکت نماید و بسیج عمومی بدهد.{{سخ}}
@@ سطر ۱۱۳: / سطر ۱۱۳: @@
 ۳-همه لازم نیست در جنگ شرکت کنند بلکه تنها عده‌ای بروند تا فنون جنگی را بیاموزند و نصرت الهی را به رأی العین به بینند و شپش برگردند و برای دیگران نقل کنند ۲۳ این وجه سوم طبرسی است.{{سخ}}
 ۴-علامه طباطبائی<ref>ج 9 ص 427</ref> می‌گوید مراد آن است که مردم قبائل خارج مدینه لازم نیست هنگام بسیج، همه بروند به جنگ بلکه باید عده‌ای بیایند به مدینه برای کسب علم تا پس از اینکه دسته اول برگشتند به آنان علم بیاموزند. علاّمه، ااحتمالات دیگر را تضعیف می‌نماید. به نظر ما در هر حال، مراد از (نفر) حرکت به سوی میدان جنگ است زیرا در این سوره و در جاهای دیگر قرآن، اینن کلمه به همین معنی بکار رفته است.{{سخ}}
-۲ و ۳- «ما لکم إذا قبل لکم انفروا فی سبیل الّله أثا قلتم إلی الأرض أرضیتم باحیوه الدّنیا من الآخر فما متاع الحوه الدّنیا فی الآخره إلاّ قلیل إلاّ تنفروا یعذّبکم عذابا ألیما و یستبدل قوما غیرکم و لا تصرّوه شیئا و اللّه علی کل شی ء قدیر...»<ref>سوره توبه آیه 38 و 39.</ref> این آیات سرپیچی از جهاد را نتیجه علاقه به دنیا دانسته است که در برابر زندگی آخرت، چیز اندکی است؛ و این که این امر موجب عذاب الهی است و اگر شما نروید خداوند کسان دیگر را برای جهاد برمی انگیزد و تخلّف از جنگ، باعث خسارتی به ساحت قدس ربوبی نمی‌شود.{{سخ}}
+۲ و ۳- «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا مَا لَكُمْ إِذَا قِيلَ لَكُمُ انْفِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ اثَّاقَلْتُمْ إِلَى الْأَرْضِ أَرَضِيتُمْ بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا مِنَ الْآخِرَةِ فَمَا مَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فِي الْآخِرَةِ إِلَّا قَلِيلٌ
-۴- «انفرو خفافا وثقالا وجاهدوا بأموالکم و أنفسکم فی سبیل اللّه...»<ref>سوره توبه آیه 41.</ref>{{سخ}}
+إِلَّا تَنْفِرُوا يُعَذِّبْكُمْ عَذَابًا أَلِيمًا وَيَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَيْرَكُمْ وَلَا تَضُرُّوهُ شَيْئًا وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ...»<ref>سوره توبه آیه 38 و 39.</ref> این آیات سرپیچی از جهاد را نتیجه علاقه به دنیا دانسته است که در برابر زندگی آخرت، چیز اندکی است؛ و این که این امر موجب عذاب الهی است و اگر شما نروید خداوند کسان دیگر را برای جهاد برمی انگیزد و تخلّف از جنگ، باعث خسارتی به ساحت قدس ربوبی نمی‌شود.{{سخ}}
-مسأله بسیج، به جز در این آیات از سوره توبه در سوره نساء هم آمده است: «یا أیّها الّذین آمنوا خذوا حذرکم فانفروا ثبات أو انفروا جمیعا...»<ref>سوره نساء آیه 71.</ref> در این آیه حرکت فوج فوج و دسته دسته به سوی میدان جنگ و یا حرکت همه لشکر باهم، هر دو موردنظر بوده است، درحالی که در آیه پیش از آن، سبکباران و سنگین باران یعنی آنان که گرفتاری دارند و آنان که ندارند هر دو به شرکت در جنگ امر شده‌اند.
+۴- «انْفِرُوا خِفَافًا وَثِقَالًا وَجَاهِدُوا بِأَمْوَالِكُمْ وَأَنْفُسِكُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ...»<ref>سوره توبه آیه 41.</ref>{{سخ}}
 == آیات اذن و تخلّف در سوره توبه ==
-اما آیات مربوط به تخلّف از جنگ و عذر آوردن و اذن خواستن جهت عدم شرکت، در سوره توبه فراوان است از جمله:و ما کان لأهل المدینه و من حولهم من الأعراب أن یتخلّفو عن رسول اللّه و لا یرغبوا بأنفسم عن نفسه<ref>سوره توبه آیه 120.</ref>{{سخ}}
+اما آیات مربوط به تخلّف از جنگ و عذر آوردن و اذن خواستن جهت عدم شرکت، در سوره توبه فراوان است از جمله:مَا كَانَ لِأَهْلِ الْمَدِينَةِ وَمَنْ حَوْلَهُمْ مِنَ الْأَعْرَابِ أَنْ يَتَخَلَّفُوا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ وَلَا يَرْغَبُوا بِأَنْفُسِهِمْ عَنْ نَفْسِهِ <ref>سوره توبه آیه 120.</ref>{{سخ}}
-لو کان عرضا قاصدا و سفرا قریبا لاتّبعوک و لکن بعدت علیهم الشّقّه و یحلفون باللّه لو استطعنا لخرجنا معکم یهلکون أنفسهم و اللّه یعلم إنّهم لکاذبون.<ref>سوره توبه آیه 42.</ref>{{سخ}}
+لَوْ كَانَ عَرَضًا قَرِيبًا وَسَفَرًا قَاصِدًا لَاتَّبَعُوكَ وَلَكِنْ بَعُدَتْ عَلَيْهِمُ الشُّقَّةُ وَسَيَحْلِفُونَ بِاللَّهِ لَوِ اسْتَطَعْنَا لَخَرَجْنَا مَعَكُمْ يُهْلِكُونَ أَنْفُسَهُمْ وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ .<ref>سوره توبه آیه 42.</ref>{{سخ}}
-فرح المخلّفون بمقعدهم خلاف رسول اللّه و کرهوا أن یجاهدوا بأموالهم و أنفسهم فی سبیل اللّه و قالوا لا تنفروا فی الحرّ قل نار جهنّم أشدّ حرّا لو کانوا یفقهون.<ref>سوره توبه آیه 81.</ref>{{سخ}}
+فَرِحَ الْمُخَلَّفُونَ بِمَقْعَدِهِمْ خِلَافَ رَسُولِ اللَّهِ وَكَرِهُوا أَنْ يُجَاهِدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَقَالُوا لَا تَنْفِرُوا فِي الْحَرِّ قُلْ نَارُ جَهَنَّمَ أَشَدُّ حَرًّا لَوْ كَانُوا يَفْقَهُونَ .<ref>سوره توبه آیه 81.</ref>{{سخ}}
 رضوا بأن یکونوا مع الخوالف و طبع علی قلوبهم فهم لا یفقهون.<ref>سوره توبه آیه 87.</ref>{{سخ}}
 آیات مربوط به عذرآورندگان و کسانی که از پیغمبر اذن می‌خواستند تا در جهاد شرکت نکنند با لحنی بسیار شدید تا جائی که آنان را به نفاق متّهم می‌کنند زیاد است:{{سخ}}
-«و جاء المعذّرون من الأعراب لیؤذن لهم و قعد الّذین کذّبوا اللّه و رسوله سیصیب الّذین کفروا منهم عذاب ألیم.»<ref>سوره توبه آیه 90.</ref>{{سخ}}
+«وَجَاءَ الْمُعَذِّرُونَ مِنَ الْأَعْرَابِ لِيُؤْذَنَ لَهُمْ وَقَعَدَ الَّذِينَ كَذَبُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ سَيُصِيبُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ .»<ref>سوره توبه آیه 90.</ref>{{سخ}}
-«إنّما السّیل علی الّذین یستئذنونک و هم أغنیاء رضوا بأن یکونوا مع الخوالف...»<ref>سوره توبه آیه 93.</ref>{{سخ}}
+«إِنَّمَا السَّبِيلُ عَلَى الَّذِينَ يَسْتَأْذِنُونَكَ وَهُمْ أَغْنِيَاءُ رَضُوا بِأَنْ يَكُونُوا مَعَ الْخَوَالِفِ ...»<ref>سوره توبه آیه 93.</ref>{{سخ}}
-«یعتذرون إلیکم إذا رجعتم إلیهم قل لا تعتذروا لن نؤمن لکم قد نبّأنا اللّه من أخبارکم...»<ref>سوره توبه آیه 94.</ref>{{سخ}}
+«يَعْتَذِرُونَ إِلَيْكُمْ إِذَا رَجَعْتُمْ إِلَيْهِمْ قُلْ لَا تَعْتَذِرُوا لَنْ نُؤْمِنَ لَكُمْ قَدْ نَبَّأَنَا اللَّهُ مِنْ أَخْبَارِكُمْ...»<ref>سوره توبه آیه 94.</ref>{{سخ}}
-«فإن رجعک اللّه إلی طائفه منهم فاستئذ نوک للخروج فقل لن تخرجوا معی أبدا و لن تقاتلوا معی عدوّا إنّکم رضیتم باقعود أوّل مرّه فاقعدوا مع الخالفین»<ref>سوره توبه آیه 83.</ref> در این آیه، قرآن، متخلّفان از جنگ را که آمده‌اند اذن خروج می‌گیرند اجازه شرکت در جنگ را نمی‌دهد زیرا با تخلّف از جنگ در نوبت قبل، عدم لیاقت خود را ثابت کرده‌اند و دیگر هرگز به آنان اذن جهاد داده نمی‌شود.{{سخ}}
+«فَإِنْ رَجَعَكَ اللَّهُ إِلَى طَائِفَةٍ مِنْهُمْ فَاسْتَأْذَنُوكَ لِلْخُرُوجِ فَقُلْ لَنْ تَخْرُجُوا مَعِيَ أَبَدًا وَلَنْ تُقَاتِلُوا مَعِيَ عَدُوًّا إِنَّكُمْ رَضِيتُمْ بِالْقُعُودِ أَوَّلَ مَرَّةٍ فَاقْعُدُوا مَعَ الْخَالِفِينَ »<ref>سوره توبه آیه 83.</ref> در این آیه، قرآن، متخلّفان از جنگ را که آمده‌اند اذن خروج می‌گیرند اجازه شرکت در جنگ را نمی‌دهد زیرا با تخلّف از جنگ در نوبت قبل، عدم لیاقت خود را ثابت کرده‌اند و دیگر هرگز به آنان اذن جهاد داده نمی‌شود.{{سخ}}
 قرآن، در یک آیه بطور ملایم و عطوفت آمیز، رسول خدا را مورد عتاب قرار می‌دهد که چرا به عده‌ای اذن داده است. طبیرسی می‌گوید: «و هذا من لطیف المعاتبه بدأه لاعفو قبل العتاب» یعنی این، یک نوع عتاب لطیفی است که از عتاب، پیغمبر را به عفو ابتدا کرده است * آن آیه این است:{{سخ}}
-«عفا اللّه عنّک لم أذنت لهم حتّی یتبیّن لک الّذین صدقوا و تعلم الکاذبین<ref>سوره توبه آیه 43.</ref>». و در آیه بعد از این، صریحا می‌گوید آنان ایمان ندارند «إنّما یستئذنک الّذین باللّه و ایوم الآخر أن یجاهدوا بأموالهم و أنفسهم...»<ref>سوره توبه آیه 44.</ref>{{سخ}}
+«عَفَا اللَّهُ عَنْكَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَتَعْلَمَ الْكَاذِبِينَ <ref>سوره توبه آیه 43.</ref>». و در آیه بعد از این، صریحا می‌گوید آنان ایمان ندارند «لَا يَسْتَأْذِنُكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ أَنْ يُجَاهِدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ ...»<ref>سوره توبه آیه 44.</ref>{{سخ}}
 و سرانجام، مشت آنان را باز می‌کند که آنان از اول، قصد شرکت در جنگ و خروج به سمت دشمن را نداشتند وگرنه آماده می‌شدند:{{سخ}}
-«و لو أردادوا الخروج اأعدّوا له عدّه...»<ref>سوره توبه آیه 45.</ref>
+«وَلَوْ أَرَادُوا الْخُرُوجَ لَأَعَدُّوا لَهُ عُدَّةً ...»<ref>سوره توبه آیه 45.</ref>
 == چهره منافقان در سوره توبه ==

@@ سطر ۷۹: / سطر ۷۹: @@
 به جز این سوره‌ها و آیات، در سوره‌های دیگر هم آیات جهاد آمده است اما مشخّص نیست که دربارهٔ غزوه خاصی نارل گردیده باشد آن سوره‌ها زا این قرار است:{{سخ}}
 بقره، نساء، مائده، حجّ، محمّد (قتال)، ممتحنه، صفّ حشر.{{سخ}}
-به گفته ابن هشام<ref>سیره ابن هشام ج 1 و 2 ص 467.</ref> و دیگران، اولین آیات در جهاد در سوره حجّ نازل گردیده است: «اذن للذین یقاتلون بأنهم ظلموا و أنّ اللّه علی نصرهم لقدیر الّذین اخرجوا من دیارهم بغیر حق إلاّ أن یقولون ربّنا اللّه و لو لا دفع اللّه النّاس بعضهم ببعض لهدّمت صوامع و بیع و [[صلوات]] و مساجد یذکر فیها اسم اللّه کثیرا ولینصرن اللّه من ینصره إنّ اللّه لقویّ عزیز الّذین إن مکنّاهم فی الارض أقاموا الصّلوه و آتوا الزّکاه و أمروا بالمعوف ونهوا عن النکر و للّه عاقبه الامور.<ref>سوره حج آیه 39 تا 41.</ref>{{سخ}}
+به گفته ابن هشام<ref>سیره ابن هشام ج 1 و 2 ص 467.</ref> و دیگران، اولین آیات در جهاد در سوره حجّ نازل گردیده است: «أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَإِنَّ اللَّهَ عَلَى نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ  الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ بِغَيْرِ حَقٍّ إِلَّا أَنْ يَقُولُوا رَبُّنَا اللَّهُ وَلَوْلَا دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَهُدِّمَتْ صَوَامِعُ وَبِيَعٌ وَصَلَوَاتٌ وَمَسَاجِدُ يُذْكَرُ فِيهَا اسْمُ اللَّهِ كَثِيرًا وَلَيَنْصُرَنَّ اللَّهُ مَنْ يَنْصُرُهُ إِنَّ اللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ ﴿﴾  الَّذِينَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ أَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ وَأَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَنَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ وَلِلَّهِ عَاقِبَةُ الْأُمُورِ.<ref>سوره حج آیه 39 تا 41.</ref>{{سخ}}
-سوره حجّ، بنا به قولی مکّی و به قولی دیگر مدنی است، آیات یاد شده و آیاتی از قبیل «و الذّین هاجروا فی سبیل اللّه ثمّ قتلوا»<ref>سوره حج آیه 59.</ref> که مردم را به جرت ترغیب می‌نماید، حکایتی از آن دارند که این سوره مقارن و دمادم [[هجرت]] و یا در راه هجرت، نازل گردیده است و شاید آخرین سوره مکی باشد و یا اولین سوره مدنی، هرچند معمولا اولین سوره مدنی را سوره بقره می‌دانند. در این سوره از مشخصّات سوره مکی، خطاب «یا أیّها الناس» در اول آن، و از مشخصات سور مدنی خطاب «یا أیّها الّذین آمنوا» در آخر آن هر دو وجود دارد.{{سخ}}
+سوره حجّ، بنا به قولی مکّی و به قولی دیگر مدنی است، آیات یاد شده و آیاتی از قبیل «و الذّین هاجروا فی سبیل اللّه ثمّ قتلوا»<ref>سوره حج آیه 59.</ref> که مردم را به جرت ترغیب می‌نماید، حکایتی از آن دارند که این سوره مقارن و دمادم [[هجرت]] و یا در راه هجرت، نازل گردیده است و شاید آخرین سوره مکی باشد و یا اولین سوره مدنی، هرچند معمولا اولین سوره مدنی را سوره بقره می‌دانند. در ا ین سوره از مشخصّات سوره مکی، خطاب «یا أیّها الناس» در اول آن، و از مشخصات سور مدنی خطاب «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا» در آخر آن هر دو وجود دارد.{{سخ}}
-به هرحال، آیات یاد شده اگر اولین آیات جهاد باشد کاملا با آغاز حکم جهاد مناسبت دارد و حاکی از آن است که جهاد، پیش از آن جایز نبوده است همان طور که در سوره‌های مکّی مکّرر خداوند مؤمنان را امر به [[صبر]] می‌کند مانند آیه «وصبر حتّی یحکم اللّه و هو خیر الحاکمین».<ref>سوره یونس، آیه 109.</ref>{{سخ}}
+به هرحال، آیات یاد شده اگر اولین آیات جهاد باشد کاملا با آغاز حکم جهاد مناسبت دارد و حاکی از آن است که جهاد، پیش از آن جایز نبوده است همان طور که در سوره‌های مکّی مکّرر خداوند مؤمنان را امر به [[صبر]] می‌کند مانند آیه «وَاصْبِرْ حَتَّى يَحْكُمَ اللَّهُ وَهُوَ خَيْرُ الْحَاكِمِينَ ».<ref>سوره یونس، آیه 109.</ref>{{سخ}}
 مفسّران، به این گونه آیات که می‌رسند می‌گویند این آیه با آیات جهاد نسخ شده است و به همین دلیل، تمام آیات جهاد در سوره‌های مدنی است و علمای علوم قرآنی، حکم جهاد را در یک سوره و آیه، نشانه مدنی بودن آن سوره و یا آن آیه دانسته‌اند.{{سخ}}
 باری، این سه آیه در سوره حجّ، دلیل است بر کیفیّت تشریع جهاد در اسلام، و بر أهداف و نتائج آن، و این که جهاد، مقرّر گردیده تا مؤمنان، که سالها مورد شکنجه و ظلم قرار گرفته و به ناحق از خانه و دیار خود آواره شده بودند، بتوانند از خود [[دفاع]] و برای خود احقاق حقّ کنند. بعلاوه از نام خدا و معابد الهی در ادیان آسمانی اعم از دین یهود و نصاری و اسلام، [[دفاع]] کنند، وگرنه صوامع: (معابد نصاری) بیع:(جمع بیعه، معابد یهود) و مساجد:(معابد اسلام) همه خرابو منهدم می‌گردد.{{سخ}}
@@ سطر ۸۸: / سطر ۸۸: @@
 پیداست که تا قدرت نباشد، فساد و کفر از صحنه گیتی بر نخواهد افتاد، و مستضعفان، از چنگال مستکبران رهائی نخواهند یافت.{{سخ}}
 باری، پس از آیات سوره حجّ در سوره‌های دیگر مانند بقره، نساء، صفّ، حجرات و جز آنها به اضافه سوره‌های یاد شده در مورد غزوات، پیاپی آیاتی در رابطه با جهاد و از جمله ترغیب و تحریص بر قتال با مشرکان و کافران آمده است و با رعایت ترتیب نزول آن سوه‌ها ملاحظه می‌شود که تدریجا لحن قرآن در مورد جهاد شدیدتر وجدّی تر می‌گردد.{{سخ}}
-مثلا در سوره نساء، که در حدود سال پنجم و ششم نارل گردیده است ترغیب به جهاد، زیاد دیده می‌شود از جمله آیه ۷۵، جهاد در را نجات مستضعفان را توصیه می‌نماید:و ما لکم لا تقاتلون فی سبیل اللّه و المستضعفین من الرّجال و النّساء و الولدان الّذین یقولون ربّنا أخرجنا من هذه القریه الظّالم اهلها واجعل لنا من لدنک ولیّا واجعل لنا من لدنک نصیرا.{{سخ}}
+مثلا در سوره نساء، که در حدود سال پنجم و ششم نارل گردیده است ترغیب به جهاد، زیاد دیده می‌شود از جمله آیه ۷۵، جهاد در را نجات مستضعفان را توصیه می‌نماید:وَمَا لَكُمْ لَا تُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاءِ وَالْوِلْدَانِ الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا أَخْرِجْنَا مِنْ هَذِهِ الْقَرْيَةِ الظَّالِمِ أَهْلُهَا وَاجْعَلْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ وَلِيًّا وَاجْعَلْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ نَصِيرًا .{{سخ}}
-و در برخی از آیات دیگر، به جز آیات سوره [[حج]] نیز، به بعد دفاعی و مقابله به مثل جهاد، اشاره و یا تصریح شده است: «و قالوا فی سبیل اللّه الّذین یقاتلونکم»<ref>سوره بقره آیه 190.</ref> «و أخرجوهم من حیث أخرجوکم»<ref>سوره بقره آیه 191 و نیز آیات بعد از آن</ref> «قاتلوا المشرکین کافّه کما یقاتلونکم کافّه».<ref>سوره توبه آیه 26.</ref>{{سخ}}
+و در برخی از آیات دیگر، به جز آیات سوره [[حج]] نیز، به بعد دفاعی و مقابله به مثل جهاد، اشاره و یا تصریح شده است: «وَقَاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَكُمْ »<ref>سوره بقره آیه 190.</ref> «و أخرجوهم من حیث أخرجوکم»<ref>سوره بقره آیه 191 و نیز آیات بعد از آن</ref> «وَقَاتِلُوا الْمُشْرِكِينَ كَافَّةً كَمَا يُقَاتِلُونَكُمْ كَافَّةً».<ref>سوره توبه آیه 26.</ref>{{سخ}}
 در همین سوره نساء راجع به مجاهدان و قاعدان، خداوند با لحن ملایمی، مجاهدان را بر قاعدان ترجیح داده در عین حال هر دو را مشمول وعده خدا دانسته است:{{سخ}}
-«لا یستوی القاعدون من المؤمنین غیر أولی الضّرر و المجاهدون فی سبیل اللّه بأموالهم و انفسهم فضّل اللّه المجاهدین بأموالهم و أنفسهم علی القاعدین درجه وکّل درجه وکّلا وعد اللّه الحسنی و فضّل اللّه المجاهدین علی القاعدین أجرا عظیما درجات منه و مغفره و رحمه و کان اللّه غفورا رحیما».<ref>سوره نساء، آیات 95 و 96.</ref>
+«لَا يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ وَالْمُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجَاهِدِينَ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ عَلَى الْقَاعِدِينَ دَرَجَةً وَكُلًّا وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنَى وَفَضَّلَ اللَّهُ الْمُجَاهِدِينَ عَلَى الْقَاعِدِينَ أَجْرًا عَظِيمًا دَرَجَاتٍ مِنْهُ وَمَغْفِرَةً وَرَحْمَةً وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا».<ref>سوره نساء، آیات 95 و 96.</ref>
 == جهاد در سوره وتبه ==
@@ سطر ۹۸: / سطر ۹۸: @@
 غزوه تبوک، در سال نهم [[هجرت]] در ماه رجب اتفاق افتاد، و پس از آن، در همین سال، اوّلین [[حج]] رسمی مسلمانان زیر نظر امیر [[حج]] منصوص از طرف پیغمبر، و با کاروانی عظیم، انجام گرفت، و آیات بخش اول سوره توبه مبنی بر برائت از مشرکان، توسّط علی علیه السلام در مراسم حجّ، برای کفّار قراءت گردید و عهد و پیمانهای غیر موقّت آنان لغو، و دخول مشرکان از آن پس به مکه اکیدا ممنوع گردید.{{سخ}}
 از خصوصیات دیگر این سوره آن است که آیات چند از آن، مردم را به قتال همه کافران و مشرکان و بسیج همگانی فرمان می‌دهد؛ و از تخلفّ و عذر آوردن و اذن خواستن شدیدا منع نموده است:
-«فإذا انسلخ الأشهر الحرم فاقتلوا المشرکین حیث وجد تموهم و خذوهم واحصروهم واقعدوا لهم کلّ مرصد...»<ref>سوره توبه، آیه 5.</ref>{{سخ}}
+«فَإِذَا انْسَلَخَ الْأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ وَخُذُوهُمْ وَاحْصُرُوهُمْ وَاقْعُدُوا لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍ ...»<ref>سوره توبه، آیه 5.</ref>{{سخ}}
-«قاتلوا الّذین لایؤمنون با للّه و لا بالیوم الآخر...»<ref>سوره توبه، آیه 29.</ref>{{سخ}}
+«قَاتِلُوا الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ...»<ref>سوره توبه، آیه 29.</ref>{{سخ}}
-«قاتلوا المشرکین کافّه کما یقاتلونکم کافّه...»<ref>سوره توبه، آیه 26.</ref>{{سخ}}
+«وَقَاتِلُوا الْمُشْرِكِينَ كَافَّةً كَمَا يُقَاتِلُونَكُمْ كَافَّةً...»<ref>سوره توبه، آیه 26.</ref>{{سخ}}
-«یا أیّها الّذین آمنوا قاتلوا الّذین یلونکم من الکفّار ولیجدوا فیکم غلظه...»<ref>سوره توبه، آیه 123.</ref>
+«
 == آیات نفر در سوره توبه ==

@@ سطر ۱۳: / سطر ۱۳: @@
 | ۱ || [[صلح – اسلام پدیا]]
 |}
-<p class="relatesubject">موضوعات مرتبط</p>
+<p class="relatesubject">مصادیق مرتبط</p>
 {| class="wikitable"
 |-
@@ سطر ۴۵: / سطر ۴۵: @@
 |}
 <p class="relatesoft">نرم‌افزارهای مرتبط</p>
 {| class="wikitable"
 |-
@@ سطر ۷۰: / سطر ۶۵: @@
 در کتابهای تفسیر و سیره نبوی از جمله در سیره معتبر و معروف ابن اسحاق، که بنام (مغازی) شهرت دارد و اینک گزیده و تحریری از آن بنام (سیره ابن هشام) در دست است، طی گزارش غزوات پیغمبر، آیاتی که به هریک از آن غزوات ارتباط دارد مشخّص گردیده، و حتی ابن هشام، به تفسیر و شرح لغات و پاره‌ای از نکات أدبی آن آیات نیز پرداخته است.{{سخ}}
 و اینک نام غزوات و شمار آیات و سوره‌ها و سال تقریبی نزول را به ترتیب، در جدول ذیل می‌آوریم:<ref>ترتیب غزوات از تاریخ یعقوبی از کتاب «الجوامع لمواضع آیات القرآن» اخذ شده است.</ref>{{سخ}}
-نام غزوه سال وقوع نا سوره شماره آیات ۲-غزوه بدر<ref>در سیره ابن هشام ج 3 ص 106(16)آیه ذکر شده است.</ref> الانفال از ۵ تا ۱۹ و از ۴۱ تا ۴۵ بقیه جدول صفحه قبل ۲-غزوه احد ۳ آل عمران از ۱۲۱ تا ۱۲۸ و از ۱۵۲ تا 171 2{{سخ}}
+نام غزوه سال وقوع نا سوره شماره آیات ۲-غزوه بدر<ref>در سیره ابن هشام ج 3 ص 106(16)آیه ذکر شده است.</ref> الانفال از ۵ تا ۱۹ و از ۴۱ تا ۴۵ بقیه جدول صفحه قبل ۲-غزوه احد ۳ آل عمران از ۱۲۱ تا ۱۲۸ و از ۱۵۲ تا ۱۷۱ ۲{{سخ}}
-۳-غزوه حمراء الاسد ۴ آل عمران از ۱۷۲ تا 175{{سخ}}
+۳-غزوه حمراء الاسد ۴ آل عمران از ۱۷۲ تا ۱۷۵{{سخ}}
 ۴-غزوه بنی النّضیر ۴ الحشر تمام سوره<ref>سیره ابن هشام ج 3 ص 192.</ref>{{سخ}}
-۵-غزوه خندق ۵ الاحزاب از ۹ تا 27{{سخ}}
+۵-غزوه خندق ۵ الاحزاب از ۹ تا ۲۷{{سخ}}
 ۶-غزوه بنی قریظه ۵ الاحزاب بقیه آیات این سوره<ref>بنا به گفته ابن هشام در سیره ج 3 ص 245:آیات سوره احزاب دربارهٔ غزوه احزاب و غزوه بنی قریظه.</ref>{{سخ}}
 ۷-حدیبیّه ۶ الفتح از ۱ تا 27<ref>و بگفته ابن هشام در سیره ج 3 ص 220 تمام سوره الفت هنگام بازگشت پیغمبر از این سفر نازل شده است.</ref>{{سخ}}
 ۸-فتح مکه ۸ النّصر تمام سوره{{سخ}}
-۹-غزوه حنین ۸ التوبه ۲۶ و 28{{سخ}}
+۹-غزوه حنین ۸ التوبه ۲۶ و ۲۸{{سخ}}
-۱۰-غزوه تبوک ۹ التوبه از ۴۲ تا ۹۸، و ۱۱۸ و 119{{سخ}}
+۱۰-غزوه تبوک ۹ التوبه از ۴۲ تا ۹۸، و ۱۱۸ و ۱۱۹{{سخ}}
 غزوه تبوک بنا به گفته ابن هشام<ref>سیره ابن هشام ج 4 ص 554.</ref> و دیگران، آخرین غزوه‌ای بود که رسول خدا شخصا در آن شرکت فرمود.
@@ سطر ۸۷: / سطر ۸۲: @@
 سوره حجّ، بنا به قولی مکّی و به قولی دیگر مدنی است، آیات یاد شده و آیاتی از قبیل «و الذّین هاجروا فی سبیل اللّه ثمّ قتلوا»<ref>سوره حج آیه 59.</ref> که مردم را به جرت ترغیب می‌نماید، حکایتی از آن دارند که این سوره مقارن و دمادم [[هجرت]] و یا در راه هجرت، نازل گردیده است و شاید آخرین سوره مکی باشد و یا اولین سوره مدنی، هرچند معمولا اولین سوره مدنی را سوره بقره می‌دانند. در این سوره از مشخصّات سوره مکی، خطاب «یا أیّها الناس» در اول آن، و از مشخصات سور مدنی خطاب «یا أیّها الّذین آمنوا» در آخر آن هر دو وجود دارد.{{سخ}}
 به هرحال، آیات یاد شده اگر اولین آیات جهاد باشد کاملا با آغاز حکم جهاد مناسبت دارد و حاکی از آن است که جهاد، پیش از آن جایز نبوده است همان طور که در سوره‌های مکّی مکّرر خداوند مؤمنان را امر به [[صبر]] می‌کند مانند آیه «وصبر حتّی یحکم اللّه و هو خیر الحاکمین».<ref>سوره یونس، آیه 109.</ref>{{سخ}}
-مفسّران، به این گونه آیات که می‌رسند می گویند این آیه با آیات جهاد نسخ شده است و به همین دلیل، تمام آیات جهاد در سوره‌های مدنی است و علمای علوم قرآنی، حکم جهاد را در یک سوره و آیه، نشانه مدنی بودن آن سوره و یا آن آیه دانسته‌اند.{{سخ}}
+مفسّران، به این گونه آیات که می‌رسند می‌گویند این آیه با آیات جهاد نسخ شده است و به همین دلیل، تمام آیات جهاد در سوره‌های مدنی است و علمای علوم قرآنی، حکم جهاد را در یک سوره و آیه، نشانه مدنی بودن آن سوره و یا آن آیه دانسته‌اند.{{سخ}}
 باری، این سه آیه در سوره حجّ، دلیل است بر کیفیّت تشریع جهاد در اسلام، و بر أهداف و نتائج آن، و این که جهاد، مقرّر گردیده تا مؤمنان، که سالها مورد شکنجه و ظلم قرار گرفته و به ناحق از خانه و دیار خود آواره شده بودند، بتوانند از خود [[دفاع]] و برای خود احقاق حقّ کنند. بعلاوه از نام خدا و معابد الهی در ادیان آسمانی اعم از دین یهود و نصاری و اسلام، [[دفاع]] کنند، وگرنه صوامع: (معابد نصاری) بیع:(جمع بیعه، معابد یهود) و مساجد:(معابد اسلام) همه خرابو منهدم می‌گردد.{{سخ}}
 خصوصیت دیگر این حکم، آن است که اگر کسانی که به آنان اذن جهاد داده شده در زمین، قدرت بهم رسانند نماز را پا می‌دارند و [[زکات]] می‌دهند و به نیکی امر، و از بدی نهی می‌کنند و ایم همه، خلاصه و فشرده دین الهی است، و به عبارت دیگر حکومت مؤمنان، حکومت صالحان است و جز صلاح و اصلاح و اعتلای نام خدا و نشر نیکی در جهان، چیزی بر آن بار نمی‌شود.{{سخ}}

@@ سطر ۲۲۸: / سطر ۲۲۸: @@
 == پا نویس ==
 {{پانویس|colwidth=30em|۲}}
-<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"[http://www.ahl-ul-bayt.org/fa.php/page%D8%8C13415A19053.html?PHPSESSID=12a7d5ec161bc3be2c11ecf3b2993045 بانک مقالات پورتال اهل بیت (علیهم السلام)]- تاریخ برداشت:94/10/20</span></div>
+<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text">[http://www.ahl-ul-bayt.org/fa.php/page%D8%8C13415A19053.html?PHPSESSID=12a7d5ec161bc3be2c11ecf3b2993045 بانک مقالات پورتال اهل بیت (علیهم السلام)]- تاریخ برداشت:94/10/20</span></div>
 [[رده:فهرست الفبایی مصادیق معروف]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۱۷ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۱۱:۰۹
(بدون تفاوت)