نمایش مبدأ برای فرهنگ مصادیق:منشور حقوق بیمار

<div class="head1"> منشور حقوق بیمار</div>

== مقدمه ==
با سلام و احترام<br/>
باتوجه به اینکه سلامت جسمی، روانی، معنوی و اجتماعی از مهمترین ابعاد وجودی هر فرد بوده و تأمین آن بر اساس اصل ۲۹ قانون اساسی از مهمترین تعهدات حاکمیت در جمهوری اسلامی ایران است و بر این اساس وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی خود را در قبال ارائه مطلوب خدمات سلامت برای آحاد جامعه مسئول می‌داند. <br/>
نظام سلامت کارآمد نیازمند مشارکت فعالانه و تعامل مناسب میان گیرندگان و ارائه کنندگان خدمات سلامت است. مراکز ارائهٔ خدمات سلامت، باید نهادی برای درک و احترام به حقوق و مسئولیت‌های گیرنده خدمت، خانوادهٔ آنان، پزشکان و سایر مراقبت کنندگان باشد. <br/>
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی امیدوار است در سایه تعهد ارائه دهندگان و گیرندگان خدمات سلامت نسبت به وظایف خود و احترام به حقوق دیگری، سلامت جامعه در بالاترین سطح ممکن تأمین گردد. <br/>
براین اساس منشور حقوق بیمار با هدف تبیین حقوق گیرندگان خدمات سلامت و ارتقای رعایت موازین اخلاقی در یکی از مهمترین عرصه‌های خدمات سلامت که همان عرصه درمان می‌باشد با مشارکت صاحب نظران و ذینفعان طی سه سال تدوین و پس از تصویب در شورای سیاست گذاری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به شرح پیوست ابلاغ می‌گردد (پیوست). در جهت اجرای جامع و مؤثر این منشور انجام موارد ذیل ضروری به نظر می‌رسد. <br/>
الف) در راستای عملیاتی شدن هر چه سریع تر مفاد منشور، دانشگاه‌های علوم پزشکی و کلیه مراجع ذیربط، نظرات خود را در خصوص موانع و راهکارهای اجرایی شدن هر حق حداکثر تا پایان آذر ماه تنظیم و به دبیرخانه شورای سیاست گذاری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ارسال نمایند. <br/>
ب) شورای سیاست گذاری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی پس از جمع بندی نظرات به دست آمده با تشکیل کارگروه مشورتی مناسب دستور العمل اجرایی منشور حقوق بیمار را تا پایان سال جاری تنظیم نماید. <br/>
ج) معاونت سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تا پایان سال جاری بر اساس منشور مصوب شاخص‌های ارزیابی وضعیت حقوق بیمار را در مراکز ارائه کننده خدمات سلامت طراحی و از سال آینده آن را در ارزشیابی مراکز، عملیاتی نماید. <br/>
د) معاونت آموزشی با همکاری معاونت سلامت، برنامه آموزشی حقوق بیمار را در کوریکولوم‌های آموزشی رشته‌های مختلف علوم پزشکی به فراخور نیاز گنجانده و کارگاه‌ها و سمینارهای آموزشی مناسب را در این خصوص طراحی و یا حمایت نمایند<br/>
ه) معاونت تحقیقات و فن آوری ضمن همکاری در انجام مواد ب و ج، از انتشارات و پژوهش‌های میدانی و بنیادی صورت گرفته در حوزه حقوق بیمار حمایت نماید. همچنین در جهت فرهنگ سازی مناسب موضوع در سال ۸۹ سمینار کشوری حقوق بیمار را مبتنی بر تجربیات به دست آمده برگزار نماید. 
امید است به یاری خداوند متعال و در ظل توجهات امام علی ابن موسی الرضا علیه السلام در کوتاه‌ترین زمان ممکن شاهد تحقق حقوق آحاد جامعه در عرصه خدمات سلامت باشیم. <br/>
دکتر مرضیه وحید دستجردی<br/>
وزیـر<br/>

== منشورحقوق بیمار در ایران ==
== بینش و ارزش ==
یکایک افراد جامعه متعهد به حفظ و احترام به کرامت انسان‌ها می‌باشند. این امر در شرایط بیماری از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. بر اساس قانون اساسی توجه به کرامت والای انسانی از اصول پایه نظام جمهوری اسلامی بوده ، دولت موظف است خدمات بهداشتی  - درمانی را برای یکایک افراد کشور تأمین کند. بر این اساس ارائه خدمات سلامت باید عادلانه و مبتنی بر احترام به حقوق و رعایت کرامت انسانی بیماران صورت پذیرد. <br/>
این منشور با توجه به ارزشهای والای انسانی و مبتنی بر فرهنگ اسلامی و ایرانی و بر پایه برابری کرامت ذاتی تمامی گیرندگان خدمات سلامت و با هدف حفظ ، ارتقا و تحکیم رابطه انسانی میان ارائه کنندگان و گیرندگان خدمات سلامت تنظیم شده است. <br/>

== حقوق بیمار ==
=== دریافت خدمات مطلوب سلامت ===
- ارائه خدمات سلامت باید: 
۱-۱) شایسته شان و منزلت انسان و با احترام به ارزش‌ها، اعتقادات فرهنگی و مذهبی باشد ؛<br/>
۲-۱) بر پایهٔ صداقت، انصاف،ادب و همراه با مهربانی باشد ؛<br/>
۳-۱) فارغ از هرگونه تبعیض از جمله قومی، فرهنگی، مذهبی، نوع بیماری و جنسیتی باشد ؛ <br/>
۴-۱) بر اساس دانش روز باشد ؛<br/>
۵-۱) مبتنی بر برتری منافع بیمار باشد ؛<br/>
۶-۱) در مورد توزیع منابع سلامت مبتنی بر عدالت و اولویت‌های درمانی بیماران  باشد ؛<br/>
۷-۱) مبتنی بر هماهنگی ارکان مراقبت اعم از پیشگیری، تشخیص، درمان و توانبخشی باشد ؛<br/>
۸-۱) به همراه تامین کلیه امکانات رفاهی پایه و ضروری و به دور از تحمیل درد و رنج و محدودیت‌های غیرضروری باشد ؛<br/>
۹-۱) توجه ویژه‌ای به حقوق گروه‌های آسیب پذیر جامعه از جمله کودکان،زنان باردار، سالمندان، بیماران روانی، زندانیان، معلولان ذهنی و جسمی و افراد بدون سرپرست داشته باشد ؛<br/>
۱۰-۱) در سریع‌ترین زمان ممکن و با احترام به وقت بیمار باشد ؛ <br/>
۱۱-۱) با در نظر گرفتن متغیرهایی چون زبان، سن و جنس گیرندگان خدمت باشد ؛<br/>
۱۲-۱) در مراقبت‌های ضروری و فوری (اورژانس)، بدون توجه به تأمین هزینهٔ آن صورت گیرد. در موارد غیرفوری(الکتیو) بر اساس ضوابط تعریف شده باشد ؛<br/>
۱۳-۱) در مراقبت‌های ضروری و فوری (اورژانس)، در صورتی که ارائه خدمات مناسب ممکن نباشد، لازم است پس از ارائهٔ خدمات ضروری و توضیحات لازم، زمینه انتقال بیمار به واحد مجهز فراهم گردد؛ <br/>
۱۴-۱) در مراحل پایانی حیات که وضعیت بیماری غیر قابل برگشت و مرگ بیمار قریب الوقوع می‌باشد با هدف حفظ آسایش وی ارائه گردد. منظور از آسایش کاهش درد و رنج بیمار، توجه به نیازهای روانی، اجتماعی، معنوی و عاطفی وی و خانواده اش در زمان احتضار می‌باشد. بیماردر حال احتضار حق دارد در آخرین لحظات زندگی خویش با فردی که می‌خواهد همراه گردد. <br/>
=== اطلاع رسانی مطلوب و کافی به بیمار ===
۱-۲) محتوای اطلاعات باید شامل موارد ذیل باشد: <br/>
۱-۲-۲) مفاد منشور حقوق بیمار در زمان پذیرش ؛<br/>
۲-۱-۲) ضوابط و هزینه‌های قابل پیش بینی بیمارستان اعم از خدمات درمانی و غیر درمانی و ضوابط بیمه و معرفی سیستم‌های حمایتی در زمان پذیرش ؛
۳-۱-۲) نام، مسؤولیت و رتبهٔ حرفه‌ای اعضای گروه پزشکی مسئول ارائه مراقبت از جمله پزشک، پرستار و دانشجو و ارتباط حرفه‌ای آن‌ها با یکدیگر؛<br/>
۴-۱-۲) روش‌های تشخیصی و درمانی و نقاط ضعف و قوت هر روش و عوارض احتمالی آن ، تشخیص بیماری، پیش آگهی و عوارض آن و نیز کلیهٔ اطلاعات تأثیر گذار در روند تصمیم گیری بیمار ؛<br/>
۵-۱-۲) نحوهٔ دسترسی به پزشک معالج و اعضای اصلی گروه پزشکی در طول درمان ؛<br/>
۶-۱-۲) کلیهٔ اقداماتی که ماهیت پژوهشی دارند. <br/>
۷-۱-۲) ارائه آموزش‌های ضروری برای استمرار درمان ؛<br/>
۲-۲) نحوهٔ ارائه اطلاعات باید به صورت ذیل باشد : <br/>
۱-۲-۲) اطلاعات باید در زمان مناسب و متناسب با شرایط بیمار از جمله اضطراب و درد و ویژگی‌های فردی وی از جمله زبان، تحصیلات و توان درک در اختیار وی قرار گیرد، مگر این که: <br/>
- تأخیر در شروع درمان به واسطهٔ ارائهٔ اطلاعات فوق سبب آسیب به بیمار گردد؛ (در این صورت انتقال اطلاعات پس از اقدام ضروری، در اولین زمان مناسب باید انجام شود.) <br/>
- بیمار علی رغم اطلاع از حق دریافت اطلاعات، از این امر امتناع نماید که در این صورت باید خواست بیمار محترم شمرده شود، مگر این که عدم اطلاع بیمار، وی یا سایرین را در معرض خطر جدی قرار دهد ؛<br/>
۲-۲-۲) بیمار می‌تواند به کلیهٔ اطلاعات ثبت شده در پروندهٔ بالینی خود دسترسی داشته باشد و تصویر آن  را دریافت نموده و تصحیح اشتباهات مندرج در آن را درخواست نماید. <br/>
=== حق انتخاب و تصمیم گیری آزادانه بیمار در دریافت خدمات سلامت ===
۱-۳) محدوده انتخاب و تصمیم گیری دربارهٔ موارد ذیل می‌باشد: <br/>
۱-۱-۳) انتخاب پزشک معالج و مرکز ارائه کنندهٔ خدمات سلامت در چارچوب ضوابط ؛ <br/>
۲-۱-۳) انتخاب و نظر خواهی از پزشک دوم به عنوان مشاور ؛<br/>
۳-۱-۳)شرکت یا عدم شرکت درهر گونه پژوهش، با اطمینان از اینکه تصمیم گیری وی تأثیری در تداوم و نحوه دریافت خدمات سلامت نخواهد داشت ؛ <br/>
۴-۱-۳) قبول یا رد درمان‌های پیشنهادی پس از آگاهی از عوارض احتمالی ناشی از پذیرش یا رد آن مگر در موارد خودکشی یا مواردی که امتناع از درمان شخص دیگری را در معرض خطر جدی قرار می‌دهد؛<br/>
۵-۱-۳) اعلام نظر قبلی بیمار در مورد اقدامات درمانی آتی در زمانی که بیمار واجد ظرفیت تصمیم گیری می‌باشد ثبت و به عنوان راهنمای اقدامات پزشکی در زمان فقدان ظرفیت تصمیم گیری وی با رعایت موازین قانونی مد نظر ارائه کنندگان خدمات سلامت و تصمیم گیرنده جایگزین بیمار قرار گیرد. <br/>
۲-۳) شرایط انتخاب و تصمیم گیری شامل موارد ذیل می‌باشد: <br/>
۱-۲-۳) انتخاب و تصمیم گیری بیمار باید آزادانه و آگاهانه ، مبتنی بر دریافت اطلاعات کافی و جامع (مذکور در بند دوم) باشد ؛<br/>
۲-۲-۳) پس از ارائه اطلاعات، زمان لازم و کافی به بیمار جهت تصمیم گیری و انتخاب داده شود. <br/>
=== رعایت اصل رازداری در خصوص امراض، بیمار ===
۱-۴) رعایت اصل رازداری راجع به کلیهٔ اطلاعات مربوط به بیمار الزامی است مگر در مواردی که قانون آن را استثنا کرده باشد ؛<br/>
۲-۴) در کلیهٔ مراحل مراقبت اعم از تشخیصی و درمانی باید به حریم خصوصی بیمار احترام گذاشته شود. ضروری است بدین منظورکلیهٔ امکانات لازم جهت تضمین حریم خصوصی بیمار فراهم گردد؛<br/>
۳-۴) فقط بیمار و گروه درمانی و افراد مجاز از طرف بیمار و افرادی که به حکم قانون مجاز تلقی می‌شوند می‌توانند به اطلاعات دسترسی داشته باشند؛<br/>
۴-۴) بیمار حق دارد در مراحل تشخیصی از جمله معاینات، فرد معتمد خود را همراه داشته باشد. همراهی یکی از والدین کودک در تمام مراحل درمان حق کودک می‌باشد مگر اینکه این امر بر خلاف ضرورت‌های پزشکی باشد. <br/>
=== رعایت حق شکایت برای بیمار و نظام کارآمد در رسیدگی به شکایات ===
۱-۵) هر بیمار حق دارد در صورت ادعای نقض حقوق خود که موضوع این منشور است، بدون اختلال در کیفیت دریافت خدمات سلامت به مقامات ذی صلاح شکایت نماید ؛<br/>
۲-۵) بیماران حق دارند از نحوه رسیدگی و نتایج شکایت خود آگاه شوند ؛<br/>
۳-۵) خسارت ناشی از خطای ارائه کنندگان خدمات سلامت باید پس از رسیدگی و اثبات مطابق مقررات در کوتاه‌ترین زمان ممکن جبران شود. 
در اجرای مفاد این منشور در صورتی که بیمار به هر دلیلی فاقد ظرفیت تصمیم گیری باشد، اعمال کلیهٔ حقوق بیمار- مذکور در این منشور- بر عهدهٔ تصمیم گیرندهٔ قانونی جایگزین خواهد بود. البته چنان چه تصمیم گیرندهٔ جایگزین بر خلاف نظر پزشک، مانع درمان بیمار شود، پزشک می‌تواند از طریق مراجع ذیربط درخواست تجدید نظر در تصمیم گیری را بنماید. <br/>
چنان چه بیماری که فاقد ظرفیت کافی برای تصمیم گیری است، اما می‌تواند در بخشی از روند درمان معقولانه تصمیم بگیرد، باید تصمیم او محترم شمرده شود.<br/>


<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [http://mehr.tums.ac.ir/ShowLaw.aspx?LawID=46 سایت حقوق و اخلاق پزشکی] -تاریخ برداشت:  1395/02/29 </span></div>

<div class="hold">
<div class="return">بازگشت به [[درمان بیمار توسط پزشک]] </div>
</div>