Golafshan: Golafshan صفحهٔ تحجر - ویکی پرسش را به فرهنگ مصادیق:تحجر - ویکی پرسش منتقل کرد

2017-01-07T18:24:37Z

Golafshan صفحهٔ تحجر - ویکی پرسش را به فرهنگ مصادیق:تحجر - ویکی پرسش منتقل کرد

User2: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

2016-07-18T10:09:33Z

اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

صفحهٔ تازه

<div class="head1"> تحجر - ویکی پرسش </div>
کلیدواژه: تحجر، قساوت قلب، عامل تحجر، آثار تحجر 

== پرسش ==
تحجر از دیدگاه قرآن و احادیث را توضیح دهید. 

== پاسخ ==
تَحَجُّردر لغت به معنی سنگ شدن و در اصطلاح به معنی امتناع انسان از پذیرش حق و روی گردانی از خداوند است. از نظر اسلام امری مذموم و در آیات قرآن از آن به قساوت قلب تعبیر شده است.افراد متحجر از یادآوری و تذکر و نصیحت روی گردان و بر تغافل نسبت به حقیقت و بی‌خبری از آن تعمد می‌ورزند. این مسئله ریشه در کفر، تقلید ازعوام، همنشینی با بدان و فاجران و مجرمان، دنیاپرستی، هواپرستی، آرزوهای دور و دراز، جهل، گناه، لجاجت، جدال و مراء و... دارد. 

== معنای لغوی ==
تحجردر لغت به معنی سنگ‌شدن است. <ref>تحجّر: بسان سنگ شد. مهیار، رضا، فرهنگ ابجدی عربی به فارسی، ص ۲۰.</ref> 

== معنای اصطلاحی ==
در اصطلاح به معنی امتناع انسان از پذیرش حق و روی‌گردانی از خداوند است که به قلب انسان نسبت داده می‌شود. <ref>فی ظلال القرآن، ج‌۲، ص: ۱۰۹۰ .</ref> نقطه مقابل تحجر،شرح صدر است. 
در آیات قرآ ن از تحجر به قساوت قلب و عدم خضوع در برابر حقیقت تعبیر شده است. 

== تفاوت ادراکی انسان ==
همان گونه که انسان‌ها در درک مطالب و خودجوشی یکسان نیستند، بعضی با یک اشاره لطیف یا یک کلام کوتاه، حقیقت را به خوبی درک می‌کنند و بعضی در نقطه مقابل آن قرار دارند؛ در پذیرش حق هم عده‌ای با یک تذکر بیدار می‌شوند، و یک موعظه و اندرز در روح آنها طوفانی بپا می‌کند، در حالی که بعضی دیگر شدیدترین خطابه‌ها و گویاترین دلائل و نیرومندترین اندرز و مواعظ در وجودشان کمترین اثری نمی‌گذارد. <ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۱۹، ص۴۲۶.</ref> 
قرآن در این زمینه بعضی از انسان‌ها را صاحب "شرح صدر" و گستردگی روح و بعضی را دارای تنگی و "ضیق صدر" معرفی می‌کند، چنان که می‌فرماید:" آن کس را که خدا می‌خواهد هدایتش کند، سینه‌اش را برای اسلام گشاده می‌سازد، و آن کس را که بخواهد گمراه نماید سینه‌اش را چنان تنگ می‌کند که گویی می‌خواهد به آسمان بالا رود" <ref>سوره انعام/۶، آیه ۱۲۵.</ref> این موضوعی است که با مطالعه حالات افراد کاملا مشخص است، بعضی آن چنان روحشان باز و گشاده است که هر قدر از حقایق در آن وارد شود به راحتی پذیرا می‌شوند، اما بعضی به عکس آن چنان روح و فکرشان محدود است که گویی هیچ جایی برای هیچ حقیقتی در آن نیست، گویی مغزشان را در یک محفظه با دیوارهای نیرومند آهنی قرار داده‌اند. 

== سیمای متحجرین در قرآن ==
این افراد مورد نکوهش قرآن مجید قرار گرفته‌اند، آنجا که می‌فرماید: "چرا هنگامی که مجازات ما به آنان رسید، (خضوع نکردند و) تسلیم نشدند؟! بلکه دلهای آنها قساوت پیدا کرد و شیطان، هر کاری را که می‌کردند، در نظرشان زینت داد!"<ref>سوره انعام/۶، آیه ۴۳. </ref> 
افراد متحجر از یادآوری و تذکر و نصیحت بهره‌ای نمی‌گیرند و بر تغافل نسبت به حقیقت و بی‌خبری از آن تعمد می‌ورزند. قرآن می‌فرماید: "و چون به آنها یادآوری شود (تذکر داده شود)، به یاد نمی‌آورند (متذکر نمی‌شوند)". <ref>سوره صافات/۳۷، آیه ۱۳.</ref> <ref>ر.ک: تفسیر هدایت، ج‌۱۱، ص: ۱۹۸.</ref> 

== عوامل تحجر ==
در قرآن و روایات، عواملی را برای قساوت قلب و تحجر بیان کرده‌اند که در این مجال، به آن اشاره می‌کنیم: 
۱. تقلید از عوام سبب تحجّر و جمود است. 
مشرکان در توجیه اعمال خود می‌گفتند: چون پدران خود را بر این دین یافتیم این دین را برگزیدیم. <ref>سوره شعراء/۲۶، آیه ۷۴.</ref> پایبندی بی‌چون و چرا به سنت‌ها و آداب ملی و قومی، سبب تخدیر جامعه و سد راه فکر و نوآوری و مانع شناخت حقیقت است. البته باید توجه داشت که این گونه از تقلید و پیروی با تقلید از اهل علم و دانشمندان، فرق دارد و این نه تنها مانع شناخت حقیقت و نوآوری نیست بلکه وسیلهٔ تکامل و رشد و ترقی است و به همین دلیل مورد تأیید قرآن قرار گرفته است. چنانکه قرآن برای رسیدن به هدایت و رشد می‌فرماید:"از اهل ذکر بپرسید". <ref>سوره نحل/۱۶، آیه ۴۳ سوره انبیاء/۲۱، آیه ۷.</ref> و "به هدایت آنان اقتدا کنید." <ref>سوره انعام/۶، آیه ۹۰ «فَبِهُداهُمُ اقْتَدِهْ....»</ref> <ref>ر.ک: قرائتی، محسن، تفسیر نور، ج‌۸، ص: ۳۲۴.</ref> 
۲- هم نشینی با بدان و فاجران و مجرمان و تأثیر پذیری از آنان. 
۳- دنیاپرستی، هواپرستی و آرزوهای دور و دراز، باعث تنگی روح و قساوت قلب می‌شود. <ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۷۰، ص۱۴۲، ح۱۹ا. </ref> 
امام صادق (علیه السلام):" اوحی اللَّه عز و جل الی موسی یا موسی لا تفرح بکثرة المال، و لا تدع ذکری علی کل حال، فان کثرة المال تنسی الذنوب، و ان ترک ذکری یقسی القلوب":" خداوند متعال به موسی (علیه السلام) وحی فرستاد که ای موسی! از فزونی اموال خوشحال مباش، و یاد مرا در هیچ حال ترک مکن، چرا که فزونی مال" غالبا موجب فراموش کردن گناهان است، و ترک یاد من قلب را سخت می‌کند
از جمله پیام‌های پروردگار به حضرت موسی (علیه السلام) این بود:" ای موسی آرزوهایت را در دنیا دراز مکن که قلبت سخت و انعطاف ناپذیر می‌شود، و سنگدلان از من دورند"!. <ref>کلینی، محمدبن یعقوب، کافی، ج۲، ص۳۲۹،" باب القسوة"، ح۱.</ref> 
۴- کفر موجب تَحَجُّر و قساوت قلب است. 
مؤمن همیشه رو به رشد و حرکت است، زیرا چشم حقیقت‌بین، نور، نفس پاک و دل زنده دارد، امّا کافر حاضر نیست حقیقت را ببیند و به خاطر سنگدلی، آن را نمی‌پذیرد و به دلیل ظلمات جهل و تعصب و تحجر، در راه حق حرکت نمی‌کند. <ref>قرائتی، محسن،تفسیر نور، ج‌۹، ص ۴۹۲.</ref> 
۵- جهل و گناه و لجاجت و جدال و مراء و... 
امیر مؤمنان (علیه السلام)فرمود:" اشک‌ها خشک نمی‌شوند مگر به خاطر سختی دل‌ها و دل‌ها سخت و سنگین نمی‌شوند مگر به خاطر فزونی گناه"!. <ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۷۰، ص۳۵۴، ح۶۰.</ref> 

== آثار تحجر ==
تحجر در انسانی که گرفتار قساوت قلب شده، آثاری را به دنبال خواهد داشت. 
۱- تحجّر و تعصّب، سبب نادیده گرفتن حقایق است. 
قرآن کریم می‌فرماید: "(متحجّرین) به آنچه بر انگیخته شده‌اند، کفر می‌ورزند". <ref>سوره زخرف/۴۳، آیه ۲۴.</ref> 
۲- پایان تحجّر و تعصّب و لجاجت، هلاکت و نابودی است. <ref>قرائتی، محسن، تفسیر نور، ج‌۱۰، ص ۴۴۷.</ref> . 
خدای متعال می‌فرماید: "ما از آنها انتقام می‌گیریم." <ref>سوره زخرف/۴۳، آیه ۲۵.</ref> <ref>سوره حجر/۱۵، آیه ۷۹.</ref> <ref>سوره اعراف/۷، آیه ۱۳۶.</ref> 
زیرا تعصّب و تحجّر به جایی می‌رسد که پیامبر معصومی چون ابراهیم (علیه السلام) که بیان و معجزه و علم دارد به خاطر مشتی سنگ و چوب و جماد محکوم به سوختن می‌شود. 
۳ - تحجّر و تعصّب، سبب دل مردگی می‌شود. 
مؤمنان، مردمی زنده دل و برخوردار از حیات حقیقی هستند. زیرا ایمان به فرد و جامعه حیات می‌بخشد و کفر مرگ فرد و جامعه را در پی دارد. 

== ریشه‌کن کردن تحجر ==
پس از بیان علل و اسباب و آثاری که تحجر و قساوت قلب در انسان دارد، بیان راهکار این مسئله نیز امری ضروری است. چطور می‌توان قساوت قلب را ریشه کن کرد؟ 
در پاسخ به این سؤال، باید گفت: هنگامی که نفوس در گودال ژرفی از خواب و آسایش فرو می‌رود و در آن هنگام که دلها سنگ و از صخرهٔ سنگ‌ها سخت‌تر می‌شود، و آدمی بدون فهم و اراده با سنت‌های باطل خو می‌گیرد، و به هیچ تکامل و تطوری رضا نمی‌دهد. در آن صورت نیاز انسان به بانگ‌های بیم‌دهنده، شدت می‌یابد، تا قلب او از خواب بیدار شود، و عقل از تسلط انبوه خرافات رهایی یابد. 
خداوند متعال برای رهایی از تحجر و قساوت قلب، اسباب زیادی را مهیا کرده است (بشرط این که انسان نیز بخواهد ). بعضی از این اسباب عبارتند از: 
۱- وحی پیامبر(صلی الله علیه و اله)، به صورتی پیوسته روشنی‌هایی را در محیطی از تاریکی سخت، و بانگ‌های پرخروشی را در محیطی از خاموشی و جمود، و آتشفشان‌های سوزنده‌ای را برای از بین بردن مقدّسات باطل و خرافات به جای مانده از دوران جاهلیت، بر همگان آشکار می‌سازد. 
سوره تکویر یکی از بانگ‌های آژیری است، و چون درب قلب بر آن گشوده شده باشد، همچون کلیدی برای تطور و ابداع در قلب و عقل و رفتار عمل می‌کند. <ref>تفسیر هدایت، ج‌۱۷، ص ۳۴۸، با اندکی تغییر در عبارت.</ref> 
۲- یادآوری و تذکر سبب برانگیختن و بیدار کردن دانسته‌های انسان در خاطره و ذهن است و عقل انسان، به گونه‌ای است که اگر صاحب خرد آن را بکاود و برانگیزد، حقایق نهفته بسیاری از او آشکار می‌شود که می‌تواند قساوت قلب را از انسان بزداید. 
۳- مطالعات پی‌گیر و مستمر در آثار و احوال و سرنوشت گذشتگان و عبرت گرفتن از آنان. 
۴- ارتباط مداوم با دانشمندان و علمای صالح. 
۵- یاد خدا. 
۶- خودسازی و تهذیب نفس، پرهیز از گناه و مخصوصا پرهیز از غذای حرام. 
به هر حال برای به دست آوردن شرح صدر و رهایی از قساوت قلب باید به درگاه خدا روی آورد تا آن نور الهی که پیامبر (صلی الله علیه و آله) وعده داده در قلب بتابد، باید آیینه قلب را از زنگار گناه صیقل داد و سرای دل را از زباله‌های هوا و هوس پاک کرد تا آماده پذیرایی محبوب گردد، اشک ریختن از خوف خدا، و از عشق آن محبوب بی‌مثال، تاثیر عجیبی در رقت قلب و نرمش و گسترش روح دارد، و جمود چشم از نشانه‌های سنگدلی است. 
به جهت اختصار به همین مقدار بسنده می‌کنیم و برای آگاهی بیشتر در این زمینه شما را به مطالعهٔ تفاسیر آیات مربوط به قساوت قلب، شرح صدر، خضوع و خشوع ، و روایات وارد شده در این زمینه‌ها، دعوت می‌کنیم. 

== منبع ==
اسلام کوئست 

== پانویس ==
{{پانویس|colwidth=30em|۲}}
<div class="source">منبع: [http://www.wikiporsesh.ir/%D8%AA%D8%AD%D8%AC%D8%B1 ویکی پرسش] - تاریخ برداشت: 95/04/28 </div>

<div class="hold">
<div class="return">بازگشت به [[تحجّر در فهم دین]] </div>
</div>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۱۸ دی ۱۳۹۵، ساعت ۱۸:۲۴
(بدون تفاوت)

فرهنگ مصادیق:تحجر - ویکی پرسش - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Golafshan: Golafshan صفحهٔ تحجر - ویکی پرسش را به فرهنگ مصادیق:تحجر - ویکی پرسش منتقل کرد

User2: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام