فرهنگ مصادیق:تأسیس و تشکیل بیت‌المال در اسلام - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Golafshan: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

2016-12-12T16:52:44Z

اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

Golafshan: /* پانویس */

2016-12-12T16:47:22Z

‏پانویس

Golafshan: Golafshan صفحهٔ تأسیس و تشکیل بیت‌المال در اسلام را به فرهنگ مصادیق:تأسیس و تشکیل بیت‌المال در اسلام منتقل کرد

2016-12-12T16:38:47Z

Golafshan صفحهٔ تأسیس و تشکیل بیت‌المال در اسلام را به فرهنگ مصادیق:تأسیس و تشکیل بیت‌المال در اسلام منتقل کرد

User16: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح ارقام

2016-07-25T16:06:34Z

اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح ارقام

صفحهٔ تازه

<div class="head1"> تأسیس و تشکیل بیت‌المال در اسلام </div>
نام نویسنده : دکتر سیدکاظم صدر<br/>

بیت المال عبارت از صندوق یا مرکزی است که درآمدهای دولت اسلامی در آن جمع شده و سپس به مصارف معینی می رسد. درآمد های دولت در صدر اسلام عمدتاً درآمدهای مالیاتی بود که شامل خمس، زکات، خراج، و جزیه می شد. مقدار، مدت، و نحوه تعلق این مالیاتها - به تفصیلی که بعد خواهد آمد- یا از طریق وحی تعیین، یا توسط خود رسول خدا تشریح شد. مصارف این مالیاتها در قرآن کریم، یا به دستور پیامبر اسلام معین شد.<br/>

نخستین مالیات، خمس بود که در سال دوم هجرت وضع شد. در سال هفتم هجرت پس از فتح خیبر، خراج و در سال هشتم هجرت پرداخت زکات که قبلاً مستحب بود، الزامی شد. بالاخره، در سال هفتم یا هشتم جزیه مقرر گشت <ref>(شهابی، ادوار فقه، ج1 ، و اجتهادی، وضع مالیاتی، 187).</ref>.<br/>

مرکز جمع آوری و تقسیم وجوه یاد شده مسجدی بود که حضرت پس از هجرت به مدینه بنا ساختند و آن را عبادتگاه و محلی برای اجتماع و شور با مردم تعیین فرمودند. به علاوه، این مسجد، در طول حکومت حضرت محمد (صلی الله علیه و آله و سلم)، مرکز فرماندهی بود.<br/>

در آغاز هجرت، جمع آوری وجوه یاد شده توسط برخی از صحابه، که وظیفه تبلیغ را نیز هم زمان انجام می دادند، صورت می گرفت. ولی با گسترش دامنه حکومت پیامبر خدا وظایف یاد شده از هم تفکیک شد و تعداد مأموران امور مالی روبه افزایش گذاشت. آیت ا... احمدی در کتاب مکاتیب الرسول و در مقاله خمس در کتاب و سنت شواهد زیادی می آورد که پیامبر گرامی برای جمع آوری وجوه خمس و زکات مأموران خاصی داشته اند.<br/>

حقوق افراد یاد شده و حقوق عَتّابِ بنِ اُسَید، که از طرف حضرت به قضاوت تعیین شده بود از محل درآمدهای بیت المال پرداخت می شد. علاوه بر کارگزاران یاد شده، نبی اکرم، برای اداره حکومت، کاتبان و دبیران متعددی در طول زمام داری خویش تعیشن فرمودند که تعداد ایشان را تا ۲۶ نفر نقل و به چهار گروه کُتّاب الوحی، کتّاب الرسائل و الاِقطاع، کُتّاب العُهود و الصُّلح، و کُتّاب الجیش تقسیم کرده اند <ref>(کَتّانی، ج1، 114-123 و 220-241، طبری ،ج4، 1303 و بلاذُری، ترجمه آذرنوش، 382- 385 و حلبی، 423).</ref><br/>

از سوی رسول خدا بلال مأمویت یافت که به وضعیت فقرا و بینوایان رسیدگی کند و برای اشخاص نیازمندی که به حضرت رجوع می نمایند، لباس و غذا تهیه کند. بلال حتی دستور داشت که در صورت عدم بودجه، قرض کند و بینوایان را به نوا برساند <ref>(کتّانی، ج1، 441-442)..</ref> در سالهای آخر هجرت قبایل بسیاری در عربستان دین اسلام را پذیرفتند و نمایندگانی از جانب خود خدمت رسول خدا فرستادند. پیامبر اکرم به بسیاری از ایشان عطایا و جوایزی بخشش فرمودند. مأموریت اخیر را نیز بلال برای حضرت انجام می داد <ref>(آیتی، 609 -642).</ref>.<br/>

اطلاعات فوق نشان می دهد که بیت المال توسط پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) تأسیس شد. تشکیلات بیت المال، یعنی تشکیلات مالی بخش عمومی، همچون تشکیلات سایر بخشها دارای سازمانی انعطاف پذیر بدون دیوانسالاری و همان طور که گفته شد متمرکز در مسجد النبی بود. پرداختنی های بیت المال را خود حضرت روزانه انجام می دادند و هیچ وجهی را در صندوق بیت المال تقسیم نشده باقی نمی گذاردند <ref>(ابوعبید، 373- 376).</ref>.<br/>

در زمان ابوبکر، تشکیلات بیت المال تغییری نکرد، ولی در زمان عمر به علت فتوحات مسلمانان و افزایش درآمد ایشان از بابت خراج زمینهای مفتوحه، تحولاتی در شیوه دیوانداری پیدا شد. عمر عده ای از مدیران و دفترداران ایرانی را به کار تنظیم و دفترداری بیت المال گماشت. بنا به روایت عَلّی بنِ طُقْطقُی (۱۱۲- ۱۱۴) این تحولات را عمر به پیشنهاد هرمزان مرزبان ایرانی که قبلاً توسط مسلمانان اسیر و سپس مسلمان شده و در مدینه ساکن گشت انجام داد، زیرا وی توضیحاتی دربارهٔ شیوه دیوانداری پادشاهان ساسانی به او داد.<br/>

سرشماری مسلمانان که در اواخر حکومت رسول اکرم آغاز شد و پس از شمارش ۱۵۰۰ تن از مسلمانان به علت رحلت پیامبر ناتمام ماند، در زمان عمر تکمیل شد و برای مهاجران و انصار و سایر مسلمانان و همچنین برای فرماندهان و ماموران بیت المال، به تفاوت، سهمیه ای از درآمدهای بیت المال تعیین شد <ref>(مهدی صانع).</ref>.<br/>

به علت گسترش فتوحات و توسعه مملکت اسلامی در زمان عمر، در ایالات و ولایتهای مختلف، بیت المال محلی ایجاد شد. از این تاریخ تحول دیگری در نظام دیوانداری مسلمانان پدید آمد و دولت اسلامی دارای یک بیت المال مرکزی و چندین بیت المال محلی گردید.<br/>

هنگامی که زمام حکومت اسلامی به امیرالمؤمنین عیل (علیه السلام) سپرده شد، پایتخت حکومت اسلامی، پس از حدود یک سال، از مدینه به کوفه منتقل شد و مرکزیت بیت المال نیز خود به خود بدان جا منتقل گشت <ref>(یعقوبی، ج2، 82).</ref>. این انتقال که به اقتضای شرایط سیاسی - اجتماعی وقت صورت گرفت، در عین حال مرکزیت جغرافیایی بهتری برای پایتخت و مقر بیت المال، پس از فتح کشورهای عراق، شام، ایران و غیره، ایجاد کرد و ارتباط سریعتری را با مراکز ولایتها و بیت المال هر ولایت، که با آغاز فتوحات تشکیل شده بود، ممکن ساخت.
== پانویس ==
{{پانویس|colwidth=30em|۲}}
<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [http://www.tebyan-zn.ir/News-Article/Religion_Thoughts/Islamic_religion/2016/1/12/182854.html سایت تبیان ] - تاریخ برداشت: 95/05/04 </span></div>

<div class="hold">
<div class="return">بازگشت به [[گردآوری بیت المال]] </div>
</div>

@@ سطر ۲: / سطر ۲: @@
 نام نویسنده : دکتر سیدکاظم صدر<br/>
-بیت المال عبارت از صندوق یا مرکزی است که درآمدهای دولت اسلامی در آن جمع شده و سپس به مصارف معینی می رسد. درآمد های دولت در صدر اسلام عمدتاً درآمدهای مالیاتی بود که شامل خمس، زکات، خراج، و جزیه می شد. مقدار، مدت، و نحوه تعلق این مالیاتها - به تفصیلی که بعد خواهد آمد- یا از طریق وحی تعیین، یا توسط خود رسول خدا تشریح شد. مصارف این مالیاتها در قرآن کریم، یا به دستور پیامبر اسلام معین شد.<br/>
+بیت المال عبارت از صندوق یا مرکزی است که درآمدهای دولت اسلامی در آن جمع شده و سپس به مصارف معینی می‌رسد. درآمدهای دولت در صدر اسلام عمدتاً درآمدهای مالیاتی بود که شامل خمس، زکات، خراج، و جزیه می‌شد. مقدار، مدت، و نحوه تعلق این مالیاتها - به تفصیلی که بعد خواهد آمد- یا از طریق وحی تعیین، یا توسط خود رسول خدا تشریح شد. مصارف این مالیاتها در قرآن کریم، یا به دستور پیامبر اسلام معین شد.<br/>
 نخستین مالیات، خمس بود که در سال دوم هجرت وضع شد. در سال هفتم هجرت پس از فتح خیبر، خراج و در سال هشتم هجرت پرداخت زکات که قبلاً مستحب بود، الزامی شد. بالاخره، در سال هفتم یا هشتم جزیه مقرر گشت <ref>(شهابی، ادوار فقه، ج1 ، و اجتهادی، وضع مالیاتی، 187).</ref>.<br/>
@@ سطر ۸: / سطر ۸: @@
 مرکز جمع آوری و تقسیم وجوه یاد شده مسجدی بود که حضرت پس از هجرت به مدینه بنا ساختند و آن را عبادتگاه و محلی برای اجتماع و شور با مردم تعیین فرمودند. به علاوه، این مسجد، در طول حکومت حضرت محمد (صلی الله علیه و آله و سلم)، مرکز فرماندهی بود.<br/>
-در آغاز هجرت، جمع آوری وجوه یاد شده توسط برخی از صحابه، که وظیفه تبلیغ را نیز هم زمان انجام می دادند، صورت می گرفت. ولی با گسترش دامنه حکومت پیامبر خدا وظایف یاد شده از هم تفکیک شد و تعداد مأموران امور مالی روبه افزایش گذاشت. آیت ا... احمدی در کتاب مکاتیب الرسول و در مقاله خمس در کتاب و سنت شواهد زیادی می آورد که پیامبر گرامی برای جمع آوری وجوه خمس و زکات مأموران خاصی داشته اند.<br/>
+در آغاز هجرت، جمع آوری وجوه یاد شده توسط برخی از صحابه، که وظیفه تبلیغ را نیز هم زمان انجام می‌دادند، صورت می‌گرفت. ولی با گسترش دامنه حکومت پیامبر خدا وظایف یاد شده از هم تفکیک شد و تعداد مأموران امور مالی روبه افزایش گذاشت. آیت ا... احمدی در کتاب مکاتیب الرسول و در مقاله خمس در کتاب و سنت شواهد زیادی می‌آورد که پیامبر گرامی برای جمع آوری وجوه خمس و زکات مأموران خاصی داشته‌اند.<br/>
-حقوق افراد یاد شده و حقوق عَتّابِ بنِ اُسَید، که از طرف حضرت به قضاوت تعیین شده بود از محل درآمدهای بیت المال پرداخت می شد. علاوه بر کارگزاران یاد شده، نبی اکرم، برای اداره حکومت، کاتبان و دبیران متعددی در طول زمام داری خویش تعیشن فرمودند که تعداد ایشان را تا ۲۶ نفر نقل و به چهار گروه کُتّاب الوحی، کتّاب الرسائل و الاِقطاع، کُتّاب العُهود و الصُّلح، و کُتّاب الجیش تقسیم کرده اند <ref>(کَتّانی، ج1، 114-123 و 220-241، طبری ،ج4، 1303 و بلاذُری، ترجمه آذرنوش، 382- 385 و حلبی، 423).</ref><br/>
+حقوق افراد یاد شده و حقوق عَتّابِ بنِ اُسَید، که از طرف حضرت به قضاوت تعیین شده بود از محل درآمدهای بیت المال پرداخت می‌شد. علاوه بر کارگزاران یاد شده، نبی اکرم، برای اداره حکومت، کاتبان و دبیران متعددی در طول زمام داری خویش تعیشن فرمودند که تعداد ایشان را تا ۲۶ نفر نقل و به چهار گروه کُتّاب الوحی، کتّاب الرسائل و الاِقطاع، کُتّاب العُهود و الصُّلح، و کُتّاب الجیش تقسیم کرده‌اند <ref>(کَتّانی، ج1، 114-123 و 220-241، طبری ،ج4، 1303 و بلاذُری، ترجمه آذرنوش، 382- 385 و حلبی، 423).</ref><br/>
-از سوی رسول خدا بلال مأمویت یافت که به وضعیت فقرا و بینوایان رسیدگی کند و برای اشخاص نیازمندی که به حضرت رجوع می نمایند، لباس و غذا تهیه کند. بلال حتی دستور داشت که در صورت عدم بودجه، قرض کند و بینوایان را به نوا برساند <ref>(کتّانی، ج1، 441-442)..</ref> در سالهای آخر هجرت قبایل بسیاری در عربستان دین اسلام را پذیرفتند و نمایندگانی از جانب خود خدمت رسول خدا فرستادند. پیامبر اکرم به بسیاری از ایشان عطایا و جوایزی بخشش فرمودند. مأموریت اخیر را نیز بلال برای حضرت انجام می داد <ref>(آیتی، 609 -642).</ref>.<br/>
+از سوی رسول خدا بلال مأمویت یافت که به وضعیت فقرا و بینوایان رسیدگی کند و برای اشخاص نیازمندی که به حضرت رجوع می‌نمایند، لباس و غذا تهیه کند. بلال حتی دستور داشت که در صورت عدم بودجه، قرض کند و بینوایان را به نوا برساند <ref>(کتّانی، ج1، 441-442)..</ref> در سالهای آخر هجرت قبایل بسیاری در عربستان دین اسلام را پذیرفتند و نمایندگانی از جانب خود خدمت رسول خدا فرستادند. پیامبر اکرم به بسیاری از ایشان عطایا و جوایزی بخشش فرمودند. مأموریت اخیر را نیز بلال برای حضرت انجام می‌داد <ref>(آیتی، 609 -642).</ref>.<br/>
-اطلاعات فوق نشان می دهد که بیت المال توسط پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) تأسیس شد. تشکیلات بیت المال، یعنی تشکیلات مالی بخش عمومی، همچون تشکیلات سایر بخشها دارای سازمانی انعطاف پذیر بدون دیوانسالاری و همان طور که گفته شد متمرکز در مسجد النبی بود. پرداختنی های بیت المال را خود حضرت روزانه انجام می دادند و هیچ وجهی را در صندوق بیت المال تقسیم نشده باقی نمی گذاردند <ref>(ابوعبید، 373- 376).</ref>.<br/>
+اطلاعات فوق نشان می‌دهد که بیت المال توسط پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) تأسیس شد. تشکیلات بیت المال، یعنی تشکیلات مالی بخش عمومی، همچون تشکیلات سایر بخشها دارای سازمانی انعطاف پذیر بدون دیوانسالاری و همان طور که گفته شد متمرکز در مسجد النبی بود. پرداختنی‌های بیت المال را خود حضرت روزانه انجام می‌دادند و هیچ وجهی را در صندوق بیت المال تقسیم نشده باقی نمی‌گذاردند <ref>(ابوعبید، 373- 376).</ref>.<br/>
-در زمان ابوبکر، تشکیلات بیت المال تغییری نکرد، ولی در زمان عمر به علت فتوحات مسلمانان و افزایش درآمد ایشان از بابت خراج زمینهای مفتوحه، تحولاتی در شیوه دیوانداری پیدا شد. عمر عده ای از مدیران و دفترداران ایرانی را به کار تنظیم و دفترداری بیت المال گماشت. بنا به روایت عَلّی بنِ طُقْطقُی (۱۱۲- ۱۱۴) این تحولات را عمر به پیشنهاد هرمزان مرزبان ایرانی که قبلاً توسط مسلمانان اسیر و سپس مسلمان شده و در مدینه ساکن گشت انجام داد، زیرا وی توضیحاتی دربارهٔ شیوه دیوانداری پادشاهان ساسانی به او داد.<br/>
+در زمان ابوبکر، تشکیلات بیت المال تغییری نکرد، ولی در زمان عمر به علت فتوحات مسلمانان و افزایش درآمد ایشان از بابت خراج زمینهای مفتوحه، تحولاتی در شیوه دیوانداری پیدا شد. عمر عده‌ای از مدیران و دفترداران ایرانی را به کار تنظیم و دفترداری بیت المال گماشت. بنا به روایت عَلّی بنِ طُقْطقُی (۱۱۲- ۱۱۴) این تحولات را عمر به پیشنهاد هرمزان مرزبان ایرانی که قبلاً توسط مسلمانان اسیر و سپس مسلمان شده و در مدینه ساکن گشت انجام داد، زیرا وی توضیحاتی دربارهٔ شیوه دیوانداری پادشاهان ساسانی به او داد.<br/>
-سرشماری مسلمانان که در اواخر حکومت رسول اکرم آغاز شد و پس از شمارش ۱۵۰۰ تن از مسلمانان به علت رحلت پیامبر ناتمام ماند، در زمان عمر تکمیل شد و برای مهاجران و انصار و سایر مسلمانان و همچنین برای فرماندهان و ماموران بیت المال، به تفاوت، سهمیه ای از درآمدهای بیت المال تعیین شد <ref>(مهدی صانع).</ref>.<br/>
+سرشماری مسلمانان که در اواخر حکومت رسول اکرم آغاز شد و پس از شمارش ۱۵۰۰ تن از مسلمانان به علت رحلت پیامبر ناتمام ماند، در زمان عمر تکمیل شد و برای مهاجران و انصار و سایر مسلمانان و همچنین برای فرماندهان و ماموران بیت المال، به تفاوت، سهمیه‌ای از درآمدهای بیت المال تعیین شد <ref>(مهدی صانع).</ref>.<br/>
 به علت گسترش فتوحات و توسعه مملکت اسلامی در زمان عمر، در ایالات و ولایتهای مختلف، بیت المال محلی ایجاد شد. از این تاریخ تحول دیگری در نظام دیوانداری مسلمانان پدید آمد و دولت اسلامی دارای یک بیت المال مرکزی و چندین بیت المال محلی گردید.<br/>

@@ سطر ۲۵: / سطر ۲۵: @@
 == پانویس ==
 {{پانویس|colwidth=30em|۲}}
-<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [http://www.tebyan-zn.ir/News-Article/Religion_Thoughts/Islamic_religion/2016/1/12/182854.html سایت تبیان ] - تاریخ برداشت: 95/05/04 </span></div>
+<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [http://www.tebyan-zn.ir/News-Article/Religion_Thoughts/Islamic_religion/2016/1/12/182854.html سایت تبیان زنجان ] - تاریخ برداشت: 95/05/04 </span></div>
 <div class="hold">
 <div class="return">بازگشت به [[گردآوری بیت المال]] </div>
 </div>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۲۲ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۱۶:۳۸
(بدون تفاوت)