تبعید-ویکی فقه - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

User16: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح ارقام

2016-05-03T07:12:18Z

اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح ارقام

User16 در ‏۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۵، ساعت ۱۸:۳۱

2016-05-01T18:31:20Z

Abbas69: /* شایعه پراکنی */

2016-05-01T08:13:18Z

‏شایعه پراکنی

Abbas69 در ‏۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۵، ساعت ۰۸:۱۲

2016-05-01T08:12:43Z

User16 در ‏۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۵، ساعت ۱۶:۰۹

2016-04-30T16:09:39Z

نمایش تغییرات

User16 در ‏۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۵، ساعت ۱۵:۵۸

2016-04-30T15:58:47Z

User16 در ‏۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۵، ساعت ۱۵:۴۱

2016-04-30T15:41:24Z

نمایش تغییرات

User16 در ‏۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۵، ساعت ۱۵:۱۴

2016-04-30T15:14:49Z

User16 در ‏۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۵، ساعت ۱۴:۳۲

2016-04-30T14:32:43Z

نمایش تغییرات

User16 در ‏۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۵، ساعت ۱۴:۰۶

2016-04-30T14:06:59Z

نمایش تغییرات

@@ سطر ۱۹: / سطر ۱۹: @@
 == تعزیر یا حد بودن تبعید ==
-فقها درباره این که تبعید تعزیر است یا حد اختلاف نظر دارند. بیشتر فقهای شیعه <ref>الخلاف، ج ۵، ص ۳۶۹.</ref><ref>مبانی تکمله المنهاج، ج ۱، ص ۳۲۱.</ref><ref>النفی و التغریب، ص ۱۷۵-۱۷۶. </ref>. و اهل سنت <ref>فتح الباری، ج ۱۲، ص ۱۴۱.</ref><ref> روائع البیان، ج ۲، ص ۲۹.</ref>. بر آن اند که تبعید حد به شمار می رود، زیرا برای جرایم خاص مانند محاربه تشریع شده است؛ اما عده ای دیگر برآن اند که تبعید تعزیر است، از آن رو که مورد و میزان آن به نظر حاکم شرع واگذار شده است<ref>احکام القرآن، ج ۳، ص ۳۳۵.</ref><ref>بدائع الصنائع، ج ۷، ص ۳۹.</ref><ref>دراسات فی ولایه الفقیه، ج ۲، ص ۳۲۴-۳۲۶.</ref>.<br/>
+فقها دربارهٔ این که تبعید تعزیر است یا حد اختلاف نظر دارند. بیشتر فقهای شیعه <ref>الخلاف، ج ۵، ص ۳۶۹.</ref><ref>مبانی تکمله المنهاج، ج ۱، ص ۳۲۱.</ref><ref>النفی و التغریب، ص ۱۷۵-۱۷۶. </ref>. و اهل سنت <ref>فتح الباری، ج ۱۲، ص ۱۴۱.</ref><ref> روائع البیان، ج ۲، ص ۲۹.</ref>. بر آن اند که تبعید حد به شمار می رود، زیرا برای جرایم خاص مانند محاربه تشریع شده است؛ اما عده ای دیگر برآن اند که تبعید تعزیر است، از آن رو که مورد و میزان آن به نظر حاکم شرع واگذار شده است<ref>احکام القرآن، ج ۳، ص ۳۳۵.</ref><ref>بدائع الصنائع، ج ۷، ص ۳۹.</ref><ref>دراسات فی ولایه الفقیه، ج ۲، ص ۳۲۴-۳۲۶.</ref>.<br/>
 === منشأ اختلاف آراء ===
@@ سطر ۴۹: / سطر ۴۹: @@
 مفسران گروهی از جباران یا جالوت یا عمالقه را از کسانی شمرده اند که بر سرزمین آنان مسلط شدند و مردان را از شهر بیرون راندند و زنان و فرزندانشان را به اسارت گرفتند<ref>مجمع البیان، ج۲، ص۱۴۰. </ref><ref>المیزان، ج۲، ص۲۹۷. </ref>.<br/>
 در آیه  ۸۵  بقره نیز به تبعید ناروای یهودیان از سوی یکدیگر اشاره شده و آنان به این جهت مذمت شده اند: «ثُمَّ اَنتُم... و تُخرِجونَ فَریقـًا مِنکُم مِن دِیـرِهِم... و هُوَ مُحَرَّمٌ عَلَیکُم اِخراجُهُم»<ref>بقره/سوره۲، آیه۸۵.</ref>.<br/>
-این آیه درباره قبایل بنی قریظه و بنی نضیر ساکن در مدینه نازل شد.<br/>
+این آیه دربارهٔ قبایل بنی قریظه و بنی نضیر ساکن در مدینه نازل شد.<br/>
 هر یک از این دو قبیله با یکی از دو طایفه اوس و خزرج هم پیمان بودند و هرگاه با یکدیگر به نزاع بر می خاستند، گروه غالب، دیگری را از وطن خود بیرون می کرد<ref>مجمع البیان، ج ۱، ص۲۹۱.</ref>.<br/>
-برخی گفته اند که این آیه درباره رویه بنی اسرائیل است که هرگاه قبیله ای دیگر را ضعیف می یافتند، آنان را از وطن خود بیرون می راندند<ref>جامع البیان، ج ۱، ص ۵۵۹ ـ۵۶۰.</ref><ref>مجمع البیان، ج ۱، ص۲۹۱.</ref><ref>تفسیر ابن کثیر، ج ۱، ص ۱۲۵.</ref>.<br/>
+برخی گفته اند که این آیه دربارهٔ رویه بنی اسرائیل است که هرگاه قبیله ای دیگر را ضعیف می یافتند، آنان را از وطن خود بیرون می راندند<ref>جامع البیان، ج ۱، ص ۵۵۹ ـ۵۶۰.</ref><ref>مجمع البیان، ج ۱، ص۲۹۱.</ref><ref>تفسیر ابن کثیر، ج ۱، ص ۱۲۵.</ref>.<br/>
 === تبعید سامری ===
 قرآن به سرگذشت سامری اشاره کرده که در پی ایجاد انحراف و کج روی در میان بنی اسرائیل، حضرت موسی علیه السلام وی را از میان قوم خود تبعید کرد: «فَاذهَب فَاِنَّ لَکَ فِی الحَیوهِ اَن تَقولَ لا مِسَاسَ»<ref>طه/سوره۲۰، آیه۹۷. </ref><ref>تفسیرقرطبی، ج۱۱، ص ۲۴۰.</ref><ref>المیزان، ج ۱۴، ص ۱۹۷. </ref><ref>فتح القدیر، ج ۳، ص ۳۸۳.</ref>.<br/>
@@ سطر ۱۲۶: / سطر ۱۲۶: @@
 هم چنین حکم افشای اسرار حکومتی را تبعید دانسته اند؛ از مصادیق این هاست: تبعید حکَم بن ابی العاص به دستور پیامبر اکرم به طائف <ref>محمدباقر بن محمدتقی مجلسی، بحارالانوار، ج۱۸، ص۵۹، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.</ref>. و تبعید یهود بنی قَینُقاع و بنی نضیر از مدینه <ref>ابن حنبل، مسند احمد بن حنبل، ج۲، ص۱۴۹، استانبول ۱۴۰۲/۱۹۸۲.</ref><ref>طبری، جامع البیان، ج۲۸، ص۱۹ـ۲۰.</ref>.<br/>
 === توطئه و خیانت ===
-در سوره حشر از بیرون راندن گروهی از اهل کتاب از وطن خود (مدینه). یاد شده است: «هُوَ الَّذی اَخرَجَ الَّذینَ کَفَروا مِن اَهلِ الکِتـبِ مِن دیـرِهِم لاَِوَّلِ الحَشر»<ref>حشر/سوره۵۹، آیه۲.</ref>. در آیات بعد علت تبعید آنان مخالفت و دشمنی آنان با خدا و رسول بیان شده است: «ذلِکَ بِاَنَّهُم شاقُّوا اللّهَ و رَسولَهُ و مَن یُشاقِّ اللّهَ فَاِنَّ اللّهَ شَدیدُ العِقاب»<ref>حشر/سوره۵۹، آیه۴.</ref>.<br/>
+در سوره حشر از بیرون راندن گروهی از اهل کتاب از وطن خود (مدینه). یاد شده است: «هُوَ الَّذی اَخرَجَ الَّذینَ کَفَروا مِن اَهلِ الکِتـبِ مِن دیـرِهِم لاِوَّلِ الحَشر»<ref>حشر/سوره۵۹، آیه۲.</ref>. در آیات بعد علت تبعید آنان مخالفت و دشمنی آنان با خدا و رسول بیان شده است: «ذلِکَ بِاَنَّهُم شاقُّوا اللّهَ و رَسولَهُ و مَن یُشاقِّ اللّهَ فَاِنَّ اللّهَ شَدیدُ العِقاب»<ref>حشر/سوره۵۹، آیه۴.</ref>.<br/>
 این آیات در مورد یهود بنی  نضیر نازل شد که با پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله پیمان صلح و پرهیز از ستیزه جویی بسته بودند؛ ولی هنگامی که پیامبر  اکرم صلی الله علیه وآله برای استمداد از آنان برای [[پرداخت دیه]] مقتولی به میان آنها رفته بود، پیمان خود را شکستند و درصدد قتل آن حضرت برآمدند<ref>تفسیر قمی، ج۲، ص ۳۵۸-۳۵۹.</ref><ref>التبیان، ج ۹، ص ۵۵۹.</ref><ref>السیره النبویه، ابن هشام، ج ۳، ص ۶۸۴.</ref>.<br/>
 بنا به روایتی دیگر، آنان پس از پیمان بستن  با حضرت رسول، گروهی را به سرپرستی کعب  بن  اشرف به مکه فرستادند و در کنار کعبه با مشرکان پیمان بستند که در نابودی اسلام بکوشند<ref>مجمع البیان، ج ۹، ص ۴۲۵.</ref><ref>فتح القدیر، ج ۵، ص ۱۹۵.</ref><ref>الصحیح من سیره، ج ۸، ص ۴۸.</ref>.<br/>
@@ سطر ۱۳۶: / سطر ۱۳۶: @@
 === شایعه پراکنی ===
 در آیه: «لـَئِن لَم یَنتَهِ المُنـفِقونَ و الَّذینَ فی قُلوبِهِم مَرَضٌ و المُرجِفونَ فِی المَدینَهِ لَنُغرِیَنَّکَ بِهِم ثُمَّ لا یُجاوِرونَکَ فیها اِلاّ قَلیلا»<ref>احزاب/سوره۳۳، آیه۶۰.</ref>. منافقان و بیماردلان تهدید شده اند که در صورت خاتمه ندادن به کارهای ناروای خود، از مدینه تبعید خواهند شد<ref>التبیان، ج ۸، ص ۳۶۱.</ref><ref>احکام القرآن، ج ۳، ص ۴۸۶-۴۸۷.</ref><ref>جامع البیان، ج ۲۲، ص ۶۰.</ref>.<br/>
-آیه فوق درباره گروهی از منافقان نازل شده که در هنگام خروج پیامبر  اکرم صلی الله علیه وآله از مدینه برای جهاد، به [[شایعه پراکنی]] می پرداختند و می گفتند که پیامبر کشته یا اسیر شده است <ref>تفسیر قمی، ج ۲، ص۱۹۶-۱۹۷.</ref><ref>الصافی، ج ۴، ص ۲۰۴.</ref>. یا شایع می کردند که مسلمانان شکست خورده و متحمل تلفات فراوانی شده اند تا روحیه آنان را ضعیف کنند<ref>مجمع البیان، ج۸، ص۱۸۲.</ref><ref>تفسیر قرطبی، ج ۱۴، ص ۲۴۵.</ref>.<br/>
+آیه فوق دربارهٔ گروهی از منافقان نازل شده که در هنگام خروج پیامبر  اکرم صلی الله علیه وآله از مدینه برای جهاد، به [[شایعه پراکنی]] می پرداختند و می گفتند که پیامبر کشته یا اسیر شده است <ref>تفسیر قمی، ج ۲، ص۱۹۶-۱۹۷.</ref><ref>الصافی، ج ۴، ص ۲۰۴.</ref>. یا شایع می کردند که مسلمانان شکست خورده و متحمل تلفات فراوانی شده اند تا روحیه آنان را ضعیف کنند<ref>مجمع البیان، ج۸، ص۱۸۲.</ref><ref>تفسیر قرطبی، ج ۱۴، ص ۲۴۵.</ref>.<br/>
 به نظر برخی مفسران، این آیه در مورد کسانی نازل شد که زنان مسلمان را با گفتن سخنان ناروا، آزار می دادند<ref>نمونه، ج۱۷، ص۴۲۷۴۲۹.</ref><ref>تفسیرقرطبی، ج۱۴،ص۲۴۵.</ref>.<br/>
 مفاد آیات پیشین این سوره<ref>احزاب/سوره۳۳، آیه۵۸-۵۹.</ref>. را که از اذیت کردن مردان و زنان مؤمن و توصیه زنان مسلمان به رعایت [[حجاب]] سخن به میان آورده، می توان مؤید این نظر دانست.<br/>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۵، ساعت ۱۸:۳۱
سطر ۱:		سطر ۱:
−	<div class="head1"> تبعید - ویکی فقه </div>	+	<div class="head1"> تبعید - ویکی فقه </div>

	== معنای لغوی تبعید ==		== معنای لغوی تبعید ==

@@ سطر ۱۳۴: / سطر ۱۳۴: @@
 === جعل اسناد دولتی ===
 از دیگر موارد تبعید در پاره ای منابع، کلاه برداری از مردم و جعل اسناد دولتی مانند مُهر بیت المال است؛ در برخی منابع عامه واکنش شماری از خلفا در این زمینه و موارد دیگر گزارش شده، ولی در منابع شیعی تنها کیفر تعزیر مطرح شده است<ref>نجم الدین طبسی، النفی و التغریب فی مصادر التشریع الاسلامی، ج۱، ص۳۵۴۳۵۵، قم ۱۴۱۶.</ref>.<br/>
-=== [[شایعه پراکنی]] ===
+=== شایعه پراکنی ===
 در آیه: «لـَئِن لَم یَنتَهِ المُنـفِقونَ و الَّذینَ فی قُلوبِهِم مَرَضٌ و المُرجِفونَ فِی المَدینَهِ لَنُغرِیَنَّکَ بِهِم ثُمَّ لا یُجاوِرونَکَ فیها اِلاّ قَلیلا»<ref>احزاب/سوره۳۳، آیه۶۰.</ref>. منافقان و بیماردلان تهدید شده اند که در صورت خاتمه ندادن به کارهای ناروای خود، از مدینه تبعید خواهند شد<ref>التبیان، ج ۸، ص ۳۶۱.</ref><ref>احکام القرآن، ج ۳، ص ۴۸۶-۴۸۷.</ref><ref>جامع البیان، ج ۲۲، ص ۶۰.</ref>.<br/>
 آیه فوق درباره گروهی از منافقان نازل شده که در هنگام خروج پیامبر  اکرم صلی الله علیه وآله از مدینه برای جهاد، به [[شایعه پراکنی]] می پرداختند و می گفتند که پیامبر کشته یا اسیر شده است <ref>تفسیر قمی، ج ۲، ص۱۹۶-۱۹۷.</ref><ref>الصافی، ج ۴، ص ۲۰۴.</ref>. یا شایع می کردند که مسلمانان شکست خورده و متحمل تلفات فراوانی شده اند تا روحیه آنان را ضعیف کنند<ref>مجمع البیان، ج۸، ص۱۸۲.</ref><ref>تفسیر قرطبی، ج ۱۴، ص ۲۴۵.</ref>.<br/>

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-<div class="head1"> تبعید-ویکی فقه </div>
+<div class="head1"> تبعید - ویکی فقه </div>
-تبعید (تَغْریب؛ نَفی بَلَد). یعنی بیرون کردن بزه کار از محلّ زندگی یا محلّ ارتکاب بزه و یا محلّ اجرای حد که از آن در باب حدود سخن رفته است.<br/>
 == معنای لغوی تبعید ==
 تبعید، از ریشه «ب ـ ع ـ د» و در لغت به معنای دور کردن است<ref>الصحاح، ج ۲، ص ۴۴۸.</ref><ref>ابن منظور، لسان العرب، ج۳، ص۸۹، ذیل «بعد»، ذیل «بعد». </ref><ref>فخرالدین بن محمد طریحی، مجمع البحرین، ج۱، ص۲۱۷۲۱۸، ذیل «بعد»، چاپ احمد حسینی، تهران ۱۳۶۲ ش.</ref><ref>ابن فارس، ذیل «بعد».</ref>.<br/>

@@ سطر ۱۶: / سطر ۱۶: @@
 == مشروعیت تبعید ==
-با استناد به آیه «اَوْ یُنْفَوْا مِنَ الارض...»، (۲۶). احادیث معتبر (۲۷). و سیره پیامبر اکرم صلی اللّه علیه وآله وسلم و امام علی علیه السلام (۲۸)(۲۹)(۳۰). مجازات تبعید، مشروعیت یافته و در باره عقوبت بودن تبعید برای برخی جرایم، از جمله محاربه و قیادت و زنا و قتل (در پاره ای موارد).، اجماع حاصل شده و دلیل عقلی نیز اقامه شده است(۳۱)(۳۲)(۳۳)(۳۴).<br/>
+با استناد به آیه «اَوْ یُنْفَوْا مِنَ الارض...»، (۲۶). احادیث معتبر (۲۷). و سیره پیامبر اکرم صلی اللّه علیه وآله وسلم و امام علی علیه السلام (۲۸)(۲۹)(۳۰). مجازات تبعید، مشروعیت یافته و در باره عقوبت بودن تبعید برای برخی جرایم، از جمله محاربه و قیادت و زنا و قتل (در پاره ای موارد).، اجماع حاصل شده و دلیل عقلی نیز اقامه شده است<ref>نجم الدین طبسی، النفی و التغریب فی مصادر التشریع الاسلامی، ج۱، ص۴۷، قم ۱۴۱۶.</ref><ref>نجم الدین طبسی، النفی و التغریب فی مصادر التشریع الاسلامی، ج۱، ص۹۱، قم ۱۴۱۶. </ref><ref>نجم الدین طبسی، النفی و التغریب فی مصادر التشریع الاسلامی، ج۱، ص۱۳۵، قم ۱۴۱۶. </ref><ref>نجم الدین طبسی، النفی و التغریب فی مصادر التشریع الاسلامی، ج۱، ص۳۶۷، قم ۱۴۱۶.</ref>.<br/>
 == تعزیر یا حد بودن تبعید ==
-فقها درباره این که تبعید تعزیر است یا حد اختلاف نظر دارند. بیشتر فقهای شیعه (۳۵)(۳۶)(۳۷). و اهل سنت (۳۸)(۳۹). بر آن اند که تبعید حد به شمار می رود، زیرا برای جرایم خاص مانند محاربه تشریع شده است؛ اما عده ای دیگر برآن اند که تبعید تعزیر است، از آن رو که مورد و میزان آن به نظر حاکم شرع واگذار شده است(۴۰)(۴۱)(۴۲).<br/>
+فقها درباره این که تبعید تعزیر است یا حد اختلاف نظر دارند. بیشتر فقهای شیعه <ref>الخلاف، ج ۵، ص ۳۶۹.</ref><ref>مبانی تکمله المنهاج، ج ۱، ص ۳۲۱.</ref><ref>النفی و التغریب، ص ۱۷۵-۱۷۶. </ref>. و اهل سنت <ref>فتح الباری، ج ۱۲، ص ۱۴۱.</ref><ref> روائع البیان، ج ۲، ص ۲۹.</ref>. بر آن اند که تبعید حد به شمار می رود، زیرا برای جرایم خاص مانند محاربه تشریع شده است؛ اما عده ای دیگر برآن اند که تبعید تعزیر است، از آن رو که مورد و میزان آن به نظر حاکم شرع واگذار شده است<ref>احکام القرآن، ج ۳، ص ۳۳۵.</ref><ref>بدائع الصنائع، ج ۷، ص ۳۹.</ref><ref>دراسات فی ولایه الفقیه، ج ۲، ص ۳۲۴-۳۲۶.</ref>.<br/>
 === منشأ اختلاف آراء ===
-منشأ اختلاف آراء در این باره اینست که: چنان چه تعزیر کیفری دانسته شود که میزان و حدود آن در شرع دقیقاً معیّن نشده (۴۳)(۴۴). ــ هم چنان که نظر مشهور همین است (۴۵)(۴۶). ــ تبعید نوعی حد خواهد بود، زیرا در پاره ای جرایم مانند محاربه و قتل فرزند به دست پدر ، میزان تبعید مشخص شده است، (۴۷)(۴۸). ولی اگر بر آن باشیم که تعریف مزبور برای تعزیر جنبه غالبی دارد و در مواردی خاص، میزان تعزیر در شرع معیّن گردیده، (۴۹). احتمال تعزیر بودن تبعید  به طور جدّی مطرح می شود.<br/>
+منشأ اختلاف آراء در این باره اینست که: چنان چه تعزیر کیفری دانسته شود که میزان و حدود آن در شرع دقیقاً معیّن نشده<ref>علی طباطبائی، ریاض المسائل فی بیان الاحکام بالدّلائل، ج۱۰، ص۷، بیروت ۱۴۱۲ـ۱۴۱۴/۱۹۹۲ـ۱۹۹۳.</ref><ref>زین الدین بن علی شهید ثانی، مسالک الافهام فی شرح شرایع الاسلام، ج۲، ص۴۲۳، چاپ سنگی، (بی جا).، ۱۳۱۳، چاپ افست قم (بی تا).</ref>. ــ هم چنان که نظر مشهور همین است <ref>احکام القرآن، ج ۳، ص ۳۳۵. </ref><ref>عبدالاعلی سبزواری، مهذّب الاحکام فی بیان الحلال و الحرام، ج۲۷، ص۲۲۳، قم ۱۴۱۷.</ref>. ــ تبعید نوعی حد خواهد بود، زیرا در پاره ای جرایم مانند محاربه و قتل فرزند به دست پدر ، میزان تبعید مشخص شده است، <ref> نجم الدین طبسی، النفی و التغریب فی مصادر التشریع الاسلامی، ج۱، ص۴۷، قم ۱۴۱۶.</ref><ref>نجم الدین طبسی، النفی و التغریب فی مصادر التشریع الاسلامی، ج۱، ص۳۶۷، قم ۱۴۱۶.</ref> ولی اگر بر آن باشیم که تعریف مزبور برای تعزیر جنبه غالبی دارد و در مواردی خاص، میزان تعزیر در شرع معیّن گردیده، <ref>عبدالاعلی سبزواری، مهذّب الاحکام فی بیان الحلال و الحرام، ج۲۷، ص۲۲۴، قم ۱۴۱۷.</ref>. احتمال تعزیر بودن تبعید  به طور جدّی مطرح می شود.<br/>
 === نظر فقهای شیعه و سنی ===
-به تصریح برخی فقهای شیعه، حاکم اسلامی برای برخی جرایم می تواند کیفر تبعید را به عنوان تعزیر مقرر دارد(۵۰).<br/>
+به تصریح برخی فقهای شیعه، حاکم اسلامی برای برخی جرایم می تواند کیفر تبعید را به عنوان تعزیر مقرر دارد<ref>محمدحسن بن باقر نجفی، جواهرالکلام فی شرح شرائع الاسلام، ج۴۱، ص۶۳۷۶۳۸، چاپ محمود قوچانی، بیروت ۱۹۸۱.</ref>.<br/>
-برخی نیز  به طور کلی تبعید را نوعی تعزیر شمرده اند(۵۱)(۵۲).<br/>
+برخی نیز  به طور کلی تبعید را نوعی تعزیر شمرده اند<ref>حسینعلی منتظری، دراسات فی ولایه الفقیه و فقه الدّوله الاسلامیّه، ج۲، ص۳۲۴، قم ۱۴۰۹۱۴۱۱. </ref><ref>حسینعلی منتظری، دراسات فی ولایه الفقیه و فقه الدّوله الاسلامیّه، ج۲، ص۳۲۶، قم ۱۴۰۹۱۴۱۱.</ref>.<br/>
-برخی از اهل سنّت نیز تبعید را از مصادیق تعزیر دانسته اند(۵۳)(۵۴).<br/>
+برخی از اهل سنّت نیز تبعید را از مصادیق تعزیر دانسته اند<ref>منصورعلی ناصف، التّاج الجامع للاصول فی احادیث الرسول صلی اللّه علیه وسلم، ج۳، ص۳۲، (بیروت). ۱۴۱۳/۱۹۹۳.</ref><ref>ابن اخوه، کتاب معالم القربه فی احکام الحسبه، ج۱، ص۲۷۸، چاپ محمدمحمود شعبان و صدیق احمد عیسی مطیعی، مصر ۱۹۷۶.</ref>.<br/>
-بعضی محققان با استناد به احادیث (۵۵). بر آن اند که تبعید پیش از اسلام متداول بوده و به ویژه در باره مرد زانی اجرا می شده است.<br/>
+بعضی محققان با استناد به احادیث<ref>حرّ عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۸، ص۳۵۱.</ref>. بر آن اند که تبعید پیش از اسلام متداول بوده و به ویژه در باره مرد زانی اجرا می شده است.<br/>
 == تعابیر قرآن از تبعید ==
 قرآن از تبعید با تعبیرهایی گوناگون یاد کرده است؛ از جمله:<br/>
-«نفی» یعنی دور کردن از سرزمین: «یُنفَوا مِنَ الاَرضِ»(۵۶).<br/>
+«نفی» یعنی دور کردن از سرزمین: «یُنفَوا مِنَ الاَرضِ»<ref>مائده/سوره۵، آیه۳۳. </ref>.<br/>
-«اخراج» یا بیرون راندن از سرزمین خود: «اَخرَجَ الَّذینَ کَفَروا... مِن دیـرِهِم»(۵۷)(۵۸).<br/>
+«اخراج» یا بیرون راندن از سرزمین خود: «اَخرَجَ الَّذینَ کَفَروا... مِن دیـرِهِم»<ref>حشر/سوره۵۹، آیه۲. </ref><ref>بقره/سوره۲، آیه۸۵. </ref>.<br/>
-«جلاء» یعنی دور کردن از وطن: «وَلَوْلَا أَن کَتَبَ اللَّهُ عَلَیْهِمُ الْجَلَاء لَعَذَّبَهُمْ فِی الدُّنْیَا...»(۵۹).<br/>
+«جلاء» یعنی دور کردن از وطن: «وَلَوْلَا أَن کَتَبَ اللَّهُ عَلَیْهِمُ الْجَلَاء لَعَذَّبَهُمْ فِی الدُّنْیَا...»<ref>حشر/سوره۵۹، آیه۳.</ref>.<br/>
-محروم شدن از مجاورت با ساکنان شهر: «لا یُجاوِرونَکَ فیها اِلاّ قَلیلا»(۶۰).<br/>
+محروم شدن از مجاورت با ساکنان شهر: «لا یُجاوِرونَکَ فیها اِلاّ قَلیلا»<ref>احزاب/سوره۳۳، آیه۶۰.</ref>.<br/>
-به نظر برخی مفسران مفهوم «جلاء» از دو نظر با «اِخراج» تفاوت دارد: یکی اینکه در جلاء شخص همراه با خانواده و فرزندان خود از وطنش دور می شود. دیگر آن که جلاء بر خلاف اخراج به صورت گروهی صورت می گیرد(۶۱).<br/>
+به نظر برخی مفسران مفهوم «جلاء» از دو نظر با «اِخراج» تفاوت دارد: یکی اینکه در جلاء شخص همراه با خانواده و فرزندان خود از وطنش دور می شود. دیگر آن که جلاء بر خلاف اخراج به صورت گروهی صورت می گیرد<ref>المنیر، ج ۲۸، ص ۷۴.</ref>.<br/>
 == مصادیق تبعید در قرآن ==
-در قرآن افزون بر آمدن مصادیق تبعید در میان امت های گذشته، مانند تبعید سامری از میان بنی اسرائیل (۶۲)(۶۳)(۶۴)(۶۵).، تهدید شدن حضرت لوط (۶۶)(۶۷)(۶۸). و نیز حضرت شعیب و پیروانش به تبعید شدن از شهر (۶۹). و نقشه تبعید پیامبراکرم صلی الله علیه وآله از مکه از سوی کفار قریش، (۷۰)(۷۱)(۷۲)(۷۳). از مقرر شدن این مجازات برای جرایمی خاص سخن به میان آمده و برخی از احکام شرعی آن بیان شده است.<br/>
+در قرآن افزون بر آمدن مصادیق تبعید در میان امت های گذشته، مانند تبعید سامری از میان بنی اسرائیل <ref>تفسیر قرطبی، ج ۱۱، ص ۲۴۰.  </ref><ref>فتح القدیر، ج ۳، ص383.</ref><ref>المیزان، ج ۱۴، ص۱۸۶. </ref><ref>طه/سوره۲۰، آیه۹۷. </ref>.، تهدید شدن حضرت لوط <ref>تفسیر ابن کثیر، ج ۳، ص ۳۵۷</ref><ref>الصافی، ج ۴، ص ۴۸.</ref><ref>شعراء/سوره۲۶، آیه۱۶۷.</ref>. و نیز حضرت شعیب و پیروانش به تبعید شدن از شهر <ref>اعراف/سوره۷، آیه۸۸.</ref>. و نقشه تبعید پیامبراکرم صلی الله علیه وآله از مکه از سوی کفار قریش، <ref>تفسیر ابن کثیر، ج ۲، ص ۳۱۴. </ref><ref>فتح القدیر، ج ۲، ص ۳۰۳.</ref><ref>البدایه والنهایه، ج ۳، ص ۲۱۶.</ref><ref>انفال/سوره۸، آیه۳۰.</ref>. از مقرر شدن این مجازات برای جرایمی خاص سخن به میان آمده و برخی از احکام شرعی آن بیان شده است.<br/>
 == تبعید در اقوام پیشین ==
@@ سطر ۴۵: / سطر ۴۵: @@
 گاه افزون بر بیرون کردن محکومان از وطن، محل و مدت تبعید آنان نیز معین می شد؛ هم چنین تبعید گاهی گروهی و به صورت دسته جمعی بوده و گاه به گونه فردی صورت می گرفته است، چنان که گاهی به حق و در پی ارتکاب جرم بود و در بسیاری موارد نیز به باطل و به جهت نسبت دادن اتهاماتی ناروا صورت می گرفت.<br/>
 === تبعید قوم یهود ===
-در کتاب مقدس از تبعید قوم یهود به دست بخت النصر یاد شده و آمده است که وی برای مدتی طولانی گروهی از آنان را از دیار خود بیرون کرد و به بابل انتقال داد(۷۴).<br/>
+در کتاب مقدس از تبعید قوم یهود به دست بخت النصر یاد شده و آمده است که وی برای مدتی طولانی گروهی از آنان را از دیار خود بیرون کرد و به بابل انتقال داد<ref>کتاب مقدس، اول تواریخ: ۹.</ref>.<br/>
-در برخی آیات قرآن نیز از تبعید گروهی از یهود یاد شده است؛ از جمله در سوره بقره ذکر شده که برخی یهودیان تبعید شده، (۷۵)(۷۶). از پیامبر خویش خواستند تا فرمانده ای برای آنان برگزیند تا با نبرد کردن با دشمنان، به وطن خود بازگردند: «قالوا لِنَبِیّ لَهُمُ ابعَث لَنا مَلِکـًا نُقـتِل فی سَبیلِ اللّهِ... و ما لَنا اَلاَّ نُقـتِلَ فی سَبیلِ اللّهِ و قَد اُخرِجنا مِن دِیـرِنا و اَبنائِنا»(۷۷).<br/>
+در برخی آیات قرآن نیز از تبعید گروهی از یهود یاد شده است؛ از جمله در سوره بقره ذکر شده که برخی یهودیان تبعید شده،<ref>روح المعانی، ج۲، ص۲۵۰.</ref><ref>التحریر والتنویر، ج۲، ص۴۸۷.</ref>. از پیامبر خویش خواستند تا فرمانده ای برای آنان برگزیند تا با نبرد کردن با دشمنان، به وطن خود بازگردند: «قالوا لِنَبِیّ لَهُمُ ابعَث لَنا مَلِکـًا نُقـتِل فی سَبیلِ اللّهِ... و ما لَنا اَلاَّ نُقـتِلَ فی سَبیلِ اللّهِ و قَد اُخرِجنا مِن دِیـرِنا و اَبنائِنا»<ref>بقره/سوره۲، آیه۲۴۶.</ref>.<br/>
-مفسران گروهی از جباران یا جالوت یا عمالقه را از کسانی شمرده اند که بر سرزمین آنان مسلط شدند و مردان را از شهر بیرون راندند و زنان و فرزندانشان را به اسارت گرفتند(۷۸)(۷۹).<br/>
+مفسران گروهی از جباران یا جالوت یا عمالقه را از کسانی شمرده اند که بر سرزمین آنان مسلط شدند و مردان را از شهر بیرون راندند و زنان و فرزندانشان را به اسارت گرفتند<ref>مجمع البیان، ج۲، ص۱۴۰. </ref><ref>المیزان، ج۲، ص۲۹۷. </ref>.<br/>
 در آیه  ۸۵  بقره نیز به تبعید ناروای یهودیان از سوی یکدیگر اشاره شده و آنان به این جهت مذمت شده اند: «ثُمَّ اَنتُم... و تُخرِجونَ فَریقـًا مِنکُم مِن دِیـرِهِم... و هُوَ مُحَرَّمٌ عَلَیکُم اِخراجُهُم»<ref>بقره/سوره۲، آیه۸۵.</ref>.<br/>
 این آیه درباره قبایل بنی قریظه و بنی نضیر ساکن در مدینه نازل شد.<br/>

@@ سطر ۹۰: / سطر ۹۰: @@
 مصادیقی از جرایم مخلِّ امنیت و سلامت جامعه که مشمول کیفر تبعید می شوند، عبارت اند از: سرقت ، احتکار و محاربه .<br/>
 === سارق ===
-در باره تبعید سارق احادیثی نقل شده، (۱۵۰)(۱۵۱). ولی فتوای فقهی دیده نشده است(۱۵۲).<br/>
+در باره تبعید سارق احادیثی نقل شده، (۱۵۰)<ref>کلینی، اصول کافی، ج۷، ص۲۳۰.</ref>. ولی فتوای فقهی دیده نشده است<ref>نجم الدین طبسی، النفی و التغریب فی مصادر التشریع الاسلامی، ج۱، ص۳۶۲۳۶۳، قم ۱۴۱۶. </ref>.<br/>
-البته در این باره در منابع عامه قول به تبعید وجود دارد، (۱۵۳). هم چنان که برخی از اهل سنّت (۱۵۴). محتکر را محکوم به تبعید دانسته اند.<br/>
+البته در این باره در منابع عامه قول به تبعید وجود دارد، <ref>علی بن سلیمان مرداوی، الانصاف فی معرفه الراجح من الخلاف علی مذهب الامام المبجّل احمد بن حنبل، ج۱۰، ص۲۸۶، چاپ محمدحامد فقی، بیروت ۱۳۷۷/۱۹۵۷.</ref>. هم چنان که برخی از اهل سنّت <ref>ابن حجر عسقلانی، فتح الباری بشرح صحیح البخاری، ج۱۲، ص۱۳۴، مصر ۱۳۴۸، چاپ افست بیروت ۱۴۰۵/۱۹۸۵.</ref>. محتکر را محکوم به تبعید دانسته اند.<br/>
 === محارب ===
-محاربه از مهم ترین موجبات تبعید است(۱۵۵).<br/>
+محاربه از مهم ترین موجبات تبعید است<ref>جواهر الکلام ج۴۱، ص۵۷۳.</ref>.<br/>
 ==== تعریف ====
-محارب کسی است که سلاح بر می کشد یا ترس و وحشت ایجاد می کند(۱۵۶)(۱۵۷).<br/>
+محارب کسی است که سلاح بر می کشد یا ترس و وحشت ایجاد می کند<ref>محمد بن حسن طوسی، النّهایه فی مجرّد الفقه و الفتاوی، ج۱، ص۷۲۰، بیروت ۱۳۹۰/۱۹۷۰. </ref><ref>نجم الدین طبسی، موارد السّجن فی النّصوص و الفتاوی، ج۱، ص۳۵۴ـ۳۵۶، قم ۱۳۷۰ ش.</ref>.<br/>
 ==== حکم ====
-در قرآن کریم (۱۵۸). و احادیث متعدد (۱۵۹)(۱۶۰). به کیفر تبعید برای محارب تصریح شده است.<br/>
+در قرآن کریم <ref>مائده/سوره۵، آیه۳۳. </ref>. و احادیث متعدد <ref>کلینی، اصول کافی، ج۷، ص۲۴۵. </ref><ref>نجم الدین طبسی، النفی و التغریب فی مصادر التشریع الاسلامی، ج۱، ص۳۶۹۳۷۷، قم ۱۴۱۶.</ref>. به کیفر تبعید برای محارب تصریح شده است.<br/>
 ==== مدت تبعید ====
-مدت تبعید محارب در برخی احادیث (۱۶۱). و فتاوای فقهی (۱۶۲)(۱۶۳)(۱۶۴). یک سال ذکر شده است، اما بسیاری از فقهای شیعه (۱۶۵)(۱۶۶)(۱۶۷). و بیش تر فقهای عامه (۱۶۸)(۱۶۹). مدت تبعید را مادام العمر شمرده اند، مگر آن که محارب توبه کند(۱۷۰)(۱۷۱)(۱۷۲)(۱۷۳)(۱۷۴)(۱۷۵)(۱۷۶).<br/>
+مدت تبعید محارب در برخی احادیث <ref>کلینی، اصول کافی، ج۷، ص۲۴۷۲۴۶. </ref>. و فتاوای فقهی <ref>یحیی بن سعید حلّی، الجامع للشّرائع، ج۱، ص۲۴۲، قم ۱۴۰۵. </ref><ref>زین الدین بن علی شهید ثانی، مسالک الافهام فی شرح شرایع الاسلام، ج۲، ص۴۵۰، چاپ سنگی، (بی جا).، ۱۳۱۳، چاپ افست قم (بی تا).</ref><ref>نجم الدین طبسی، موارد السّجن فی النّصوص و الفتاوی، ج۱، ص۳۵۹، قم ۱۳۷۰ ش.</ref>. یک سال ذکر شده است، اما بسیاری از فقهای شیعه <ref>نجم الدین طبسی، النفی و التغریب فی مصادر التشریع الاسلامی، ج۱، ص۳۹۷۳۹۹، قم ۱۴۱۶. </ref><ref> محمد بن محمد مفید، المقنعه، ج۱، ص۸۰۴۸۰۵، قم ۱۴۱۷.</ref><ref>ابن فهد حلّی، المهذّب البارع فی شرح المختصر النّافع، ج۵، ص۱۲۴، قم ۱۴۱۳.</ref>. و بیش تر فقهای عامه <ref>ابن قدامه، المغنی، ج۱۰، ص۳۱۳ـ۳۱۴، بیروت ۱۴۰۳/ ۱۹۸۳.</ref><ref>عبدالرحمان جزیری، کتاب الفقه علی المذاهب الاربعه، ج۵، ص۳۶۰، بیروت ۱۴۱۰/۱۹۹۰.</ref>. مدت تبعید را مادام العمر شمرده اند، مگر آن که محارب توبه کند<ref>المقنعه، ص۸۰۵.</ref><ref>الکافی فی الفقه ج۱، ص۲۵۲. </ref><ref>النهایه ج۱، ص۷۲۰. </ref><ref>الوسیله ج۱، ص۲۰۶. </ref><ref>المهذب ج۲، ص۵۵۳. </ref><ref>کتاب السرائر ج۳، ص۴۵۵.</ref><ref>مسالک الافهام ج۱۵، ص۱۸. </ref>.<br/>
 ==== مراد از تبعید ====
-مراد از تبعید محارب آن است که اجازه استقرار وی در یک سرزمین خاص داده نشود و از اقامت او در هر منطقه ای جلوگیری گردد (۱۷۷)(۱۷۸)(۱۷۹). یا مدتی از بلاد اسلامی تبعید شود(۱۸۰)(۱۸۱).<br/>
+مراد از تبعید محارب آن است که اجازه استقرار وی در یک سرزمین خاص داده نشود و از اقامت او در هر منطقه ای جلوگیری گردد <ref>ابن فهد حلّی، المهذّب البارع فی شرح المختصر النّافع، ج۵، ص۱۲۴، قم ۱۴۱۳.</ref><ref>ابن ادریس حلّی، کتاب السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، ج۳، ص۵۰۵، قم ۱۴۱۰۱۴۱۱. </ref><ref>نجم الدین طبسی، النفی و التغریب فی مصادر التشریع الاسلامی، ج۱، ص۴۲۳، قم ۱۴۱۶.</ref>. یا مدتی از بلاد اسلامی تبعید شود<ref>یحیی بن سعید حلّی، الجامع للشّرائع، ج۱، ص۲۴۲، قم ۱۴۰۵.</ref><ref>ابوبکر بن مسعود کاسانی، کتاب بدائع الصّنائع فی ترتیب الشرائع، ج۷، ص۱۴۱، بیروت ۱۴۱۷/۱۹۹۶.</ref><br/>
 ==== محارب زن ====
-برخی فقهای شیعی با تبعید محاربی که زن باشد، موافق اند (۱۸۲)(۱۸۳)(۱۸۴). و نیز از اهل سنّت، مالک بن انس ، (۱۸۵). با این نظر موافق است، اما به نظر برخی فقیهان امامی و اهل سنّت، این کیفر ویژه مردان است(۱۸۶)(۱۸۷).<br/>
+برخی فقهای شیعی با تبعید محاربی که زن باشد، موافق اند <ref>محمد بن حسن طوسی، کتاب الخلاف فی الفقه، ج۲، ص۴۸۳، تهران ۱۳۷۷ـ۱۳۸۲.</ref><ref>حسن بن یوسف علامه حلّی، مختلف الشّیعه فی احکام الشّریعه، ج۹، ص۲۵۹، قم ۱۳۷۱ ش.</ref><ref>نجم الدین طبسی، النفی و التغریب فی مصادر التشریع الاسلامی، ج۱، ص۴۰۵، قم ۱۴۱۶. </ref>. و نیز از اهل سنّت، مالک بن انس ، <ref>مالک بن انس، المدوّنه الکبری، ج۴، ص۵۵۵، بیروت ۱۴۱۵/۱۹۹۴.</ref>. با این نظر موافق است، اما به نظر برخی فقیهان امامی و اهل سنّت، این کیفر ویژه مردان است<ref>نجم الدین طبسی، النفی و التغریب فی مصادر التشریع الاسلامی، ج۱، ص۴۰۵۴۰۶، قم ۱۴۱۶.</ref><ref>محمد بن احمد شمس الائمه سرخسی، المبسوط، ج۵، جزء ۹، ص۱۹۷، بیروت ۱۴۱۴/۱۹۹۳.</ref><br/>
 ==== موارد عدم تبعید ====
-اگر محارب پیش از دستگیری توبه کند، به استناد آیه ۳۳ سوره مائده ، تبعید نخواهد شد(۱۸۸).<br/>
+اگر محارب پیش از دستگیری توبه کند، به استناد آیه ۳۳ سوره مائده ، تبعید نخواهد شد<ref>ابن ادریس حلّی، کتاب السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، ج۳، ص۵۰۹۵۱۰، قم ۱۴۱۰۱۴۱۱.</ref>.<br/>
-هم چنین در صورت بیمار بودن محارب، برخی مذاهب عامه بر آن اند که کیفر تبعید موقتاً اجرا نمی شود(۱۸۹).<br/>
+هم چنین در صورت بیمار بودن محارب، برخی مذاهب عامه بر آن اند که کیفر تبعید موقتاً اجرا نمی شود<ref>ابن حزم، المحلّی، ج۱۱، ص۱۸۳، چاپ احمدمحمد شاکر، بیروت: دارالجیل، (بی تا).</ref>.<br/>
 ==== نوع وجوب تبعید محارب ====
-تبعید محارب به حکم حاکم اسلامی، به نظر برخی فقهای شیعه (۱۹۰)(۱۹۱). و اهل سنّت (از جمله مالکیان و ظاهریان (۱۹۲)(۱۹۳).). واجب تخییری است و از دیدگاه برخی فقیهان عامه، (۱۹۴). و امامی (۱۹۵). واجب ترتیبی است.<br/>
+تبعید محارب به حکم حاکم اسلامی، به نظر برخی فقهای شیعه <ref>زین الدین بن علی شهید ثانی، الرّوضه البهیّه فی شرح اللمعه الدّمشقیّه، ج۹، ص۲۹۵، چاپ محمد کلانتر، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.</ref><ref>نجم الدین طبسی، النفی و التغریب فی مصادر التشریع الاسلامی، ج۱، ص۴۳۲، قم ۱۴۱۶.</ref>. و اهل سنّت (از جمله مالکیان و ظاهریان <ref>ابن حزم، المحلّی، ج۱۱، ص۳۰۰، چاپ احمدمحمد شاکر، بیروت: دارالجیل، (بی تا).</ref><ref> ابن رشد، بدایه المجتهد و نهایه المقتصد، ج۲، ص۷۱۹، چاپ طه عبدالرؤوف سعد، بیروت ۱۴۰۹/۱۹۸۹.</ref>. واجب تخییری است و از دیدگاه برخی فقیهان عامه، <ref>علی بن سلیمان مرداوی، الانصاف فی معرفه الراجح من الخلاف علی مذهب الامام المبجّل احمد بن حنبل، ج۱۰، ص۲۹۲ـ۲۹۸، چاپ محمدحامد فقی، بیروت ۱۳۷۷/۱۹۵۷.</ref>. و امامی <ref>محمد بن حسن فاضل هندی، کشف اللّثام، ج۲، ص۲۵۱، چاپ سنگی تهران ۱۲۷۱ـ۱۲۷۴، چاپ افست ۱۳۹۱.</ref>. واجب ترتیبی است.<br/>
 ==== تبعید طلیع و ردء ====
-حکم تبعید برای « طَلیع » (کسی که برای محارب دیده بانی می کند). یا « رَدْء » (کسی که محارب را یاری می رساند).، مقرر نشده است، (۱۹۶). ولی برخی از عامه آنان را مستوجب تبعید دانسته اند(۱۹۷).<br/>
+حکم تبعید برای « طَلیع » (کسی که برای محارب دیده بانی می کند). یا « رَدْء » (کسی که محارب را یاری می رساند).، مقرر نشده است، <ref>حسن بن یوسف علامه حلّی، تحریرالاحکام، ج۲، ص۲۳۳، چاپ سنگی، (بی جا). ۱۳۱۴، چاپ افست قم (بی تا).</ref>. ولی برخی از عامه آنان را مستوجب تبعید دانسته اند<ref>وهبه مصطفی زحیلی، الفقه الاسلامی و ادلّته، ج۶، ص۱۳۳، دمشق ۱۴۰۹/۱۹۸۹.</ref>.<br/>
 ==== نوع رفتار با تبعید شده ====
-در منابع فقهی در باره چگونگی رفتار با محاربِ تبعید شده و نیز پناه بردن وی به کفار ، فروعی آمده است(۱۹۸)<ref>نجم الدین طبسی، النفی و التغریب فی مصادر التشریع الاسلامی، ج۱، ص۴۱۸، قم ۱۴۱۶.</ref>.<br/>
+در منابع فقهی در باره چگونگی رفتار با محاربِ تبعید شده و نیز پناه بردن وی به کفار ، فروعی آمده است<ref>نجم الدین طبسی، النفی و التغریب فی مصادر التشریع الاسلامی، ج۱، ص۴۱۲، قم ۱۴۱۶.</ref><ref>نجم الدین طبسی، النفی و التغریب فی مصادر التشریع الاسلامی، ج۱، ص۴۱۸، قم ۱۴۱۶.</ref>.<br/>
 بر حاکم شرع واجب است به اهل هر شهری که محارب وارد آن می شود، بنویسد که با او هم نشینی نکنند و هم غذا نشوند و از داد و ستد با وی خودداری ورزند تا نتواند در یک شهر استقرار پیدا کند<ref>جواهر الکلام ج۴۱، ص۵۹۲.</ref><ref>مسالک الافهام ج۱۵، ص۱۸.</ref>.<br/>
 === موارد پذیرفته نشده در فقه شیعه ===