افعال الهی - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Fayzi: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

2016-12-31T06:04:37Z

اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

User1 در ‏۶ مرداد ۱۳۹۵، ساعت ۱۱:۴۹

2016-07-27T11:49:01Z

User1: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

2016-07-27T11:23:52Z

اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

صفحهٔ تازه

<div class="head1">افعال الهی</div>

== مقدمه ==
بر اساس جهان‌بینی توحیدی ، همه موجودات و پدیده‌های هستی به صورت بی‌واسطه یا با واسطه افعال خداوند هستند. 

== جای‌گاه افعال الهی در مباحث علمی ==
بحث دربارهٔ افعال خداوند، هم در فلسفه اسلامی و هم در کلام اسلامی مطرح شده است. 

== افعال الهی در علم کلام ==
متکلمان اسلامی پس از مباحث مربوط به ذات و صفات خداوند ، به بحث دربارهٔ افعال الهی پرداخته‌اند، آنان در این باره مسائل مهم و گسترده‌ای را بررسی کرده‌اند که در حقیقت به عدالت و حکمت خداوند باز می‌گردد، حسن و قبح عقلی ، تعلق اراده خدا به طاعات و عدم تعلّق آن به معاصی ، فاعلیت انسان نسبت به افعال اختیاری و رد نظریه جبرگرایان ، افعال تولیدیه ، خلق افعال ، کسب ، استطاعت ، قضا و قدر الهی ، تکلیف مالایطاق ، هدایت و ضلالت ، عذاب نشدن کودکان ، غایت و غرض در افعال الهی، حسن و وجوب تکلیف ، لطف و اصلح ، آلام و اعواض ، آجال ، ارزاق ، اسعار ، از مهم‌ترین مسائلی است که در مبحث مربوط به افعال خداوند مطرح شده است. <ref> کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، فصل سوم، حلی، حسن بن یوسف، مؤسسة النشر الإسلامی.</ref><ref>شرح المقاصد، ج۴، مقصد پنجم، فصل پنجم، تفتازانی، سعد الدین، منشورات الشریف الرضی.</ref><ref>شرح المواقف، الجرجانی، ج۴، ص۱۴۵ـ ۲۰۶، سید شریف علی بن محمد (م/۸۱۶هـ)، دارالجیل، بیروت.</ref><ref>شرح الاصول الخمسة، معتزلی، ج۱، ص۲۰۱ـ ۴۱۰، عبدالجبار بن احمد، داراحیاءالتراث العربی، بیروت، ۱۴۲۲هـ.</ref> 
==
تقسیمات افعال در کلام ==
=== مخترع و مباشر و متولد ===
متکلمان اسلامی «افعال» را به مخترع ، مباشر و متولد تقسیم نموده‌اند، فعل اگر نیازمند محل نباشد به آن «مخترع» گفته می‌شود، و اگر احتیاج به محل داشته باشد دو حالت دارد: یا بدون وساطت فعل دیگر تحقق می‌پذیرد مانند تفکر و فعل عضلات ، که در این صورت به آن «مباشر» می‌گویند، و یا به سبب فعل دیگر حادث می‌شود مانند حرکت کلید با حرکت دست که اصطلاحاً به آن «متولد» می‌گویند. <ref> الذخیرة فی علم الکلام، شریف المرتضی علم الهدی، ج۱، ص۷۳، علی، مؤسسة النشر الاسلامی.</ref><ref>اللوامع الالهیة فی المباحث الکلامیة، السیوری الحلی، ج۱، ص۱۳۷، مقداد، مطبعة شفق، تبریز ایران.</ref> 
افعال مخترع اختصاص به خداوند دارد، افعال مباشر مخصوص غیر خداوند است، افعال متولد مشترک بین خداوند و غیر خداوند است.<ref>کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، حلی، ج۱، ص۴۳۱، حسن بن یوسف، مؤسسة النشر الإسلامی.</ref> 
=== تکوینی و تکلیفی ===
متکلمان اسلامی افعال الهی را به اعتبار دیگر به تکوینی و تکلیفی تقسیم نموده‌اند، مراد از تکوینی ایجاد اشیا توسط خداوند تعالی است و افعال تکلیفی همان اوامر و نواهی متعلق به افعال مکلفین می‌باشد.<ref>گوهر مراد، فیاض، ج۱، ص۲۷۶، عبد الرزاق، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.</ref> 

== افعال انسان در علم کلام ==
دانشمندان علم کلام در بحث از افعال الهی، از افعال انسان نیز بحث نموده‌اند زیرا از یک سو بر اساس توحید در خالقیت همه افعال و پدیده‌ها به خداوند مستند می‌شود، و از سوی دیگر در افعال بشر کارهای ناروایی وجود دارد، بدین جهت باید دربارهٔ افعال بشر بحث شود تا چگونگی استناد آن‌ها به خداوند با توجه به اصل تنزیه ، روشن شود.<ref>المنقذ من التقلید، حمصی، ج۱، ص۱۵۱، الرازی، محمود، مؤسسة النشر الإسلامی.</ref> 

== افعال الهی در علم فلسفه ==
چنان‌که بیان شد بحث افعال الهی در میان حکمای اسلامی نیز مطرح شده است. 

== تقسیمات افعال در فلسفه ==
حکما تقسیمات متعددی برای آن ذکر نموده‌اند. 
=== مبدع و مخترع و مکوّن ===
نخستین تقسیم این است که افعال الهی یا «مبدع» است یا «مخترع» و یا «مکوّن».<ref>اسرار الحکم، سبزواری، ج۱، ص۱۴۸ـ ۱۴۳، هادی، کتابفروشی اسلامیه.</ref> 
ملاک این تقسیم مسبوق بودن و مسبوق نبودن موجود به ماده و مدّت ( زمان ) است. 
==== ملاک تقسیم مبدع ====
مبدعات موجوداتی هستند که نه مسبوق به ماده‌اند، و نه زمان؛ عالم عقول ، هیولای اولی و صورت نخستین از مبدعات می‌باشند. <ref>التعلیقات، ابن سینا، ج۱، ص۶۷، حسین بن عبداللّه.</ref> 
==== ملاک تقسیم مخترع ====
مخترعات موجوداتی هستند که مسبوق به ماده‌اند ولی مسبوق به زمان نیستند. 
اصل زمان (نه اجزاء آن) این‌گونه است. 
==== ملاک تقسیم مکوّن ====
و مکوّنات موجوداتی‌اند که هم مسبوق به ماده‌اند و هم مسبوق به زمان، همه حوادث زمانی و مرکبات عالم طبیعت این گونه‌اند.<ref> شرح المنظومه، سبزواری، فریده سوم، هادی، انتشارات لقمان، پاییز ۷۲.</ref> 
=== تام و ناقص ===
تقسیم دیگر عبارت است از تقسیم موجودات به تام و ناقص ، و تقسیم ناقص به مکتفی و غیر مکتفی ، ملاک این تقسیم چگونگی تحقق کمالات ممکن برای موجودات است. 
==== ملاک تقسیم تام ====
موجود تام آن است که کمالاتی که برای او ممکن است، به صورت بالفعل برای آن تحقق دارد. 
این موجودات همان مجرّدات تامّه‌اند که در ذات و فعل خود از مادّه و آثار آن مجرد می‌باشند. 
==== ملاک تقسیم ناقص ====
ناقص آن است که کمالاتی که برای او ممکن است، به تدریج برایش حاصل می‌شود و امکان ذاتی او در فعلیّت یافتن کمالاتش کافی است. 
=== تقسیمات موجود ناقص ===
ناقص خود دو گونه است: مکتفی و غیر مکتفی: 
==== ناقص مکتفی ====
مکتفی آن است که جز به افاضه الهی ، به سبب و علت امکانی نیاز ندارد؛ نفوس کلّی این گونه‌اند، نفوس انبیا و اولیاء الهی نیز در آغاز پیدایش از این دسته‌اند، ولی سرانجام به موجودات تامّه ملحق می‌شوند. 
==== ناقص غیرمکتفی ====
ناقص غیر مکتفی موجودی است که در مسیر تکامل قرار دارد و فعلیت یافتن استعدادهای آن‌ها به اسباب و علل خارجی نیاز دارد. 
موجودات عالم طبیعت این گونه‌اند. <ref>اسرار الحکم، سبزواری، ج۱، ص۱۴۳، هادی، کتابفروشی اسلامیه.</ref>
=== تفسیمات دیگر افعال ===
علاوه بر تقسیمات فوق تقسیمات دیگری نیز مطرح شده که عمدتاً به تقسیمات یاد شده برمی‌گردد. 

== فرق کلام و فلسفه در افعال الهی ==
فرق اساسی میان بحث‌های فلسفی و کلامی دربارهٔ افعال الهی آن است که فلاسفه از منظر عقل نظری ، اقسام و احکام افعال الهی را بررسی کرده‌اند، ولی متکلمان از نگاه عقل عملی در این باره سخن گفته‌اند. 
بدین جهت که متکلمان قبل از هر چیز به اثبات حسن و قبح عقلی در باب افعال پرداخته‌اند، یعنی اثبات کرده‌اند که عقل به صورت مستقل حسن و قبح پاره‌ای از افعال را درک می‌کند، آن‌گاه بر اساس این حکم عقلی ، صدور افعال حسن و عدم صدور افعال قبیح از خداوند را بررسی کرده‌اند. 
البته این، نگرش متکلمان عدلیه ( امامیه و معتزله ) به مسئله است و نگرش متکلمان اشعریه ، انکار حسن و قبح عقلی است. 
آنان نیز بر اساس این نگرش کلامی خود، دربارهٔ روایی و ناروایی در افعال خداوند بحث کرده‌اند. 
از باب مثال ، عدلیه غایت‌مند نبودن افعال خداوند را قبیح و در نتیجه محال می‌دانند، ولی اشاعره آن را قبیح و محال ندانسته، بلکه غایت‌مندی را ناممکن شمرده‌اند. 

== نگرش عرفا به افعال الهی ==
عرفا نیز به گونه‌ای دیگر دربارهٔ افعال الهی بحث کرده‌اند. 
=== مراتب هرم هستی ===
آنان هرم هستی را دارای شش مرتبه دانسته‌اند: 
==== احدیت ====
اوّل، مرتبه ذات « حضرت وجود صرف » است که مرتبه « احدیت » می‌باشد. 
==== واحدیت ====
دوم، مرتبه « حضرت اسماعی » است که مقام واحدیت است. 
==== عقول کلیه ====
سوم، مرتبه ارواح مجرده و « حضرت جبروت » یعنی عقول کلیه است. 
====نفوس عماله سماویه ====
چهارم: مرتبه نفوس عمّاله سماویه است که مظاهر عالم مثال‌اند و « حضرت ملکوت » نام دارد. 
==== عالم ناسوت ====
پنجم: مرتبه عالم ناسوت و « حضرت ملک » است. 
==== انسان کامل ====
ششم: مرتبه کون جامع کل و « حضرت خلیفه » و « آیینه حضرت الهیت » و « مجلای مرتبه واحدیت » یعنی انسان کامل است که مظهر ذات و جمیع اسمای حسنای الهی است. <ref>اسرار الحکم، سبزواری، ج۱، ص۱۴۷، هادی، کتابفروشی اسلامیه.</ref>

== فهرست منابع ==
• اسرار الحکم، سبزواری، هادی، کتابفروشی اسلامیه. 
• التعلیقات، ابن سینا، حسین بن عبداللّه. 
• الذخیرة فی علم الکلام، شریف المرتضی علم الهدی، علی، مؤسسة النشر الاسلامی. 
• شرح الاصول الخمسة، معتزلی، عبدالجبار بن احمد، داراحیاءالتراث العربی، بیروت، ۱۴۲۲هـ. 
• شرح المقاصد، تفتازانی، سعد الدین، منشورات الشریف الرضی. 
• شرح المنظومه، سبزواری، هادی، انتشارات لقمان، پاییز ۷۲. 
• شرح المواقف، الجرجانی، سید شریف علی بن محمد (م/۸۱۶هـ)، دارالجیل، بیروت. 
• کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، حلی، حسن بن یوسف، مؤسسة النشر الإسلامی. 
• گوهر مراد، فیاض، عبد الرزاق، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. 
• اللوامع الالهیة فی المباحث الکلامیة، السیوری الحلی، مقداد، مطبعة شفق، تبریز ایران. 
• المنقذ من التقلید، حمصی، الرازی، محمود، مؤسسة النشر الإسلامی؛ 

== پانویس ==
{{پانویس|colwidth=30em|۲}}
<div class="source">منبع: [http://wikifeqh.ir/%D8%A7%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84_%D8%A7%D9%84%D9%87%DB%8C ویکی فقه] - تاریخ برداشت:95/05/06</div>

<div class="hold">
<div class="return">بازگشت به [[انکار افعال الهی]] </div>
</div>

@@ سطر ۲: / سطر ۲: @@
 == مقدمه ==
-بر اساس جهان‌بینی توحیدی ، همه موجودات و پدیده‌های هستی به صورت بی‌واسطه یا با واسطه افعال خداوند هستند. <br/>
+بر اساس جهان‌بینی توحیدی، همه موجودات و پدیده‌های هستی به صورت بی‌واسطه یا با واسطه افعال خداوند هستند. <br/>
 == جای‌گاه افعال الهی در مباحث علمی ==
@@ سطر ۸: / سطر ۸: @@
 == افعال الهی در علم کلام ==
-متکلمان اسلامی پس از مباحث مربوط به ذات و صفات خداوند ، به بحث دربارهٔ افعال الهی پرداخته‌اند، آنان در این باره مسائل مهم و گسترده‌ای را بررسی کرده‌اند که در حقیقت به عدالت و حکمت خداوند باز می‌گردد، حسن و قبح عقلی ، تعلق اراده خدا به طاعات و عدم تعلّق آن به معاصی ، فاعلیت انسان نسبت به افعال اختیاری و رد نظریه جبرگرایان ، افعال تولیدیه ، خلق افعال ، کسب ، استطاعت ، قضا و قدر الهی ، تکلیف مالایطاق ، هدایت و ضلالت ، عذاب نشدن کودکان ، غایت و غرض در افعال الهی، حسن و وجوب تکلیف ، لطف و اصلح ، آلام و اعواض ، آجال ، ارزاق ، اسعار ، از مهم‌ترین مسائلی است که در مبحث مربوط به افعال خداوند مطرح شده است. <ref> کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، فصل سوم، حلی، حسن بن یوسف، مؤسسة النشر الإسلامی.</ref><ref>شرح المقاصد، ج۴، مقصد پنجم، فصل پنجم، تفتازانی، سعد الدین، منشورات الشریف الرضی.</ref><ref>شرح المواقف، الجرجانی، ج۴، ص۱۴۵ـ ۲۰۶، سید شریف علی بن محمد (م/۸۱۶هـ)، دارالجیل، بیروت.</ref><ref>شرح الاصول الخمسة، معتزلی، ج۱، ص۲۰۱ـ ۴۱۰، عبدالجبار بن احمد، داراحیاءالتراث العربی، بیروت، ۱۴۲۲هـ.</ref><br/>
+متکلمان اسلامی پس از مباحث مربوط به ذات و صفات خداوند، به بحث دربارهٔ افعال الهی پرداخته‌اند، آنان در این باره مسائل مهم و گسترده‌ای را بررسی کرده‌اند که در حقیقت به عدالت و حکمت خداوند باز می‌گردد، حسن و قبح عقلی، تعلق اراده خدا به طاعات و عدم تعلّق آن به معاصی، فاعلیت انسان نسبت به افعال اختیاری و رد نظریه جبرگرایان، افعال تولیدیه، خلق افعال، کسب، استطاعت، قضا و قدر الهی، تکلیف مالایطاق، هدایت و ضلالت، عذاب نشدن کودکان، غایت و غرض در افعال الهی، حسن و وجوب تکلیف، لطف و اصلح، آلام و اعواض، آجال، ارزاق، اسعار، از مهم‌ترین مسائلی است که در مبحث مربوط به افعال خداوند مطرح شده است. <ref> کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، فصل سوم، حلی، حسن بن یوسف، مؤسسة النشر الإسلامی.</ref><ref>شرح المقاصد، ج۴، مقصد پنجم، فصل پنجم، تفتازانی، سعد الدین، منشورات الشریف الرضی.</ref><ref>شرح المواقف، الجرجانی، ج۴، ص۱۴۵ـ ۲۰۶، سید شریف علی بن محمد (م/۸۱۶هـ)، دارالجیل، بیروت.</ref><ref>شرح الاصول الخمسة، معتزلی، ج۱، ص۲۰۱ـ ۴۱۰، عبدالجبار بن احمد، داراحیاءالتراث العربی، بیروت، ۱۴۲۲هـ.</ref><br/>
 == تقسیمات افعال در کلام ==
 === مخترع و مباشر و متولد ===
-متکلمان اسلامی «افعال» را به مخترع ، مباشر و متولد تقسیم نموده‌اند، فعل اگر نیازمند محل نباشد به آن «مخترع» گفته می‌شود، و اگر احتیاج به محل داشته باشد دو حالت دارد: یا بدون وساطت فعل دیگر تحقق می‌پذیرد مانند تفکر و فعل عضلات ، که در این صورت به آن «مباشر» می‌گویند، و یا به سبب فعل دیگر حادث می‌شود مانند حرکت کلید با حرکت دست که اصطلاحاً به آن «متولد» می‌گویند. <ref> الذخیرة فی علم الکلام، شریف المرتضی علم الهدی، ج۱، ص۷۳، علی، مؤسسة النشر الاسلامی.</ref><ref>اللوامع الالهیة فی المباحث الکلامیة، السیوری الحلی، ج۱، ص۱۳۷، مقداد، مطبعة شفق، تبریز ایران.</ref><br/>
+متکلمان اسلامی «افعال» را به مخترع، مباشر و متولد تقسیم نموده‌اند، فعل اگر نیازمند محل نباشد به آن «مخترع» گفته می‌شود، و اگر احتیاج به محل داشته باشد دو حالت دارد: یا بدون وساطت فعل دیگر تحقق می‌پذیرد مانند تفکر و فعل عضلات، که در این صورت به آن «مباشر» می‌گویند، و یا به سبب فعل دیگر حادث می‌شود مانند حرکت کلید با حرکت دست که اصطلاحاً به آن «متولد» می‌گویند. <ref> الذخیرة فی علم الکلام، شریف المرتضی علم الهدی، ج۱، ص۷۳، علی، مؤسسة النشر الاسلامی.</ref><ref>اللوامع الالهیة فی المباحث الکلامیة، السیوری الحلی، ج۱، ص۱۳۷، مقداد، مطبعة شفق، تبریز ایران.</ref><br/>
 افعال مخترع اختصاص به خداوند دارد، افعال مباشر مخصوص غیر خداوند است، افعال متولد مشترک بین خداوند و غیر خداوند است.<ref>کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، حلی، ج۱، ص۴۳۱، حسن بن یوسف، مؤسسة النشر الإسلامی.</ref><br/>
 === تکوینی و تکلیفی ===
@@ سطر ۱۸: / سطر ۱۸: @@
 == افعال انسان در علم کلام ==
-دانشمندان علم کلام در بحث از افعال الهی، از افعال انسان نیز بحث نموده‌اند زیرا از یک سو بر اساس توحید در خالقیت همه افعال و پدیده‌ها به خداوند مستند می‌شود، و از سوی دیگر در افعال بشر کارهای ناروایی وجود دارد، بدین جهت باید دربارهٔ افعال بشر بحث شود تا چگونگی استناد آن‌ها به خداوند با توجه به اصل تنزیه ، روشن شود.<ref>المنقذ من التقلید، حمصی، ج۱، ص۱۵۱، الرازی، محمود، مؤسسة النشر الإسلامی.</ref><br/>
+دانشمندان علم کلام در بحث از افعال الهی، از افعال انسان نیز بحث نموده‌اند زیرا از یک سو بر اساس توحید در خالقیت همه افعال و پدیده‌ها به خداوند مستند می‌شود، و از سوی دیگر در افعال بشر کارهای ناروایی وجود دارد، بدین جهت باید دربارهٔ افعال بشر بحث شود تا چگونگی استناد آن‌ها به خداوند با توجه به اصل تنزیه، روشن شود.<ref>المنقذ من التقلید، حمصی، ج۱، ص۱۵۱، الرازی، محمود، مؤسسة النشر الإسلامی.</ref><br/>
 == افعال الهی در علم فلسفه ==
@@ سطر ۲۹: / سطر ۲۹: @@
 ملاک این تقسیم مسبوق بودن و مسبوق نبودن موجود به ماده و مدّت ( زمان ) است. <br/>
 ==== ملاک تقسیم مبدع ====
-مبدعات موجوداتی هستند که نه مسبوق به ماده‌اند، و نه زمان؛ عالم عقول ، هیولای اولی و صورت نخستین از مبدعات می‌باشند. <ref>التعلیقات، ابن سینا، ج۱، ص۶۷، حسین بن عبداللّه.</ref><br/>
+مبدعات موجوداتی هستند که نه مسبوق به ماده‌اند، و نه زمان؛ عالم عقول، هیولای اولی و صورت نخستین از مبدعات می‌باشند. <ref>التعلیقات، ابن سینا، ج۱، ص۶۷، حسین بن عبداللّه.</ref><br/>
 ==== ملاک تقسیم مخترع ====
 مخترعات موجوداتی هستند که مسبوق به ماده‌اند ولی مسبوق به زمان نیستند. <br/>
@@ سطر ۳۶: / سطر ۳۶: @@
 و مکوّنات موجوداتی‌اند که هم مسبوق به ماده‌اند و هم مسبوق به زمان، همه حوادث زمانی و مرکبات عالم طبیعت این گونه‌اند.<ref> شرح المنظومه، سبزواری، فریده سوم، هادی، انتشارات لقمان، پاییز ۷۲.</ref><br/>
 === تام و ناقص ===
-تقسیم دیگر عبارت است از تقسیم موجودات به تام و ناقص ، و تقسیم ناقص به مکتفی و غیر مکتفی ، ملاک این تقسیم چگونگی تحقق کمالات ممکن برای موجودات است. <br/>
+تقسیم دیگر عبارت است از تقسیم موجودات به تام و ناقص، و تقسیم ناقص به مکتفی و غیر مکتفی، ملاک این تقسیم چگونگی تحقق کمالات ممکن برای موجودات است. <br/>
 ==== ملاک تقسیم تام ====
 موجود تام آن است که کمالاتی که برای او ممکن است، به صورت بالفعل برای آن تحقق دارد. <br/>
@@ سطر ۴۵: / سطر ۴۵: @@
 ناقص خود دو گونه است: مکتفی و غیر مکتفی:<br/>
 ==== ناقص مکتفی ====
-مکتفی آن است که جز به افاضه الهی ، به سبب و علت امکانی نیاز ندارد؛ نفوس کلّی این گونه‌اند، نفوس انبیا و اولیاء الهی نیز در آغاز پیدایش از این دسته‌اند، ولی سرانجام به موجودات تامّه ملحق می‌شوند. <br/>
+مکتفی آن است که جز به افاضه الهی، به سبب و علت امکانی نیاز ندارد؛ نفوس کلّی این گونه‌اند، نفوس انبیا و اولیاء الهی نیز در آغاز پیدایش از این دسته‌اند، ولی سرانجام به موجودات تامّه ملحق می‌شوند. <br/>
 ==== ناقص غیرمکتفی ====
 ناقص غیر مکتفی موجودی است که در مسیر تکامل قرار دارد و فعلیت یافتن استعدادهای آن‌ها به اسباب و علل خارجی نیاز دارد. <br/>
@@ سطر ۵۳: / سطر ۵۳: @@
 == فرق کلام و فلسفه در افعال الهی ==
-فرق اساسی میان بحث‌های فلسفی و کلامی دربارهٔ افعال الهی آن است که فلاسفه از منظر عقل نظری ، اقسام و احکام افعال الهی را بررسی کرده‌اند، ولی متکلمان از نگاه عقل عملی در این باره سخن گفته‌اند. <br/>
+فرق اساسی میان بحث‌های فلسفی و کلامی دربارهٔ افعال الهی آن است که فلاسفه از منظر عقل نظری، اقسام و احکام افعال الهی را بررسی کرده‌اند، ولی متکلمان از نگاه عقل عملی در این باره سخن گفته‌اند. <br/>
-بدین جهت که متکلمان قبل از هر چیز به اثبات حسن و قبح عقلی در باب افعال پرداخته‌اند، یعنی اثبات کرده‌اند که عقل به صورت مستقل حسن و قبح پاره‌ای از افعال را درک می‌کند، آن‌گاه بر اساس این حکم عقلی ، صدور افعال حسن و عدم صدور افعال قبیح از خداوند را بررسی کرده‌اند. <br/>
+بدین جهت که متکلمان قبل از هر چیز به اثبات حسن و قبح عقلی در باب افعال پرداخته‌اند، یعنی اثبات کرده‌اند که عقل به صورت مستقل حسن و قبح پاره‌ای از افعال را درک می‌کند، آن‌گاه بر اساس این حکم عقلی، صدور افعال حسن و عدم صدور افعال قبیح از خداوند را بررسی کرده‌اند. <br/>
-البته این، نگرش متکلمان عدلیه ( امامیه و معتزله ) به مسئله است و نگرش متکلمان اشعریه ، انکار حسن و قبح عقلی است. <br/>
+البته این، نگرش متکلمان عدلیه ( امامیه و معتزله ) به مسئله است و نگرش متکلمان اشعریه، انکار حسن و قبح عقلی است. <br/>
 آنان نیز بر اساس این نگرش کلامی خود، دربارهٔ روایی و ناروایی در افعال خداوند بحث کرده‌اند. <br/>
-از باب مثال ، عدلیه غایت‌مند نبودن افعال خداوند را قبیح و در نتیجه محال می‌دانند، ولی اشاعره آن را قبیح و محال ندانسته، بلکه غایت‌مندی را ناممکن شمرده‌اند. <br/>
+از باب مثال، عدلیه غایت‌مند نبودن افعال خداوند را قبیح و در نتیجه محال می‌دانند، ولی اشاعره آن را قبیح و محال ندانسته، بلکه غایت‌مندی را ناممکن شمرده‌اند. <br/>
 == نگرش عرفا به افعال الهی ==
@@ سطر ۹۱: / سطر ۹۱: @@
 == پانویس ==
 {{پانویس|colwidth=30em|۲}}
-<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [http://wikifeqh.ir/%D8%A7%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84_%D8%A7%D9%84%D9%87%DB%8C ویکی فقه]  - تاریخ برداشت:95/05/06</span></div>
+<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [http://wikifeqh.ir/%D8%A7%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84_%D8%A7%D9%84%D9%87%DB%8C ویکی فقه] - تاریخ برداشت:95/05/06</span></div>
 <div class="hold">
 <div class="return">بازگشت به [[انکار افعال الهی]] </div>
 </div>