نمایش مبدأ برای فرهنگ مصادیق:فرآیند کنترل و تشویق

<div class="head1"> فرآیند کنترل و تشویق </div>

== مقدمه ==
زمانی که با شیوه هایی سر و کار داریم که به منظور تاثیرگذاری بر رفتار افراد مورد استفاده قرار می گیرند، به مواردی چون کنترل ، تنبیه و تشویق برخورد می کنیم. بطور کلی عوامل بسیار زیادی وجود دارند که رفتار فرد را تحت تاثیر قرار می دهند، اما در برخی شیوه ها ایجاد تاثیر و تغییر بطور عمده بکار می رود و در واقع هدف شیوه هایی است که بکار برده می شود. به عبارتی به منظور تغییر رفتار افراد یا هدایت رفتار آنها در مسیر مورد نظر از روشهایی استفاده می شود که شناخته شده ترین آنها فرآیند کنترل و تشویق است. همه با اصطلاح تشویق و پاداش آشنایی دارند و معمولا این دو ارتباط و پیوستگی نزدیکی با یکدیگر دارند، بطوری که یکی بدون دیگری معنایی نخواهد داشت.<br/>
در کل تشویق فرآیند پاداش دهی است به رفتار فرد ، یعنی برانگیختن شوق و علاقه مجدد او به انجام همان رفتار. این پاداش طیف وسیعی می تواند داشته باشد بطوری که از یک نگاه تحسین آمیز تا یک تشویق مالی بزرگ یا اهداء رتبه یا مقامی را شامل شود. در هر حال این فرآیند در زندگی انسان گستردگی دارد و عموم افراد آن را بکار می برند، شاید بدون آن که با جنبه های مختلف آن یا کارکرد آن یا شیوه های صحیح اجرای آن آشنایی داشته باشند.<br/>

== کارکرد کنترل و تشویق ==
فرآیند تشویق سیستم انگیزشی فرد را تحریک می کند و احساس خوشایندی در او بوجود می آید. بر مبنای نظریات یادگیری مربوط به شرطی سازی ، اگر این احساس خوشایند با رفتار انجام گرفته پیوند بخورد، در موقعیتهای بعدی فرد را وادار به انجام رفتار مورد نظر خواهد کرد. لذت جویی و کسب لذت از ویژگیهای اساسی انسان است و فرد تمایل به کسب لذت دارد. حتی مراکزی از مغز شناخته شده اند که با این تمایل فرد مرتبط هستند. این مراکز به مراکز لذت معروف هستند که در موقعیتهای خوشایند و لذت بخش فعال می شوند.<br/>
بر این اساس فرد به دنبال راه هایی است که احساسات خوشایند او را تقویت کنند. رفتارهایی که منجر به این احساسات می شوند تقویت و تکرار می گردند. چنین فرآیندی در نظریه ثراندایک به قانون اثر معروف است، وی معتقد است اگر نتیجه یک رفتار ، تجربه خوشایندی باشد، آن رفتار یاد گرفته خواهد شد و در غیر اینصورت اگر تجربه ناخوشایندی به دنبال داشته باشد آن رفتار مجددا تکرار نخواهد شد. این قانون در شیوه های کنترل و تشویق مورد استفاده فراوان می یابد.<br/>

== ارتباط کنترل و تشویق ==
اصطلاح کنترل مفهوم گسترده ای دارد. اگر به صورت اختصاصی تر مفهوم آن را مورد نظر قرار دهیم تمام جریاناتی را شامل می شود که هدف رفتار را معین می سازند و تلاش می کنند رفتار را در جهت خاصی کنترل و هدایت کنند. در این معنا تشویق یکی از شیوه های کنترل به شمار می رود و شیوه دیگر آن تنبیه خواهد بود. هر چند برای اعمال کنترل و هدایتگری در رفتار شیوه های متعدد دیگری وجود دارد. اما در یک معنای دیگر و آنچه که بین مردم رواج دارد کنترل فرآیندی است که فرد را از انجام یک رفتار خاص باز می دارد. کنترل کردن در این معنا یعنی جلوگیری کردن و مانع شدن و تا حدودی با مفهوم تنبیه ارتباط پیدا می کند. در این مفهوم تجارب ناخوشایندی که برای فرد به دنبال انجام عمل خاصی پیش می آید، تو را از ادامه عمل باز می دارد. رفتار گرایان معتقدند طی اصول خاصی باید بین این تجربه ناخوشایند و عمل مورد نظر پیوندی ایجاد شده باشد و در غیر اینصورت بازداری از عمل اتفاق نخواهد افتاد.<br/>

== کاربردهای کنترل و تشویق ==
این جریان در تمام سطوح زندگی فرد گستردگی دارد. و در واقع یکی از فرآیندهایی است که از همان بدو تولد و روزهای اول زندگی بکار برده می شود. رفتارهای نوزاد مثل غان و غون کردن او ، لبخند زدن او و حرکات دستها و پاها مورد توجه اطرافیان قرار می گیرد و شوق و ذوق قابل توجهی را در آنها بر می انگیزد. این تجربه خوشایند مبنای تکرار رفتارهای نوزاد خواهد شد و بر این اساس رشد زبان ، رفتارهای حرکتی مثل نشستن ، راه رفتن و ... و رفتارهای اجتماعی را در او شاهد خواهیم بود. به مرور این جریان جنبه ارادی تری به خود می گیرد و اطرافیان و بویژه پدر و مادر تلاش می کنند آگاهانه رفتارهایی را در کودک ایجاد کنند، یا مانع از بروز رفتارهایی خاص در او شوند. به این ترتیب شیوه های تربیتی شکل می گیرد و افراد مختلف به میزان آگاهیها و اطلاعات خود شیوه هایی از کنترل و تشویق را بکار می برند.<br/>
در سالهای مدرسه این فرآیند شکل اختصاصی تری به خود می گیرد و به عنوان عامل محرکی برای یادگیری رفتارهای اختصاصی تر بکار می رود. بطوری که یک ابزار مهم در پیشبرد جریان آموزش در کلاس درس به شمار می رود. رفتارهای اجتماعی فرد به صورت متداومی با پاداشها و تنبیه ها کنترل و شکل داده می شوند. فرد طی این فرآیند یاد می گیرد که برخی رفتارها با هنجارهای اجتماعی ناسازگار هستند و نباید مبادرت به انجام آنها کند. رفتارهای شغلی به صورت اختصاصی تر و برنامه ریزی شده تری با این فرآیند کنترل می شوند. معمولا برنامه ریزیهایی که برای تشویق و تنبیه کارکنان صورت می گیرد، برگرفته از همان اصول اولیه کنترل و تشویق هستند که کسب یک پاداش به دنبال رفتار بروز تکرار آن رفتار را افزایش خواهد داد و برعکس کسب یک تجربه ناخوشایند ، فرد را از ادامه رفتار منع خواهد کرد.<br/>

== شیوه های صحیح کنترل و تشویق ==
نوع تشویق و تنبیه متناسب با رفتار انجام گرفته شده باشد. اعمال تنبیه ها تشویقهای بسیار بزرگ برای یک عمل کوچک و یا برعکس ، چندان مفید فایده نخواهد بود.<br/>
اعمال تشویق و تنبیه (کنترل) باید بلافاصله بعد از انجام رفتار باشد و یا حتی الامکان با فاصله کمی صورت بگیرد. به نظر رفتار گرایان وجود فواصل طولانی بین انجام عمل و ارائه کنترل یا تشویق پیوندی را بین رفتار و نتیجه آن ایجاد نخواهد کرد و در این صورت کنترل انجام گرفته نتیجه ای در بر نخواهد داشت.<br/>
ویژگیهای افراد باید در نظر گرفته شود. یک تجربه که به عنوان نتیجه رفتار فرد ایجاد می شود (خوشایند یا ناخوشایند) ، در بین افراد مختلف معانی مختلفی دارد. یک کلمه آخرین یا نگاه تحسین آمیز شاید برای برخی افراد بسیار تجربه خوشایندی باشد، در حالیکه افراد دیگری تشویق مالی را بیشتر بپسندند.<br/>
علاوه بر این ، گروه های سنی ، شرایط اجتماعی ، نیازهای فرد ، جنسیت فرد و ... نیز بایستی مورد توجه قرار گیرند. <br/>

<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [http://danesh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D9%81%D8%B1%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF+%DA%A9%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%84+%D9%88+%D8%AA%D8%B4%D9%88%DB%8C%D9%82&SSOReturnPage=Check&Rand=0 دانشنامه رشد] - تاریخ برداشت: 94/12/05 </span></div>

<div class="hold">
<div class="return">بازگشت به [[تشویق افراد وظیفه شناس]] </div>
</div>