فرهنگ مصادیق:تکذیب پیامبران - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Fayzi: /* حبط عمل */

2017-02-13T06:38:06Z

‏حبط عمل

Fayzi در ‏۲۵ بهمن ۱۳۹۵، ساعت ۰۶:۳۵

2017-02-13T06:35:44Z

نمایش تغییرات

Fayzi: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

2017-01-09T09:34:19Z

اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

نمایش تغییرات

Fayzi: /* پا نویس */

2017-01-09T09:29:23Z

‏پا نویس

Fayzi: Fayzi صفحهٔ تکذیب پیامبران را به فرهنگ مصادیق:تکذیب پیامبران منتقل کرد

2017-01-09T09:28:15Z

Fayzi صفحهٔ تکذیب پیامبران را به فرهنگ مصادیق:تکذیب پیامبران منتقل کرد

Fayzi: added Category:منکر فرهنگی using HotCat

2017-01-09T09:27:08Z

added Category:منکر فرهنگی using HotCat

Abbas69 در ‏۲۵ مرداد ۱۳۹۵، ساعت ۱۳:۱۸

2016-08-15T13:18:04Z

Abbas69: اصلاح ارقام

2016-08-15T13:17:31Z

اصلاح ارقام

Abbas69 در ‏۲۵ مرداد ۱۳۹۵، ساعت ۰۵:۰۳

2016-08-15T05:03:13Z

User1 در ‏۵ اردیبهشت ۱۳۹۵، ساعت ۲۲:۵۰

2016-04-24T22:50:39Z

@@ سطر ۱۲۶: / سطر ۱۲۶: @@
 افزون بر این‌که در ۱۲ آیه به هلاکت و نابودی مکذبان و نفرین بر آن‌ها با تعبیر «وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ»<ref>مرسلات؛ آیات 15، 19، 24، 28، 34، 37، 40، 45، 47، 49 و ...</ref> در قیامت تصریح شده در آیات دیگری نیز پیامدهای گوناگون تکذیب آنان بیان شده است:
 ==== حبط عمل ====
-اعمال مکذبان حبط شده و بهره‌ای از ثواب اعمال خود نخواهند داشت «وَالَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَلِقَاءِ الْآخِرَةِ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ»،<ref>اعراف؛ آیه 147</ref> زیرا اعمال خود را مطابق دستور انجام نداده‌اند [۹۶].<br/>
+اعمال مکذبان حبط شده و بهره‌ای از ثواب اعمال خود نخواهند داشت «وَالَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَلِقَاءِ الْآخِرَةِ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ»،<ref>اعراف؛ آیه 147</ref> زیرا اعمال خود را مطابق دستور انجام نداده‌اند.<br/>
 ==== حسرت ====
 از جمله عذاب‌های بزرگ تکذیب کنندگان در قیامت حسرت آن‌ها بر زیانکاری است، زیرا هم سرمایه خود را از دست داده و هم سودی به دست نیاورده‌اند: «قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِلِقَاءِ اللَّهِ حَتَّى إِذَا جَاءَتْهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً قَالُوا يَا حَسْرَتَنَا عَلَى مَا فَرَّطْنَا فِيهَا وَهُمْ يَحْمِلُونَ أَوْزَارَهُمْ عَلَى ظُهُورِهِمْ أَلَا سَاءَ مَا يَزِرُونَ»<ref>انعام؛ آیه 31</ref><br/>

@@ سطر ۱۶۷: / سطر ۱۶۷: @@
 == پا نویس ==
 {{پانویس|colwidth=30em|۲}}
-<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [http://wikifeqh.ir/ ویکی فقه] تاریخ برداشت:04/07/94</span></div>
+<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [http://wikifeqh.ir/%D8%AA%DA%A9%D8%B0%DB%8C%D8%A8 ویکی فقه] تاریخ برداشت:04/07/94</span></div>
 <br />
 [[رده:فهرست الفبایی مصادیق منکر]]
 [[رده:منکر فرهنگی]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ دی ۱۳۹۵، ساعت ۰۹:۲۷
سطر ۱۷۱:		سطر ۱۷۱:

	[[رده:فهرست الفبایی مصادیق منکر]]		[[رده:فهرست الفبایی مصادیق منکر]]
		+	[[رده:منکر فرهنگی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-<div class="head1">موضوع اصلی</div>
+<div class="head1">تکذیب پیامبران</div>
 <div class="leftbox">
 <p class="relatearticle">کتب مرتبط</p>

@@ سطر ۱۳: / سطر ۱۳: @@
 | ۱ || [[بهانه جویی های اهل باطل]]
 |-
-| 2 || [[دلایل نزول عذاب- عدم ایمان به خدا، تکذیب رسولان الهی، سرپیچی از احکام و دستورات پیامبران]]
+| ۲ || [[دلایل نزول عذاب- عدم ایمان به خدا، تکذیب رسولان الهی، سرپیچی از احکام و دستورات پیامبران]]
 |}
 <p class="relatesubject">موضوعات مرتبط</p>
@@ سطر ۳۵: / سطر ۳۵: @@
 |-
 | ۸ || [[کشتن پیامبران]]
 |}
 <p class="relatemedia">چندرسانه‌ای مرتبط</p>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۲۰ دی ۱۳۹۵، ساعت ۰۹:۲۸
(بدون تفاوت)

@@ سطر ۱۹: / سطر ۱۹: @@
 |-
 ! ردیف !! عنوان
 |}
 <p class="relatemedia">چندرسانه‌ای مرتبط</p>

@@ سطر ۶۶: / سطر ۶۶: @@
 == تکذیب انبیا، شیوه مخالفان ==
-تکذیب و متهم ساختن پیامبران به دروغگویی از شیوه های معمول مخالفان انبیا بوده است. قرآن تکذیب نوح (علیه‌السلام)، <ref>هود/سوره۱۱، آیه۲۷.</ref> هود (علیه‌السلام)، <ref> اعراف/سوره۷، آیه۶۶.</ref> صالح (علیه‌السلام)، <ref> قمر/سوره۵۴، آیه۲۵.</ref>موسی (علیه‌السلام)، [۴۱] شعیب (علیه‌السلام)، [۴۲] حضرت محمد (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) [۴۳] و همه انبیا [۴۴] [۴۵] از سوی اقوام ایشان را نقل کرده و صبر و بردباری آنان در برابر این تکذیب ‌ها [۴۶] را یادآور شده است و به رسول گرامی خود که از تکذیب اندوهگین گردیده [۴۷] دلداری داده و او را به صبر و بردباری فراخوانده است [۴۸] برخی، اصل نبوت و همه انبیا را انکار کرده و برخی نیز بعضی از انبیا را منکر بوده اند [۴۹] و از آن‌جا که همه انبیا هدف و شخصیت حقوقی واحدی دارند [۵۰] [۵۱] انکار بعضی از آن‌ها به منزله انکار تمامی آنان است [۵۲] [۵۳] و از این نظر این دو گروه تفاوتی با یکدیگر ندارند و هر دو گروه مستحق عذاب اند.<br/>
+تکذیب و متهم ساختن پیامبران به دروغگویی از شیوه های معمول مخالفان انبیا بوده است. قرآن تکذیب نوح (علیه‌السلام)، <ref>هود/سوره۱۱، آیه۲۷.</ref> هود (علیه‌السلام)، <ref> اعراف/سوره۷، آیه۶۶.</ref> صالح (علیه‌السلام)، <ref> قمر/سوره۵۴، آیه۲۵.</ref>موسی (علیه‌السلام)، <ref>غافر/سوره۴۰، آیه۳۷.</ref> شعیب (علیه‌السلام)، <ref>شعراء/سوره۲۶، آیه۱۸۶.</ref> حضرت محمد (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) <ref>ص/سوره۳۸، آیه۴.</ref> و همه انبیا <ref>یس/سوره۳۶، آیه۱۵.</ref><ref> آل عمران/سوره۳، آیه۱۸۴.</ref>از سوی اقوام ایشان را نقل کرده و صبر و بردباری آنان در برابر این تکذیب ‌ها <ref>انعام/سوره۶، آیه۳۴.</ref>را یادآور شده است و به رسول گرامی خود که از تکذیب اندوهگین گردیده <ref> انعام/سوره۶، آیه۳۳.</ref>دلداری داده و او را به صبر و بردباری فراخوانده است <ref>مجمع البیان، الطبرسی (م ۵۴۸ ق)، ج۲، ص۹۰۱، بیروت، دارالمعرفه، ۱۴۰۶ ق.</ref>برخی، اصل نبوت و همه انبیا را انکار کرده و برخی نیز بعضی از انبیا را منکر بوده اند<ref>التفسیر المنیر، وهبه الزحیلی، ج۶، ص۱۱، بیروت، دارالفکر المعاصر، ۱۴۱۱ ق.</ref> و از آن‌جا که همه انبیا هدف و شخصیت حقوقی واحدی دارند<ref>مجمع البیان، الطبرسی (م ۵۴۸ ق)، ج۹، ص۲۸۹، بیروت، دارالمعرفه، ۱۴۰۶ ق.</ref><ref>تفسیر موضوعی قرآن کریم، جوادی آملی، ج۶، ص۵۵، تهران، اسراء، ۱۳۷۳ ش.</ref> انکار بعضی از آن‌ها به منزله انکار تمامی آنان است <ref>کشف الاسرار، میبدی (م ۵۲۰ ق)، ج۷، ص۳۲، به کوشش حکمت، تهران، امیر کبیر، ۱۳۶۱ ش.</ref><ref> التفسیر الکبیر، الفخر الرازی (م ۶۰۶ ق)، ج۲۴، ص۸۱، قم، دف‌تر تبلیغات، ۱۴۱۳ ق.</ref> و از این نظر این دو گروه تفاوتی با یکدیگر ندارند و هر دو گروه مستحق عذاب اند.<br/>
 == عاقبت تکذیب کنندگان اهل بیت ==
-در برخی روایات تکذیب اهل بیت (علیهم‌السلام) همانند تکذیب پیامبران دانسته شده و به تکذیب کنندگان وعده ناخوشایند مجازات و عذاب اخروی داده شده است [۵۴] [۵۵].<br/>
+در برخی روایات تکذیب اهل بیت (علیهم‌السلام) همانند تکذیب پیامبران دانسته شده و به تکذیب کنندگان وعده ناخوشایند مجازات و عذاب اخروی داده شده است<ref>الاصول من الکافی، الکلینی (م ۳۲۹ ق)، ج۱، ص۴۱۸، به کوشش غفاری، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ ش.</ref><ref> الاصول من الکافی، الکلینی (م ۳۲۹ ق)، ج۱، ص۴۳۵، به کوشش غفاری، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ ش.</ref>.
 == عوامل تکذیب ==
 قرآن کریم ضمن گزارش تکذیب پیامبران و حقایق از سوی اقوام ایشان به عوامل آن نیز اشاره کرده است:
 === جهل و نادانی: ===
-گاهی بی خبری افراد از حکمت ها، حقایق، معارف، احکام و اهداف بلند انبیا موجب تکذیب و انکار حقایق از سوی آن هاست: «بَل کَذَّبوا بِما لَم یُحیطوا بِعِلمِه...» [۵۶] [۵۷].<br/>
+گاهی بی خبری افراد از حکمت ها، حقایق، معارف، احکام و اهداف بلند انبیا موجب تکذیب و انکار حقایق از سوی آن هاست: «بَل کَذَّبوا بِما لَم یُحیطوا بِعِلمِه...»<ref>یونس/سوره۱۰، آیه۳۹.</ref><ref>المیزان، الطباطبایی (م ۱۴۰۲ ق)، ج۱۰، ص۶۶ - ۶۷، بیروت، اعلمی، ۱۳۹۳ ق.</ref>
 === عدم بصیرت ===
-در برخی روایات نیز نادانی و ضعف بصیرت ، از عوامل تکذیب به شمار آمده است [۵۸].<br/>
+در برخی روایات نیز نادانی و ضعف بصیرت ، از عوامل تکذیب به شمار آمده است <ref>بحارالانوار، المجلسی (م ۱۱۱۰ ق)، ج ۳ ص۶۰، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ ق.</ref>.
 === هواپرستی و استکبار ===
-برخی کوته فکران، تمایلات و خواسته های خویش را معیار خوب و بد دانسته، هر چیزی را که موافق خواسته‌ها و هوس های خود نیابند از سرِ استکبار، تکذیب و انکار می‌کنند: «اَفَکُلَّما جاءَکُم رَسولٌ بِما لاتَهوی اَنفُسُکُمُ استَکبَرتُم فَفَریقـًا کَذَّبتُم و فَریقـًا تَقتُلون» [۵۹].<br/>
+برخی کوته فکران، تمایلات و خواسته های خویش را معیار خوب و بد دانسته، هر چیزی را که موافق خواسته‌ها و هوس های خود نیابند از سرِ استکبار، تکذیب و انکار می‌کنند: «اَفَکُلَّما جاءَکُم رَسولٌ بِما لاتَهوی اَنفُسُکُمُ استَکبَرتُم فَفَریقـًا کَذَّبتُم و فَریقـًا تَقتُلون»<ref>بقره/سوره۲، آیه۸۷.</ref>
 === استبعاد ===
-بر اساس آیه ۹۴ اسراء از جمله چیز‌هایی که سبب انکار پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) دانسته شده بعید شمردن رسالت شخصی از جنس بشر است: «و ما مَنَعَ النّاسَ اَن یُؤمِنوا اِذ جاءَهُمُ الهُدَی اِلاّ اَن قالوا اَبَعَثَ اللّهُ بَشَرًا رَسُولا» [۶۰].<br/>
+بر اساس آیه ۹۴ اسراء از جمله چیز‌هایی که سبب انکار پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) دانسته شده بعید شمردن رسالت شخصی از جنس بشر است: «و ما مَنَعَ النّاسَ اَن یُؤمِنوا اِذ جاءَهُمُ الهُدَی اِلاّ اَن قالوا اَبَعَثَ اللّهُ بَشَرًا رَسُولا»<ref>اسراء/سوره۱۷، آیه۹۴.</ref>
 === گناهان پیاپی ===
-عاقبت اعمال سوء و ارتکاب گناهان پیاپی، تکذیب آیات الهی است: «ثُمَّ کانَ عـقِبَهَ الَّذینَ اَســوا السّوای اَن کَذَّبوا بِـایـتِ اللّه»، [۶۱] چون کسی که در شهوت‌ها فرو رفته و به گناه دلبسته باشد، هیچ چیزی از جمله معاد و قیامت نمی‌تواند مانع ازگناه او باشد: «و ما یُکَذِّبُ بِهِ اِلاّ کُلُّ مُعتَد اَثیم» [۶۲] «مُعتَد» به معنای متجاوز است و مراد از آن در اینجا متجاوز از حدود عبودیت است و «اَثیم» کسی است که گناهان فراوانی داشته باشد [۶۳] [۶۴].<br/>
+عاقبت اعمال سوء و ارتکاب گناهان پیاپی، تکذیب آیات الهی است: «ثُمَّ کانَ عـقِبَهَ الَّذینَ اَســوا السّوای اَن کَذَّبوا بِـایـتِ اللّه»، <ref> روم/سوره۳۰، آیه۱۰.</ref> چون کسی که در شهوت‌ها فرو رفته و به گناه دلبسته باشد، هیچ چیزی از جمله معاد و قیامت نمی‌تواند مانع ازگناه او باشد: «و ما یُکَذِّبُ بِهِ اِلاّ کُلُّ مُعتَد اَثیم» <ref>مطفّفین/سوره۸۳، آیه۱۲.</ref>«مُعتَد» به معنای متجاوز است و مراد از آن در اینجا متجاوز از حدود عبودیت است و «اَثیم» کسی است که گناهان فراوانی داشته باشد <ref>مجمع البیان، الطبرسی (م ۵۴۸ ق)، ج۱۰، ص۶۸۸، بیروت، دارالمعرفه، ۱۴۰۶ ق.</ref><ref>معتد المیزان، الطباطبایی (م ۱۴۰۲ ق)، ج۲۰، ص۲۳۳، بیروت، اعلمی، ۱۳۹۳ ق.</ref>.
 === ثروت اندوزی و دنیاطلبی ===
-دنیاطلبی و فرو رفتن در ورطه مادیات باعث غفلت و غرور و ضعف عقل می‌شود و انسان می‌پندارد اگر در دنیا به ثروتی رسید، شایستگی آن را داشته و همواره آن را خواهد داشت [۶۵] ثروت اندوزی، گاه باعث تردید در فرارسیدن قیامت: «و ما اَظُنُّ السّاعَهَ قائِمَهً» [۶۶] یا حتی تکذیب آن می‌گردد: «و کَذَّبَ بِالحُسنی... و ما یُغنی عَنهُ مالُهُ اِذا تَرَدّی» [۶۷] [۶۸].<br/>
+دنیاطلبی و فرو رفتن در ورطه مادیات باعث غفلت و غرور و ضعف عقل می‌شود و انسان می‌پندارد اگر در دنیا به ثروتی رسید، شایستگی آن را داشته و همواره آن را خواهد داشت <ref> التفسیر المنیر، وهبه الزحیلی، ج۱۵، ص۲۵۷، بیروت، دارالفکر المعاصر، ۱۴۱۱ ق.</ref>ثروت اندوزی، گاه باعث تردید در فرارسیدن قیامت: «و ما اَظُنُّ السّاعَهَ قائِمَهً» <ref>. کهف/سوره۱۸، آیه۳۶.</ref> یا حتی تکذیب آن می‌گردد: «و کَذَّبَ بِالحُسنی... و ما یُغنی عَنهُ مالُهُ اِذا تَرَدّی» <ref> لیل/سوره۹۲، آیه۹.</ref><ref>لیل/سوره۹۲، آیه۱۱.</ref>.
 == پیامدهای تکذیب ==
-طبق بسیاری از آیات، مکذبان فرجام خوشایندی نداشته و سرانجام، آثار سوء تکذیب دامنگیرشان خواهد شد [۶۹] «فَقَد کَذَّبتُم فَسَوفَ یَکونُ لِزامّا» [۷۰] پیامدهای تکذیب در دو بخش قابل پیگیری است:
+طبق بسیاری از آیات، مکذبان فرجام خوشایندی نداشته و سرانجام، آثار سوء تکذیب دامنگیرشان خواهد شد <ref>مجمع البیان، الطبرسی (م ۵۴۸ ق)، ج۷، ص۲۸۵، بیروت، دارالمعرفه، ۱۴۰۶ ق.</ref>«فَقَد کَذَّبتُم فَسَوفَ یَکونُ لِزامّا»<ref>فرقان/سوره۲۵، آیه۷۷</ref>پیامدهای تکذیب در دو بخش قابل پیگیری است:
 === پیامدهای دنیوی ===
 ==== گمراهی ====
-خداوند تکذیب کنندگان آیات الهی را مجازات کرده، آنان را گمراه می‌کند یعنی از شنیدن و استجابت کلام حق، ناشنوا و از گفتن کلام حق و شهادت به توحید و رسالت ، لال می‌کند و آنان را در تاریکی‌هایی قرار می‌دهد که حقایق را نمی‌بینند: «والَّذینَ کَذَّبوا بِـایـتِنا صُمٌّ وبُکمٌ فِی الظُّـلُمـتِ مَن یَشَاِ اللّهُ یُضلِلهُ...» [۷۱] [۷۲].<br/>
+خداوند تکذیب کنندگان آیات الهی را مجازات کرده، آنان را گمراه می‌کند یعنی از شنیدن و استجابت کلام حق، ناشنوا و از گفتن کلام حق و شهادت به توحید و رسالت ، لال می‌کند و آنان را در تاریکی‌هایی قرار می‌دهد که حقایق را نمی‌بینند: «والَّذینَ کَذَّبوا بِـایـتِنا صُمٌّ وبُکمٌ فِی الظُّـلُمـتِ مَن یَشَاِ اللّهُ یُضلِلهُ...»<ref>انعام/سوره۶، آیه۳۹.</ref><ref>المیزان، الطباطبایی (م ۱۴۰۲ ق)، ج۷، ص۸۳ - ۸۴، بیروت، اعلمی، ۱۳۹۳ ق.</ref>.
 ==== طبع قلب ====
-«تِلکَ القُری نَقُصُّ عَلَیکَ مِن اَنبائِ‌ها و لَقَد جاءَتهُم رُسُلُهُم بِالبَیِّنـتِ فَما کانوا لِیُؤمِنوا بِما کَذَّبوا مِن قَبلُ کَذلِکَ یَطبَعُ اللّهُ عَلی قُلوبِ الکـفِرین» [۷۳] [۷۴] طبع قلب به معنای مهر زدن و نهادن علامت کفر بر قلب کافر است که ملائکه هنگام مشاهده آن علامت در می‌یابند که وی دیگر ایمان نمی‌آورد [۷۵] چنین شخصی از بهره های معنوی محروم گشته، تن‌ها بهره وی همانا تکذیب است [۷۶].<br/>
+«تِلکَ القُری نَقُصُّ عَلَیکَ مِن اَنبائِ‌ها و لَقَد جاءَتهُم رُسُلُهُم بِالبَیِّنـتِ فَما کانوا لِیُؤمِنوا بِما کَذَّبوا مِن قَبلُ کَذلِکَ یَطبَعُ اللّهُ عَلی قُلوبِ الکـفِرین» <ref>اعراف/سوره۷، آیه۱۰۱.</ref><ref>قلوب المیزان، الطباطبایی (م ۱۴۰۲ ق)، ج۸، ص۲۰۴، بیروت، اعلمی، ۱۳۹۳ ق.</ref> طبع قلب به معنای مهر زدن و نهادن علامت کفر بر قلب کافر است که ملائکه هنگام مشاهده آن علامت در می‌یابند که وی دیگر ایمان نمی‌آورد <ref>مجمع البیان، الطبرسی (م ۵۴۸ ق)، ج۱، ص۱۳۰، بیروت، دارالمعرفه، ۱۴۰۶ ق.</ref>چنین شخصی از بهره های معنوی محروم گشته، تن‌ها بهره وی همانا تکذیب است<ref>تفسیر القرآن الکریم، صدرالمتالهین (م ۱۰۵۰ ق)، ج۷، ص۱۱۹، به کوشش خواجوی، قم، بیدار، ۱۳۶۶ ش.</ref>
 ==== استدراج و امهال ====
-خداوند درباره مکذبان وعده داده است که به زودی و ناخودآگاه آنان را دچار استدراج می‌کند تا شقاوت آنان تمام شده، در ورطه هلاکت افتند [۷۷] «فَذَرنی و مَن یُکَذِّبُ بِهـذا الحَدیثِ سَنَستَدرِجُهُم مِن حَیثُ لا یَعلَمون» [۷۸] و به آن‌ها مهلت خواهد داد تا بر گناهان خود بیفزایند [۷۹] زیرا تدبیر وی سخت استوار است: «واُملی لَهُم اِنَّ کَیدی مَتین» [۸۰] ( استدراج )
+خداوند درباره مکذبان وعده داده است که به زودی و ناخودآگاه آنان را دچار استدراج می‌کند تا شقاوت آنان تمام شده، در ورطه هلاکت افتند <ref>المیزان، الطباطبایی (م ۱۴۰۲ ق)، ج۱۹، ص۳۸۰، بیروت، اعلمی، ۱۳۹۳ ق.</ref> «فَذَرنی و مَن یُکَذِّبُ بِهـذا الحَدیثِ سَنَستَدرِجُهُم مِن حَیثُ لا یَعلَمون» <ref> قلم/سوره۶۸، آیه۴۴.</ref> و به آن‌ها مهلت خواهد داد تا بر گناهان خود بیفزایند<ref>المیزان، الطباطبایی (م ۱۴۰۲ ق)، ج۱۹، ص۳۸۰، بیروت، اعلمی، ۱۳۹۳ ق.</ref>زیرا تدبیر وی سخت استوار است: «واُملی لَهُم اِنَّ کَیدی مَتین»<ref>قلم/سوره۶۸، آیه۴۵.</ref> ( استدراج )
 ==== محروم شدن از برکات و خیرات ====
 افزون بر موارد یاد شده که بیش‌تر مربوط به عقوبت های فردی اند، چنان چه جامعه نیز دچار تکذیب شود به عنوان مجازات از انواع برکات و خیرات زیاد محروم می‌شود: «ولَو اَنَّ اَهلَ القُرَی ءامَنوا واتَّقَوا لَفَتَحنا عَلَیهِم بَرَکـت مِنَ السَّماءِ والاَرضِ و لـکِن کَذَّبوا فَاَخَذنـهُم بِما کانوا یَکسِبون» [۸۱] [۸۲].<br/>