فرهنگ مصادیق:انکار احکام تکلیفی - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Fayzi: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

2016-12-29T17:32:33Z

اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

Fayzi: /* پا نویس */

2016-12-29T17:27:10Z

‏پا نویس

Fayzi: /* پا نویس */

2016-12-29T17:26:06Z

‏پا نویس

Fayzi: /* پا نویس */

2016-12-29T17:17:07Z

‏پا نویس

Fayzi: /* پا نویس */

2016-12-29T17:13:52Z

‏پا نویس

Fayzi: /* پا نویس */

2016-12-29T17:07:44Z

‏پا نویس

Fayzi: Fayzi صفحهٔ انکار احکام تکلیفی را به فرهنگ مصادیق:انکار احکام تکلیفی منتقل کرد

2016-12-29T17:01:39Z

Fayzi صفحهٔ انکار احکام تکلیفی را به فرهنگ مصادیق:انکار احکام تکلیفی منتقل کرد

Abbas69: اصلاح ارقام

2016-08-13T08:23:58Z

اصلاح ارقام

Abbas69: اصلاح ارقام

2016-08-06T10:06:23Z

اصلاح ارقام

Kazem: صفحه‌ای تازه حاوی «
انکار احکام تکلیفی

کتب مرتبط
{| class="...» ایجاد کرد

2016-08-01T09:24:14Z

صفحه‌ای تازه حاوی «<div class="head1">انکار احکام تکلیفی</div> <div class="leftbox"> کتب مرتبط {| class="...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

<div class="head1">انکار احکام تکلیفی</div>
<div class="leftbox">
کتب مرتبط
{| class="wikitable"
|-
! ردیف !! عنوان
|}
مقالات مرتبط
{| class="wikitable"
|-
! ردیف !! عنوان
|-
| ۱ || [[تفصیل بین احکام تکلیفیه و احکام وضعیه]]
|-
| ۲ || [[حکم تکلیفی]]
|-
| ۳ || [[احکام تکلیفی و وضعی]]
|-
| ۴ || [[تعریف احکام تکلیفی و وضعی]]
|}
موضوعات مرتبط
{| class="wikitable"
|-
! ردیف !! عنوان
|}
چندرسانه‌ای مرتبط
{| class="wikitable"
|-
! ردیف !! عنوان
|}
مرتبط‌های بوستان
{| class="wikitable"
|-
! ردیف !! عنوان
|}
نرم‌افزارهای مرتبط
{| class="wikitable"
|-
! ردیف !! عنوان
|}
پایگاه‌های اینترنتی مرتبط
{| class="wikitable"
|-
! ردیف !! عنوان
|}
</div>

==حکم تکلیفی و وضعی چیست؟==

==مقدمه==
جواب: احکام شرعی از جهتی به حکم تکلیفی و وضعی تقسیم می‌گردند، حکم تکلیفی آن است که به انگیزه وادار ساختن، یا نهی کردن، یا مجاز شمردن برای مکلّف از سوی خداوند قرارداده می‌شود. حکم تکلیفی مباشرهً و بدون واسطه به افعال بندگان تعلّق می‌گیرد<ref>منیه الطالب، ج 1، ص 106.</ref>. و مربوط به جنبه‌های مختلف زندگی بشر اعمّ از اجتماعی، عبادی، خانوادگی یا ... می‌شود<ref>دروس فی علم الاصول( الحلقه الاولی)، ص 66- 65.</ref>. 

همچنین هر حکمی که جدا از احکام پنج گانه تکلیفی باشد، حکم وضعی نامیده می‌شود،<ref>اجود التقریرات، ج 2، ص 383.</ref>.در عین حالی که وضع آن (همانند حکم تکلیفی) به خداوند مربوط می‌شود<ref>المعالم الجدیده، ص 100.</ref>. مانند «زوجیّت»، «ملکیّت»، «ولایت» و در عرف عقلا نیز این احکام وجود دارد. 

== اقسام حکم تکلیفی==
=== تقسیم اجمالی ===
حکم تکلیفی در دید کلّی و اجمالی به الزامی و غیر الزامی تقسیم می‌شود<ref>منیه الطالب، ج 1، ص 106.</ref>. 
=== تقسیم تفصیلی ===
علمای امامیّه<ref>الاصول العامه للفقه المقارن، ص 54.</ref>.وهمچنین شافعیه، مالکیه و اکثر حنابله<ref>روضه الناظره، ج 1، ص 103.</ref>.، حکم تکلیفی را پنج گونه دانسته‌اند: وجوب، استحباب، حرمت، کراهت و اباحه که خلاصه و جوهرهٔ این اقسام همان دو قسم بالا- الزامی و غیر الزامی- است، ولی حنفیّه تکالیف را به هفت<ref>همان مدرک.</ref>. یا هشت<ref>الاصول العامه للفقه المقارن، ص 63.</ref>. نوع تقسیم نموده‌اند. آنان در کنار وجوب، قسم دیگری بنام «فرض» ذکر کرده‌اند و در کنار حرمت، «کراهت تحریمی» را بر شمرده‌اند و بین آن و کراهت اصطلاحی (کراهت تنزیهی) فرق گذاشته‌اند و نیز «سنّت مؤکّده» و «سنّت غیر مؤکده» را در بحث استحباب مطرح کرده‌اند. در مورد هر یک از احکام تکلیفی سه بخش مجزّا از هم وجود دارد: 
۱. «حکم یا تکلیف» که از جانب خداوند تشریع می‌شود. 
۲. «متعلق تکلیف» که فعل و کار مکلّف است، زیرا چنانکه گذشت تکلیف به افعال مکلّفین تعلّق می‌گیرد، به عبارت دیگر عمل مکلّف است که متّصف به وجوب، حرمت و ... می‌شود. 
۳. «موضوع» و آن، چیزی است که فعل مکلّف به آن تعلّق می‌گیرد در مثال: «حرمت نوشیدن خمر» به ترتیب «حرمت»، حکم است، «نوشیدن»، متعلق است و «خمر»، موضوع است. 
البتّه در بعضی از موارد فقط حکم و متعلق وجود دارد و فاقد موضوع است، مثلًا واجب بودن نماز و [[روزه]] و امثال آن که وجوب حکم است و نماز و [[روزه]] متعلق است. 
حال به سراغ اصطلاحات مهمّ مربوط به احکام تکلیفی می‌رویم. 

== تقسیمات وجوب ==
فرض و واجب: گروهی از اهل سنّت (ابن حزم <ref>المحلّی، ج 2، ص 227.</ref>. و آمدی<ref>الإحکام فی اصول الأحکام، ج 1، ص 99.</ref>. ) و از امامیّه (علّامه حلّی)<ref>منتهی المطلب، ج 1، ص 339.</ref>. تصریح کرده‌اند که این دو اصطلاح مترادف یکدیگر هستند و هیچ تفاوتی میان آن دو قائل نشده‌اند. <ref>موسوعه مصطلحات اصول الفقه عند المسلمین، ج 2، ص 1074.</ref>. ولی حنفیّه گفته‌اند: فعلی که طلب الزامی دربارهٔ آن به دلیل قطعی ثابت شود «فرض» است و فعلی که طلب الزامی آن به دلیل ظنّی معتبر ثابت گردد «واجب» محسوب می‌شود<ref>المحصول( فخر رازی)، ج 1، ص 97.</ref>. 
بعضی گفته‌اند مطابق این تعریف «فرض» مترادف با ضروری دین و «واجب» مترادف با غیر ضروری دین است<ref>دلیل السالک للمصطلحات و الاسماء فی فقه الامام مالک، ص 12.</ref>. هر چند این سخن درست نیست. 
قول سوّم آن است که آن چه با قرآن ثابت شده باشد فرض است و آن چه با حدیث و اجماع و عقل ثابت شده «واجب» نام دارد<ref>موسوعه مصطلحات اصول الفقه، ج 2، ص 1074.</ref>. 
بعضی نیز گفته‌اند: طلب الزامی اگر مؤکد باشد و اهمیّت فراوانی داشته باشد نام آن فرض است و گرنه به آن واجب می‌گویند. <ref>اصطلاحات الاصول( آیه اللَّه مشکینی)، ص 121.</ref>. 
قول پنجمی نیز مربوط به مجمع البیان طبرسی<ref>مجمع البیان، ج 7، ص 218.</ref>. و احکام القرآن جصّاص<ref>احکام القرآن، ج 2، ص 90.</ref>. می‌باشد که می‌گوید: فرض در واجباتی است که وجوب آن با حکم شارع است ولی «واجب» اعمّ از آن است و به واجباتی نظیر شکر منعم که وجوبش از طریق عقل به اثبات رسیده نیز اطلاق می‌شود. 
البتّه می‌دانیم که اصطلاح و نام گذاری یک نوع قرارداد است و هرکس می‌تواند اصطلاحی برای خود داشته باشد. (و لا مشاحّه فی الاصطلاح)

== اقسام وجوب ==
وجوب به عنوان مهم‌ترین تکلیف، دارای دسته بندی‌های مختلفی است: 
=== اقسام وجوب بر حسب ذات ===
۱- وجوب عینی و کفایی: واجباتی که از هر مکلّفی شخصاً خواسته شده و انجام آن توسّط دیگران، آن را از ذمّه او ساقط نمی‌کند، واجب عینی است (مانند نماز و روزه). ولی واجبی که خواسته شارع تحقّق آن در خارج است و به مکلّف خاصّی نظر ندارد، واجب کفایی است، مانند تجهیز میّت. لذا اگر شخص یا اشخاصی (مَن به الکفایه) به آن عمل اقدام کنند، از بقیه ساقط می‌شود ولی اگر کسی اقدام به آن ننماید، همه مسئولند و باید جوابگو باشند. واجبات کفایی بر دو قسم است: واجب کفایی عام که همه مکلّفین می‌توانند به آن اقدام کنند و واجب کفایی
خاص که مربوط به گروهی خاص است مانند وجوب درمان بیماران که فقط بر پزشکان به نحو کفایی واجب است و نظیر وجوب افتا یا وجوب قضا که تنها بر فقیهان و قضات به نحو کفایی واجب می‌باشد. 
۲- وجوب نفسی و غیری: واجب نفسی آن است که خود عمل دارای ملاک و مصلحت است و مستقلًا واجب می‌شود، مانند نماز و روزه. ولی واجب غیری آن است که خود مصلحتی ندارد بلکه آوردن واجب نفسی بر آن توقّف دارد، مانند وضو و [[غسل]] نسبت به نماز یا تهیه زاد و توشه و مَرکب برای حج. 
۳. وجوب تعیینی و تخییری: اوّلی عبارت است از حکمی که نسبت به امری معین تعلّق بگیرد و بدل نداشته باشد مثل وجوب نماز، که هیچ چیز دیگری جای آن را پر نمی‌کند. 
و دومی عبارت است از حکمی که به چند امر به نحو تخییری تعلّق بگیرد مانند وجوب کفاره افطار [[روزه]] رمضان که به سه عمل- [[روزه]] گرفتن شصت روز، اطعام شصت فقیر، آزاد کردن یک برده- تعلّق دارد و مکلّف می‌تواند یکی از این سه عمل را انتخاب کند. 
۴. ذاتی و عرضی<ref>أجود التقریرات، ج 1، ص 213.</ref> : اوّلی عبارت است از وجوبی که بدون واسطه به چیزی تعلّق بگیرد- بدون واسطه در عروض- مثل وجوب [[روزه]] رمضان. 
دومی عبارت است از وجوبی که بواسطه شرط، نذر و ... به چیزی تعلّق بگیرد، مانند [[روزه]] ای که مثلًا برای برآورده شدن حاجت نذر شود. 
۵. اصلی و تبعی<ref>اصول الفقه، ج 1، ص 90 و 264.</ref> : اوّلی عبارت است ازحکمی که پس از اتمام مقدّمات، وابسته به حکم دیگری نیست، مانند وجوب طواف. 
دومی عبارت است از حکمی که در رتبه متأخر حکم دیگری قرار دارد و تبعیت زمانی دارد مانند [[نماز طواف]] که تابع طواف است. 
۶. استقلالی و ضمنی <ref>موسوعه الامام الخوئی( محاضرات فی علم الاصول)، ج 43، ص 522.</ref>: اوّلی عبارت است از وجوبی که به نحو مستقل به امری تعلّق می‌گیرد مانند وجوب سجده واجب قرآن. 
دومی عبارت است از وجوبی که در ضمن وجوب کل (مرکّب)، به جزء تعلّق می‌گیرد، مانند وجوب سجده نماز. 
=== اقسام وجوب باعتبار شرایط و قیود ===
۱. مطلق و مشروط<ref>اصول الفقه، ج 1، ص 87.</ref>: اوّلی عبارت است از وجوبی که پس از فراهم شدن شرایط عامه (بلوغ، علم، قدرت و عقل) متوقّف بر حصول امر دیگری نیست، مانند وجوب نماز. 
دومی عبارت است از وجوبی که فعلیّت آن وابسته به تحقق امری در خارج می‌باشد، مانند وجوب [[حج]] که مشروط به استطاعت است. 
۲. منجّز و معلّق <ref>همان مدرک.</ref>: اوّلی عبارت است از وجوبی که در «فعلیّت» و «امتثال» همزمان باشد مثل [[روزه]] رمضان در این ماه. 
دومی عبارت است از وجوبی که فعلیّت آن تقدّم بر زمان امتثالش دارد مثل [[حج]] که وجوب آن پس از حصول استطاعت فعلیّت پیدا می‌کند، ولی زمان امتثال و انجام آن موسم [[حج]] می‌باشد. 
۳. تعبّدی و توصّلی: واجب تعبّدی آن است که در صحت عمل، قصد تقرب و نیّت انجام عمل برای خدا معتبر است و در حقیقت مقید به قصد قربت است. 
ولی واجب توصّلی آن است که در عمل کردن بدان نیاز به قصد قربت نیست، هر چند انجام آن، به قصد امتثال فرمان الهی موجب تقرّب و پاداش می‌گردد، اوّلی مانند عبادات واجب و دومی مانند ادای دین و انجام کسب‌هایی که نظم جامعه آن را می‌طلبد. واجب تعبدی یک معنای دیگری نیز دارد و آن عبارت است از حکمی که با عقل عادی بشر مناسبت‌های آن درک نمی‌شود مثل اینکه نماز را خداوند واجب کرده و رکعات را در آن مشخص نموده و در هر یک از رکعات اجزا و قیودی قرار داده و در برخی از نمازها بلندخواندن و در برخی آهسته خواندن را از مردم خواسته ولی حکمت و مصلحت تشریع بسیاری از این قیود برای مردم روشن نیست لذا این گونه احکام را تعبدیّات می‌گویند<ref>موسوعه فقهیه کویتیه، ج 12، ص 201.</ref> 
=== اقسام وجوب به اعتبار وقت ===
۱. موقّت و غیر موقّت<ref>اصول الفقه، ج 1، ص 94.</ref> : واجب موقت آن است که برای امتثال آن زمان خاصّی از سوی شرع تعیین شده است مانند نمازهای واجب روزانه. 
واجب غیر موقت آن است که شرعاً زمان خاصّی برای انجام آن تعیین نشده است مانند وجوب [[نماز قضا]] یا ادای دین مطلق. 
۲. موسّع و مضیّق <ref>همان مدرک.</ref>: (این تقسیم از تقسیمات واجب موقّت است) اوّلی واجبی است که وقت وسیعی برای امتثال آن وجود دارد مانند وجوب نماز ظهر، که می‌توان آن را در اوّل و یا وسط و یا آخر وقت تعیین شده- وقت ظهر- امتثال کرد. 
دومی عبارت است از واجبی که زمان انجام عمل مساوی با زمان تعیین شده برای آن باشد، مانند وجوب [[روزه]] ماه رمضان. 
۳. وجوب فوری وغیر فوری<ref>همان مدرک.</ref> : (این تقسیم از تقسیمات واجب غیر موقّت است) اوّلی عبارت است از واجبی که تأخیر امتثال آن از اوّلین زمان امکان وقوع جایز نیست، مثل برطرف کردن نجاست از مسجد یا جواب سلام. 
دومی عبارت است از واجبی که تأخیر درامتثال آن مانعی ندارد مثل قضای نمازهای یومیّه و ادای دَیْنی که طلبکار آن را مطالبه نکرده باشد. 
=== اقسام وجوب به اعتبار دلیل ===
۱. شرعی و عقلی<ref>موسوعه الامام الخوئی،( محاضرات فی علم الاصول)، ج 44، ص 111.</ref> : اوّلی عبارت است از وجوبی که منحصراً از طریق دلیل شرعی ثابت شده باشد مثل وجوب نماز و مانند آن. 
دومی عبارت است از وجوبی که به حکم عقل ثابت شده باشد مانند وجوب مقدّمه واجب. 
۳. مولوی و ارشادی<ref>همان مدرک، ص 189.</ref> : اوّلی عبارت است از وجوبی که توسّط امر شارع بدون دخالت حکم عقل، ثابت شده باشد. مثل وجوب نماز. 
دومی عبارت است از وجوبی که توسّط دستور شرعی، با پیش زمینه حکم عقل ثابت شده باشد، مانند وجوب اطاعت خدا. 
۳. واقعی و طریقی<ref>کفایه الاصول، ج 2، ص 50.</ref> : اوّلی عبارت است از وجوبی که با دلیل شرعی ثابت شده باشد ومتعلّق آن دارای مصلحت باشد. 
دومی عبارت است از وجوبی که متعلّق است به عملی که عنوان طریقیت دارد مثل وجوب احتیاط در اطراف علم اجمالی که طریق درک واقع است<ref>دائره المعارف فقه مقارن، آیت الله مکارم شیرازی، ص430.</ref>. 

== پا نویس ==
{{پانویس|colwidth=30em|۲}}
<div class="source">منبع: [http://www.mazaheb.com موسسه آموزشی پژوهشی مذاهب اسلامی] - تاریخ برداشت: 94/11/17 </div>
 

[[رده:فهرست الفبایی مصادیق منکر]]
[[رده:منکر فرهنگی]]
[[رده:منکر اعتقادی]]

@@ سطر ۱۷۰: / سطر ۱۷۰: @@
 == پا نویس ==
 {{پانویس|colwidth=30em|۲}}
-<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [mazaheb.com//5054%E2%80%8F/ موسسه آموزشی پژوهشی مذاهب اسلامی] - تاریخ برداشت: 94/11/17 </span></div>
+<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [http://www.http://mazaheb.com/%D9%BE%D8%B1%D8%B3%D8%B4-%D9%88-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AE/%D9%81%D9%82%D9%87/5054-%D8%B3%D8%A4%D8%A7%D9%84--%D8%AD%D9%83%D9%85-%D8%AA%D9%83%D9%84%D9%8A%D9%81%D9%89-%D9%88-%D9%88%D8%B6%D8%B9%D9%89%E2%80%8F-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA--%D8%A7%D9%82%D8%B3%D8%A7%D9%85-%D8%A2%D9%86%D8%B1%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D8%B6%DB%8C%D8%AD-%D8%AF%D9%87%DB%8C%D8%AF- موسسه آموزشی پژوهشی مذاهب اسلامی] - تاریخ برداشت: 94/11/17 </span></div>
 <br />

@@ سطر ۱۷۰: / سطر ۱۷۰: @@
 == پا نویس ==
 {{پانویس|colwidth=30em|۲}}
-<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [mazaheb.com/پرسش-و-پاسخ/فقه/5054-سؤال--حكم-تكليفى-و-وضعى%E2%80%8F-چیست--اقسام-آنرا-توضیح-دهید- موسسه آموزشی پژوهشی مذاهب اسلامی] - تاریخ برداشت: 94/11/17 </span></div>
+<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [mazaheb.com//5054%E2%80%8F/ موسسه آموزشی پژوهشی مذاهب اسلامی] - تاریخ برداشت: 94/11/17 </span></div>
 <br />

@@ سطر ۱۷۰: / سطر ۱۷۰: @@
 == پا نویس ==
 {{پانویس|colwidth=30em|۲}}
-<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [http://www.mazaheb.com موسسه آموزشی پژوهشی مذاهب اسلامی] - تاریخ برداشت: 94/11/17 </span></div>
+<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [mazaheb.com/پرسش-و-پاسخ/فقه/5054-سؤال--حكم-تكليفى-و-وضعى%E2%80%8F-چیست--اقسام-آنرا-توضیح-دهید- موسسه آموزشی پژوهشی مذاهب اسلامی] - تاریخ برداشت: 94/11/17 </span></div>
 <br />

@@ سطر ۵۵: / سطر ۵۵: @@
 |-
 | ۱۶ || [[تسلیم در برابر احکام الهی]]
 |}
 <p class="relatemedia">چندرسانه‌ای مرتبط</p>

@@ سطر ۱۹: / سطر ۱۹: @@
 | ۴ || [[تعریف احکام تکلیفی و وضعی]]
 |}
-<p class="relatesubject">موضوعات مرتبط</p>
+<p class="relatesubject">مصادیق مرتبط</p>
 {| class="wikitable"
 |-
@@ سطر ۹۹: / سطر ۹۹: @@
 ! ردیف !! عنوان
 |}
-<p class="relatesites">پایگاه‌های اینترنتی مرتبط</p>
-{| class="wikitable"
-|-
-! ردیف !! عنوان
-|}
 </div>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۹ دی ۱۳۹۵، ساعت ۱۷:۰۱
(بدون تفاوت)

فرهنگ مصادیق:انکار احکام تکلیفی - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Fayzi: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

Fayzi: /* پا نویس */

Fayzi: /* پا نویس */

Fayzi: /* پا نویس */

Fayzi: /* پا نویس */

Fayzi: /* پا نویس */

Fayzi: Fayzi صفحهٔ انکار احکام تکلیفی را به فرهنگ مصادیق:انکار احکام تکلیفی منتقل کرد

Abbas69: اصلاح ارقام

Abbas69: اصلاح ارقام

Kazem: صفحه‌ای تازه حاوی «انکار احکام تکلیفی کتب مرتبط {| class="...» ایجاد کرد

Kazem: صفحه‌ای تازه حاوی «
انکار احکام تکلیفی

کتب مرتبط
{| class="...» ایجاد کرد