نمایش مبدأ برای فرهنگ مصادیق:عزت و ذلت احادیث

<div class="head1"> عزت و ذلت احادیث </div>

حدیث (۱) امام حسن عسکری علیه السلام :<br/>
ما تَرَکَ الحَقَّ عَزیزٌ إِلاّ ذَلَّ وَ لا أَخَذَ بِهِ ذَلیلٌ إِلاّ عَزَّ؛
هیچ عزیزی حق را ترک نکرد، مگر این که ذلیل شد و هیچ ذلیلی به حق عمل نکرد مگر این که عزیز شد.<br/>
<ref> تحف العقول ص 489 - بحارالأنوار(ط-بیروت) ج 75 ، ص 374</ref>

حدیث (۲) امام صادق علیه السلام :<br/>
إِنَّ اللَّهَ فَوَّضَ إِلَی الْمُؤْمِنِ أُمُورَهُ کُلَّهَا وَ لَمْ یُفَوِّضْ إِلَیْهِ أَنْ یَکُونَ ذَلِیلًا أَ مَا تَسْمَعُ اللَّهَ تَعَالَی یَقُولُ- وَ لِلَّهِ الْعِزَّةُ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِلْمُؤْمِنِینَ فَالْمُؤْمِنُ یَکُونُ عَزِیزاً وَ لَا یَکُونُ ذَلِیلًا قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ أَعَزُّ مِنَ الْجَبَلِ لِأَنَّ الْجَبَلَ یُسْتَقَلُّ مِنْهُ بِالْمَعَاوِلِ وَ الْمُؤْمِنَ لَا یُسْتَقَلُّ مِنْ دِینِهِ بِشَیْ‌ءٍ.<br/>
خداوند اختیار همه کارها را به مؤمن داده اما این اختیار را به او نداده است که ذلیل باشد. مگر نشنیده‌ای که خدای تعالی می‌فرماید: «عزت از آن خدا و رسولش و مؤمنین است»؟ پس، مؤمن عزیز است و ذلیل نیست. [در ادامه] فرمودند: مؤمن از کوه محکم تر است، زیرا از کوه با ضربات تیشه کم می‌شود اما با هیچ وسیله‌ای از دین مؤمن نمی‌توان کاست.<br/>
<ref>تهذیب الاحکام (تحقیق خرسان) ج6، ص179، ح367</ref>

حدیث (۳) امام علی علیه السلام :<br/>
أَلا إِنَّهُ مَن یُنصِفِ النّاسَ مِن نَفسِهِ لَم یَزِدهُ اللّه  إِلاّ عِزّا؛
بدانیدکه هر کس با مردم منصفانه رفتار کند، خداوند جز بر عزّت او نیفزاید.<br/>
<ref>کافی(ط-الاسلامیه) ج2، ص144، ح4</ref>

حدیث (۴) امام صادق علیه السلام :<br/>
ما مِن عَبدٍ کَظَمَ غَیظا إِلاّ زادَهُ اللّه  عَزَّ وَ جَلَّ عِزّا فِی الدُّنیا وَ الآخِرَةِ؛
هیچ بنده‌ای خشم خود را فرو نخورد، مگر این که خداوند عزّوجلّ بر عزّت او در دنیا و آخرت افزود.<br/>
<ref>کافی(ط-الاسلامیه) ج2، ص110، ح5</ref>

حدیث (۵) رسول اکرم صلی الله علیه و آله :<br/>
إِنَّ رَبَّکُمْ یَقُولُ کُلَّ یَوْمٍ أَنَا الْعَزِیزُ فَمَنْ أَرَادَ عِزَّ الدَّارَیْنِ فَلْیُطِعِ الْعَزِیز
خدای تعالی هر روز می‌فرماید: من پروردگار عزیز شما هستم، پس هر کس خواهان عزّت دو جهان است باید که از خدای عزیز اطاعت کند.<br/>
<ref>بحار الانوار(ط-بیروت) ج 68 ، ص 120</ref>

حدیث (۶) امام علی علیه السلام :<br/>
ثُمَّ أَنزَلَ عَلَیهِ الکِتابَ... وَ عِزّا لا تُهزَمُ أَنصارُهُ... ؛
قرآنی که بر پیامبر نازل شد... عزتی است که هوادارانش شکست نمی‌خورند... .<br/>
<ref>نهج البلاغه(صبحی صالح) ص 315 ، از خطبه 198</ref>

حدیث (۷) امام صادق علیه السلام :<br/>
ثَلاثَةٌ اُقسِمُ بِاللّه  أَنَّهَا الحَقُّ ما نَقَصَ مالٌ مِن صَدَقَةٍ وَ لا زَکاةٍ وَ لا ظُلِمَ أَحَدٌ بِظَلامَةٍ فَقَدَرَ أَن یُکافِئَ بِها فَکَظَمَها إِلاّ أَبدَ لَهُ اللّه  مَکانَها عِزّا وَ لا فَتَحَ عَبدٌ عَلی نَفسِهِ بابَ مَسأَلَةٍ إِلاّ فُتِحَ عَلَیهِ بابُ فَقرٍ؛
به خدا قسم سه چیز حق است: هیچ ثروتی بر اثر پرداخت صدقه و زکات کم نشد، در حق هیچ کس ستمی نشد که بتواند تلافی کند، اما خویشتنداری نمود مگر این که خداوند بجای آن به او عزت بخشید و هیچ بنده‌ای درِ خواهشی را به روی خود نگشود مگر این که دری از فقر به رویش باز شد.<br/>
<ref> بحارالأنوار(ط-بیروت) ج 75 ، ص209، ح79</ref>

حدیث (۸) امام سجاد علیه السلام :<br/>
اَللهُمَ... ذَلِّلنی بَینَ یَدَیکَ وَ أَعِزَّنی عِندَ خَلقِکَ وَضَعنی إِذا خَلَوتُ بِکَ وَ ارفَعنی بَینَ عِبادِکَ وَ أَغنِنی عَمَّن هُوَ غَنِیٌّ عَنّی وَ زِدنی إِلَیکَ فاقَةً وَ فَقرا؛
خداوندا... مرا در پیشگاهِ خودت خوار و نزد خلقت عزیز فرما، مرا در خلوتِ با خودت پَست و در میان بندگانت سربلند گردان و از کسی که از من بی نیاز است، بی نیاز گردان و بر نیازمندی و فقر من به خودت بیفزای.<br/>
<ref>ریاض السالکین(در شرح صحیفه سجادیه) ج 6 ، ص 265</ref>

حدیث (۹) امام علی علیه السلام :<br/>
فَرَضَ اللّه ... الجِهادَ عِزّا لِلسلامِ؛
خداوند... جهاد را برای عزّت و سربلندی اسلام واجب فرمود.<br/>
<ref>من لا یحضر الفقیه ج 3 ، ص 568 ، ح 4940 - نهج البلاغه(صبحی صالح) ص 512 ، حکمت 252</ref>

حدیث (۱۰) امام صادق علیه السلام :<br/>
لَا یَزَالُ الْعِزُّ قَلِقاً حَتَّی یَأْتِیَ دَاراً قَدِ اسْتَشْعَرَ أَهْلُهَا الْیَأْسَ مِمَّا فِی أَیْدِی النَّاسِ فَیُوطِنَهَا
عزّت پیوسته بی قراری می‌کند تا آن که به خانه‌ای درآید که اهل آن چشم طمع به دست مردم نداشته باشند و در آن جا مستقر می‌شود.<br/>
<ref>کشف الغمه(ط-القدیمه) ج2، ص 205</ref>

حدیث (۱۱) امام علی علیه السلام :<br/>
لِیَجتَمِعَ فِی قَلبِکَ الأفتِقارُ اِلَی النّاسِ وَ الاِستِغناءُ عَنهُم فَیَکُونَ اِفتِقارُکَ اِلَیهِم فِی لِینِ کِلامِکَ وَ حُسنِ بِشرِکَ وَ یَکُونَ اِستِغناءُکَ عَنهُم فی نَزاهَةِ عِرضِکَ وَ بَقاءِ عِزِّکَ؛
باید نیاز به مردم و بی نیازی از آنان، در دلت گردآیند، تا نیازت به آنان، سبب نرمی در گفتار و خوش رویی ات شود و بی نیازی ات، سبب آبروداری و عزّتت باشد.<br/>
<ref>کافی(ط-الاسلامیه) ج 2 ، ص 149، ح 7</ref>

حدیث (۱۲) امام صادق علیه السلام :<br/>
اَلحِلمُ سِراجُ اللّه ... وَ الحِلمُ یَدورُ عَلی خَمسَةِ أَوجُهٍ: أَن یَکونَ عَزیزا فَیَذِلَّ أَو یَکونَ صادِقا فَیُتَّهَمَ أَو یَدعُوَ إِلَی الحَقِّ فَیُستَخَفَّ بِهِ أَو أَن یُؤذی بِلا جُرمٍ أَو أَن یُطالِبَ بِالحَقِّ وَیُخالِفوهُ فیهِ، فَإِن آتَیتَ کُلاًّ مِنها حَقَّهُ فَقَد آصَبتُ ... ؛
بردباری چراغ خداست... پنج چیز است که بردباری می‌طلبد: شخص عزیز باشد و خوار شود، راستگو باشد و نسبت ناروا داده شود، به حق دعوت کند و سبکش بشمارند، بی گناه باشد و اذیت شود، حق طلبی کند و با او مخالفت کنند. اگر در هر پنج مورد، به حق رفتار کنی، بردبار هستی... .<br/>
<ref>بحارالأنوار(ط-بیروت) ج 68 ، ص422، ح61 { شبیه این حدیث در مصباح الشریعه ص 154 }</ref>

حدیث (۱۳) رسول اکرم صلی الله علیه و آله :<br/>
فَأَمَّا الحِلمُ فَمِنهُ رُکوبُ الجَمیلِ، وَ صُحبَةُ البرارِ وَ رَفعٌ مِنَ الضَّعَةِ وَ رَفعٌ مِنْ الخَساسَةِ وَ تَشَهِّی الخَیرِ وَ تَقَرُّبُ صاحِبِهِ مِنْ مَعالِی الدَّرَجاتِ وَ العَفوُ وَ المَهَلُ وَ المَعروفُ وَ الصَّمتُ فَهذا ما یَتَشَعَّبُ لِلعاقِلِ بِحِلمِهِ؛
حاصل بردباری: آراسته شدن به خوبیها، هم نشینی با نیکان، ارجمند شدن، عزیز گشتن، رغبت به نیکی، نزدیک شدن بردبار به درجات عالی، گذشت، آرامش  و تأنی، احسان  و خاموشی. اینها ثمره  بردباری  عاقل  است.<br/>
<ref>تحف العقول ص 16</ref>

حدیث (۱۴) رسول اکرم صلی الله علیه و آله :<br/>
مَن عَفا عَن مَظلَمَةٍ أَبدَلَهُ اللّه بِها عِزّا فِی الدُّنیا وَ الآخِرَةِ؛
هر کس از ظلمی که در حق او شده گذشت کند، خداوند به جای آن در دنیا و آخرت به او عزّت می‌بخشد.<br/>
<ref>امالی(طوسی) ص 182 ، ح 306</ref>

حدیث (۱۵) امام علی علیه السلام :<br/>
کَم مِن عَزیزٍ أَذَلَّهُ جَهلُهُ؛
چه بسیار عزیزی که، نادانی اش او را خوار ساخت.<br/>
<ref>تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 76 ، ح 1190</ref>

حدیث (۱۶) امام علی علیه السلام :<br/>
اَلشَّجاعَةُ عِزٌّ حاضِرٌ، اَلجُبنُ ذُلٌّ ظاهِرٌ؛
شجاعت عزّتی است آماده، ترس ذلّتی است آشکار.<br/>
<ref>شرح آقا جمال الدین خوانساری بر غررالحکم و دررالکلم ج1، ص152، ح572</ref>

حدیث (۱۷) امام علی علیه السلام :<br/>
مَنِ اعتَزَّ بِغَیرِ اللّه  أَهلَکَهُ العِزُّ؛
هر کس به جز از خدا عزّت بجوید آن عزّت او را هلاک می‌کند.<br/>
<ref>تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 478 ، ح 10985</ref>

حدیث (۱۸) امام علی علیه السلام :<br/>
کُلُّ عَزیزٍ داخِلٌ تَحتَ القُدرَةِ فَذَلیلٌ؛
هر عزیزی که تحت قدرت و سلطه‌ای باشد ذلیل است.<br/>
<ref>تحف العقول ص 215</ref>

حدیث (۱۹) امام علی علیه السلام :<br/>
اَلصِّدقُ عِزٌّ وَ الجَهلُ ذُلٌّ؛
راستی عزّت است و نادانی ذلّت.<br/>
<ref>کافی(ط-الاسلامیه) ج 1 ، ص 26 ، ح 29 - تحف العقول ص 356</ref>

حدیث (۲۰) امام صادق علیه السلام :<br/>
تَرکُ الحُقوقِ مَذَلَّةٌ وَ إِنَّ الرَّجُلَ یَحتاجُ إِلی أَن یَتَعَرَّضَ فیها لِلکَذِبِ؛
ندادن حقوق (دیگران) ذلّت می‌آورد و انسان در این باره مجبور به دروغ گفتن می‌شود.<br/>
<ref>تحف العقول ص 360</ref>

حدیث (۲۱) امام حسین علیه السلام :<br/>
ما أَهوَنَ المَوتَ عَلی سَبیلِ نَیلِ العِزِّ وَ إِحیاءِ الحَقِّ لَیسَ المَوتُ فی سَبیلِ العِزِّ إِلاّ حَیاةً خالِدَةً وَ لَیسَتِ الحَیاةُ مَعَ الذُّلِّ إِلاَّ المَوتَ الَّذی لا حَیاةَ مَعَهُ؛
چه آسان است مرگی که در راه رسیدن به عزّت و احیای حق باشد، مرگ عزتمندانه جز زندگی جاوید و زندگی ذلیلانه جز مرگ همیشگی نیست.<br/>
<ref>احقاق الحق ج11، ص 601 {این حدیث در نرم افزار جامع الاحادیث موجود نیست}</ref>

حدیث (۲۲) امام علی علیه السلام :<br/>
اَلنّاسُ مِن خَوفِ الذُّلِّ مُتَعَجِّلُوا الذُّلِّ؛
مردم از ترس ذلّت به سوی ذلّت می‌شتابند.<br/>
<ref>تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 367 ، ح 8301</ref>

حدیث (۲۳) امام صادق علیه السلام :<br/>
لا یَنبَغی لِلمُؤمِنِ أَن یُذِلَّ نَفسَهُ (قالَ مُفَضَّلُ بنُ عُمَرَ:) قُلتُ: بِما یُذِلُّ نَفسَهُ؟ قال: یَدخُلُ فیما یَعتَذِرُ مِنهُ؛
سزاوار نیست که مؤمن خود را خوار سازد ـ مفضل بن عمر می‌گوید: ـ پرسیدم چگونه خود را خوار می‌کند؟ فرمودند: دست به کاری زند که موجب عذرخواهی شود.<br/>
<ref>کافی(ط-الاسلامیه) ج 5 ، ص 64 ، ح 5</ref>

حدیث (۲۴) امام علی علیه السلام :<br/>
اَلمَنِیَّةُ وَ لاَ الدَّنِیَّةُ وَ التَّقَلُّلُ وَ لاَ التَّوَسُّلُ؛
مرگ آری امّا پستی و خواری هرگز، به اندک ساختن آری امّا دست سوی این و آن دراز کردن هرگز.<br/>
<ref>نهج البلاغه(صبحی صالح) ص 546 ، حکمت 396</ref>

حدیث (۲۵) رسول اکرم صلی الله علیه و آله :<br/>
مَن أَقَرَّ بِالذُّلِّ طائِعا فَلَیسَ مِنّا أَهلَ البَیتِ؛
هر کس آزادانه ذلّت را بپذیرد از ما خاندان نیست.<br/>
<ref>تحف العقول ص 58</ref>

حدیث (۲۶) رسول اکرم صلی الله علیه و آله :<br/>
رَضِیَ بِالذُّلِّ مَنْ کَشَفَ عَنْ ضُرِّهِ
کسی که از گرفتاری خود پرده بر دارد، به خواری تن داده است.<br/>
<ref>تحف العقول ص 201</ref>

حدیث (۲۷) امام علی علیه السلام :<br/>
مَنْ طَلَبَ عِزّا بِظُلْمٍ وَ باطِلٍ أَوْرَثَهُ اللّه‌ُ ذُلاًّ بِإِنْصافٍ وَ حَقٍّ؛
هر کس عزّت را با ظلم و باطل طلب کند، خداوند به انصاف و حق ذلّت نصیبش می‌نماید.<br/>
<ref>شرح نهج البلاغه (ابن ابی الحدید)ج 20، ص 309، ح 536</ref>

حدیث (۲۸) امام علی علیه السلام :<br/>
الدَّهرُ یَومانِ یَومٌ لَکَ وَ یَومٌ عَلَیکَ فَاذا کانَ لَکَ فَلا تَبطَر وَ إذا کانَ عَلَیکَ فَاصبِر.<br/>
روزگار دو روز است، روزی به نفع تو و روزی به ضرر تو، چون به سودت شد شادی مکن، و چون به زیانت گردید غم مخور.<br/>
<ref>نهج البلاغه ص 546 ، حکمت 396</ref>

حدیث (۲۹) امام علی علیه السلام:<br/>
مَن یَطلُبُ العِزَّ بِغَیرِ حَقٍّ یَذِلُّ وَ مَن عانَدَ الحَقُّ لَزِمَهُ الوَهنُ؛
هر کس به جز حق جویای عزت شود به ذلت در افتد و هر کس با حق عناد ورزد خوار گردد.<br/>
<ref>تحف العقول ص 95</ref>

حدیث (۳۰) امام صادق علیه السلام:<br/>
ما من رَجُلٍ تَکبّرَ أَو تَجبَّرَ الّا لذلَّةٍ یَجدُها فی نَفسِهِ؛
هیچ مردی نیست که تکبر بورزد یا خود را بزرگ بشمارد مگر بخاطر ذلتی که در نفس خود می‌یابد.<br/>
<ref>وسایل الشیعه ج 15 ، ص 380 ، ح 20801</ref>

حدیث (۳۱) امام جواد علیه السلام:<br/>
عِزُّ المُؤمِنِ غِناهُ عَنِ النَّاسِ؛
عزّت مؤمن در بی نیازی او از مردم است.<br/>
<ref>تحف العقول ص 89 - بحارالأنوار(ط-بیروت) ج 72 ، ص 109، ح‏12</ref>

حدیث (۳۲) امام هادی علیه السلام :<br/>
العقوق یعقب القلة و یؤدی الی الذلة؛
نارضایتی پدر و مادر ، کم توانی را به دنبال دارد و آدمی را به ذلت می‌کشاند.<br/>
<ref>مستدرک الوسایل و مستنبط المسایل ج 15 ، ص 195 ، ح 17987</ref>

حدیث (۳۳) امام علی علیه السلام :<br/>
ألتَّقَلُّلُ وَ لا التَّذَلُّلُ.<br/>
به اندک بسنده کنید و تن به ذلت ندهید
<ref>تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 263 ، ح 5652</ref>



== پانویس ==
{{پانویس|colwidth=30em|۲}}
<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text">[http://www.aviny.com/hadis-mozooee/ejtemai/ezzat-zellat.aspx سایت شهید آوینی] - تاریخ برداشت : 95/04/06 </span></div>

<div class="hold">
<div class="return">بازگشت به [[پذیرش ذلّت]] </div>
</div>