نمایش مبدأ برای فرهنگ مصادیق:تحقق جامعه مهدوی در سایه اتحاد امت اسلامی

<div class="head1"> تحقق جامعه مهدوی در سایه اتحاد امت اسلامی </div>
نام نویسنده : راضیه علی اکبری <br/>

== مقدمه ==
جامعه مهدوی در سایه اتحاد امت اسلامی با مؤلفه های عدالت، مهرورزی، تعاون محقق می شود، از این رو رسالت مذاهب اسلامی، برنامه ریزی و گام برداشتن جهت تحقّق جامعه ای متّحد طبق اهداف نبوی(ص) و رسیدن به جامعه مهدوی است.<br/>
به گزارش رویش نیوز به نقل از شبستان، آینده پژوهی در برخورد با  آینده  دو گرایش  عمده  دارد: گرایش  بر وضع  موجود و گرایش  بر وضع  مطلوب . گرایش  نخست  عمدتا با نگرشی  کاوشی  ـ توصیفی  در پی  شناخت آینده ای  محتمل  بر پایه  شرایط موجود بوده و بر آن است تا انواع  داده های  اجتماعی  خاص  را به  پیامدهای  مطلوب  برساند و با به  تصور درآوردن  آینده  مطلوب  اتخاذ تصمیم های ویژه ای  را برای  دستیابی  به  آن توصیه  کند. بنابراین، تعیین نقطه مطلوب در آینده، اولین گام در امید به تحقق راهبردهاست و ضرورت دارد برای رسیدن به رویکردهای مناسب در راهبردها تحقیقاتی صورت  گیرد که بتوان به شناسایی نیازها و وضع موجود انسان معاصر پرداخت و ضمن احصای ضرورت های ترمیم وضع حاکم و گرایش به مطلوب سازی، نحوه سیر از وضع موجود به  وضع مطلوب را شبیه سازی کند و به مورد اجرا گذارد<br/>
اهمیت توجه به آینده پژوهی در حوزه مهدویت می تواند محدوده بسیار وسیعی از جنبه های مختلف زندگی جوامع انسانی را پوشش دهد و کارکردهای دامنه دار و توانمندی را فراهم کند و در معرض برنامه ریزی قرار دهد، که از جمله مهم ترین آن ها کارکردهای فرهنگی اجتماعی و به طور خاص کارکرد وحدت امت اسلامی است.<br/>
گرچه به لحاظ اعتقادی، اعتقاد به امام زمان و ظهور حضرت، در جوامع اسلامی وجود دارد؛ در میان عامه مردم، حالت انتظار کمرنگ بوده و در حد لازم برای اجرای برنامه های آینده پژوهی مهدوی نیست. بنابراین، با استفاده از مبانی آینده پژوهی می توان طبق برنامه ریزی استراتژیک، جامعه را برای پذیرش این آموزه مهیا نمود تا پس از آن، در زمینه سازی تحقق شرایط ظهور موفقیت حاصل شود.<br/>
کارکرد وحدت امت اسلامی باعث می شود رفتار افراد در جهت همسویی با جامعه و پیروی از آن، سوق داده شود و انسجام جامعه حفظ گردد . چنین انسجامی در جهت تحقق جامعه مهدوی انجام می پذیرد؛ به گونه ای که ارزش ها و هنجارهای اجتماعی، درونی شده و با فرد یگانه  گردد و او، خود را به اجرای آن ملزم ببیند و بدون این که تحت نظارت بیرونی قرار گیرد؛ به این ارزش ها عمل می کند. در این حالت، فرد، لحظه به لحظه احساس نمی کند که به او فرمان داده می شود و عوامل بیرونی به او حکم می رانند؛ بلکه خود به خود، هنجارهای اجتماعی را عمل می کند. در واقع، سرچشمه همنوایی او با هنجارهای اجتماعی، انتخاب آگاهانه خود اوست، نه عوامل بیرونی <ref>(طالبان، ۱۳۷۶: ۳۵).</ref>. بدین ترتیب، حالت انتظار در افراد پدید می آید.<br/>
انتظار در چشم انداز آینده پژوهی، از حالت امید به آینده فراتر می رود و به آینده نگری و تأمل و جست وجو در حوادث و شناخت و معرفت درست اوضاع تبدیل می شود. مهم ترین رکن این انتظار، آینده نگری، مسؤولیت شناسی، الگوبرداری و زمینه سازی برای رسیدن به وضعیت مطلوب است که می توان آن را "انتظار پویا" نامید. این انتظار، بر سامان بخشی به برنامه ها و رفتارهای فردی و جمعی تأثیر بسزایی دارد و در تعیین راهبردها و استراتژی ها بر اساس آینده موعود و وضعیت های ممکن و محتمل و مرجح، نقش ایفا می کند. بنابراین، می توان گفت مهم ترین کاربرد آینده پژوهی مهدویت در عرصه اجتماع، ایجاد انسجام و وحدت اسلامی است.<br/>
معیار "امت واحد" از نظر اسلام، وجود عقیده توحیدی است. اسلام به جامعه جهانی با حفظ ملیت‌های مختلف منوط است؛ نه حذف آن ها  و این تنوع و تکثر، از نوع پلورالیستی نبوده، بلکه از نوع وحدت در عین کثرت می باشد؛ یعنی جامعه باید در عین دارا بودن مشترکاتی که خود عامل انسجام در بین افراد جامعه می شود؛ بر تنوع و تکثر فرهنگی تکیه کند؛ چرا که یکی از دلایلی که اسلام با این وسعت در سراسر دنیا گسترش یافته، توانایی بر سازگاری و همراهی با دیگر فرهنگ ها بوده است. بنابراین، تنوع فرهنگی از دیدگاه اسلام با حفظ محوریت توحید، کاملا پذیرفتنی است ]و اسلام، با تکثر فرهنگی مخالفتی ندارد[. در آرمان شهر مهدوی نیز این موضوع، تأمین کننده منافع و مصالح اعضای آن و موجب استقرار امنیت و توسعه عدالت فردی و اجتماعی است و انسجام اسلامی، رمز پیروزی و ماندگاری جامعه مهدوی است؛ چنان که فرموده اند:<br/>
یَقُومُ قَائِمُنَا… ثُمَ یَجْمَعُهُمُ اللَّهُ عَلَی أَمْرٍ وَاحِدٍ؛ آن گاه که قائم ما قیام کند… همه را بر یک فکر و مرام واحد گرد می آورد<br/>
با بررسی این روایات و سایر احادیث در این زمینه، روشن می گردد که در میان یاران حضرت مهدی، وجوه اشتراک فراوانی وجود دارد و آنان امت واحد و جمع متشکلی به وجود می آورند و یکدل و متحد عمل می کنند؛ چنان که در روایتی درباره امام عصر (عج) آمده است:<br/>
هُوَ الذَّی یَجْمَعُ الکَلِمَ و یُتِمُّ النَّعَم؛ او کسی است که وحدت کلمه را ایجاد می کند و نعمت را کامل می سازد<br/>
بر اساس این روایت، وحدت به وجود آمده، باعث پیروزی می شود. این همدلی و اتحاد کم نظیر در همه امور، حتی در اعتقادات و باورها نیز به وجود خواهد آمد:<br/>
فَوَ اللَّهِ لَیُرْفَعُ عَنِ الْمِلَلِ وَ الْأَدْیَانِ الِاخْتِلَاف‏؛ به خدا قسم! در آن روز اختلافات میان ملّت ها و دین ها رفع می شود<br/>
مبنای این اتحاد در جامعه مهدوی، خدا خواهی و خدا پرستی مطابق شریعت الهی و دستورات عظیم و انسان ساز قرآن کریم است؛ به گونه ای که بدون پشتوانه قرآنی و الاهی، هرگز آرمان معنوی انسجام اسلامی محقق نخواهد شد و تشتّت و اختلاف، سراسر جوامع بشری را فراخواهد گرفت. بنابراین، ساختن مدینه فاضله ای که در آن، افراد متحد، فضیلت محور و ارزش مدار زندگی کنند، به توجّه به قوانین الاهی نیازمند است که توسط قرآن کریم و سخنان اهل بیت: برای تمام یاوران مهدی۴ ترسیم و تعیین شده است؛ قوانین و دستوراتی که هر کدام به نوعی مؤلفه های تحقق وحدت امت اسلامی محسوب می شوند و در ادامه به سه مورد از آن ها اشاره می شود:<br/>

== مؤلفه های وحدت ساز حکومت مهدوی ==
=== الف)عدالت ===
"عدالت"، مولفه  اساسی انسجام جوامع اسلامی در حکومت مهدوی، است. عدالت،مهرورزی و تعاون مسلمین را به دنبال داشته و تفرقه را می زداید. در روایات، امام مهدی مظهر و تجلی کامل عدالت یاد شده است. صاحب مکیال المکارم در این باره می گوید:<br/>
بارز ترین صفات نیکویش در عدالت است؛ لذا به عدل ملقب شده است؛ چنان که در صلوات حضرت می خوانیم: اللَّهُمَّ وَ صَلِّ عَلَی وَلِیِّ أَمْرِکَ الْقَائِمِ الْمُؤَمَّلِ وَ الْعَدْلِ الْمُنْتَظَر<br/>
در واقع عدالت، شاخصه اصلی حکومت امام مهدی به شمار آمده و نهضت مهدویت با این واژه قرین شده است. امام کاظم درباره تأویل این آیه: «اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يُحْيِي الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ؛<ref>(حدید: ۱۷).</ref> ببدانيد كه خدا زمين را پس از مرگش زنده مى‏ گرداند به راستى آيات [خود] را براى شما روشن گردانيده‏ ايم باشد كه بينديشيد» ؛ چنین فرموده است:<br/>
خداوند بلند مرتبه، مردانی را بر می انگیزد تا عدل را احیا کنند؛ چون زمین با احیای عدل، زنده می شود.<br/>
در حدیث امام صادق(ع) نیز حیات زمین پس از مرگ آن، به عدالت پس از ستم معنا شده است . ده ها و بلکه صدها حدیث دیگر در منابع معتبر شیعی در مورد عدل گستری آن ولیِّ منتظر آمده است.در مصادر اهل سنت نیز از امیرالمؤمنین(ع) چنین نقل شده است:<br/>
همانا ظلم و ستم در زمین فراگیر خواهد شد… پس از آن، عدالت و دادگری آن را پر خواهد کرد؛ آن گونه که از ستم، پر شده است از پیامبر اسلام (ص) روایت است که می فرماید:
جبرئیل به من چنین خبر داد که ظلم پایان می پذیرد؛ آن هنگام که قائم آنان قیام کند…<br/>
و نیز فرمود:<br/>
شما را به مهدی بشارت می دهم… هنگام ظهور او خداوند، دل های امت محمّد(ص) را از بی نیازی سرشار می سازد<br/>
عدالت، به عنوان یکی از اهداف اصلی جامعه مهدوی، در مسیر بعثت انبیای الهی و ولایت معنوی اولیای خداوند متعال است.(حدید: ۲۵) بر همین اساس، پایه ارتباطات خیر خواهانه و ایثار و حمایت از دیگران را عدالت و حقوق آنان در این اجتماع تشکیل می دهد.<br/>
عدالت، دایره ای بسیار گسترده دارد که هم حکم و قضاوت: «وَإِذَا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ أَنْ تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِ» <ref>(نساء: ۵۸).</ref>؛ هم سخن و گفتار: «وَإِذَا قُلْتُمْ فَاعْدِلُوا»<ref> (انعام: ۱۵۲).</ref>؛ و هم مسائل اقتصادی: «وَأَوْفُوا الْكَيْلَ إِذَا كِلْتُمْ وَزِنُوا بِالْقِسْطَاسِ الْمُسْتَقِيمِ»<ref>(اسراء: ۳۵).</ref> و اجتماعی: «لُوا مِنْ ثَمَرِهِ إِذَا أَثْمَرَ وَآتُوا حَقَّهُ يَوْمَ حَصَادِهِ»<ref>(انعام: ۱۴۱) .</ref>را در بر می گیرد. در جامعه آرمانی مهدوی، عدالت در قوانین مالی و اجرای آن ها و سیستم توزیع اقتصادی و مساوات در تقسیم و در همه زمینه ها بدقت ظهور می یابد.<br/>
اجرای عدالت در جامعه مهدوی، برنامه عملی گسترده ای است که آثار عمیق و بی بدیلی در استواری، صلابت و گسترش وحدت اسلامی دارد؛ به طوری که مبنای سخن علامه طباطبایی درباره عدالت، در آرمان شهر مهدوی به طور کامل عملی شده و به واقعیت می پیوندد:<br/>
اگر در جامعه، حق، پیروی شود و قسط به پا داشته شود؛ آن مجتمع، سر پای خود خواهد ایستاد و از پا در نخواهد آمد و در نتیجه، هم غنی و توانگر باقی می ماند و از پای در نمی آید و هم حال فقیر اصلاح می شود
=== ب) مهرورزی ===
توجه به مؤلفه "مهرورزی"، با از بین بردن زمینه های کینه و ایجاد فضای اخوّت و برادری، از اقدامات و برنامه های اساسی گسترش اتحاد اسلامی در آینده پژوهی مهدوی است؛ زیرا صمیمیت و صفا با التفات به این مؤلفه عظیم، بین مردم و اعضای جامعه مهدوی به طور کامل امکان پذیر می شود؛ یعنی با مولفه مهرورزی، پایه های اتحاد اعضای جامعه مهدوی شکل گرفته و تقویت می گردد و روابط آن ها محبت آمیز و به دور از تکبر می شود و جامعه در مسیر مطلوب خود قرار می گیرد. این رفتار مبنای قرآنی دارد؛ چرا که جامعه مهدوی، جامعه ای کاملا ایمانی است که مطابق قرآن، همه با هم برادرند (حجرات:۱۰) و خداوند، آنان را عضو امّت یگانه و بزرگ اسلامی و بندگان حقیقی خود خوانده است (مؤمنون: ۵۲). بنابراین، مهرورزی، تألیف قلوب را در پی داشته و راه های تفرقه را می زداید و زدودن تفرقه، از برنامه های اصیل و مهم جامعه سازی مهدوی است: «وَاذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أَعْدَاءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ» <ref>(آل عمران: ۱۰۳).</ref><br/>
یکی از راه های گسترش مهرورزی، رواج دائمی تقوا در همه زمینه هاست: «فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَصْلِحُوا ذَاتَ بَيْنِكُمْ» <ref>(انفال: ۱).</ref>. بدین ترتیب انسجام نیز قطعی شده و با رویکردی حقیقی گسترش می یابد و اختلافات از میان مردم رخت بر می بندد. با اتحاد اسلامی، دین خداوند به طور کامل در جامعه موعود حاکم می شود و صراط مستقیم الاهی، تنها مسیر هدایت و اندیشه نیروها و اعضای این جامعه است: «أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَلَا تَتَفَرَّقُوا فِيهِ»<ref>(شوری: ۱۳).</ref>. بنابراین، در سنت مهدوی مانند سنت نبوی، مهرورزی و دوستی با یکدیگر: «وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ»(<ref>فتح: ۲۹).</ref> در پرتو جلال و عظمت الاهی، صفت مؤمنان مقرب و یاوران حقیقی موعود نزد خداوند معرفی شده است<br/>
=== ج) تعاون ===
بسط و گسترش اصل "تعاون" و همدلی اعضای جامعه اسلامی، یکی از مؤلفه های اساسی تحقق وحدت اسلامی در جامعه مهدوی است. دیدگاه اسلام، مبنای مؤلفه مذکور در این خصوص است:<br/>
اعضای جامعه اسلامی عضو یک پیکرند<br/>
آنان باید دست به دست هم بدهند تا با همکاری و تعاون، مشکلات را حل کنند و همکاری ها بر محور«بِرّ» و نیکوکاری و تقوا باشد؛ نه بر محور «اثم» و گناه. نیز در تعاون و همکاری ها باید تنها مصلحت جامعه اسلامی و آرمانی مهدوی و رضایت خداوند را در نظر گرفت.<br/>
زمینه  شکل گیری مؤلفه تعاون و همدلی در جامعه آرمانی مهدوی و توجه به آن از دیدگاه قرآن کریم، عبارت است از تعاون و مشارکت در کارهای خیر و تقوا و عدم همکاری در گناه و تجاوز: «وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَى وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ»<ref>(مائده: ۲).</ref> و عصر ظهور، عصر تبلور همدلی ها و همکاری های مستمر در امور است. خداوند علاوه بر دعوت به تعاون و همدلی، راه های آن را پیش رو نهاده، برای حضور همگانی در عصر موعود تا آمادگی هر چه بهتر فراهم باشد و بهانه جویی ها برای گریز از این مسئولیت بزرگ اجتماعی منتفی شود. از جمله سلام کردن به هر مؤمن، هنگام ملاقات: «وَإِذَا جَاءَكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِآيَاتِنَا فَقُلْ سَلَامٌ عَلَيْكُمْ»<ref>(انعام: ۵۴).</ref> و سلام دیگران را به نیکی جواب دادن، حتی در حال نماز<ref>(کلینی، ۱۳۸۸، ج۳، ۳۶۶).</ref>؛ حضور فعال در اجتماعات مذهبی؛ مانند نماز جماعت و جمعه و پرداخت زکات: «وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعِينَ»<ref>(بقره: ۴۳).</ref>؛ متعهد بودن برابر خویشاوندان و همسایگان از هر ملت و مذهب: «وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَبِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَالْجَارِ ذِي الْقُرْبَى وَالْجَارِ الْجُنُبِ وَالصَّاحِبِ بِالْجَنْبِ»<ref>(نساء: ۳۶).</ref>؛ خیرخواهی و ابراز خالصانه ترین آرزوهای نیک قلبی و در خواست آمرزش از خداوند متعال برای برادران مؤمن: «رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا وَلِإِخْوَانِنَا»<ref>(حشر:۱۰).</ref> و: «رَبَّنَا اغْفِرْ لِي وَلِوَالِدَيَّ وَلِلْمُؤْمِنِينَ»؛<ref>(ابراهیم: ۴۱).</ref> از جمله این راه هاست.<br/>
وجود سه مؤلفه عدالت، مهرورزی و تعاون در جامعه، سبب می شود افرادی که دارای تمایلات روحی و گرایش های فکری واحد هستند، به هم پیوند خورده و جامعه را بسازند.<br/>

== نتیجه ==
ایده ظهور منجی و تحقق جامعه ایده ال، عقیده ای است که پیروان ادیان سه گانه ابراهیمی و بخش چشم گیری از سایر ملل، بدان ایمان دارند. غایت حکومت واحد جهانی در جامعه مهدوی، توحید محوری، اجرای عدالت فراگیر و بهره مندی عموم مردم از مواهب و نعمت های مادی و معنوی به صورت مساوی و در یک تعبیر، سعادتمندی بشری است. حکومت جهانی مهدوی، حکومت تهی از تبعیض و سرشار از عدالت و برابری، امنیت و معنویت، صلح و سازش خواهد بود که موجبات انسجام اجتماعی و وحدت اسلامی را فراهم می آورد.<br/>
"آینده پژوهی"، سبب گسترش فرهنگ انتظار شده و همواره عامل حرکت و سازندگی می تواند باشد و در صورت انطباق با آموزه های اسلامی، می تواند با کارکردهای نظری و عملی خود در عرصه های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی، تبیین بخش آموزه مهدویت باشد. در حقیقت، آینده پژوهی، به مثابه ابزاری برای کاربردی کردن آموزه مهدویت است.<br/>
یکی از مهم ترین این کارکردها، وحدت امت اسلامی است که در این مقاله مورد بررسی قرار گرفت. برای محقّق ساختن وعده الهی مبنی بر حاکمیت ارزش های اسلامی به وسیله گسترش اتحاد اسلامی در میان ملل مسلمان و تشکیل امّت متحّد و یگانه اسلامی، باید همه مذاهب اسلامی در پرتو قرآن و بر اساس سنّت و سیره نبوی و اهل بیت، برنامه ریزی کرده و گامی به سوی جلو بردارند، تا زمینه جامعه متّحد و منسجم جهانی به رهبری حضرت مهدی(ع) فراهم آید.<br/>
جامعه مهدوی، در سایه اتحاد امت اسلامی با مؤلفه های قرآنی عدالت، مهرورزی، تعاون و همدلی محقّق خواهد شد. بدین ترتیب، جامعه جهانی واحد و تکامل یافته ای به رهبری حضرت مهدی(ع) تشکیل خواهد شد که در آن، همه ارزش های امکانی و بالقوه انسانیت، به فعلیت می رسد و انسان، به کمال و سعادت واقعی خویش دست خواهد یافت. از این رو رسالت همه مذاهب و فرق اسلامی، برنامه ریزی و گام بر داشتن در جهت تحقّق جامعه ای متّحد و منسجم طبق اهداف نبوی(ص) و بر مبنای قرآن و سیره معصومان می باشد که همان رسیدن به عصر ظهور و جامعه مهدوی است.<br/>
== پانویس ==
{{پانویس|colwidth=30em|۲}}
<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [http://rooyeshnews.com/headlines/cultural/98260-3941010154846.html پایگاه خبری تحلیلی رویش ] -  تاریخ برداشت : 94/10/26</span></div>

<div class="hold">
<div class="return">بازگشت به [[حفظ وحدت]] </div>
</div>