فرهنگ مصادیق:برخورد با استهزاء گران از دیدگاه قرآن - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Golafshan در ‏۲۶ بهمن ۱۳۹۵، ساعت ۱۰:۵۰

2017-02-14T10:50:32Z

Golafshan: اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

2017-01-01T16:20:27Z

اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

Golafshan: Golafshan صفحهٔ برخورد با استهزاء گران از دیدگاه قرآن را به فرهنگ مصادیق:برخورد با استهزاء گران از دیدگاه قرآن منتقل کرد

2017-01-01T16:16:31Z

Golafshan صفحهٔ برخورد با استهزاء گران از دیدگاه قرآن را به فرهنگ مصادیق:برخورد با استهزاء گران از دیدگاه قرآن منتقل کرد

User11: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

2016-05-10T23:16:58Z

اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

صفحهٔ تازه

<div class="head1"> برخورد با استهزاء گران از دیدگاه قرآن </div>
==مقدمه==
آیاتی که در قرآن از استهزا به میان آورده بیشتر مربوط به حوزهٔ عقیده و دین بوده که در آن دشمنان، انبیای الهی، مومنان، وحی، آیات قرآن، احکام عبادی، معاد، پیامبران و حتی خداوند را به تمسخر گرفته و از استهزا به عنوان حربه‌ای برای رویارویی با دین الهی بهره می‌جستند 

== استهزاء ==
از ریشه هـ ز ء و در لغت به معنای طلب تحقیر است، با هر وسیله‌ای که صورت گیرد؛ <ref>التحقیق، ج 11، ص 256، هزء. </ref> و در اصطلاح عبارت است از مسخره کردن افراد یا برخی امور با گفتار یا کردار؛ مانند اشاره با چشم و دیگر اعضای بدن <ref>جامع السعادات، ج 2، ص 287. </ref>که این عمل بیشتر به قصد تحقیر و توهین به دیگران صورت می‌گیرد و گاهی نیز با اهدافی دیگر مانند فراهم کردن زمینه خوشحالی خود و دیگران <ref>معراج السعاده، ص 502. </ref>تقویت روحیه خود و تضعیف روحیه دشمن، جبران کمبود شخصیت، ارضای روحیه دیگر آزاری و...انجام می‌پذیرد. در مواردی نیز هدف، مجازات یا تربیت فرد یا جامعه است که در این صورت ممدوح است؛ نه مذموم. <ref>الفرقان، ج 26 27، ص 244. </ref> 
این مفهوم در قرآن کریم با واژه‌های هُزء و مشتقات آن ۳۴ بار و سُخر و مشتقاتش ۱۶ بار به کار رفته است که بیشتر لغویان این واژه را به یک معنا دانسته‌اند. <ref>لسان العرب، ج 15، ص 84؛ مجمع البحرین، ج 4، ص 425، هزأ. </ref> افزون بر این، واژه‌های ضِحک به معنای خنده <ref>مؤمنون/ 110؛ زخرف / 47؛ مطففین / 30. </ref> و غَمز به معنای اشاره با چشم و ابرو <ref>المصباح، ص 453؛ التحقیق، ج 7، ص 267، غمز. </ref> و هَمز به معنای [[عیب جویی]] در غیاب <ref>همزه / 1. </ref> و لَمز به معنای عیبجویی در حضور و مسخره کردن <ref>توبه / 58؛ حجرات / 11؛ همزه /1، الکشاف، ج 4، ص 795؛ لتحقیق، ج 10، ص 233 لمز. </ref> با استهزاء مرتبط است؛ همچنین جملاتی مانند أصلوتُک تأمرک اَن نترک ما یعبُدُ ءاباؤنا <ref>هود گفتند ای شعیب! آیا نمازت به تو دستور می‌دهد که آنچه را پدرانمان می‌پرستند، ترک کنیم. / 87 فرقان/41 و... </ref>و.... که به دنبال همزه استفهام آمده و با قصد تحقیر بیان شده <ref>التحریر و التنویر، ج 19، ص 32. </ref> از دیگر تعبیراتی است که در برخی موارد در استهزاء به کار رفته است. 
آیاتی که در قرآن از استهزا به میان آورده بیشتر مربوط به حوزهٔ عقیده و دین بوده که در آن دشمنان، انبیای الهی، مومنان، وحی، آیات قرآن، احکام عبادی، معاد، پیامبران و حتی خداوند را به تمسخر گرفته و از استهزا به عنوان حربه‌ای برای رویارویی با دین الهی بهره می‌جستند و آیات دیگر در حوزه اخلاق و....<ref>دائره المعارف قرآن کریم ج 3، ص 172 173. </ref> که در اینجا ما فقط به راه‌های مقابله با استهزا گران از منظر قرآن می‌پردازیم: 
قرآن کریم در آیاتی به طور مستقیم یا غیرمستقیم راه‌های گوناگونی را به مؤمنان برای برخورد با استهزاگران ارائه داده است که مؤمنان باید به تناسب موقعیت، این روش‌ها را به کار بندند. 

== موعظه و نصیحت ==
هرگاه مؤمنان، یا مقدسات دینی آنان از جانب گروهی به استهزا گرفته شد بر آنان است تا با زبانی نرم استهزاگران را از عمل زشت خویش باز داشته، آنان را نسبت به پیامد خطرناک کارشان آگاه کنند. قرآن در آیه ۸۷ هود از استهزای شعیب از سوی قومش سخن به میان آورده است: قالوا یا شعیب أصلواتُک تأمُرُک ان نترک ما یعبدُ ءاباؤنا. <ref>گفتند: ای شعیب! آیا نمازت به تو دستور می‌دهد که آنچه را پدرانمان می‌پرستیدند، ترک کنیم؛ یا آنچه را می‌خواهیم در اموالمان انجام ندهیم؟! تو که مرد بردبار و فهمیده‌ای هستی!. </ref> سپس در آیات بعد، از برخورد شعیب با استهزاگران خبر می‌دهد که ابتدا دلسوزانه قوم خویش را موعظه و ضمن هشدار به آنان دربارهٔ فرجام کارشان آنان را به توبه و [[استغفار]] دعوت کرد: قال یا قوم....ان اُریدُ الّا صلاحَ ما استطعتُ و ما توفیقی الّا بالله علیه توکلتُ و الیه اُنیبُ. ویا قوم.....؛ <ref>گفت: ای قوم!....من هرگز نمی‌خواهم چیزی که شما را از آن باز می‌دارم، خودم مرتکب شوم! من خبر اصلاح- تا آنجا که توانایی دارم نمی‌خواهم! و توفیق من، جز به خدا نیست! بر او توکل کردم؛ و به سوی او باز می‌گردم! و ای قوم من!....هود/88-90 </ref> همچنین خداوند در آیات دیگری به پیامبر می‌گوید: به بندگان من سفارش کن که پیش از فرا رسیدن عذاب قیامت، از قرآن پیروی کرده، از کارهای حرام از جمله استهزای دیگران دست بردارند. <ref>زمر / 53، 55 56. </ref>و نیز خداوند مسلمانان [[تقوا]] پیشه‌ای را که در پی موعظهٔ استهزاگران هستند از حکم کلی حرمت همنشینی با استهزاگران استثنا کرده است. <ref>انعام/ 69. </ref> 

== ترک همنشینی و دوری ==
نشستن در مجلسی که در آن مؤمنان یا مقدسات دینی به تمسخر گرفته می‌شوند جایز نیست: وإذا رأیت الذین یخوضون فی ءایاتنا فأعرض عنهم حتّی یخوضوا فی حدیث غیره...فلا تقعد بَعد الذکری مع القوم الظالمین. <ref>هرگاه کسانی را دیدی که آیات ما را استهزا می‌کنند، از آنها روی بگردان تا به سخن دیگری بپردازند! و اگر شیطان از یاد تو ببرد، هرگز پس از یاد آمدن با این جمعیت ستمگر نشین. انعام /68. </ref> پس معلوم می‌شود خوض <ref>خوض به معنای کند و کاو و گفتگو به قصد تمسخر و تحقیر است، نه برای فهم و درک حقیقت. مجمع البیان. </ref> در آیات خدا ظلم است، و در حقیقت نهی در آیه، نهی از شرکت با ستمکاران در ستم ایشان است، چه این ظلم را مشرکین مرتکب شوند و چه غیر آنان، به شهادت اینکه در جای دیگر می‌فرماید: کسی که در چنین مجلسی شرکت کند در حکم همان استهزا کننده و در [[گناه]] او شریک است. <ref>نساء / 140. </ref> و معلوم است که مراد از این جمله این نیست که شما هم مثل آنان مشرک و کافر می‌شوید، بلکه مراد این است که شما هم مانند آنان نافرمان و ظالم خواهید بود. <ref>ترجمه المیزان، ج 7، ص 200. </ref> مگر اینکه نشستن در چنین مجلسی برای [[نهی از منکر]] و بازداشتن آنان از استهزا باشد که در این صورت همنشینی رواست. <ref>انعام/ 69. ر.ک؛ بحارالانوار، ج 9، ص 219؛ تفسیر عیاشی، ص 252 چ 46. </ref> و در برخی موارد نیز باید به طور کلی از آنان اعراض کرده، امر آنان را به خدا واگذار کرد: اعرض عن المشرکین. انّا کفیناک المستهزئین. <ref>حجر/ 94 95. </ref> 
به وسیله ترک همنشینی با آنان، غیرت و تعصّب دینی خود نسبت به مقدسات را به دشمنان نشان دهید. اعراض از بدی‌ها و مبارزه منفی با زشتکاران، یکی از شیوه‌های [[نهی از منکر]] است. به جای هضم شدن در جامعه، یا گروه و مجلس ناپسند، وضع آن را تغییر دهید (حتی یخوضوا فی حدیث غیره) <ref>تفسیر نور، ج 3، ص 284 و 285. </ref> اعلام برائت و محکوم کردن لفظی کافی نیست، باید به مشکلی برخورد کرد (فأعرض.....فلا تقعد) <ref>انعام / 68. </ref> 
در روایات متعددی از پیامبر (ص) و ائمه معصومین علیهم السلام از همنشینی با اهل گناه، یا شرکت در جلسه‌ای که [[گناه]] می‌شود و انسان قدرت جلوگیری از آن را ندارد نهی شده است. رسول خدا (ص) با استناد به این آیه شریفه<ref>انعام / 68. </ref> فرمودند: کسی که [[ایمان به خدا]] در روز قیامت دارد، در مجلسی که در آن امامی سبّ می‌شود و یا از مسلمانی [[عیب جویی]] می‌گردد نمی نشیند. <ref>وسائل الشیعه، ج 16، ص 266. </ref> 
آیه تحریم همنشینی با یاوه گویان و مسخره کنندگان که نازل شد، عده‌ای گفتند: پس به مسجدالحرام هم نباید برویم و طواف هم نیز نکنیم، چون دامنه استهزاشان تا آنجا هم کشیده شده است. این آیه نازل شد که حساب مسلمانان با تقوی که به مقدار توان تذکر می‌دهند جداست، آنها مسجد الحرام را ترک نکنند. <ref>تفسیر نورالثقلین</ref>شرکت در جلسه اهل [[گناه]] به قصد [[نهی از منکر]] و ارشاد، مانعی ندارد، البته برای آنان که با [[تقوا]] و نفوذ ناپذیرند، وگرنه بسیاری برای [[نجات غریق]] می‌روند و خود غرق می‌شوند. 

== شد غلامی که آب جو آردآب جو آمد غلام ببرد ==
از امام صادق (ع) روایت شده: در مدینه فرد مسخره‌ای بود که به حرکات خود، مردم را می‌خندانید. وی گفت: این مرد یعنی علی بن الحسین (ع) مرا خسته کرده که هر کار می‌کنم او را بخندانم نمی‌توانم. روزی حضرت با دو تن از غلامان در یکی از کوچه‌های مدینه عبور می‌کرد آن مرد آمد و ردای حضرت را از دوشش کشید و برد. غلامان ردا را از او گرفته و به دوش حضرت انداختند. فرمود: این که بود؟ گفتند: مسخره بطّالی است که مردم را می‌خنداند. فرمود: به وی بگوئید: خدای را روزی است که بطالان در آن روز زیان کنند. <ref>بحارالانوار ج 46، ص 68. </ref> 

== ترک دوستی ==
مسلمانان باید دوستی و پیوند خود را با استهزاگران دین قطع کنند. خداوند در آیات ۵۷- ۵۸ مائده به مؤمنان فرمان داده است که اهل کتاب و مشرکان مسخره کننده اسلام و دستورات عبادی را به دوستی نگیرند و ترک دوستی با آنان را شرط ایمان و [[تقوا]] شمرده است. یا ایها الذین ءامنوا لاتَتّخذوا الذین اتخذوا دینکم هُزُواً <ref>ریشه اصلی آن هُزء و هزو (بر وزن قفل) باید توجه داشت که هزو به معنی سخنان یا حرکات مسخره آمیزی است که برای بی ارزش نشان دادن موضوعی انجام می‌شود و به طوری که راغب در کتاب مفردات می‌گوید: بیشتر به شوخی و استهزایی گفته می‌شود که در غیاب و پشت سر دیگری انجام می‌گیرد، اگر چه گاهی هم به شوخیها و مسخره هائی که در حضور انجام می‌گیرد به طور نادر اطلاق می‌شود. تفسیر نمونه، ج 2، ص 127، و ج 4، ص 436 و ج 13ف ص 413. </ref>ولعباً من الذین أوتوا الکتاب من قبلکم والکُفّار اولیاء واتقوا الله ان کنتم مؤمنین* و إذا نادیتم الی الصلاه اتخذواها هُزُواً و لعباً ذلک بانّهم قومٌ لایعقلون. <ref>ای کسانی که ایمان آورده‌اید! افرادی از اهل کتاب که آیین شما را به باد استهزا و بازی می‌گیرند و مشرکان را ولی خود انتخاب نکنید؛ و از خدا بپرهیزید اگر ایمان دارید* آنها هنگامی که (اذان می‌گویید مردم را) به نماز فرا می‌خوانید، آن را به مسخره و بازی می‌گیرند؛ این بخاطر آن است که آها جمعی نابخردند. </ref> در شأن نزول این آیات نقل شده است که جمعی از یهود و گروهی از نصارا هنگامی که صدای اذان را می‌شنیدند، یا مسلمانان را در حال نماز می‌دیدند به استهزا می‌پرداختند که آیه نازل شد و مسلمانان را از دوستی با آنان برحذر داشت. <ref>جامع البیان [[حج]] 4، ج 6، ص 391 393 تفسیر نمونه. </ref> 

== بنابراین از این آیه شریفه چند چیز می‌توان استفاده کرد ==
=== علت نهی از محبت کفار ===
این بوده است که چون دوستی بین دو طایفه باعث اختلاط ارواح آنان است* هرگز بین دو طایفه که یکی مقدسات و معتقدات دیگری را مسخره می‌کند دوستی و صمیمیت برقرار نمی‌ماند، از این رو مسلمین باید دوستی کسانی را که اسلام را سخریه می‌گیرند ترک کنند، و زمام دل و جان خود را به دست اغیار نسپارند، وگرنه اختلاط روحی که لازمه دوستی است باعث می‌شود که اینان عقاید حقه خود را از دست بدهند. 
=== جمله واتقوا...ان کنتم مؤمنین تأکیدی بر لاتتخذوا است ===
یعنی مؤمن و کسی که تمسک به ریسمان و دست آویز ایمان شده دیگر معنا ندارد راضی شود به اینکه اغیار، دین او و آنچه را که او به آن ایمان دارد مورد سخریه و استهزا قرار دهند.<ref>ترجمه تفسیر المیزان، ج 6، ص 38. </ref> یعنی پذیرش ولایت و دوستی کافران و تمسخر کنندگان اسلام، ناسازگار با ایمان و تقوا. <ref>تفسیر راهنما، ج 4، ص 458. </ref> 
=== حرمت ایجاد روابط دوستی ===
با کسانی که حتی برخی از احکام و شعایر دین را به بازی گرفته و مورد تمسخر قرار می‌دهند. تحریم دوستی با استهزا کنندگان نماز پس از تحریم دوستی با استهزاکنندگان دین، نی تواند گویای این نکته باشد که تمسخر هر یک از احکام اسلام، مصداق استهزای دین است و همان حکم (حرمت ایجاد روابط) را در پی خواهد داشت. <ref>تفسیر راهنما، ج 4، ص 458. </ref> 
امام صادق (ع) می‌فرماید: لایَطمَعَنَّ المستهزئُ بالناس فی صِدقِ المَوَدَّهِ. <ref>دوستی کسی که مردم را مسخره می‌کند قابل اطمینان نیست (نباید به دوستی خالصانه آنها چشم امید بندد). بحارالانوار ج 75، ص 144، ترجمه میزان الحکمه، ج 5، ص 2422. </ref> 
=== صبر و یاد خدا ===
در آیات ۱۰۹- ۱۱۱ مؤمنون قرآن از [[صبر]] گروهی از مؤمنان در برابر استهزای مشرکان خبر داده و آنان را به این جهت شایسته پاداش الهی دانسته است: انه کان فریقٌ من عبادی یقولون ربّنا امنا فاغفرلنا وارحمنا و انت خیر الراحمین* فاتخذتموهم سخریّاً حتی انسوکم ذکری و کنتم منهم تضحکون* انی جزیتم الیوم بما صبروا انهم هم الفائزون. <ref>(فراموش کرده‌اید) گروهی از بندگانم می‌گفتند: پروردگارا! ما ایمان آورده‌ایم؛ ما را ببخش و بر ما رحم کن؛ و تو بهترین رحم کنندگانی* اما شما آنها را به باد مسخره گرفتید تا شما را از یاد من غافل کردند؛ و شما به آنان می‌خندیدید* ولی من امروز آنها را بخاطر [[صبر]] و استقامتشان پاداش دادم؛ آنها پیروز و رستگارند. </ref> همچنین در آیاتی دیگر خداوند پیامبر خود را در برابر استهزای مشرکان به [[صبر]] و روی آوردن به یاد خدا فرمان داده است: فاصبر علی ما یقولون... <ref>طه / 130؛ ص 16 17؛ روم / 60؛ ق / 39، مزمل / 10. </ref> 
مراد از ما یقولون آزارهای مشرکان است که آن حضرت را مجنون، ساحر، شاعر، کاهن <ref>تفسیر الکبیر، ج 22، ص 133؛ المنیر، ج 16، ص 405. </ref> می‌خواندند و با این کلمات گاهی آنان حضرت را مسخره می‌کردند. در آیه‌ای دیگر نیز [[تسبیح خداوند]] و سجده در برابر او به پیامبر سفارش شده است. <ref>[[حجر]] / 97 98. </ref> خدای سبحان در کلام خود و مخصوصاً در سوره‌های مکی بسیار آن جناب را تسلیت داده، و این به خاطر آن صدمات زیادی است که ایشان در مکه با آن روبرو می‌شده. <ref>ترجمه المیزان، ج 12، ص 287. </ref> 
گاهی [[لجاجت]] و یاوه گویی، سعه صدر دارترین افراد را در فشار قرار می‌دهد (یضیق صدرک) با آنکه خداوند فرموده (الم نشرح لک صدرک) سینه پیامبر در جنگ‌ها تنگ نشد، ولی از حرف‌ها دلگیر شد (یضیق صدرک بما یقولون) 
دوای فشار روحی و روانی، نماز و سجده و تسبیح و حمد خداست. (یضیق...فسبح) 
ابن عباس می‌گوید: هرگاه پیامبر (ص) غمگین می‌شد، به نماز برمی خاست. <ref>تفسیر نور، ج 6، ص 316. </ref> [[صبر]] و ظفر هر دو دوستان قدیمندبر اثر [[صبر]] نوبت ظفر آید. 
داستان: 
حضرت نوح (ع) به فرمان خدا به ساختن کشتی مشغول شد؛ تا هنگام عذاب طوفان او و مؤمنین سوار بر آن شده و نجات یابند. کافران نزد نوح می‌آمدند و کشتی سه طبقه او را در جای خشکی که می‌دیدند، مسخره می‌کردند. یکی می‌گفت: این محل آب و چاهی ندارد که کشتی می‌سازی و این نادانی است. دومی می‌گفت: ای پیر! سوار کشتی شو، با سرعت از این جا برو، سومی می‌گفت: پر و بالی هم برای کشتی بساز. چهارمی می‌گفت: دنباله کشتی که می‌سازی کج است. پنجمی می‌گفت: مگر عقل خود را از دست داده‌ای؟! آن یکی می‌گفت: بی کاری مگر؟ ششمی می‌گفت: پس از پیغمبری، تازه نجّار شده‌ای. حضرت نوح با تمسخر و استهزای آن‌ها از ساختن بازنماند و [[صبر]] کرد و در پاسخ آن‌ها فرمود: این کار به امر خداوند است، اگر شما امروز ما را مسخره می‌کنید ما هم روزی بیاید که شما را مسخره کنیم، و به زودی خواهید دانست که عذاب و ذلّت به سراغ کدم یک از ما خواهد آمد؟! پس به امر خداوند آب از زمین جوشید و اهل کشتی نجات یافتند و استهزا کنندگان به عذاب ابدی دچار شدند. <ref>داستان‌های مثنوی، ج 2، ص 111؛ تاریخ انبیاء، ج 1، ص 55، یکصد موضوع پانصد داستان، ج 2 ، ص 473. </ref> 
===مقابله به مثل ===
در برخی از موارد انسان می‌تواند برای مجازات استهزاکنندگان و دست برداشتن آنان از عمل خود، استهزا پاسخ دهد. <ref>ترجمه المیزان، ج 10، ص 338. </ref> 
چنان که نوح (ع) در برابر استهزاکنندگان گفت: اگر ما را مسخره کنید ما نیز شما را مسخره خواهیم کرد. ان تسخروا منّا فان نسخر منکم کما تسخرون. <ref>اگر ما را مسخره می‌کنید، ما نیز شما را همین گونه مسخره خواهیم کرد. هود/ 38. </ref>در این آیه سؤالی به ذهن می‌آید، و آن این است که اگر سخریّه عمل زشتی است چرا نوح (ع) به کفار فرمود: ما شما را مسخره می‌کنیم. و اگر بد نیست چرا آیه، کفار را ملامت می‌کند بر اینکه نوح را مسخره می‌کردند. 
جواب این است که آنچه را از سخریه زشت است ابتدای آن است و امّا اگر جنبه مجازات و تلافی باشد آن در جائی که فایده‌ای عقلائی از قبیل پیشبرد هدف و اتمام حجّت بر آن مترتّب شود زشت نیست و به همین جهت قرآن کریم در جای دیگر نسبت سخریه را به خود خدای تعالی داده و فرموده: فیسخرون منهم سخرالله منهم و لهم عذابٌ الیم. <ref>مسخره می‌نمایند، خدا آنها را مسخره می‌کند؛ (و کیفر استهزا کنندگان را به آنها می‌دهد؛) و برای آنها عذاب دردناکی است. توبه / 79. ترجمه المیزان ج 10، ص 338 339. </ref> و همچنین می‌فرماید: جزاء سیئه سیئه مثلها. <ref>کیفر بدی، مجازاتی است همانند آن. شوری/ 40. </ref> لیکن چنان که برخی از مفسران گفته‌اند مقابله به مثل زمانی جایز است که به عناد استهزا کننده یقین داشته باشیم و جز مقابله به مثل راهی برای اصلاح و توجه او به اشتباهش نباشد. 
حضرت نوح (ع) که بیش از هزار سال از عمر شریفش گذشته بود، وقتی از دعوت قوم خود مأیوس شد، به ساختن کشتی پرداخت تا به هنگام طوفان و عذاب الهی به مؤمنان و پیران وی با سوار شدن بر کشتی از عذاب الهی و غرق شدن در آب نجات یابند؛ اما قوم او با مشاهده این که حضرت نوح (ع) در جایی کشتی می‌سازد که اثری از آب و دریا نیست، او را مسخره می‌کردند یکی می‌گفت پیامبریش نگرفت، دست به نجاری زد، دیگر می‌گفت: در وسط خشکی کشتی می‌سازی، دریا از کجا خواهی آورد و... و کلما مرّ علیه ملاءٌ من قومه سخروا منه <ref> و هر زمان گروهی از اشراف قومش بر او می‌گذشتند، او را مسخره می‌کردند. هود/ 38. </ref> این آیه دلالت دارد بر اینکه مردم زمان نوح (ع) برای مسخره کردن آن جناب دسته دسته می‌آمدند، و نیز دلالت دارد بر اینکه آن جناب کشتی را پیش روی مردم می‌ساخته، و محلّ کارش سر راه عموم مردم بوده است. <ref>ترجمه المیزان، ج 10، ص 338. </ref> 
از این آیات و...درس می‌گیریم که از تمسخر دشمنان، سستی به خود راه ندهیم که پیامبران نیز مورد تمسخر آنها قرار می‌گرفتند. 

== فهرست منابع ==
۱- بحارالانوار، مجلسی، محمدباقر، بیروت، داراحیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ ق، سوم. 
۲- التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، مصطفوی، حسن، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۷۴ ش، اول. 
۳- تفسیر التحریر و التنویر، ابن عاشور، تونس، الدار التونسیه للنشر، بی تا، دوم. 
۴- تفسیر راهنما، هاشمی رفسنجانی، اکبر و دیگران، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۳ ش، اول. 
۵- التفسیر الکبیر، فخر رازی، محمد عمر، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۴۱۳ ق، چهارم. 
۶- التفسیر المنیر فی العقیده والشریعه و المنهج، الزحیلی، وهبه، بیروت، دارالفکر المعاصر، ۱۴۱۱ ق. 
۷- تفسیر نمونه، مکارم شیرازی، ناصر و دیگران، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۵ ش، دوم. 
۸- تفسیر نور، قرائتی، محسن، تهران، مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن، ۱۳۸۳ ش؛ دوم. 
۹- تفسیر نورالثقلین، ابن جمعه العروسی الحویزی، به کوشش رسولی محلاتی، قم، اسماعیلیان، ۱۳۷۳ش، چهارم. 
۱۰-جامع البیان عن تأویل آی القرآن، طبری، محمد بن جریر، بیروت، دارالفکر، ۱۴۱۵ق، اول. 
۱۱- جامع السعادات، نراقی، محمدمهدی، بیروت، اعلمی، ۱۴۰۸ق. 
۱۲- دایره المعارف قرآنکریم، مرکز فرهنگ و معارف قرآن، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۸۵، اول. 
۱۳- الفرقان، فی تفسیر القرآن، صادقی، محمد، تهران، فرهنگ اسلامی، ۱۳۶۵ش، دوم. 
۱۴- الکشاف، زمخشری، محمودبن عمر، قم، بلاغت، ۱۴۱۵ق، دوم. 
۱۵- لسان العرب، ابن منظور، بیروت، داراحیاء التراث العربی، ۱۴۰۸ق، اول. 
۱۶- مجمع البحرین، طریحی، فخر الدین، تهران، نشر فرهنگ اسلامی، ۱۴۰۸ق، دوم. 
۱۷- المصباح المنیر، القیومی، احمد بن محمد، قم، دارالهجره، ۱۴۰۵ق، اول. 
۱۸- معراج السعاده، نراقی، ملا احمد، قم، انتشارات هجرت، ۱۳۷۸ش، ششم. 
۱۹- میزان الحکمه (ترجمه)، محمدی ری شهری، محمد، قم، دارالحدیث، ۱۳۷۷، اول. 
۲۰- المیزان (ترجمه)، طباطبایی، سید محمد حسین، موسوی همدانی، سید محمد باقر، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1366. 
۲۱- وسایل الشیعه، الحر العاملی، محمدبن الحسن، قم، مؤسسه آل البیت، ۱۴۱۲ق، اول. 

== پانویس ==
{{پانویس|colwidth=30em|۲}}
<div class="source">منبع: [http://rcb.ir/ پورتال جامع پژوهه تبلیغ] - تاریخ برداشت : 94/10/08 </div>

<div class="hold">
<div class="return">بازگشت به [[استهزاء احکام الهی]] </div>
</div>

@@ سطر ۱۵: / سطر ۱۵: @@
 نشستن در مجلسی که در آن مؤمنان یا مقدسات دینی به تمسخر گرفته می‌شوند جایز نیست: وإذا رأیت الذین یخوضون فی ءایاتنا فأعرض عنهم حتّی یخوضوا فی حدیث غیره...فلا تقعد بَعد الذکری مع القوم الظالمین. <ref>هرگاه کسانی را دیدی که آیات ما را استهزا می‌کنند، از آنها روی بگردان تا به سخن دیگری بپردازند! و اگر شیطان از یاد تو ببرد، هرگز پس از یاد آمدن با این جمعیت ستمگر نشین. انعام /68.<br/></ref> پس معلوم می‌شود خوض <ref>خوض به معنای کند و کاو و گفتگو به قصد تمسخر و تحقیر است، نه برای فهم و درک حقیقت. مجمع البیان.<br/></ref> در آیات خدا ظلم است، و در حقیقت نهی در آیه، نهی از شرکت با ستمکاران در ستم ایشان است، چه این ظلم را مشرکین مرتکب شوند و چه غیر آنان، به شهادت اینکه در جای دیگر می‌فرماید: کسی که در چنین مجلسی شرکت کند در حکم همان استهزا کننده و در [[گناه]] او شریک است. <ref>نساء / 140.<br/></ref> و معلوم است که مراد از این جمله این نیست که شما هم مثل آنان مشرک و کافر می‌شوید، بلکه مراد این است که شما هم مانند آنان نافرمان و ظالم خواهید بود. <ref>ترجمه المیزان، ج 7، ص 200.<br/></ref> مگر اینکه نشستن در چنین مجلسی برای [[نهی از منکر]] و بازداشتن آنان از استهزا باشد که در این صورت همنشینی رواست. <ref>انعام/ 69. ر.ک؛ بحارالانوار، ج 9، ص 219؛ تفسیر عیاشی، ص 252 چ 46.<br/></ref> و در برخی موارد نیز باید به طور کلی از آنان اعراض کرده، امر آنان را به خدا واگذار کرد: اعرض عن المشرکین. انّا کفیناک المستهزئین. <ref>حجر/ 94 95.<br/></ref><br/>
 به وسیله ترک همنشینی با آنان، غیرت و تعصّب دینی خود نسبت به مقدسات را به دشمنان نشان دهید. اعراض از بدی‌ها و مبارزه منفی با زشتکاران، یکی از شیوه‌های [[نهی از منکر]] است. به جای هضم شدن در جامعه، یا گروه و مجلس ناپسند، وضع آن را تغییر دهید  (حتی یخوضوا فی حدیث غیره) <ref>تفسیر نور، ج 3، ص 284 و 285.<br/></ref> اعلام برائت و محکوم کردن لفظی کافی نیست، باید به مشکلی برخورد کرد  (فأعرض.....فلا تقعد) <ref>انعام / 68.<br/></ref> <br/>
-در روایات متعددی از پیامبر  (ص) و ائمه معصومین علیهم السلام از همنشینی با اهل گناه، یا شرکت در جلسه‌ای که [[گناه]] می‌شود و انسان قدرت جلوگیری از آن را ندارد نهی شده است. رسول خدا  (ص) با استناد به این آیه شریفه<ref>انعام / 68.<br/></ref> فرمودند: کسی که [[ایمان به خدا]] در روز قیامت دارد، در مجلسی که در آن امامی سبّ می‌شود و یا از مسلمانی [[عیب جویی]] می‌گردد نمی نشیند. <ref>وسائل الشیعه، ج 16، ص 266.<br/></ref><br/>
+در روایات متعددی از پیامبر  (ص) و ائمه معصومین علیهم السلام از همنشینی با اهل گناه، یا شرکت در جلسه‌ای که [[گناه]] می‌شود و انسان قدرت جلوگیری از آن را ندارد نهی شده است. رسول خدا  (ص) با استناد به این آیه شریفه<ref>انعام / 68.<br/></ref> فرمودند: کسی که [[ایمان به خدا]] در روز قیامت دارد، در مجلسی که در آن امامی سبّ می‌شود و یا از مسلمانی [[عیب جویی]] می‌گردد نمی‌نشیند. <ref>وسائل الشیعه، ج 16، ص 266.<br/></ref><br/>
 آیه تحریم همنشینی با یاوه گویان و مسخره کنندگان که نازل شد، عده‌ای گفتند: پس به مسجدالحرام هم نباید برویم و طواف هم نیز نکنیم، چون دامنه استهزاشان تا آنجا هم کشیده شده است. این آیه نازل شد که حساب مسلمانان با تقوی که به مقدار توان تذکر می‌دهند جداست، آنها مسجد الحرام را ترک نکنند. <ref>تفسیر نورالثقلین</ref>شرکت در جلسه اهل [[گناه]] به قصد [[نهی از منکر]] و ارشاد، مانعی ندارد، البته برای آنان که با [[تقوا]] و نفوذ ناپذیرند، وگرنه بسیاری برای [[نجات غریق]] می‌روند و خود غرق می‌شوند.<br/>
@@ سطر ۳۶: / سطر ۳۶: @@
 مراد از ما یقولون آزارهای مشرکان است که آن حضرت را مجنون، ساحر، شاعر، کاهن <ref>تفسیر الکبیر، ج 22، ص 133؛ المنیر، ج 16، ص 405.<br/></ref> می‌خواندند و با این کلمات گاهی آنان حضرت را مسخره می‌کردند. در آیه‌ای دیگر نیز [[تسبیح خداوند]] و سجده در برابر او به پیامبر سفارش شده است. <ref>[[حجر]] / 97 98.<br/></ref> خدای سبحان در کلام خود و مخصوصاً در سوره‌های مکی بسیار آن جناب را تسلیت داده، و این به خاطر آن صدمات زیادی است که ایشان در مکه با آن روبرو می‌شده. <ref>ترجمه المیزان، ج 12، ص 287.<br/></ref><br/>
 گاهی [[لجاجت]] و یاوه گویی، سعه صدر دارترین افراد را در فشار قرار می‌دهد  (یضیق صدرک) با آنکه خداوند فرموده  (الم نشرح لک صدرک) سینه پیامبر در جنگ‌ها تنگ نشد، ولی از حرف‌ها دلگیر شد  (یضیق صدرک بما یقولون)<br/>
-دوای فشار روحی و روانی، نماز و سجده و تسبیح و حمد خداست.  (یضیق...فسبح)<br/>
+دوای فشار روحی و روانی، نماز و سجده و تسبیح و حمد خداست. (یضیق...فسبح)<br/>
 ابن عباس می‌گوید: هرگاه پیامبر  (ص) غمگین می‌شد، به نماز برمی خاست. <ref>تفسیر نور، ج 6، ص 316.<br/></ref><br/> [[صبر]] و ظفر هر دو دوستان قدیمندبر اثر [[صبر]] نوبت ظفر آید.<br/>
 داستان:<br/>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۱۲ دی ۱۳۹۵، ساعت ۱۶:۱۶
(بدون تفاوت)