نمایش مبدأ برای فرهنگ مصادیق:راز داری را تبیین کنید

<div class="head1">راز داری را تبیین کنید</div>

== راه‌های حفظ آن و عوامل افشای راز چیست؟ ==
=== پاسخ اجمالی ===
رازداری، فضیلتی اخلاقی است که در توفیق یافتن به انجام کارها و سعادت و نیک بختی انسان‌ها نقش بسزایی دارد. امیرمؤمنان علی (ع) فرمود: پیروزی، به محکم کاری بسته است و آن هم به اندیشه بستگی دارد و اندیشه نیز به نگهداری رازها است. ایشان در سخنی دیگر، رسیدن به موفقیت را در سایه راز داری دانسته و فرموده است: موفق‌ترین کارها آن است که پنهان کاری آن را فرا گیرد.<br/>
در مقابل، افشای اسرار سبب دوری از موفقیت و حتی سقوط و شکست فرد در راه تصمیم‌های او می‌شود، چنان که امام صادق(ع) فرمود: برملا کردن راز، (مایه) سقوط است.<br/>
رازها بر دو گونه است: رازهای خویشتن و رازهای دیگران. فاش کردن رازهای خوب خویش سبب ایجاد حسادت و توقع بی جای دیگران و رازهای ناخوشایند خویشتن موجب شماتت دشمنان، ناراحتی دوستان و موجب ذلت و خفت شخص در برابر ظاهر بینان می‌گردد. اما فاش نمودن راز دیگران نیز در بسیاری از مواردی موجب دامن زدن به مفاسد اجتماعی و کینه و دشمنی می‌شود.<br/>
عوامل افشای راز عبارت اند: پرحرفی، دوستی و رفاقت، احساساتی شدن و عصبانیت، جهالت و نادانی نسبت به سرانجام بد افشای راز، دشمنی نسبت به صاحب راز، وجود امکانات و وسایل ارتباطی عمومی از جمله: تلفن، اینترنت و... .<br/>
راه‌های حفظ راز نیز عبارت اند: از کم حرفی و سکوت، تقویت اراده و عادت نفس به نگهداری اسرار، آگاهی و اندیشه نسبت به سرانجام وخیم افشای راز و تقویت ایمان و ترس از پروردگار.<br/>
=== پاسخ تفصیلی ===
رازداری، فضیلتی اخلاقی است که در توفیق یافتن به انجام کارها و سعادت و نیک بختی انسان نقش بسزایی دارد. برای تبیین هرچه بیشتر موضوع راز داری، این بحث را در چند قسمت پی می‌گیریم.<br/>
==== ضرورت رازداری ====
چنین نیست که انسان راز خویش با هیچ کس نگوید، بلکه گفتن راز و با محرم اسرار درد دل کردن، روح و جان را سبک می‌کند و آدمی با پشتیبانی دیگران دلگرم و آرام می‌شود که البته در این میان، بهترین رازدار بندگان، خالق ستار و پرده پوش است.<br/>
اما زمانی که اسرار، نگفتنی است یا شنوای راز، محرم نیست، دل باید صندوق و نگاه دار باشد و از امانت خویش به بهترین صورت امانت داری کند و آن را به گاه ضرورت نیز جز به امانتدار نسپارد و این فرموده زیبای امیرالمؤمنین علی (ع) را در نظر داشته باشد که فرمود: «صَدْرُ الْعَاقِلِ صُنْدُوقُ سِرِّهِ»؛<ref>نهج البلاغة، (للصبحی صالح)، ص، 469.</ref> سینۀ انسان عاقل، صندوق اسرار است.<br/>
در حکمت‌های بلند بزرگان آمده است: «صدور الاحرار، قبور الاسرار»؛<ref>ملا صدرا‏، شرح أصول الکافی، محقق، مصحح، خواجوی، محمد، ج 1، ص 477، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، تهران، چاپ اول، 1383 ش‏.</ref> سینه‌های آزاد مردان، گور رازها است. باید دلی پاک و ایمانی محکم و اراده‌ای استوار داشت، تا به افشای راز این و آن نپرداخت. اگر انسان بتواند هر چه کمتر از اسرار مردم مطلع باشد، بهتر است و احتمال فاش کردن آن هم کمتر.<br/>
امیرمؤمنان علی (ع) فرموده است: «اَلظَّفَرُ بِالحَزْمِ وَالْحَزْمُ بِإِجالَةِ الرَّأیِ وَالرَّأْیُ بِتَحصینِ الأَسْرار»؛<ref>نهج البلاغة(للصبحی صالح)، محقق، مصحح، فیض الإسلام‏، ص 477، هجرت، قم، چاپ اوّل، 1414 ق.</ref> پیروزی، به محکم کاری بسته است و آن هم به اندیشه بستگی دارد و اندیشه نیز به نگهداری رازها است.<br/>
پس هر که سرّ و نهان خویش فاش کند رأی و اندیشه را محافظت نکرده از حزم و دور اندیشی خارج گشته و در نتیجه به مقصودش نمی‌رسد.<ref> فیض الاسلام اصفهانی، علی نقی، ترجمه و شرح نهج البلاغة( فیض الإسلام)، ج 6، ص 1111، مؤسسه چاپ و نشر تألیفات فیض الإسلام، تهران، چاپ پنجم، 1379 ش.‏</ref><br/>
آن حضرت در سخنی دیگر، رسیدن به موفقیت را در سایه راز داری دانسته و فرموده است: « أَنْجَحُ الْأُمُورِ مَا أَحَاطَ بِهِ الْکِتْمَانُ.»؛<ref>تمیمی آمدی، عبد الواحد، غرر الحکم و درر الکلم، محقق، مصحح، رجائی، سید مهدی، ص 211، دار الکتاب الإسلامی، قم، چاپ دوّم، 1410 ق</ref> موفق‌ترین کارها آن است که پنهان کاری آن را فرا گیرد.<br/>
در مقابل، افشای اسرار سبب دوری از موفقیت و حتی سقوط و شکست فرد در راه تصمیم‌های او می‌شود، چنان که امام صادق(ع) فرمود: «اِفشاءُ السِّرِّ سُقُوطٌ»؛<ref>ابن شعبه حرانی، حسن بن علی، تحف العقول، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، ص 315، جامعه مدرسین، قم، چاپ دوّم، 1404 ق.‏</ref> برملا کردن راز، (مایه) سقوط است.<br/>
==== حفظ کردن رازهای خود و دیگران ====
رازهایی که انسان در سینه دارد بر دو گونه است: رازهای خویشتن، و رازهای دیگران. آدمی از هر کسی دیگر به راز داری خویش، تواناتر و شایسته تر است و آن گاه که او سرّ دل می‌گشاید و تأکید می‌کند که این راز میان ما دو نفر بماند، چه بسا او نیز با دیگری همان راز را در میان نهد و تأکید ورزد که این راز میان ما دو نفر بماند. سپس این عمل سلسله وار ادامه یابد تا جایی که راز آدمی، آشکار و عمومی شود. چه زیبا گفته آن شاعر حکیم: «کُلُ سِرٍ جاوَزَ الأثنینِ شاعَ»؛<ref>تحف العقول، ص 368.</ref>هر رازی که از دو نفر فراتر رفت پخش خواهد شد.<br/>
در این حال، گناه آن جز بر گردن خود شخص نیست که بار نخست، راز خویشتن را بی هیچ تأمل و تدبر به کسی که محرم اسرار و راز نگهدار نبوده، گفته است. چنین شخصی نمی‌تواند از دیگران به خاطر افشای رازش دل گیر و خشمگین شود؛ زیرا خود نیز پیش از همه از راز داری خویش دست برداشته است. حضرت علی (ع) به راز گشایان چنین می‌فرماید: «وَالْمَرءُ اَحفَظُ لِسرِّهِ وَ رُبَّ ساعٍ فیما یَضُرُّهُ»؛ <ref>نهج البلاغة(للصبحی صالح)، ص 402. </ref>و انسان اسرار خویش را بهتر از هر کس دیگری می‌تواند حفظ کند. بسیارند کسانی که بر زیان خود می‌کوشند.<br/>
گفتنی است که رازهای خود انسان نیز از دو حال خارج نیستند؛<ref>نراقی، ملّا احمد، معراج السّعادة، ص 417، هما، بی جا، تکراری، بی تا.</ref>یا این که از سعادت، نیک فرجامی انسان است، و یا از شقاوت، ناکامی و بدبختی او. در هر دو حال پنهان نگهداشتن رازهای خویش، وظیفه است؛ زیرا افشای رازها در مورد اول باعث زیاد شدن دشمنی دشمنان، باعث ایجاد حسادت و توقع بی جای دیگران می‌باشد و اگر از قسم دوّم باشد افشای رازها باعث شماتت دشمنان، ناراحتی دوستان و موجب ذلت و خفت شخص در برابر ظاهر بینان می‌گردد.<ref> معراج السّعادة، ص 417.</ref><br/>
فاش نمودن راز دیگران نیز در بسیاری از موارد موجب دامن زدن به مفاسد اجتماعی و کینه و دشمنی می‌شود. «حفظ لسان» و «کنترل زبان» در مباحث اخلاقی و روایات، جایگاه مهمی دارد و به موضوعاتی چون: دروغ، غیبت، افتراء، لغو و بهتان و در بخشی هم به «رازداری» مربوط می‌شود. کسی که نتواند راز دار مردم باشد، گرفتار یک رذیله اخلاقی و معاشرتی است و باید در رفع آن بکوشد. تقوا و تمرین می‌تواند راهی مناسب به شمار آید.<br/>
پس در هر حال انسان نباید رازهای خود و دیگران را فاش نماید و در اختیار نامحرمان قرار بدهد.<br/>
به تعبیر امام علی(ع): «سِرُّکَ أَسِیرُکَ فَإِذَا أَفْشَیْتَهُ صِرْتَ أَسِیرَهُ»؛<ref>غرر الحکم و درر الکلم، ص 403 .</ref> راز تو اسیر تو است، اگر آشکارش ساختی، تو اسیر آن شده‌ای.<br/>
==== عوامل افشای راز ====
اسباب و عواملی که در افشای راز نقش بسزایی دارند عبارت اند از:<br/>
۱. پرحرفی و سست زبانی(زبان لغی):<ref>مازندرانی، محمد صالح بن احمد، شرح الکافی- الأصول و الروضة، محقق، مصحح، شعرانی، ابوالحسن‏، ج 1، ص 338، المکتبة الإسلامیة، تهران‏، چاپ اوّل، 1382 ق‏.</ref> اشخاص پرحرف، برای اشباع میل سخن گویی، از هر دری سخن به میان می‌آورند و یافته‌های خویش را به دیگران انتقال می‌دهند. چنین کاری سبب پرده برداشتن از اسرار آدمی می‌شود.<br/>
۲. دوستی و رفاقت:<ref> شهید ثانی، زین الدین بن علی‏، کشف الریبة، ص 44، دار المرتضوی للنشر، بی جا، چاپ سوّم، 1390 ق؛ مجلسی، محمد باقر، بحار الأنوار، محقق، مصحح، جمعی از محققان‏، ج 72، ص 269، دار إحیاء التراث العربی‏، بیروت‏، چاپ دوم‏، 1403 ق.</ref> شخص دانای اسرار باید توجه داشته باشد که مرز دوستی و رفاقت را از حریم اسرار پنهانی خویش جدا کند و نه تنها اسرار خود، بلکه اسرار شخصی دیگران را نیز در اختیار دوستانش قرار ندهد.<br/>
امام صادق(ع) فلسفه این کار را چنین بیان می‌فرماید: «لَا تُطْلِعْ صَدِیقَکَ مِنْ سِرِّکَ إِلَّا عَلَی مَا لَوِ اطَّلَعَ عَلَیْهِ عَدُوُّکَ لَمْ یَضُرَّکَ فَإِنَّ الصَّدِیقَ قَدْ یَکُونُ عَدُوَّکَ یَوْماً مَا»؛<ref>بحار الأنوار، ج 72، ص 71.</ref> دوستت را بر آن مقدار از اسرارت آگاه ساز که اگر دشمنت هم آن را بداند، به تو زیان نرساند. شاید دوستت نیز روزی دشمنت شود.<br/>
۳. احساساتی شدن و عصبانیت:<ref>بحار الأنوار، ج ‏70، ص 280.</ref> آنهایی که بازیچه احساسات نمی‌شوند و بر خشم خویش مسلط هستند، بر حفظ اسرار خود و دیگران تواناترند.<br/>
۴. جهالت و نادانی نسبت به سرانجام بد افشای راز.<ref>شرح الکافی- الأصول و الروضة، ج 1، ص 338.</ref><br/>
۵. دشمنی نسبت به صاحب راز<ref>بحار الأنوار، ج‏72، ص 269.</ref><br/>
۶. وجود امکانات و وسایل ارتباطی عمومی از جمله: تلفن، اینترنت و...<br/>
خلاصه این که در یک تعبیر می‌توان عوامل کلی افشای راز را چنین بیان کرد: تاریکی قلب، ضعف ایمان، سستی زبان، عادت به اذیت و آزار دیگران.<ref>شرح الکافی- الأصول و الروضة، ج 1، ص 338. </ref><br/>
==== راه‌های حفظ راز ====
۱. کم حرفی و سکوت: رسول اکرم(ص) می‌فرماید: نجات مؤمن در حفظ زبانش است.<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، محقق، غفاری، علی اکبر و آخوندی، محمد، ج 2، ص 114، دارالکتب الإسلامیة، تهران‏، چاپ چهارم، 1407 ق.</ref><br/>
۲. تقویت اراده و عادت نفس به نگه داری اسرار.<ref>معراج السّعادة، ص 417.</ref><br/>
۳. آگاهی و اندیشه نسبت به سرانجام وخیم افشای راز.<ref>بحار الأنوار، ج ‏50، ص 31.</ref><br/>
۴. تقویت ایمان و ترس از پروردگار.<ref>بحار الأنوار، ج ‏50، ص 31.</ref><br/>

== پانویس ==
{{پانویس|colwidth=30em|۲}}
<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [http://www.islamquest.net/fa/archive/question/fa22129 اسلام کوئست] - تاریخ برداشت:95/05/02</span></div>

<div class="hold">
<div class="return">بازگشت به [[افشای اسرار مردم]] </div>
</div>