نمایش مبدأ برای ورع و تقوا در کلام امیرالمؤمنین

<div class="head1"> ورع و تقوا در کلام امیرالمؤمنین(ع) </div>

== معنی تقوا ==
اَلتَقوی اِجتنابٌ پرهیزکاری و [[تقوا]] خودداری کردن از [[گناه]] و آلودگی است.<br/>
ـ اَلتّقوی اَن یَتَّقِی المَرْءُ کُلَّما یُوثِمُه تقوی یعنی پرهیز از تمام کارهایی که فرد را گناهکار و آلوده می‌سازد.<br/>

== متقی کیست ==
ـ اَلمتّقی مَن اِتَّقَی الذُّنُوبَ؛ با [[تقوا]] کسی است که از گناهان خودداری کند.<br/>

== رابطه تقوی و ورع ==
ـ الوَرَعُ اساسُ التّقوی؛ پرهیز از گناهان و لغزش‌ها پایه و اساس تقواست.(ورع پایه تقواست)<br/>
ـ کَثرَةُ التُّقی عُنوانُ وُفُورِ الوَرعِ؛ بسیاری تقوا، نشانِ بسیاریِ پرهیزگاری است.<br/>

== اهمیت تقوی ==
ـ اِنَّکم اِلی اَزوادِ التّقوی أحْوَجُ منکم الی اَزوادِ الدُنیا؛ شما به توشه [[تقوا]] بیش از توشه دنیا نیاز دارید.<br/>
ـ عَلَیکَ بِالتُّقی فَاِنَّهُ خُلْقُ الانبیاء؛ رعایت [[تقوا]] را بر خود لازم شمار؛ چرا که رعایت [[تقوا]] از اخلاق انبیاست.<br/>
ـ ثَوبُ التُّقی اَشرَفُ المَلابِس؛ لباس تقوی بهترین لباس هاست.<br/>
ـ اَلتَّقوی ثَمَرةُ الدینِ و اَمارَةُ الیقین تقوی و پرهیزگاری ثمره و میوه دینداری و نشانه یقین است.<br/>

== آثار تقوی ==
ـ اَلتَّقوی تُعِزُّ؛ پایبندی به [[تقوا]] انسان را عزیز می‌کند.<br/>
ـ اَلتَّقوی ظاهِرُه شَرَفُ الدّنیا و باطِنُه شَرَفُ الاخرة؛ ظاهر [[تقوا]] ارجمندی در دنیا و باطن و حقیقت آن والامقامی و ارجمندی در آخرت است.<br/>
ـ بِالتَّقوی تَزکوا الاعمال؛ با [[تقوا]] و پارسایی رفتارها پاکیزه می‌شود.<br/>
ـ اِنَّ التَّقوَی اللّهِ عِمادُ الدّین و عِمادُ الیَقینِ وَ انّها لَمِفتاحُ صَلاحٍ و مِصباحُ نَجاحٍ؛ تقوای الهی پایه دین و یقین و کلید درستی و شایستگی و چراغ پیروزی و کامیابی است.<br/>
ـ مَعَ الوَرعِ یُثمِرُ العَمَل؛ با پرهیزگاری کارها به بار می‌نشیند.<br/>
ـ مَن تَوَرّع حَسُنت عِبادَتُه؛ هر که [[تقوا]] پیشه کند عبادتش نیکو می‌شود.<br/>

== اوصاف پرهیزگاران ==
هرصنف گروهی از ویژگی‌ها واوصاف ویژه‌ای برخوردارند که حضرت علی(ع) درسخنانشان آنهارابرشمرده‌اند:<br/>
ـ لِلمتّقی ثَلاثُ عَلاماتٍ: اِخلاصُ العَمَلِ و قَصرُ الاملِ و اغتنامُ المَهلِ؛ انسان متّقی سه علامت دارد: در کارش اخلاص دارد، آرزوهایش کوتاه است و غنیمت شمار فرصت هاست.<br/>
ـ اَلمُتَّقُونَ اَنفُسَهُم عَفیفَةٌ و حاجاتُهم خَفیفةٌ و خَیراتُهُم مَأمُولَةٌ و شُرُورُهم مَأمُونَةٌ؛ انسان‌های باتقوا، عفیف اند، احتیاجات شان بسیار کم است و مردم به خیر و نیکی شان امیدوار و از شرّ و بدی شان در امان اند. (به همه نیکی می‌کنند و آزارشان به هیچ کس نمی‌رسد.<br/>
ـ اَلمُتَّقُونَ اَنفُسُهم قانِعةٌ و شَهَواتُهُم مَیتَهٌ و وُجوهُهُم مُستَبشرةٌ و قُلُوبُهم مَخزونة؛ نفوس انسان‌های باتقوا قانع، خواسته هایشان کم، چهره هایشان خندان و بشاش و قلب هایشان غمگین است.<br/>
ـ المتّقون اعمالُهُم زاکیةٌ و اَعْیُنُهم باکیةٌ و قُلوبُهُم وَجِلَةٌ؛ انسان‌های باتقوا کارهایشان پاکیزه، چشم هایشان گریان و دل هایشان ترسان است.<br/>
حضرت علی(ع) در خطبه همام، بعضی از اوصاف پرهیزگاران را چنین می‌شمارند:<br/>
پرهیزگاران گفتارشان از روی راستی، شیوه پوشاکشان بر پایه میانه روی و رفتارشان بر اساس فروتنی است. از آنچه خداوند برایشان جایز ندانسته است، چشم پوشیده‌اند. به علم و دانشی که برایشان سود دارد، گوش فرا می‌دهند. در سختی و گرفتاری چنان رفتار می‌کنند که دیگران در حال آسایش و خوشی می‌کنند. اگر اجل و مدت معینی از عمر که خداوند برایشان فرموده است نبود، از شوق ثواب و ترس عذاب، حتی به اندازه یک چشم برهم زدن روحشان در بدنشان آرام نمی‌گرفت. خداوند در نظرشان بزرگ و غیر خدا هرچه که هست، در نگاهشان کوچک است. و...<br/>
ـ حضرت علی(ع) در عهدنامه‌ای که به محمّد بن ابی بکر می‌نویسند، در بیان اوصاف پرهیزگاران می‌فرمایند:... اِنَّ المُتَقینَ ذَهَبُوا بِعاجِلِ الدُّنیا وَ اجلِ الاخِرة؛ انسان‌های باتقوا، هم از دنیای زودگذر و هم از آخرتِ دیرپا بهره مند شدند. با اهل دنیا در دنیایشان شریک شدند، در حالی که اهل دنیا در آخرت آنها شرکت نکردند. در دنیا پرهیزگاران نیکوترین جاها را برگزیدند و از بهترین خوراک‌ها خوردند (یعنی از حلال‌ترین آنها بهره بردند) همان لذتی را که متنعّمان از دنیا بردند نصیب پرهیزگاران هم شد آنان با زاد و توشه زیاد و تجارتی پرسود به سفر آخرت شتافتند. به لذت زهد، در همین دنیا نائل شدند و یقین پیدا کردند که در آخرت همسایه خدایند؛ هرچه بخواهند برآورده می‌شود و از هیچ لذّتی دریغ نمی‌شود.<br/>

== آفات تقوی ==
در بعضی از کلمات نورانی علی(ع) به آفات تقوای اشاره شده است که از جمله آنهاست:<br/>
ـ لایُفسِدُ التّقوی الاّ غَلَبَةُ الشَهوةِ؛ چیزی جز غلبه شهوت تقوی را تباه نمی‌کند.<br/>
ـ آفةُ الوَرَعِ قِلَّةُ القِناعَة؛ آفت پرهیزگاری کمیِ قناعت است.<br/>
ـ مِن لَوازم الوَرَعِ التَنَزُّهُ عَن الاثام؛ از لوازم پرهیزگاری پاکی از گناهان است.<br/>
ـ یُفسِدُ الطَمَعُ الوَرَعَ و الفجورُ التَّقوی؛ طمع ورزی پارسایی و (دوری از اجتناب) و زشت کاری [[تقوا]] را تباه می‌کند.<br/>
ـ لاوَرَعَ مع غَیّ؛ تقوی با گمراهی و خیانت جمع نمی‌شود.<br/>
ـ الوَرعُ یَحجُزُ عن ارتکاب المَحارِم؛ پرهیزگاری از درافتادن به حرام جلوگیری می‌کند.<br/>
ـ مِلاکُ الوَرَعِ الکَفُّ عَن المَحارِم؛ معیار و ملاک پرهیزگاری خودداری کردن از حرام هاست.<br/>
ویژگی‌های [[تقوا]] ـ ولاعِزَّ اَعَزَّ من التقوی؛ هیچ عزّتی چون پارسایی نیست.<br/>
ـ التُّقی رئیسُ الاخلاق؛ پرهیزگاری رئیس اخلاق است.<br/>
ـ ولا کَرَمَ کالتَّقوی؛ هیچ بزرگواری مانند تقوی نیست.<br/>
ـ لایَقِلُّ عَمَلٌ مَعَ التَّقوی؛ عملی که توأم با تقوی باشد کم نیست. (هرچند به ظاهر کار کوچکی به نظر آید)<br/>
ـ ولو اَنَّ السَّمواتِ والاَرَضینَ کانتا علی عبدٍ رَتْقا ثُمَّ اتَّقَی اللّه لَجَعَلَ اللّه لَهُ مِنها مَخْرَجا؛ اگر در آسمان‌ها و زمین‌ها به روی بنده‌ای بسته شده باشد، امّا او از خدا بترسد و [[تقوا]] پیشه سازد، خداوند راه برون شوی در برابرش خواهد گشود.<br/>
ـ فَمَن اَشْعَرَ التقوی قَلْبَهُ بَرَّز مَهَلُهُ و فازَ عَمَلُهُ؛ کسی که جامه [[تقوا]] را بر قلب خود بپوشاند، کارهای نیکش آشکار، و عمل اش سبب پیروزی او می‌شود.<br/>
ـ اِعْلَمُوا عِبادللّهِ اِنَّ التَّقوی دارُ حِصنٍ عزیزٍ... اَلا و بِاتّقوی تَقْطَعُ حُمَةُ الخَطایا...؛ ای بندگان خدا، بدانید که [[تقوا]] دژ محکمی است [که شما را از حوادث و خطرها حفظ می‌کند] آگاه باشید که با تقوی می‌توان آثار بد گناهان را برطرف ساخت.<br/>
ـ اَلا و اِنَّ التقوی مَطایا ذُلُلٌ، حُمِلَ عَلَیها أَهْلُها؛ آگاه باشید که پرهیزگاری همانند مرکب راهوار و آرامی است که صاحبش بر آن سوار می‌شود [و با آن تا بهشت پیش می‌رود].<br/>
ـ اِتَّقِ اللّهَ بعضَ التُّقی و اِن قَلَّ؛ پرهیزگاری را، هرچند کم، پیشه خود کن.<br/>
ـ التَّقوی لاعِوَضَ عَنهُ ولا خلفَ فیهِ؛ تقوی جایگزینی ندارد.<br/>
ـ بالتّقوی قُرِنَتِ العِصمة؛ با پرهیزگاری و رعایت تقوی می‌توان به عصمت و پاکدامین دست یافت.<br/>
ـ لاشَرَفَ اَعلی مِن التَّقوی؛ هیچ بزرگواری بالاتر از [[تقوا]] نیست.<br/>
ـ التَّقوی حِصنُ المؤمن؛ تقوی دژ و پناهگاه مؤمن است.<br/>

== تقوای الهی توشه و پناهگاه انسان است ==
حضرت علی(ع) تقوای الهی را اینگونه توصیف می‌فرمایند. ای بندگان، شما را به رعایت تقوای الهی توصیه می‌کنم؛ چرا که [[تقوا]] هم زاد و توشه و هم پناهگاه است؛ توشه‌ای است که انسان را به سر منزل مقصود می‌رساند و پناهگاهی است که او را از تمام خطرها نجات می‌بخشد. از این رو دعوت کنندگان به [[تقوا]] و پاسداران آن همواره بهترین دعوت کنندگان و پاسداران بوده‌اند. ای بندگان خدا، تقوای الهی دوستان خدا را از ارتکاب محرمات باز می‌دارد و ترسی در دل هایشان ایجاد می‌کند که به واسطه آن شب‌ها را به عبادت و روزها را به [[روزه]] داری می‌گذرانند و مرگ را نزدیک می‌بینند و به انجام دادن کارهای نیک می‌شتابند.<br/>

== تقوای صحیح و علایم آن ==
هرچند اغلب مردم دم از [[تقوا]] زده، خود را پایبند آن می‌دانند اما تقوای صحیح را نمی‌شناسند. علی(ع) در یکی از خطبه‌های خود، علاوه بر تشویق به رعایت تقوا، سفارش‌هایی می‌فرمایند که هر یک از نشانه‌های [[تقوا]] محسوب می‌شوند. ایشان می‌فرمایند: [[تقوا]] پیشه کنید تقوای کسی که چون تکلیفی بدو شود، احساس مسئولیت کند؛ وقتی [[گناه]] کرد بدان اعتراف کند؛ وقتی احساس مسئولیت کرد عمل کند؛ چون بیمناک شود، به اطاعت از حقّ مبادرت کند؛ وقتی به مرگ یقین پیدا کرد نیکی کند؛ از تجربه‌های دیگران عبرت بگیرد؛ چون از کار بر حذرش داشتند از آن خودداری کند؛ اگر از کار بد منعش کردند باز ایستد؛ دعوت خدا را بپذیرد و از گناهان خود توبه کند و...<br/>

== این گونه تقوا و پرهیزگاری پیشه کنید ==
حضرت امیر(ع) می‌فرمایند: ای بندگان خدا، تقوای الهی را این گونه رعایت کنید. مانند کسی باشید که تفکر در نعمت‌های خدا و نظام هستی قلب اش را به خود مشغول ساخته و ترس از عذاب الهی و گناهان بدنش را خسته کرده و شب زنده داری و [[عبادت خدا]] خواب را از چشمانش ربوده باشد. همچون کسی باشید که امید به رحمت خدا او را به [[روزه]] داری و تشنگی در روزهای گرم وا داشته و زهد و پرهیزگاری خواهش‌های نفس او را از بین برده باشد و زبانش همواره مشغول [[ذکر خدا]] باشد. [مانند کسی که] برای در امان ماندن از خطرهای قیامت، در دنیا به تکالیف خود عمل کرده و از غیر راه حق چشم پوشیده باشد و تنها صراط مستقیم که مورد رضای حق است قدم بردارد.<br/>

== دست آوردها و ثمرات تقوای حقیقی ==
هرکاری، چه خوب و چه بد، آثار و نتایجی در پی دارد. حضرت علی(ع) در موارد زیادی دربارهٔ آثار پارسایی سخن گفته‌اند. از جمله فرموده‌اند: ای بندگان خدا، شما را به رعایت تقوای الهی سفارش می‌کنم؛ چرا که زمام و قوام زندگی سعادتمندانه با [[تقوا]] به دست می‌آید. بنابراین به بنیان [[تقوا]] چنگ بزنید تا شما را به سر منزل آسایش و آرامش و منزلگاه‌های وسیع و قلعه‌های استوار و خانه‌های عزّت و سربلندی برساند. یعنی [[تقوا]] عامل اصلی نیل به تمام نعمت‌های بهشتی و راه دست یابی به سعادت اخروی است.<br/>
ای بندگان خدا، شما را به رعایت [[تقوا]] و پارسایی توصیه می‌کنم؛ زیرا [[تقوا]] تکلیفی است که از سوی خداوند بر گردن شما نهاده شده است در عین حال، رعایت آن موجب استحقاق پاداش خداوند می‌شود... [[تقوا]] در این دنیا سپر بلا و در آخرت موجب رسیدن به بهشت است. راهِ [[تقوا]] روشن و واضح و پوینده این راه سربلند و پیروز است و خداوند حافظ و پاسبان آن است... همه امّت‌ها در فردای قیامت نیازمند تقوایند... گوش جان به شنیدن ندای [[تقوا]] باز کنید و برای به دست آوردن آن با تمام وجود بکوشید. همواره همدم [[تقوا]] باشید. قلب هایتان را از آن آکنده، و گناهانتان را بدان پاک کنید.<br/>
امیرالمؤمنین(ع) در ضمن خطبه‌ای پس از حمد خدا و درود فرستادن بر پیامبراکرم(ص) مردم را با این تعبیرات به رعایت [[تقوا]] ترغیب می‌کنند. به تقوای الهی که دارای رشته‌های محکم و استوار است چنگ بزنید. [[تقوا]] دستگیره‌ای است محکم و قلّه و پناهگاه امنی است که از همه ناملایمات شما را در امان نگه می‌دارد. حضرت در ادامه یکی از راه‌های پایبندی به [[تقوا]] را آمادگی برای مرگ می‌داند و می‌فرماید: خود را برای مرگ و پیشامدهای آن پیش از فرارسیدن وقتش آماده کنید.<br/>
حضرت علی(ع) در ضمن خطبه‌ای پس از سفارش به [[تقوا]] می‌فرمایند: به درستی که [[تقوا]] و خداترسی داروی بیماری دل‌ها، مایه بینایی دلهای کور، شفای دردهای جسمانی بدن، مرهم زخم جان‌ها، پاک کننده آلودگیهای روح، درمان نابینایی چشم‌ها، موجب امنیّت در برابر ناآرامی‌ها و اضطراب‌ها و روشنایی تیرگی‌های شماست... کسی که دست به دامن [[تقوا]] زند، شدائد و سختی‌ها از او دور می‌شود. [[تقوا]] تلخی‌ها را شیرین، انبوه ناراحتی‌ها را نابود و مشکلات پیچیده را آسان می‌کند و برای انسان عزت و سربلندی می‌آورد. رحمت خداوند و نعمت الهی را سرازیر می‌کند و برکات کم شده را به فراوانی به سوی انسان می‌آورد.<br/>

== تقوا بهترین توشه آخرت ==
هنگامی که حضرت علی(ع) از جنگ صفین بر می‌گشتند، به قبرستانی در پشت دروازه کوفه رسیدند. چون کاملاً به قبرها نزدیک شدند رو به آنها کرده فرمودند: ای ساکنان خانه‌های وحشت و مکان‌های خالی و قبرهای تاریک و ای خاک نشینان، ای غریبان، ای تنهایان، ای وحشت زدگان، شما در این راه بر ما پیشی گرفتید و ما نیز به زودی به شما می‌پیوندیم. اگر از اخبار دنیا بپرسید به شما می‌گوییم: در خانه هایتان دیگران ساکن شدند، همسرانتان به [[ازدواج]] دیگران درآمدند و اموالتان تقسیم شد حال شما بگویید در آنجا چه خبرهاست. سپس حضرت رو به اصحاب کردند و فرمودند: اگر به آنها اجازه سخن گفتن بدهند می‌گویند: انّ خیرالزّاد التّقوی؛ بهترین زاد و توشه در سفر آخرت [[تقوا]] و پارسایی است.<br/>

== این گونه تقوا بورزید ==
حضرت امیر(ع) می‌فرمایند: مانند کسی [[تقوا]] پیشه کنید که دامن همّت برای اطاعات خدا به کمر زده است و سخت تلاش می‌کند و در فاصله مرگ و زندگی چالاکانه راه می‌پوید و از ترس عذاب آخرت به درگاه خداوند [[استغفار]] می‌کند و در رفتن به عالم آخرت و عاقبت کارها به اندیشه می‌پردازد.<br/>

<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [http://www.hawzah.net/fa/Magazine/View/3282/5137/46656/%D9%88%D8%B1%D8%B9-%D9%88-%D8%AA%D9%82%D9%88%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86%DB%8C%D9%86(%D8%B9) پایگاه اطلاع رسانی حوزه] - تاریخ برداشت: 95/03/24 </span></div>

<div class="hold">
<div class="return">بازگشت به [[تقوا]] </div>
</div>