فرهنگ مصادیق:بخل درقرآن - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Fayzi: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

2017-01-04T07:22:50Z

اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

Fayzi: /* پانویس */

2017-01-04T07:12:37Z

‏پانویس

Fayzi: Fayzi صفحهٔ بخل درقرآن را به فرهنگ مصادیق:بخل درقرآن منتقل کرد

2017-01-04T07:07:59Z

Fayzi صفحهٔ بخل درقرآن را به فرهنگ مصادیق:بخل درقرآن منتقل کرد

User6 در ‏۵ خرداد ۱۳۹۵، ساعت ۱۷:۲۶

2016-05-25T17:26:26Z

User6: اصلاح ارقام، اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی

2016-05-06T06:42:22Z

اصلاح ارقام، اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی

صفحهٔ تازه

<div class="head1"> بخل درقرآن</div>
==مقدمه==
بخل ، نبخشیدن در جایگاه بخشش است. 

== معنای لغوی ==
بخل که به صورتهای گوناگونی (بُخْل، بُخُل، بُخُول، بَخْل و بَخَل) قرائت شده <ref> الصحاح، ج ۴، ص ۱۶۳۲.</ref><ref> لسان العرب، ج ۱، ص ۳۳۲</ref><ref> القاموس المحیط، ج ۳، ص ۱۲۷۷، «بخل»</ref> در لغت به معنای منع<ref> الکلیات، ص ۲۴۲. </ref><ref> التعریفات، ص ۴۲ .</ref> <ref> موسوعه مصطلاحات مفتاح السعاده، ص ۴۶۹</ref> و ضدّ کرم<ref> لسان العرب، ج ۱، ص ۳۳۲.</ref><ref> تاج العروس، ج ۱۴، ص ۴۵، «بخل»</ref> و جود <ref> مفردات، ص ۱۰۹.</ref><ref>مجمع البحرین، ج ۱، ص ۱۶۰، «بخل»</ref> است. برخی اصل آن را دشوار بودن بخشش<ref> التبیان، ج ۳، ص ۱۹۶. </ref><ref> مجمع البیان، ج ۳، ص ۷۳</ref>و برخی دیگر آرزوی بخشیده نشدن چیزی به دیگران<ref> التحقیق، ج ۱، ص ۲۲۵، «بخل»</ref> دانسته‌اند. نزد عربها، پرداخت نکردن زیادی مال خود به سائل، بخل نامیده می‌شود؛ <ref> جامع البیان، مج ۴، ج ۵ ، ص ۱۲۰.</ref><ref> المصباح، ج ۱، ص ۳۷. </ref> ولی در مورد معنای بخل در قرآن و فرهنگ اسلامی، اختلاف نظر وجود دارد، هرچند پرداخت نکردن واجب مالی، از مصادیق قطعی آن است. 

== مشتقات بخل ==
مشتقات بخل در قرآن کریم ۱۲ بار به کار رفته است؛ ولی در آیات دیگری نیز واژه‌ها و تعبیراتی مانند: شُحّ، <ref> حشر/سوره۵۹، آیه۹.</ref> امساک، <ref> اسراء/سوره۱۷، آیه۱۰۰. </ref> قَتْرْ، <ref> اسراء/سوره۱۷، آیه۱۰۰.</ref> ضَنّ، <ref> تکویر/سوره۸۱، آیه۲۴.</ref> هَلْع،<ref> معارج/سوره۷۰، آیه۱۹. </ref>بسته بودن دست به گردن <ref> اسراء/سوره۱۷، آیه۲۹. </ref> و منع خیر <ref> ق/سوره۵۰، آیه۲۵. </ref> به کار رفته که به موضوع بخل اشاره داشته یا با آن در ارتباط است. در روایات نیز از بخل نکوهش شدیدی شده است.<ref> الکافی، ج۴، ص۴۷. </ref><ref> بحارالانوار، ج ۷۰، ص ۲۹۹. </ref><ref> مستدرک الوسائل، ج ۱۲، ص ۱۷۳. </ref>. 

== بخل نزد عربها ==
پیش از اسلام بخشندگی نزد اعراب بدوی از ارزش والایی برخوردار و از صفات بارز و برجسته آنان و دلیل اصالت ، نجابت و شرافت بوده و هرچه مُفرِط تر و چشمگیرتر می‌بود تحسین بیشتری برمی انگیخت، در عین حال چون شاعران بسیاری در اشعار خود بخل را صفتی مذموم دانسته و خود را از آن تبرئه کرده‌اند به دست می‌آید که حتی در همان دوران جاهلیت و در میان اعراب بدوی کسانی که به بخل و حرص بد آوازه بودند فراوان یافت می‌شده‌اند. 

=== نظر زنان ===
این امر به ویژه دربارهٔ زنان ظهور بیشتری داشت. آنها به سبب موقعیت ویژه‌ای که در اجتماع و خانواده داشتند عموماً به بخل و امساک در بذل و بخشش گرایش بیشتری داشتند. از نظر آنان بذل و بخشش بیش از اندازه نه تنها خصلت در خور ستایشی نبود، بلکه رذیلتی درمان ناپذیر بود که مردان بدان گرفتار بوده و می‌بایست آن را سرکوب می‌کردند. 

== نکوهش قرآن ==
برخی احتمال داده‌اند که در اوایل ظهور اسلام در رفتار و کردار ثروتمندان مکه نشانه‌هایی از بخل و لئامت طبع مشاهده می‌شده، زیرا قرآن این دسته از مردم را به سبب چنین رفتاری نکوهش کرده است. <ref> آل عمران/سوره۳، آیه۱۸۰. </ref> بر اساس این دیدگاه در میان بازرگانان ثروتمند مکه رفتاری همانند رفتار زنان عصر جاهلیت رواج یافته بود و مفهومی که مردم قبیله نشین از مجد و شرف و سخاوت داشتند ارزش خود را از دست داده بود و به جای آن مال و ثروتی که اعراب بادیه مایه ملامت و شرمساری می‌دانستند یگانه وسیله شکوه و جلال شده بود. بخل نه تنها رذیلت نبود، بلکه نشان استعداد و توانایی مالی و منبع واقعی قدرت و بزرگی در اجتماع محسوب می‌شد، ازاین رو از برخی آیات قرآن برمی آید که گروهی که توانایی مالی داشتند با وجود این که در ظاهر مسلمان بودند در پرداختن زکات و صدقاتی که بر آنان واجب بود بخل ورزیده، گاه از پرداخت آن خودداری می‌کردند <ref> توبه/سوره۹، آیه۷۵ ۷۶.</ref> و آن را نوعی خسارت و غرامت می‌دانستند. <ref> توبه/سوره۹، آیه۹۸.</ref>. 

== تفاوت سخاوت با بخشندگی ==
قرآن کریم بار دیگر ضمن نکوهش شدید بخل، سخاوت را احیا کرد؛ ولی میان سخاوتی که قرآن آن را احیا کرد با بخشندگی اعراب بدوی تفاوتهایی اساسی وجود داشت، زیرا اولا قرآن به رعایت حد اعتدال توصیه و از اسراف حتی در بخشش منع کرد <ref> اسراء/سوره۱۷، آیه۲۹. </ref> <ref> فرقان/سوره۲۵، آیه۶۷. </ref> و ثانیاً انگیزه بخشش را ایمان و تقوا و دستیابی به اجر اخروی دانست؛ نه برخورداری از کرامت و شهرت نزد دیگران. <ref> مفاهیم اخلاقی، ص ۱۵۲.</ref><ref>مفاهیم اخلاقی، ص۱۶۸</ref>. 

== فهرست منابع ==
احیاء علوم الدین. 
اخلاق در قرآن (پیام قرآن). 
الاساس فی التفسیر. 
بحارالانوار. 
تاج العروس من جواهرالقاموس. 
التبیان فی تفسیرالقرآن. 
التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. 
التعریفات. 
تفسیر راهنما. 
التفسیر الکبیر. 
تفسیر المنار.تفسیر نمونه. 
جامع البیان عن تأویل آی القرآن. 
جامع السعادات. 
رحمه من الرحمن فی تفسیر و اشارات القرآن. 
روض الجنان و روح الجنان. 
الصحاح تاج اللغه و صحاح العربیه. 
صحیح مسلم با شرح سنوسی. 
علل الشرایع. 
القاموس المحیط.الکافی. 
کشف الاسرار و عده الابرار. 
الکلیات معجم فی المصطلحات و الفروق اللغویه. 
کیمیای سعادت. 
لسان العرب. 
مجمع البحرین. 
مجمع البیان فی تفسیر القرآن. 
مجمع الزوائد و منبع الفوائد. 
المحجه البیضاء فی تهذیب الاحیاء. 
مستدرک الوسائل. 
المصباح المنیر. 
معجم الفروق اللغویه. 
مفاهیم اخلاقی دینی در قرآن. 
مفردات الفاظ القرآن. 
من هدی القرآن. 
موسوعه مصطلحات مفتاح السعاده و مصباح السیاده فی موضوعات العلوم؛ 
المیزان فی تفسیر القرآن. 

== پانویس ==
{{پانویس|colwidth=30em|۲}}
<div class="source">منبع: [http://www.wikifeqh.ir/ سایت ویکی فقه] - تاریخ برداشت:۹۴/۱۱/۴ </div>

<div class="hold">
<div class="return">بازگشت به [[بخل در انجام واجبات مالی]] </div>
</div>

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 <div class="head1"> بخل در قرآن</div>
 ==مقدمه==
-بخل ، نبخشیدن در جایگاه بخشش است.<br/>
+بخل، نبخشیدن در جایگاه بخشش است.<br/>
 == معنای لغوی ==
-بخل که به صورتهای گوناگونی (بُخْل، بُخُل، بُخُول، بَخْل و بَخَل) قرائت شده <ref> الصحاح، ج ۴، ص ۱۶۳۲.</ref><ref> لسان العرب، ج ۱، ص ۳۳۲</ref><ref> القاموس المحیط، ج ۳، ص ۱۲۷۷، «بخل»</ref> در لغت به معنای منع<ref> الکلیات، ص ۲۴۲. </ref><ref> التعریفات، ص ۴۲ .</ref> <ref> موسوعه مصطلاحات مفتاح السعاده، ص ۴۶۹</ref> و ضدّ کرم<ref> لسان العرب، ج ۱، ص ۳۳۲.</ref><ref> تاج العروس، ج ۱۴، ص ۴۵، «بخل»</ref> و جود <ref> مفردات، ص ۱۰۹.</ref><ref>مجمع البحرین، ج ۱، ص ۱۶۰، «بخل»</ref> است. برخی اصل آن را دشوار بودن بخشش<ref> التبیان، ج ۳، ص ۱۹۶. </ref><ref> مجمع البیان، ج ۳، ص ۷۳</ref>و برخی دیگر آرزوی بخشیده نشدن چیزی به دیگران<ref> التحقیق، ج ۱، ص ۲۲۵، «بخل»</ref> دانسته‌اند. نزد عربها، پرداخت نکردن زیادی مال خود به سائل، بخل نامیده می‌شود؛ <ref> جامع البیان، مج ۴، ج ۵ ، ص ۱۲۰.</ref><ref> المصباح، ج ۱، ص ۳۷. </ref> ولی در مورد معنای بخل در قرآن و فرهنگ اسلامی، اختلاف نظر وجود دارد، هرچند پرداخت نکردن واجب مالی، از مصادیق قطعی آن است.<br/>
+بخل که به صورتهای گوناگونی (بُخْل، بُخُل، بُخُول، بَخْل و بَخَل) قرائت شده <ref> الصحاح، ج ۴، ص ۱۶۳۲.</ref><ref> لسان العرب، ج ۱، ص ۳۳۲</ref><ref> القاموس المحیط، ج ۳، ص ۱۲۷۷، «بخل»</ref> در لغت به معنای منع<ref> الکلیات، ص ۲۴۲. </ref><ref> التعریفات، ص ۴۲ .</ref> <ref> موسوعه مصطلاحات مفتاح السعاده، ص ۴۶۹</ref> و ضدّ کرم<ref> لسان العرب، ج ۱، ص ۳۳۲.</ref><ref> تاج العروس، ج ۱۴، ص ۴۵، «بخل»</ref> و جود <ref> مفردات، ص ۱۰۹.</ref><ref>مجمع البحرین، ج ۱، ص ۱۶۰، «بخل»</ref> است. برخی اصل آن را دشوار بودن بخشش<ref> التبیان، ج ۳، ص ۱۹۶. </ref><ref> مجمع البیان، ج ۳، ص ۷۳</ref>و برخی دیگر آرزوی بخشیده نشدن چیزی به دیگران<ref> التحقیق، ج ۱، ص ۲۲۵، «بخل»</ref> دانسته‌اند. نزد عربها، پرداخت نکردن زیادی مال خود به سائل، بخل نامیده می‌شود؛ <ref> جامع البیان، مج ۴، ج ۵، ص ۱۲۰.</ref><ref> المصباح، ج ۱، ص ۳۷. </ref> ولی در مورد معنای بخل در قرآن و فرهنگ اسلامی، اختلاف نظر وجود دارد، هرچند پرداخت نکردن واجب مالی، از مصادیق قطعی آن است.<br/>
 == مشتقات بخل ==
-مشتقات بخل در قرآن کریم ۱۲ بار به کار رفته است؛ ولی در آیات دیگری نیز واژه‌ها و تعبیراتی مانند: شُحّ، <ref> حشر/سوره۵۹، آیه۹.</ref> امساک، <ref> اسراء/سوره۱۷، آیه۱۰۰.    </ref> قَتْرْ، <ref> اسراء/سوره۱۷، آیه۱۰۰.</ref> ضَنّ، <ref> تکویر/سوره۸۱، آیه۲۴.</ref> هَلْع،<ref> معارج/سوره۷۰، آیه۱۹. </ref>بسته بودن دست به گردن <ref> اسراء/سوره۱۷، آیه۲۹.    </ref> و منع خیر  <ref> ق/سوره۵۰، آیه۲۵. </ref> به کار رفته که به موضوع بخل اشاره داشته یا با آن در ارتباط است. در روایات نیز از بخل نکوهش شدیدی شده است.<ref> الکافی، ج۴، ص۴۷.    </ref><ref> بحارالانوار، ج ۷۰، ص ۲۹۹. </ref><ref> مستدرک الوسائل، ج ۱۲، ص ۱۷۳.    </ref>.<br/>
+مشتقات بخل در قرآن کریم ۱۲ بار به کار رفته است؛ ولی در آیات دیگری نیز واژه‌ها و تعبیراتی مانند: شُحّ، <ref> حشر/سوره۵۹، آیه۹.</ref> امساک، <ref> اسراء/سوره۱۷، آیه۱۰۰.  </ref> قَتْرْ، <ref> اسراء/سوره۱۷، آیه۱۰۰.</ref> ضَنّ، <ref> تکویر/سوره۸۱، آیه۲۴.</ref> هَلْع،<ref> معارج/سوره۷۰، آیه۱۹. </ref>بسته بودن دست به گردن <ref> اسراء/سوره۱۷، آیه۲۹.  </ref> و منع خیر <ref> ق/سوره۵۰، آیه۲۵. </ref> به کار رفته که به موضوع بخل اشاره داشته یا با آن در ارتباط است. در روایات نیز از بخل نکوهش شدیدی شده است.<ref> الکافی، ج۴، ص۴۷.  </ref><ref> بحارالانوار، ج ۷۰، ص ۲۹۹. </ref><ref> مستدرک الوسائل، ج ۱۲، ص ۱۷۳.  </ref>.<br/>
 == بخل نزد عربها ==
-پیش از اسلام بخشندگی نزد اعراب بدوی از ارزش والایی برخوردار و از صفات بارز و برجسته آنان و دلیل اصالت ، نجابت و شرافت بوده و هرچه مُفرِط تر و چشمگیرتر می‌بود تحسین بیشتری برمی انگیخت، در عین حال چون شاعران بسیاری در اشعار خود بخل را صفتی مذموم دانسته و خود را از آن تبرئه کرده‌اند به دست می‌آید که حتی در همان دوران جاهلیت و در میان اعراب بدوی کسانی که به بخل و حرص بد آوازه بودند فراوان یافت می‌شده‌اند.<br/>
+پیش از اسلام بخشندگی نزد اعراب بدوی از ارزش والایی برخوردار و از صفات بارز و برجسته آنان و دلیل اصالت، نجابت و شرافت بوده و هرچه مُفرِط تر و چشمگیرتر می‌بود تحسین بیشتری برمی انگیخت، در عین حال چون شاعران بسیاری در اشعار خود بخل را صفتی مذموم دانسته و خود را از آن تبرئه کرده‌اند به دست می‌آید که حتی در همان دوران جاهلیت و در میان اعراب بدوی کسانی که به بخل و حرص بد آوازه بودند فراوان یافت می‌شده‌اند.<br/>
 === نظر زنان ===
-این امر به ویژه دربارهٔ زنان  ظهور بیشتری داشت. آنها به سبب موقعیت ویژه‌ای که در اجتماع و خانواده داشتند عموماً به بخل و امساک در بذل و بخشش گرایش بیشتری داشتند. از نظر آنان بذل و بخشش بیش از اندازه نه تنها خصلت در خور ستایشی نبود، بلکه رذیلتی درمان ناپذیر بود که مردان بدان گرفتار بوده و می‌بایست آن را سرکوب می‌کردند.<br/>
+این امر به ویژه دربارهٔ زنان ظهور بیشتری داشت. آنها به سبب موقعیت ویژه‌ای که در اجتماع و خانواده داشتند عموماً به بخل و امساک در بذل و بخشش گرایش بیشتری داشتند. از نظر آنان بذل و بخشش بیش از اندازه نه تنها خصلت در خور ستایشی نبود، بلکه رذیلتی درمان ناپذیر بود که مردان بدان گرفتار بوده و می‌بایست آن را سرکوب می‌کردند.<br/>
 == نکوهش قرآن ==
-برخی احتمال داده‌اند که در اوایل ظهور اسلام در رفتار و کردار ثروتمندان مکه نشانه‌هایی از بخل و لئامت طبع مشاهده می‌شده، زیرا قرآن این دسته از مردم را به سبب چنین رفتاری نکوهش کرده است. <ref> آل عمران/سوره۳، آیه۱۸۰.    </ref> بر اساس این دیدگاه در میان بازرگانان ثروتمند مکه رفتاری همانند رفتار زنان عصر جاهلیت رواج یافته بود و مفهومی که مردم قبیله نشین از مجد و شرف و سخاوت داشتند ارزش خود را از دست داده بود و به جای آن مال و ثروتی که اعراب بادیه مایه ملامت و شرمساری می‌دانستند یگانه وسیله شکوه و جلال شده بود. بخل نه تنها رذیلت نبود، بلکه نشان استعداد و توانایی مالی و منبع واقعی قدرت و بزرگی در اجتماع محسوب می‌شد، ازاین رو از برخی آیات قرآن برمی آید که گروهی که توانایی مالی داشتند با وجود این که در ظاهر مسلمان بودند در پرداختن زکات و صدقاتی که بر آنان واجب بود بخل ورزیده، گاه از پرداخت آن خودداری می‌کردند <ref> توبه/سوره۹، آیه۷۵ ۷۶.</ref> و آن را نوعی خسارت و غرامت می‌دانستند. <ref> توبه/سوره۹، آیه۹۸.</ref>.<br/>
+برخی احتمال داده‌اند که در اوایل ظهور اسلام در رفتار و کردار ثروتمندان مکه نشانه‌هایی از بخل و لئامت طبع مشاهده می‌شده، زیرا قرآن این دسته از مردم را به سبب چنین رفتاری نکوهش کرده است. <ref> آل عمران/سوره۳، آیه۱۸۰</ref> بر اساس این دیدگاه در میان بازرگانان ثروتمند مکه رفتاری همانند رفتار زنان عصر جاهلیت رواج یافته بود و مفهومی که مردم قبیله نشین از مجد و شرف و سخاوت داشتند ارزش خود را از دست داده بود و به جای آن مال و ثروتی که اعراب بادیه مایه ملامت و شرمساری می‌دانستند یگانه وسیله شکوه و جلال شده بود. بخل نه تنها رذیلت نبود، بلکه نشان استعداد و توانایی مالی و منبع واقعی قدرت و بزرگی در اجتماع محسوب می‌شد، ازاین رو از برخی آیات قرآن برمی آید که گروهی که توانایی مالی داشتند با وجود این که در ظاهر مسلمان بودند در پرداختن زکات و صدقاتی که بر آنان واجب بود بخل ورزیده، گاه از پرداخت آن خودداری می‌کردند <ref> توبه/سوره۹، آیه۷۵ ۷۶.</ref> و آن را نوعی خسارت و غرامت می‌دانستند. <ref> توبه/سوره۹، آیه۹۸.</ref>.<br/>
 == تفاوت سخاوت با بخشندگی ==

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-<div class="head1"> بخل درقرآن</div>
+<div class="head1"> بخل در قرآن</div>
 ==مقدمه==
 بخل ، نبخشیدن در جایگاه بخشش است.<br/>

@@ سطر ۶۰: / سطر ۶۰: @@
 == پانویس ==
 {{پانویس|colwidth=30em|۲}}
-<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [http://www.wikifeqh.ir/ سایت ویکی فقه] - تاریخ برداشت:۹۴/۱۱/۴ </span></div>
+<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [http://www.wikifeqh.ir/%D8%A8%D8%AE%D9%84_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86 سایت ویکی فقه] - تاریخ برداشت:۹۴/۱۱/۴ </span></div>
 <div class="hold">
 <div class="return">بازگشت به [[بخل در انجام واجبات مالی]] </div>
 </div>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۱۵ دی ۱۳۹۵، ساعت ۰۷:۰۷
(بدون تفاوت)