فرهنگ مصادیق:اجاره - ویکی فقه - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Golafshan در ‏۵ بهمن ۱۳۹۵، ساعت ۱۶:۳۰

2017-01-24T16:30:03Z

Golafshan: Golafshan صفحهٔ اجاره - ویکی فقه را به فرهنگ مصادیق:اجاره - ویکی فقه منتقل کرد

2016-12-26T15:09:25Z

Golafshan صفحهٔ اجاره - ویکی فقه را به فرهنگ مصادیق:اجاره - ویکی فقه منتقل کرد

User1: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی

2016-06-29T16:07:25Z

اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی

صفحهٔ تازه

<div class="head1">اجاره - ویکی فقه</div>

== مقدمه ==
اجاره در لغت از ریشه اجر به معنای رهانیدن، به فریاد رسیدن، چیزی را به فرد دادن می‌باشد. 
در اصطلاح عقدی است که به موجب آن مستأجر، در برابر مالی که به موجر می‌دهد، برای مدت معین مالک منافع عین مستأجره می‌شود. یعنی همان سلطه و اختیار استفاده مالک را از عین مورد اجاره دارد. بنابراین اجاره عقدی تملیکی و معوض و موقت می‌باشد. 

== تعریف اجاره ==
عقد تملیک عمل یا منفعتی معین در برابر عوض معلوم را اجاره گویند. <ref> الحدائق، ج‌۲۱، ص‌۵۳۲</ref><ref> موسوعة الفقه، ج‌۲، ص‌۱۱۹</ref> <ref> العروة الوثقی، ج‌۲، ص‌۳۹۷.</ref>

== اجاره در لغت ==
اجاره همانند «اجر»، مصدر ثلاثی مجرد از باب أجَرَ یَأجُرُ است <ref>التحقیق، ج‌۱، ص‌۳۸، «اجر».</ref>که به‌معنای «به مزد دادن» «به‌مزدوری گرفتن» و «اجرت» و «مزد» آمده است. <ref> لسان العرب، ج‌۱، ص‌۷۷۷۸، «اجر»</ref> 

== ایجار و استیجار و مؤاجره و تفاوت آنها ==
ایجار و استیجار و مؤاجره نیز در معنای اجاره به‌کار رفته است که ایجار و استیجار، هم در اجاره منافع و هم در اجاره اعمال (خدمات) استعمال شده؛ ولی مؤاجره، فقط در اجاره اعمال به‌کار رفته است؛ اگرچه برخی کاربرد آن را در اجاره منافع نیز ذکر کرده‌اند. <ref>تاج العروس، ج‌۶، ص‌۱۲ـ۱۳، «اجر».</ref> 

== انواع اجاره ==
اجاره، به اجاره اعیان یا منافع و اجاره اعمال تقسیم می‌شود. 
مورد اجاره اگر منفعت عین یا حیوانی باشد، به آن اجاره اعیان یا اجاره منافع گویند. 
در این اجاره، تسلیم کننده عین را موجِر و پرداخت کننده عوض را مستأجر گویند. 
اگر مورد اجاره، کار انسانی باشد، به آن اجاره اَعمال یا اجاره ذمّه گویند. در این اجاره، پرداخت کننده عوض را مستأجر و تسلیم‌کننده نیروی کار را اجیر یا مستأجَر (به فتح جیم) نامند. <ref>موسوعة الفقه، ج‌۲، ص‌۲۰۰.</ref><ref> الفقه الاسلامی، ج‌۵، ص‌۳۸۳۷ـ۳۸۴۶.</ref> 

== اقسام اجاره ==
در قانون مدنی، اجاره بر سه قسم است: 
۱- اجاره اشیاء 
۲- اجاره حیوانات 
۳- اجاره اشخاص 

== انواع اجیر ==
اجیر بر دو نوع است: 
کسی که متعهد می‌شود عملی را شخصاً در مدت معیّنی انجام دهد و حق ندارد در این مدت، بدون اجازه مستأجر برای فرد دیگری کاری انجام دهد را اجیر خاص (مقیّد) گویند. <ref> جواهرالکلام، ج۲۷، ص۲۶۳۲۶۴.</ref><ref> الفقه‌الاسلامی، ج‌۵، ص‌۳۸۴۵.</ref> 
کسی که عملی را بدون تعهّد مباشرت و تعیین مدّت، متعهّد می‌شود یا در یک زمان، اجیر اشخاص متعدّد می‌گردد را اجیر مشترک (مطلق) گویند. <ref>جواهرالکلام، ج۲۷، ص‌۲۶۸ </ref><ref>الفقه‌الاسلامی، ج‌۵، ص۳۸۴۵.</ref> 

== ارکان اجاره ==
اجاره سه رکن دارد: 
عقد، متعاقدین، و عوضین. 
در اجاره، عوض پرداختی را اجاره بها یا اجرت گویند. <ref> تاج العروس، ج‌۶، ص‌۱۲،«اجر».</ref> 
وجود اجاره بها، یکی از ارکان عقد اجاره است و اگر نباشد و یا رایگان در اختیار دیگری گذاشته شود، این قرارداد اجاره نخواهد بود. و باید میزان آن معلوم باشد و الا طبق ماده۶ قانون روابط موجر و مستأجر باید اجرة المثل پرداخت شود. 

== لزوم اجاره عقدی ==
اجاره عقدی لازم است و طبق ماده ۴۹۷ ق مدنی: عقد اجاره به واسطهٔ فوت موجر و مستأجر باطل نمی‌شود، مگر این‌که موجر به مدت عمر خود بر ملک مالک بوده یا این‌که مباشرت مستأجر در عقد اجاره شرط شده بوده که در این مورد عقد اجاره با فوت باطل می‌شود. و چون عقد لازم است، طرفین تا پایان عقد ملزم به تعهدات خود خواهند بود. مثلاً اگر اجاره برای یک سال باشد، و بعد از ۶ ماه مستأجر خانه را رها کند باید اجارهٔ ۶ ماه دیگر را نیز بپردازد مگر این‌که حق فسخ یا قرارداد را به تراضی اقاله نمایند. 

== اجاره در قرآن ==
در قرآن از مشتقّات این مادّه، «تأجرنی» به‌معنای «مزدوری کردن» یک بار در آیه‌۲۷ قصص/۲۸ <ref> قصص/سوره۲۸، آیه۲۷</ref>و «استأجر» و «إستأجرت» به‌معنای «به مزدوری گرفتن» دو بار در آیه‌۲۶ قصص/۲۸ <ref> قصص/سوره۲۸، آیه۲۶</ref>و «اجر» به‌معنای مزد مادّی یا معنوی فراوان آمده است که برخی از آن‌ها با اجاره مرتبط است. 

== زمان پرداخت اجرت ==
در این‌که اجیر چه زمانی سزاوار دریافت اجرت می‌شود و حق مطالبه آن را دارد، چند قول مطرح شده است. 
=== قول اول در مسأله ===
برخی با استناد به آیه: «فَاِن اَرضَعنَ لَکُم فَـاتوهُنَّ اُجورَهُنَّ» <ref> طلاق/سوره۶۵، آیه۶</ref>، گفته‌اند: درصورت عدم تعیین زمان پرداخت اجرت، اجیر با عقد یا شروع به کار، برای دریافت اجرت استحقاق می‌یابد؛ زیرا قرآن دادن اجرت را منوط به بذل شیر کرده، نه اتمام دوره رضاع؛ ضمن این‌که ذیل آیه «واِن تَعاسَرتُم فَسَتُرضِعُ لَهُ اُخری» <ref> طلاق/سوره۶۵، آیه۶.</ref> نیز مؤیّد همین معناست؛ زیرا «تَعاسُر» به این است که شیردهنده به گرفتن «اجرةالمثل» راضی نشود که در این زمان، مرد می‌تواند دیگری را اجیر نماید و این معنا در ابتدای عقد یا بعد از چند بار شیردادن قابل تحقّق است نه در پایان، و اگر پرداخت اجرت در پایان دوره شیردهی واجب باشد، اجیر دیگر گرفتن معنا نخواهد داشت. <ref> الخلاف، ج‌۳، ص‌۴۸۹۴۹۰</ref><ref>الحاوی، ج‌۷، ص‌۳۹۷.</ref> 
=== قول دوم در مسأله ===
عده‌ای دیگر گفته‌اند: از این‌که خداوند در آیه پیشین، پرداخت اجرت را پس از شیر دادن واجب کرده و فاء تفریع آورده، به دست می‌آید که اجیر بی‌درنگ پس از انجام کار، مستحق دریافت اجرت می‌شود، نه با عقد، یا حین کار؛ <ref> احکام‌القرآن، جصاص، ج‌۳، ص‌۶۹۲.</ref><ref> الحاوی، ج‌۷، ص‌۳۹۶.</ref>همان گونه که روایت امام صادق (علیه السلام)(قبل از خشک شدن عرق اجیر، اجرت او را بپردازید) <ref> وسائل الشیعه، ج‌۱۹، ص‌۱۰۶.</ref> نیز بر پرداخت اجرت بلافاصله پس از پایان کار دلالت دارد و نظر امامیه تفصیل بین استحقاق اجرت و پرداخت آن است؛ به این معنا که اجیر، با انعقاد قرارداد، مالک اجرت می‌شود؛ ولی پرداخت آن تا زمانی که عمل را تمام نکرده، واجب نیست. <ref> الحدائق، ج‌۲۱، ص‌۵۶۱. </ref><ref> الخلاف، ج‌۳، ص‌۴۸۹۴۹۰.</ref> 
=== نظر برخی مفسران در مسأله ===
برخی مفسران از آیه‌۲۳۳ بقره/۲ <ref> بقره/سوره۲، آیه۲۳۳. </ref>استفاده کرده‌اند که لازم است اجرت دایه پیش از شروع کار پرداخت شود؛ <ref>راهنما، ج‌۲، ص‌۱۳۸.</ref>ولی بیش‌تر مفسران ازجمله فخر رازی <ref>التفسیر الکبیر، ج‌۶، ص‌۱۳۳.</ref>و زمخشری <ref>الکشاف، ج‌۱، ص‌۲۸۱.</ref> گفته‌اند: پیش پرداخت اجرت دایه مستحب است، نه واجب و این بدان جهت است که دایه به حفظ و نگهداری طفل بیش‌تر توجه می‌کند. 

== اجرت بر واجبات و محرّمات ==
گرفتن اجرت بر عبادت <ref> المکاسب، ص‌۶۳.</ref> و برخی از واجبات مانند اجرت بر قضا،<ref>جواهر الکلام، ج‌۲۲، ص‌۱۲۲.</ref>افتا، <ref> انوارالفقاهه، «تجارت»، ص۵۴۶.</ref><ref>جواهرالکلام، ج‌۲۲، ص‌۱۲۴.</ref> و هم‌چنین اجرت مادّی رسالت پیامبران، <ref> اطیب‌البیان، ج‌۱۰، ص‌۵۹.</ref><ref>جواهرالکلام، ج‌۲۲، ص‌۱۲۲. </ref>حرام شمرده شده است؛ گرچه برخی آن را جایز دانسته‌اند <ref>جواهر الکلام، ج‌۲۲، ص‌۱۱۷۱۱۹</ref>و نیز اخذ اجرت بر محرماتی از قبیل زنا، آوازه خوانی، و ترویج خمر، حرام قرار داده شده است. <ref> کنزالعرفان، ج‌۲، ص‌۱۷.</ref><ref> تفسیر عیاشی، ج‌۱، ص‌۳۲۱.</ref> <ref>البرهان، ج‌۴، ص‌۳۶۲ـ۳۶۳.</ref>

== قوانین مدنی موجر و مستأجر ==
قوانین زیادی تصویب شده ولی در کلیات امر، قانون مدنی حاکم است و در مورد استثناها و موارد جزئی قانون روابط موجر و مستأجر ۱۳۵۶ و ۱۳۶۲ حاکم است. 
=== تکالیف موجر ===
قانون مدنی برخی تکالیف را بر مؤجر تکلیف می‌کند که به آنها اشاره می‌شود. 
چرا که انتفاع مستأجر منوط به تسلیم مورد اجاره است و اگر تسلیم نکند می‌تواند از پرداخت اجاره بها خودداری کند و از دادگاه اجبار موجر را بخواهد و اگر نشد، حق فسخ دارد<ref>ماده ۴۷۶ ق م</ref> 
طبق ماده ۴۸۶ ق مدنی، تعمیرات و کلیه مخارجی که در عین مستأجره برای امکان انتفاع لازم است به عهدهٔ مالک است، مگر این‌که شرط خلاف شده باشد. 
عدم انجام تعمیراتی که مغایر انتفاع مستأجر باشد، با توجه به این‌که اجاره عقدی مستمر است، و با انعقاد عقد و تملیک منافع، روابط میان دو طرف پایان نمی‌یابد، ماده ۴۸۴ ق مدنی می‌گوید: موجر نمی‌تواند در مدت اجاره، در عین مستأجره تغییری دهد که منافی مقصود مستأجر از استیجار باشد. 
بنابراین عین مورد اجاره باید همیشه برای انتفاع آماده باشد، مگر این‌که انجام تعمیرات لازم باشد. ولی موجر حق دارد، عین مورد اجاره را به دیگری، منتقل دهد، و بفروشد، و این منافی حق مستأجر نخواهد بود <ref>م ۴۹۸ ق م</ref> 
=== تکالیف مستأجر ===
مستأجر نیز، در مقابل موجر تعهداتی دارد که ماده ۴۹۰ ق مدنی می‌گوید. 
مستأجر باید در استعمال عین مستأجره به نحو متعارف رفتار کرده و تعدی و تفریط نکند. 
مستأجر، عین مستأجره را برای همان مصرفی که در اجاره مقرر شده مصرف نماید. 
مستأجر، مال الأجاره را در مواعد معین تأدیه کند. 

== موارد انحلال اجاره ==
در مواردی که قانون‌گذار گفته است ممکن است اجاره باطل یا فسخ شود. بعضی از آن موارد این‌گونه است: 
قابل استفاده نبودن عین مورد اجاره همان‌طور که بند ۱ ماده ۷ ق روابط مالک و مستأجر مقرر می‌دارد. 
انتقال مورد اجاره به غیر؛ توسط مستأجری که حق انتقال به غیر از او سلب شده است. 

== فسخ اجاره ==
در برخی موارد مؤجر یا مستأجر حق فسخ عقد اجاره را دارند. 
مستأجر می‌تواند، اجاره را به خاطر تخلف شرط و یا خیار عیب فسخ نماید. 
موجر نیز می‌تواند اجاره را در مواردی که قانون‌گذار بیان کرده فسخ نماید؛ مثل انتقال مورد اجاره بغیر توسط مستأجر که موجر در این مورد حق فسخ دارد. 

== مصادیق اجاره در قرآن ==
در قرآن به چند نمونه از مصادیق اجاره اشاره شده است که به بیان آنها می‌پردازیم. 
=== اجیر شدن حضرت موسی ===
قرآن در آیات ۲۵ـ۲۹ قصص به داستان اجیر شدن موسی به‌دست شعیب اشاره کرده، می‌گوید: شعیب پس از پیش‌نهاد یکی از دخترانش مبنی بر به خدمت گرفتن موسی (علیه السلام) به وی گفت: «اِنّی اُریدُ اَن اُنکِحَکَ اِحدَی ابنَتَیَّ هـتَینِ عَلی اَن تَأجُرَنی ثَمـنِیَ حِجَج فَاِن اَتمَمتَ عَشرًا فَمِن عِندِکَ؛ من می‌خواهم یکی از این دو دختر را به نکاح تو درآورم؛ به این (شرط) که ۸ سال برای من کار کنی و اگر ده سال را تمام کردی، اختیار با تو است». <ref> قصص/سوره۲۸، آیه۲۷</ref> 
==== جواب از اشکال در مورد ====
با توجه به کراهت اجیر شدن برای دیگری، <ref> الحدائق، ج‌۲۱، ص‌۵۹۶.</ref> جای این پرسش است که چرا موسی، آن هم برای زمانی طولانی اجیر شعیب شد؟ در این مورد گفته شده اجیر شدن موسی مصلحت و قضای الهی بود؛ چرا که موسی مدتی از عمر خویش را در نعمت و رفاه گذرانید؛ ازاین‌رو تقدیر الهی این بود که مدتی نیز چوپان گوسفندان شعیب باشد <ref>الفرقان، ج‌۱۹ـ۲۰، ص‌۳۳۶.</ref>و از کلام برخی از مفسران استفاده می‌شود که اجیر شدن موسی بهانه‌ای برای باقی ماندن وی در مدین و درس آموختن از مکتب آن پیامبر بزرگ الهی بوده است. <ref> نمونه، ج‌۱۶، ص‌۶۹.</ref> 

==== اقوال در عمل مورد اجاره ====
در این‌که عمل مورد اجاره چه بوده است، بیش‌تر مفسران ازجمله طبری <ref>جامع‌البیان، مج‌۱۱، ج‌۲۰، ص‌۸۰ـ۸۱.</ref>و طبرسی <ref> مجمع‌البیان، ج‌۷، ص‌۳۹۰</ref>با توجه به مفاد آیات ۲۳ـ۲۴ قصص/۲۸ <ref> قصص/سوره۲۸، آیه۲۳۲۴.</ref>که از کمک کردن موسی در آب دادن به گوسفندان شعیب سخن به میان آورده، گفته‌اند: مورد اجاره چرانیدن گوسفندان شعیب بوده؛ ولی علامه طباطبایی می‌گوید: از اطلاق استیجار (یاأَبتِ‌استَأجَره) بر می‌آید که موسی برای همه کارهای شعیب اجیر شده بود. اگرچه به اقتضای مقام، وظیفه موسی (علیه السلام)همان چرای گوسفندان بوده است. <ref> المیزان، ج‌۱۶، ص‌۲۶.</ref> 

==== اقوال در اجرت موسی ====
دربارهٔ اجرت موسی (علیه السلام) نیز از ظاهر آیه چنین به دست می‌آید که اجرت، تزویج دختر شعیب بوده است. <ref> التحریر و التنویر، ج‌۲۰، ص‌۱۰۸.</ref><ref> مجمع‌البیان، ج‌۷، ص‌۳۹۰.</ref>
ولی برخی گفته‌اند: کلام شعیب که گفت «اِنّی اُریدُ اَن اُنکِحَکَ...»، قرارداد قطعی نبوده است؛ به این دلیل که شعیب مشخص نکرد کدام دختر، همسر موسی (علیه السلام) باشد؛ <ref> المیزان، ج‌۱۶، ص‌۲۶۲۷. </ref>بلکه فقط یک پیش‌نهاد بوده است، و عده‌ای گفته‌اند اجیر شدن موسی شرط [[ازدواج]] بوده؛ به این معنا که شعیب به موسی گفت: من یکی از دخترانم را به [[ازدواج]] تو در می‌آورم به شرط این‌که ۸ سال برای من کار کنی و مهر و اجرت چیز دیگری بوده است. <ref> مجمع‌البیان، ج‌۷، ص‌۳۹۰.</ref> 
پیامبر (صلی الله علیه وآله) در روایتی فرمود: «إنّ موسی آجر نَفسَه ثمانی سنین أو عشراً علی عفّة فرجه و طعام بطنه؛ موسی (علیه السلام) خود را در مقابل حفظ پاک‌دامنی و سیر شدن شکمش ۸ یا ۱۰ سال اجاره داد». <ref> الدرالمنثور، ج‌۶، ص‌۴۰۸.</ref> 

=== پیشنهاد اجیر شدن به ذوالقرنین ===
قرآن در آیات ۸۳ـ۹۸ کهف به داستان ذوالقرنین اشاره کرده، می‌گوید: ذوالقرنین در ادامه سفر خود به قومی برخورد که به او گفتند: «یـذَا القَرنَینِ اِنَّ یَأجوجَ ومَأجوجَ مُفسِدونَ فِی الاَرضِ فَهَل نَجعَلُ لَکَ خَرجـًا عَلی اَن تَجعَلَ بَینَنا وبَینَهُم سَدّا؛ ای ذوالقرنین! یأجوج و مأجوج سخت در زمین فساد می‌کنند. آیا ممکن است مالی در اختیار تو قرار دهیم تا میان ما و آنان سدّی قرار دهی؟»<ref> کهف/سوره۱۸، آیه۹۴</ref> 
==== نظرات در معنای خرج ====
به نظر بسیاری از مفسران ازجمله طبری، <ref>جامع‌البیان، مج ۹، ج ۱۶، ص‌۳۰.</ref>قرطبی <ref> تفسیر قرطبی، ج‌۱۱، ص‌۴۰</ref>و علامه طباطبایی، <ref> المیزان، ج‌۱۳، ص‌۳۶۴.</ref>
مراد از «خرج» در این آیه اجرت و مزد است؛ در نتیجه پیش‌نهاد آنان اجیر کردن ذوالقرنین در برابر پرداخت اجرت بوده است؛ امّا او از پذیرش کار در مقابل دریافت اجرت امتناع کرد و گفت: آن‌چه خدا به من تمکّن داده، از اجرت و کمک مالی شما بهتر است؛ ولی مرا با نیروی انسانی یاری کنید و برایم وسایل مورد نیاز ازجمله قطعات آهن و مس گداخته بیاورید. 

== پانویس ==
{{پانویس|colwidth=30em|۲}}
<div class="source">منبع: [http://wikifeqh.ir/%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D9%87 ویکی فقه] - تاریخ برداشت:95/04/09</div>

<div class="hold">
<div class="return">بازگشت به [[اجاره به قصد کارحرام]] </div>
</div>

@@ سطر ۴۶: / سطر ۴۶: @@
 در این‌که اجیر چه زمانی سزاوار دریافت اجرت می‌شود و حق مطالبه آن را دارد، چند قول مطرح شده است.<br/>
 === قول اول در مسأله ===
-برخی با استناد به آیه: «فَاِن اَرضَعنَ لَکُم فَـاتوهُنَّ اُجورَهُنَّ» <ref> طلاق/سوره۶۵، آیه۶</ref>، گفته‌اند: درصورت عدم تعیین زمان پرداخت اجرت، اجیر با عقد یا شروع به کار، برای دریافت اجرت استحقاق می‌یابد؛ زیرا قرآن دادن اجرت را منوط به بذل شیر کرده، نه اتمام دوره رضاع؛ ضمن این‌که ذیل آیه «واِن تَعاسَرتُم فَسَتُرضِعُ لَهُ اُخری» <ref> طلاق/سوره۶۵، آیه۶.</ref> نیز مؤیّد همین معناست؛ زیرا «تَعاسُر» به این است که شیردهنده به گرفتن «اجرةالمثل» راضی نشود که در این زمان، مرد می‌تواند دیگری را اجیر نماید و این معنا در ابتدای عقد یا بعد از چند بار شیردادن قابل تحقّق است نه در پایان، و اگر پرداخت اجرت در پایان دوره شیردهی واجب باشد، اجیر دیگر گرفتن معنا نخواهد داشت. <ref> الخلاف، ج‌۳، ص‌۴۸۹۴۹۰</ref><ref>الحاوی، ج‌۷، ص‌۳۹۷.</ref><br/>
+برخی با استناد به آیه: «فَإِنْ أَرْضَعْنَ لَكُمْ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ» <ref> طلاق/سوره۶۵، آیه۶</ref>، گفته‌اند: درصورت عدم تعیین زمان پرداخت اجرت، اجیر با عقد یا شروع به کار، برای دریافت اجرت استحقاق می‌یابد؛ زیرا قرآن دادن اجرت را منوط به بذل شیر کرده، نه اتمام دوره رضاع؛ ضمن این‌که ذیل آیه «وَإِنْ تَعَاسَرْتُمْ فَسَتُرْضِعُ لَهُ أُخْرَى» <ref> طلاق/سوره۶۵، آیه۶.</ref> نیز مؤیّد همین معناست؛ زیرا «تَعاسُر» به این است که شیردهنده به گرفتن «اجرةالمثل» راضی نشود که در این زمان، مرد می‌تواند دیگری را اجیر نماید و این معنا در ابتدای عقد یا بعد از چند بار شیردادن قابل تحقّق است نه در پایان، و اگر پرداخت اجرت در پایان دوره شیردهی واجب باشد، اجیر دیگر گرفتن معنا نخواهد داشت. <ref> الخلاف، ج‌۳، ص‌۴۸۹۴۹۰</ref><ref>الحاوی، ج‌۷، ص‌۳۹۷.</ref><br/>
 === قول دوم در مسأله ===
 عده‌ای دیگر گفته‌اند: از این‌که خداوند در آیه پیشین، پرداخت اجرت را پس از شیر دادن واجب کرده و فاء تفریع آورده، به دست می‌آید که اجیر بی‌درنگ پس از انجام کار، مستحق دریافت اجرت می‌شود، نه با عقد، یا حین کار؛ <ref> احکام‌القرآن، جصاص، ج‌۳، ص‌۶۹۲.</ref><ref> الحاوی، ج‌۷، ص‌۳۹۶.</ref>همان گونه که روایت امام صادق (علیه السلام)(قبل از خشک شدن عرق اجیر، اجرت او را بپردازید) <ref> وسائل الشیعه، ج‌۱۹، ص‌۱۰۶.</ref> نیز بر پرداخت اجرت بلافاصله پس از پایان کار دلالت دارد و نظر امامیه تفصیل بین استحقاق اجرت و پرداخت آن است؛ به این معنا که اجیر، با انعقاد قرارداد، مالک اجرت می‌شود؛ ولی پرداخت آن تا زمانی که عمل را تمام نکرده، واجب نیست. <ref> الحدائق، ج‌۲۱، ص‌۵۶۱. </ref><ref> الخلاف، ج‌۳، ص‌۴۸۹۴۹۰.</ref><br/>
@@ سطر ۸۲: / سطر ۸۲: @@
 در قرآن به چند نمونه از مصادیق اجاره اشاره شده است که به بیان آنها می‌پردازیم.<br/>
 === اجیر شدن حضرت موسی ===
-قرآن در آیات ۲۵ـ۲۹ قصص به داستان اجیر شدن موسی به‌دست شعیب اشاره کرده، می‌گوید: شعیب پس از پیش‌نهاد یکی از دخترانش مبنی بر به خدمت گرفتن موسی (علیه السلام) به وی گفت: «اِنّی اُریدُ اَن اُنکِحَکَ اِحدَی ابنَتَیَّ هـتَینِ عَلی اَن تَأجُرَنی ثَمـنِیَ حِجَج فَاِن اَتمَمتَ عَشرًا فَمِن عِندِکَ؛ من می‌خواهم یکی از این دو دختر را به نکاح تو درآورم؛ به این (شرط) که ۸ سال برای من کار کنی و اگر ده سال را تمام کردی، اختیار با تو است». <ref> قصص/سوره۲۸، آیه۲۷</ref><br/>
+قرآن در آیات ۲۵ـ۲۹ قصص به داستان اجیر شدن موسی به‌دست شعیب اشاره کرده، می‌گوید: شعیب پس از پیش‌نهاد یکی از دخترانش مبنی بر به خدمت گرفتن موسی (علیه السلام) به وی گفت: «إِنِّي أُرِيدُ أَنْ أُنْكِحَكَ إِحْدَى ابْنَتَيَّ هَاتَيْنِ عَلَى أَنْ تَأْجُرَنِي ثَمَانِيَ حِجَجٍ فَإِنْ أَتْمَمْتَ عَشْرًا فَمِنْ عِنْدِكَ؛ من می‌خواهم یکی از این دو دختر را به نکاح تو درآورم؛ به این (شرط) که ۸ سال برای من کار کنی و اگر ده سال را تمام کردی، اختیار با تو است». <ref> قصص/سوره۲۸، آیه۲۷</ref><br/>
 ==== جواب از اشکال در مورد ====
 با توجه به کراهت اجیر شدن برای دیگری، <ref> الحدائق، ج‌۲۱، ص‌۵۹۶.</ref> جای این پرسش است که چرا موسی، آن هم برای زمانی طولانی اجیر شعیب شد؟ در این مورد گفته شده اجیر شدن موسی مصلحت و قضای الهی بود؛ چرا که موسی مدتی از عمر خویش را در نعمت و رفاه گذرانید؛ ازاین‌رو تقدیر الهی این بود که مدتی نیز چوپان گوسفندان شعیب باشد <ref>الفرقان، ج‌۱۹ـ۲۰، ص‌۳۳۶.</ref>و از کلام برخی از مفسران استفاده می‌شود که اجیر شدن موسی بهانه‌ای برای باقی ماندن وی در مدین و درس آموختن از مکتب آن پیامبر بزرگ الهی بوده است. <ref> نمونه، ج‌۱۶، ص‌۶۹.</ref><br/>
 ==== اقوال در عمل مورد اجاره ====
-در این‌که عمل مورد اجاره چه بوده است، بیش‌تر مفسران ازجمله طبری <ref>جامع‌البیان، مج‌۱۱، ج‌۲۰، ص‌۸۰ـ۸۱.</ref>و طبرسی <ref> مجمع‌البیان، ج‌۷، ص‌۳۹۰</ref>با توجه به مفاد آیات ۲۳ـ۲۴ قصص/۲۸ <ref> قصص/سوره۲۸، آیه۲۳۲۴.</ref>که از کمک کردن موسی در آب دادن به گوسفندان شعیب سخن به میان آورده، گفته‌اند: مورد اجاره چرانیدن گوسفندان شعیب بوده؛ ولی علامه طباطبایی می‌گوید: از اطلاق استیجار (یاأَبتِ‌استَأجَره) بر می‌آید که موسی برای همه کارهای شعیب اجیر شده بود. اگرچه به اقتضای مقام، وظیفه موسی (علیه السلام)همان چرای گوسفندان بوده است. <ref> المیزان، ج‌۱۶، ص‌۲۶.</ref><br/>
+در این‌که عمل مورد اجاره چه بوده است، بیش‌تر مفسران ازجمله طبری <ref>جامع‌البیان، مج‌۱۱، ج‌۲۰، ص‌۸۰ـ۸۱.</ref>و طبرسی <ref> مجمع‌البیان، ج‌۷، ص‌۳۹۰</ref>با توجه به مفاد آیات ۲۳ـ۲۴ قصص/۲۸ <ref> قصص/سوره۲۸، آیه۲۳۲۴.</ref>که از کمک کردن موسی در آب دادن به گوسفندان شعیب سخن به میان آورده، گفته‌اند: مورد اجاره چرانیدن گوسفندان شعیب بوده؛ ولی علامه طباطبایی می‌گوید: از اطلاق استیجار (يَا أَبَتِ اسْتَأْجِرْهُ) بر می‌آید که موسی برای همه کارهای شعیب اجیر شده بود. اگرچه به اقتضای مقام، وظیفه موسی (علیه السلام)همان چرای گوسفندان بوده است. <ref> المیزان، ج‌۱۶، ص‌۲۶.</ref><br/>
 ==== اقوال در اجرت موسی ====
@@ سطر ۹۵: / سطر ۹۵: @@
 === پیشنهاد اجیر شدن به ذوالقرنین ===
-قرآن در آیات ۸۳ـ۹۸ کهف به داستان ذوالقرنین اشاره کرده، می‌گوید: ذوالقرنین در ادامه سفر خود به قومی برخورد که به او گفتند: «یـذَا القَرنَینِ اِنَّ یَأجوجَ ومَأجوجَ مُفسِدونَ فِی الاَرضِ فَهَل نَجعَلُ لَکَ خَرجـًا عَلی اَن تَجعَلَ بَینَنا وبَینَهُم سَدّا؛ ای ذوالقرنین! یأجوج و مأجوج سخت در زمین فساد می‌کنند. آیا ممکن است مالی در اختیار تو قرار دهیم تا میان ما و آنان سدّی قرار دهی؟»<ref> کهف/سوره۱۸، آیه۹۴</ref><br/>
+قرآن در آیات ۸۳ـ۹۸ کهف به داستان ذوالقرنین اشاره کرده، می‌گوید: ذوالقرنین در ادامه سفر خود به قومی برخورد که به او گفتند: «يَا ذَا الْقَرْنَيْنِ إِنَّ يَأْجُوجَ وَمَأْجُوجَ مُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ فَهَلْ نَجْعَلُ لَكَ خَرْجًا عَلَى أَنْ تَجْعَلَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمْ سَدًّا؛ ای ذوالقرنین! یأجوج و مأجوج سخت در زمین فساد می‌کنند. آیا ممکن است مالی در اختیار تو قرار دهیم تا میان ما و آنان سدّی قرار دهی؟»<ref> کهف/سوره۱۸، آیه۹۴</ref><br/>
 ==== نظرات در معنای خرج ====
 به نظر بسیاری از مفسران ازجمله طبری، <ref>جامع‌البیان، مج ۹، ج ۱۶، ص‌۳۰.</ref>قرطبی <ref> تفسیر قرطبی، ج‌۱۱، ص‌۴۰</ref>و علامه طباطبایی، <ref> المیزان، ج‌۱۳، ص‌۳۶۴.</ref>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۶ دی ۱۳۹۵، ساعت ۱۵:۰۹
(بدون تفاوت)