فرهنگ مصادیق:آیا باید تعبدی بودن احکام را بپذیریم؟ - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Golafshan: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

2016-12-21T12:41:33Z

اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

نمایش تغییرات

Golafshan: اصلاح ارقام

2016-12-01T10:35:14Z

اصلاح ارقام

Golafshan در ‏۱۱ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۱۰:۲۷

2016-12-01T10:27:30Z

نمایش تغییرات

Golafshan: Golafshan صفحهٔ آیا باید تعبدی بودن احکام را بپذیریم؟ را به فرهنگ مصادیق:آیا باید تعبدی بودن احکام را بپذیریم؟ منتقل کرد

2016-12-01T10:23:43Z

Golafshan صفحهٔ آیا باید تعبدی بودن احکام را بپذیریم؟ را به فرهنگ مصادیق:آیا باید تعبدی بودن احکام را بپذیریم؟ منتقل کرد

User2: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

2016-07-10T10:44:24Z

اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

صفحهٔ تازه

<div class="head1"> آیا باید تعبدی بودن احکام را بپذیریم؟ </div>
فرآوری: آمنه اسفندیاری <br/>

==چکیده==
بحث علل احکام نباید روحیه عبودیت و بندگی انسان‌ها را تحت الشعاع قرار دهد و احکام را نباید بر مبنای نفع و ضرر گزینش کرد. خداوند حکیم است و امر و نهی‌های او بدون جهت نمی‌باشد.<br/>
و اگر بنده خدا هستیم و به صدور حکمی از طرف پروردگار اطمینان یافتیم باید بدان تعبد داشته باشیم چه دلیل آن‌را بدانیم و چه ندانیم.<br/>

== سوال ==
چرا باید تعبدی بودن احکام را بپذیریم؟<br/>
برخی بر این پندارند که مردم حق هیچ‌گونه اندیشیدن و فکر کردن در مورد مسایل دینی را ندارند و باید متعبد و مقلّد محض باشند. اینان تدیّن بدون [[تعقّل]] را سفارش کرده و معتقدند میان دین‌داری و خردورزی هیچ رابطه مثبتی نیست.<ref>ر.ک: پترسون و دیگران، مایکل، عقل و اعتقاد دینی، ترجمه نراقی، احمد، سلطانی، ابراهیم، ص 78 - 85.</ref><br/>
با نگاهی اجمالی به آیات قرآن کریم روشن می‌شود که این کتاب آسمانی با بیان‌های گوناگون، آدمیان را به اندیشه‌ورزی و تدبر دعوت نموده و بی‌اعتنایان به تفکر را مورد توبیخ و مذمّت شدید قرار داده است، تا آن‌جا که افرادی که از اندیشه و تعقل گریزانند، پست‌ترین جنبندگان خوانده شده‌اند،<ref>فرقان، 44: «أَمْ تَحْسَبُ أَنَّ أَکْثَرَهُمْ یَسْمَعُونَ أَوْ یَعْقِلُونَ إِنْ هُمْ إِلاَّ کَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبیلاً»؛ آیا گمان می‌بری بیشتر آنان می‌شنوند یا می‌فهمند؟! آنان فقط همچون چهارپایانند، بلکه گمراهترند. همچنین ر.ک: اعراف، 179.</ref> پیروی کورکورانه از گذشتگان به شدت مورد نکوهش واقع شده و خطابات قرآن مایه عبرت و بهره‌گیری صاحبان خرد دانسته شده است.<ref>بقره، 269: «[خدا] دانش و حکمت را به هر کس بخواهد [و شایسته بداند] می‌دهد و به هر کس دانش داده شود، خیر فراوانی داده شده است. و جز خردمندان، [این حقایق را درک نمی‌کنند، و] متذکر نمی‌گردند».</ref><br/>
قرآن کریم بجای آن‌که آدمیان را به تعبد محض و پذیرش بی‌دلیل عقاید دینی فراخواند، خود به اقامه دلیل عقلی پرداخته، عملاً همین شیوه را به مخاطبان خود توصیه کرده است. و ریشه‌ای‌ترین [[گناه]] آدمی که اسباب دوزخی شدن او را فراهم می‌سازد، سرپیچی از رهنمودهای عقل دانسته شده و در حسرت و افسوس جهنمیان چنین گزارش گردیده است: «و می‌گویند: اگر ما گوش شنوا داشتیم یا [[تعقّل]] می‌کردیم، در میان دوزخیان نبودیم!».<ref>ملک، 10: «وَ قالُوا لَوْ کُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ ما کُنَّا فی أَصْحابِ السَّعیر».</ref><br/>
برخی دیگر درست در نقطه مقابل گروه نخست؛ معتقدند که همه تعالیم و آموزه‌های دینی باید مطابق با عقل بشری باشد.<ref>ر.ک: عقل و اعتقاد دینی، ص72 ـ 78.</ref> به عقیده اینان برای این‌که مجموعه اعتقادی و دینی مورد پذیرش خردمندان واقع شود، راهی جز اثبات عقلانی تمامی گزاره‌های آن نیست. به عبارت دیگر؛ هر گزاره دینی باید از دریچه پذیرش عقل عبور کند تا بتوان به آن باور داشت و بر اساس آن زندگی خود را سامان داد.<br/>
در مقابل این دو نظریه افراطی و تفریطی؛ اغلب اندیشمندان شیعی با بهره‌گیری از متون دینی (کتاب و سنت) بر این باورند که نباید به منظور حفظ قداست دین ارزش و اهمیت عقل را نادیده گرفت و یا به انگیزه حرمت نهادن به عقل از حریم دین کاست. عقل و دین دو حجت الهی دانسته می‌شوند و عقل به منزله پیامبر درونی است.<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ‏1، ص 16.</ref> از این‌رو نه تنها میان داده‌های عقلانی با تعالیم دینی تعارض نیست، بلکه از همراهی و هماهنگی کاملی نیز برخوردارند.<br/>
هر چند همه مسایل دینی تعبدی محض نیستند، ولی آن مسائل و احکامی که تعبدی محض هستند، عقل توان درک علت و حکمت و اسرار آنها را ندارد. به دیگر سخن؛ عقل، کلید بسیاری از گزاره‌های دینی ـ به ویژه در حوزه‌جزئیات احکام فقهی ـ است؛ یعنی آدمی را تنها تا در خانه شریعت همراهی می‌کند، ولی هیچ‌گاه خود به تنهایی نمی‌تواند از کالاها و گنجینه‌های درون خانه بهره گیرد.<br/>
برای نمونه؛ فلسفه تعداد رکعات نماز یا اوقات خاص عبادات از اموری است که عقل انسان عادی، جز از طریق وحی و تعالیم دین، راهی برای درک آنها ندارد. تنها چیزی که عقل در این زمینه در می‌یابد مخالفت نداشتن این احکام با اصول کلی عقلانی است. البته روشن است که پذیرش این احکام فراعقلی، پس از اثبات عقلانی مبانی و پایه‌های اساسی دین، عین خردورزی است و سرپیچی از آنها نشانه بی‌خردی.<br/>

== دربارهٔ چرایی پذیرفتن احکام تعبدی باید گفت ==
احکام الهی در جهت سیر و سلوک و خودسازی است و شناخت نفس همواره از دشوارترین معرفت‌ها بوده تا آن‌جا که با شناخت پروردگار پیوند خورده است: «مَنْ عَرَفَ نَفْسَهُ فَقَدْ عَرَفَ رَبَّه‏».<ref>تمیمی آمدی، عبد الواحد بن محمد، غرر الحکم و درر الکلم، محقق و مصحح: رجائی، سید مهدی،‏ ص 588.</ref> حال دستوراتی که برای پرورش و ترقی این نفس و کنترل غرایز او آمده، ناظر به این پیچیدگی و لایه به لایه بودن ساختار وجود و درون انسان است. در بسیاری از موارد ما نمی‌دانیم چه چیزهایی نیاز داریم و چه مشکلاتی از درون ما را تهدید می‌کند تا بفهمیم به چه علت خالقِ موجودات، این احکام را وضع کرده است. بدین‌رو، آنچه ما در احکام تعبدی محض می‌فهمیم، حداکثر جهت‌گیری‌های کلی و دستورات عام است، اما این‌که برای چه مصالحی و براساس چه مناط و ملاکی منضبط وضع شده، و چه ویژگی‌هایی عامل این وضع شده است، بر ما معلوم نیست. واقعاً نمی‌دانیم رکوع چه خصوصیتی انحصاری در حالت تضرّع و دعای انسان برجای می‌گذارد که الزاماً در مرحله‌ای از نماز باید آن‌را انجام دهیم، یا در سنگ پرتاب کردن به محلی به نام جمرات چه رازی نهفته است که نیاز معنوی ما را تأمین می‌کند و بجای آن، روش دیگری پیشنهاد نمی‌شود. سر بر خاک ساییدن و حق را یاد کردن، کدام جنبه روحی ما را تأمین و از بدی‌های نفسانی پیش‌گیری می‌کند. وضو چگونه پاکی روحی برای ما ایجاد می‌کند که در صورت نبود آب، جایگزینش خاک و تیمم خواهد بود. اینها همه سۆالاتی است که ما همواره در احکام تعبدی داریم و نمی‌فهمیم ملاک آنها چیست، از این‌رو؛ تنها چاره این دسته از احکام تسلیم شدن است و فقط روح تعبد و بندگی در این دسته از احکام می‌تواند پاسخگوی این سۆالات باشد.<ref>ر.ک: ایازی، سیدمحمدعلی، ملاکات احکام و شیوه‌های استکشاف آن، ص 380 - 381.</ref><br/>
نتیجه سخن اینکه، در این‌باره باید به چند مطلب توجه داشت:<br/>
۱ـ فایده مهم بحث «علل احکام و حکمت آن» فهم و معرفت بیشتر دین و اعتقاد به خدای حکیم و خیرخواه بندگان می‌باشد. در عین حال، در مواردی که انسان نکته‌ای را در این راستا در نمی‌یابد علم پیدا می‌کند که حتماً علت و حکمتی دارد که هنوز بر ما پنهان است.<br/>
۲ـ بحث علل احکام نباید روحیه عبودیت و بندگی انسان‌ها را تحت الشعاع قرار دهد و احکام را نباید بر مبنای نفع و ضرر گزینش کرد. خداوند حکیم است و امر و نهی‌های او بدون جهت نمی‌باشد.<br/>
۳ـ اگر بنده خدا هستیم و به صدور حکمی از طرف پروردگار اطمینان یافتیم باید بدان تعبد داشته باشیم چه دلیل آن‌را بدانیم و چه ندانیم.<br/>

== سوال ==
آیا احکام فقهی، چرایی دارند؟<br/>
پاسخ سۆال در ضمن نکات ذیل بیان می‌شود:<br/>
۱. با توجه به این که، تمام احکام الاهی بر اساس مصالح و مفاسد است؛ یعنی، هیچ چیزی بدون جهت، حلال و یا واجب نشده است، این طور نیست که احکام بدون حکمت و ملاک و معیار و آثار برای بشریت آورده شده و چرایی در آن راه نداشته باشد.<br/>
۲.گفتنی است در آیات و روایات به صورت کلی و جزئی به برخی از حکمت‌ها (چرایی‌ها) اشاره شده است. در مواردی هم می‌توان از قرائن و روح کلی دستورات الاهی به این حکمت‌ها دست یافت.<br/>
۳. این را باید توجه داشت که اگر در مواردی حکمت و چرایی احکام فقهی بیان نشده، این خود دارای چرا و حکمت و مصلحتی است و آن پرورش روح تعبّد و عبودیت و بندگی در انسان است.<br/>
۴. عقل آدمی محدود است و نمی‌تواند به همه جزئیات احکام دسترسی پیدا کند و اگر عقل آدمی نتوانست به جزئیات و حتی برخی از کلیات احکام پی ببرد، نباید احکام الاهی را ناقص دانسته و آن را رد نماید؛ زیرا علم و حکمت خدای بزرگ ایجاب می‌کند که هیچ فرمانی را بدون رعایت مصالح بندگانش صادر نکند و چنین افرادی همیشه در صدد پیروی از دستورهای الهی هستند.<br/>

== فهرست منابع ==
سایت اسلام کوئیست<br/>
کافی ج 1<br/>
سیدمحمدعلی ایازی، ، ملاکات احکام و شیوه‌های استکشاف آن<br/>

== پانویس ==
{{پانویس|colwidth=30em|۲}}
<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=276516 موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان] - تاریخ برداشت: 95/04/20 </span></div>

<div class="hold">
<div class="return">بازگشت به [[تعبد]] </div>
</div>

@@ سطر ۸: / سطر ۸: @@
 == سوال ==
 چرا باید تعبدی بودن احکام را بپذیریم؟<br/>
-برخی بر این پندارند که مردم حق هیچ گونه اندیشیدن و فکر کردن در مورد مسایل دینی را ندارند و باید متعبد و مقلّد محض باشند. اینان تدیّن بدون [[تعقّل]] را سفارش کرده و معتقدند میان دین داری و خردورزی هیچ رابطه مثبتی نیست.<ref>ر.ک: پترسون و دیگران، مایکل، عقل و اعتقاد دینی، ترجمه نراقی، احمد، سلطانی، ابراهیم، ص 78 - 85.</ref><br/>
+برخی بر این پندارند که مردم حق هیچ گونه اندیشیدن و فکر کردن در مورد مسایل دینی را ندارند و باید متعبد و مقلّد محض باشند. اینان تدیّن بدون [[تعقّل]] را سفارش کرده و معتقدند میان دین داری و خردورزی هیچ رابطه مثبتی نیست.<ref>ر.ک: پترسون و دیگران، مایکل، عقل و اعتقاد دینی، ترجمه نراقی، احمد، سلطانی، ابراهیم، ص ۷۸ - ۸۵.</ref><br/>
-با نگاهی اجمالی به آیات قرآن کریم روشن می شود که این کتاب آسمانی با بیان های گوناگون، آدمیان را به اندیشه ورزی و تدبر دعوت نموده و بی اعتنایان به تفکر را مورد توبیخ و مذمّت شدید قرار داده است، تا آن جا که افرادی که از اندیشه و تعقل گریزانند، پست ترین جنبندگان خوانده شده اند،<ref>فرقان، 44: «أَمْ تَحْسَبُ أَنَّ أَکْثَرَهُمْ یَسْمَعُونَ أَوْ یَعْقِلُونَ إِنْ هُمْ إِلاَّ کَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبیلاً»؛ آیا گمان می بری بیشتر آنان می شنوند یا می فهمند؟! آنان فقط همچون چهارپایانند، بلکه گمراهترند. همچنین ر.ک: اعراف، 179.</ref> پیروی کورکورانه از گذشتگان به شدت مورد نکوهش واقع شده و خطابات قرآن مایه عبرت و بهره گیری صاحبان خرد دانسته شده است.<ref>بقره، 269: «[خدا] دانش و حکمت را به هر کس بخواهد [و شایسته بداند] می دهد و به هر کس دانش داده شود، خیر فراوانی داده شده است. و جز خردمندان، [این حقایق را درک نمی کنند، و] متذکر نمی گردند».</ref><br/>
+با نگاهی اجمالی به آیات قرآن کریم روشن می شود که این کتاب آسمانی با بیان های گوناگون، آدمیان را به اندیشه ورزی و تدبر دعوت نموده و بی اعتنایان به تفکر را مورد توبیخ و مذمّت شدید قرار داده است، تا آن جا که افرادی که از اندیشه و تعقل گریزانند، پست ترین جنبندگان خوانده شده اند،<ref>فرقان، ۴۴: «أَمْ تَحْسَبُ أَنَّ أَكْثَرَهُمْ يَسْمَعُونَ أَوْ يَعْقِلُونَ إِنْ هُمْ إِلَّا كَالْأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِيلًا»؛ آیا گمان می بری بیشتر آنان می شنوند یا می فهمند؟! آنان فقط همچون چهارپایانند، بلکه گمراهترند. همچنین ر.ک: اعراف، ۱۷۹.</ref> پیروی کورکورانه از گذشتگان به شدت مورد نکوهش واقع شده و خطابات قرآن مایه عبرت و بهره گیری صاحبان خرد دانسته شده است.<ref>بقره، ۲۶۹: «[خدا] دانش و حکمت را به هر کس بخواهد [و شایسته بداند] می دهد و به هر کس دانش داده شود، خیر فراوانی داده شده است. و جز خردمندان، [این حقایق را درک نمی کنند، و] متذکر نمی گردند».</ref><br/>
-قرآن کریم بجای آن که آدمیان را به تعبد محض و پذیرش بی دلیل عقاید دینی فراخواند، خود به اقامه دلیل عقلی پرداخته، عملاً همین شیوه را به مخاطبان خود توصیه کرده است. و ریشه ای ترین [[گناه]] آدمی که اسباب دوزخی شدن او را فراهم می سازد، سرپیچی از رهنمودهای عقل دانسته شده و در حسرت و افسوس جهنمیان چنین گزارش گردیده است: «و می گویند: اگر ما گوش شنوا داشتیم یا [[تعقّل]] می کردیم، در میان دوزخیان نبودیم!».<ref>ملک، 10: «وَ قالُوا لَوْ کُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ ما کُنَّا فی أَصْحابِ السَّعیر».</ref><br/>
+قرآن کریم بجای آن که آدمیان را به تعبد محض و پذیرش بی دلیل عقاید دینی فراخواند، خود به اقامه دلیل عقلی پرداخته، عملاً همین شیوه را به مخاطبان خود توصیه کرده است. و ریشه ای ترین [[گناه]] آدمی که اسباب دوزخی شدن او را فراهم می سازد، سرپیچی از رهنمودهای عقل دانسته شده و در حسرت و افسوس جهنمیان چنین گزارش گردیده است: «و می گویند: اگر ما گوش شنوا داشتیم یا [[تعقّل]] می کردیم، در میان دوزخیان نبودیم!».<ref>ملک، ۱۰: «وَقَالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ مَا كُنَّا فِي أَصْحَابِ السَّعِيرِ».</ref><br/>
-برخی دیگر درست در نقطه مقابل گروه نخست؛ معتقدند که همه تعالیم و آموزه های دینی باید مطابق با عقل بشری باشد.<ref>ر.ک: عقل و اعتقاد دینی، ص72 ـ 78.</ref> به عقیده اینان برای این که مجموعه اعتقادی و دینی مورد پذیرش خردمندان واقع شود، راهی جز اثبات عقلانی تمامی گزاره های آن نیست. به عبارت دیگر؛ هر گزاره دینی باید از دریچه پذیرش عقل عبور کند تا بتوان به آن باور داشت و بر اساس آن زندگی خود را سامان داد.<br/>
+برخی دیگر درست در نقطه مقابل گروه نخست؛ معتقدند که همه تعالیم و آموزه های دینی باید مطابق با عقل بشری باشد.<ref>ر.ک: عقل و اعتقاد دینی، ص۷۲ ـ ۷۸.</ref> به عقیده اینان برای این که مجموعه اعتقادی و دینی مورد پذیرش خردمندان واقع شود، راهی جز اثبات عقلانی تمامی گزاره های آن نیست. به عبارت دیگر؛ هر گزاره دینی باید از دریچه پذیرش عقل عبور کند تا بتوان به آن باور داشت و بر اساس آن زندگی خود را سامان داد.<br/>
-در مقابل این دو نظریه افراطی و تفریطی؛ اغلب اندیشمندان شیعی با بهره گیری از متون دینی (کتاب و سنت) بر این باورند که نباید به منظور حفظ قداست دین ارزش و اهمیت عقل را نادیده گرفت و یا به انگیزه حرمت نهادن به عقل از حریم دین کاست. عقل و دین دو حجت الهی دانسته می شوند و عقل به منزله پیامبر درونی است.<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ‏1، ص 16.</ref> از این رو نه تنها میان داده های عقلانی با تعالیم دینی تعارض نیست، بلکه از همراهی و هماهنگی کاملی نیز برخوردارند.<br/>
+در مقابل این دو نظریه افراطی و تفریطی؛ اغلب اندیشمندان شیعی با بهره گیری از متون دینی (کتاب و سنت) بر این باورند که نباید به منظور حفظ قداست دین ارزش و اهمیت عقل را نادیده گرفت و یا به انگیزه حرمت نهادن به عقل از حریم دین کاست. عقل و دین دو حجت الهی دانسته می شوند و عقل به منزله پیامبر درونی است.<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ‏۱، ص ۱۶.</ref> از این رو نه تنها میان داده های عقلانی با تعالیم دینی تعارض نیست، بلکه از همراهی و هماهنگی کاملی نیز برخوردارند.<br/>
 هر چند همه مسایل دینی تعبدی محض نیستند، ولی آن مسائل و احکامی که تعبدی محض هستند، عقل توان درک علت و حکمت و اسرار آنها را ندارد. به دیگر سخن؛ عقل، کلید بسیاری از گزاره های دینی ـ به ویژه در حوزه جزئیات احکام فقهی ـ است؛ یعنی آدمی را تنها تا در خانه شریعت همراهی می کند، ولی هیچ گاه خود به تنهایی نمی تواند از کالاها و گنجینه های درون خانه بهره گیرد.<br/>
 برای نمونه؛ فلسفه تعداد رکعات نماز یا اوقات خاص عبادات از اموری است که عقل انسان عادی، جز از طریق وحی و تعالیم دین، راهی برای درک آنها ندارد. تنها چیزی که عقل در این زمینه در می یابد مخالفت نداشتن این احکام با اصول کلی عقلانی است. البته روشن است که پذیرش این احکام فراعقلی، پس از اثبات عقلانی مبانی و پایه های اساسی دین، عین خردورزی است و سرپیچی از آنها نشانه بی خردی.<br/>
 == دربارهٔ چرایی پذیرفتن احکام تعبدی باید گفت ==
-احکام الهی در جهت سیر و سلوک و خودسازی است و شناخت نفس همواره از دشوارترین معرفت ها بوده تا آن جا که با شناخت پروردگار پیوند خورده است: «مَنْ عَرَفَ نَفْسَهُ فَقَدْ عَرَفَ رَبَّه‏».<ref>تمیمی آمدی، عبد الواحد بن محمد، غرر الحکم و درر الکلم، محقق و مصحح: رجائی، سید مهدی،‏ ص 588.</ref> حال دستوراتی که برای پرورش و ترقی این نفس و کنترل غرایز او آمده، ناظر به این پیچیدگی و لایه به لایه بودن ساختار وجود و درون انسان است. در بسیاری از موارد ما نمی دانیم چه چیزهایی نیاز داریم و چه مشکلاتی از درون ما را تهدید می کند تا بفهمیم به چه علت خالقِ موجودات، این احکام را وضع کرده است. بدین رو، آنچه ما در احکام تعبدی محض می فهمیم، حداکثر جهت گیری های کلی و دستورات عام است، اما این که برای چه مصالحی و براساس چه مناط و ملاکی منضبط وضع شده، و چه ویژگی هایی عامل این وضع شده است، بر ما معلوم نیست. واقعاً نمی دانیم رکوع چه خصوصیتی انحصاری در حالت تضرّع و دعای انسان برجای می گذارد که الزاماً در مرحله ای از نماز باید آن را انجام دهیم، یا در سنگ پرتاب کردن به محلی به نام جمرات چه رازی نهفته است که نیاز معنوی ما را تأمین می کند و بجای آن، روش دیگری پیشنهاد نمی شود. سر بر خاک ساییدن و حق را یاد کردن، کدام جنبه روحی ما را تأمین و از بدی های نفسانی پیش گیری می کند. وضو چگونه پاکی روحی برای ما ایجاد می کند که در صورت نبود آب، جایگزینش خاک و تیمم خواهد بود. اینها همه سۆالاتی است که ما همواره در احکام تعبدی داریم و نمی فهمیم ملاک آنها چیست، از این رو؛ تنها چاره این دسته از احکام تسلیم شدن است و فقط روح تعبد و بندگی در این دسته از احکام می تواند پاسخگوی این سۆالات باشد.<ref>ر.ک: ایازی، سیدمحمدعلی، ملاکات احکام و شیوه های استکشاف آن، ص 380 - 381.</ref><br/>
+احکام الهی در جهت سیر و سلوک و خودسازی است و شناخت نفس همواره از دشوارترین معرفت ها بوده تا آن جا که با شناخت پروردگار پیوند خورده است: «مَنْ عَرَفَ نَفْسَهُ فَقَدْ عَرَفَ رَبَّه‏».<ref>تمیمی آمدی، عبد الواحد بن محمد، غرر الحکم و درر الکلم، محقق و مصحح: رجائی، سید مهدی،‏ ص ۵۸۸.</ref> حال دستوراتی که برای پرورش و ترقی این نفس و کنترل غرایز او آمده، ناظر به این پیچیدگی و لایه به لایه بودن ساختار وجود و درون انسان است. در بسیاری از موارد ما نمی دانیم چه چیزهایی نیاز داریم و چه مشکلاتی از درون ما را تهدید می کند تا بفهمیم به چه علت خالقِ موجودات، این احکام را وضع کرده است. بدین رو، آنچه ما در احکام تعبدی محض می فهمیم، حداکثر جهت گیری های کلی و دستورات عام است، اما این که برای چه مصالحی و براساس چه مناط و ملاکی منضبط وضع شده، و چه ویژگی هایی عامل این وضع شده است، بر ما معلوم نیست. واقعاً نمی دانیم رکوع چه خصوصیتی انحصاری در حالت تضرّع و دعای انسان برجای می گذارد که الزاماً در مرحله ای از نماز باید آن را انجام دهیم، یا در سنگ پرتاب کردن به محلی به نام جمرات چه رازی نهفته است که نیاز معنوی ما را تأمین می کند و بجای آن، روش دیگری پیشنهاد نمی شود. سر بر خاک ساییدن و حق را یاد کردن، کدام جنبه روحی ما را تأمین و از بدی های نفسانی پیش گیری می کند. وضو چگونه پاکی روحی برای ما ایجاد می کند که در صورت نبود آب، جایگزینش خاک و تیمم خواهد بود. اینها همه سۆالاتی است که ما همواره در احکام تعبدی داریم و نمی فهمیم ملاک آنها چیست، از این رو؛ تنها چاره این دسته از احکام تسلیم شدن است و فقط روح تعبد و بندگی در این دسته از احکام می تواند پاسخگوی این سۆالات باشد.<ref>ر.ک: ایازی، سیدمحمدعلی، ملاکات احکام و شیوه های استکشاف آن، ص ۳۸۰ - ۳۸۱.</ref><br/>
 نتیجه سخن اینکه، در این باره باید به چند مطلب توجه داشت:<br/>
 ۱ـ فایده مهم بحث «علل احکام و حکمت آن» فهم و معرفت بیشتر دین و اعتقاد به خدای حکیم و خیرخواه بندگان می باشد. در عین حال، در مواردی که انسان نکته ای را در این راستا در نمی یابد علم پیدا می کند که حتماً علت و حکمتی دارد که هنوز بر ما پنهان است.<br/>
@@ سطر ۳۳: / سطر ۳۳: @@
 == فهرست منابع ==
 سایت اسلام کوئیست<br/>
-کافی ج 1<br/>
+کافی ج ۱<br/>
 سیدمحمدعلی ایازی، ، ملاکات احکام و شیوه‌های استکشاف آن<br/>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۱۱ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۱۰:۲۳
(بدون تفاوت)