نمایش مبدأ برای فرهنگ مصادیق:بیت المال و حقّ الناس

<div class="head1"> بیت المال و حقّ الناس </div>
==حق النّاس و حق اللّه==

۱۱۲۶. کسی که نمی  داند چه قدر (حق النّاس) و (حق اللّه ) بر ذمّه دارد، چه باید بکند؟<br/>

ج. به مقدار یقینی آن را باید ادا کند و در مقدار زاید هم احتیاط خوب است.<br/>

 

==ضمان حیوانی که خسارت زده==

۱۱۲۷. اگر حیوان در روز از طویله خارج شود و به زراعت دیگران خرابی برساند، آیا مالک حیوان ضامن است؟<br/>

ج. اگر خروج به نحو معتاد و متعارف برای چرا بوده، در روز ضامن نیست؛ اما اگر مستند به کوتاه ی او باشد که به نحو متعارف مواظبت نکرده، ضامن است.<br/>

 

==خسارات مربوط به هزینه  ی دادرسی و کارشناسی==

۱۱۲۸. خسارتی که شخص برای گرفتن حق خود ـ از قبیل هزینه  ی دادرسی و حقّ کارشناسی و حق ّ الوکاله و غیر آن ـ متحمّل شده است، در صورتی که محکوم  علیه با علم و عمد آن حقّ را انکار کرده، می  تواند از محکوم  علیه بگیرد؟<br/>

ج. اگر راه به دست آوردن حق به این امور منحصر باشد، ضامن است.<br/>

==خسارت تصادفات با تخلّف از مقرّرات راهنمایی==

۱۱۲۹. گرفتن خسارت در تصادفات وسایل نقلیه، از فرد خاطی که مقرّرات راهنمایی و رانندگی را رعایت نکرده و موجب تصادف گردیده جایز است یا نه؟<br/>

ج. اگر تعدّی باشد، گرفتن اشکال ندارد.<br/>

 

==قطع شاخه‌های درخت همسایه==

۱۱۳۰. شاخه‌های درخت همسایه از دیوار تجاوز کرده و موجب خسارت و زیان به مزرعه  ی اینجانب شده است. خواهشمندم نظر اسلام را در این مورد بیان فرمایید؟<br/>

ج. اگر برگرداندن آن شاخه‌ها به ملک او ممکن است، تنها می  تواند شاخه‌ها را به طرف ملک او برگرداند و در غیر این صورت، به صاحب درخت اعلام شود، اگر اقدام نکرد، به اندازه  ی ضرر قطع کند.<br/>

 

==قطع شدن دست کارگر در کارخانه==

۱۱۳۱. دست کارگری در کارخانه لای دستگاه رفته و قطع شده، آیا کارفرما ضامن است یا خیر؟<br/>

ج. اگر خود کارگر مقصّر باشد، کارفرما ضامن نیست.<br/>

 

==کشته شدن گاو در جادّه و خسارت به ماشین==

۱۱۳۲. شخصی با اتومبیل خود در روز، در جاده گاوی را می  کشد و به اتومبیل هم خسارت وارد می  شود. در صورتی که گاوهای زیادی وجود داشت، آیا راننده قیمت گاو را ضامن است یا نه؟ و هم چنین خسارت وارد به ماشین به عهده  ی صاحب گاو است یا نه؟<br/>

ج. در صورتی که صاحب گاو در نگهداری گاو کوتاه ی نکرده باشد، راننده ضامن است و در غیر این صورت ضامن نیست، بلکه صاحب گاو ضامن خسارت وارده  ی بر ماشین است.<br/>

 

==ضمان پیش از بلوغ==

۱۱۳۳. اطفالی که در سنّ پیش از بلوغ و تکلیف شرعی، حیوانات و یا اثاثیّه  ی مردم را تلف می  کنند، ضمان آن هابه عهده  ی چه کسی می‌باشد؟<br/>

ج. ولیّ آن‌ها ضامن ادا است، هر چند از مال خود طفل باشد و اگر تا پس از بلوغ ادا نشد، خود او ضامن است.<br/>

 

==کم کاری در شرکت و استفاده  ی غیر مجاز از امکانات==

۱۱۳۴. کسی که در شرکتی کار می  کرده، مقداری کم  کاری کرده و چند دفعه به صورت غیر مجاز به شهرستان تلفن زده است و خساراتی نیز به وسایل شرکت وارد آورده است. اگر بخواهد جبران خسارت کند، آیا باید قیمت روز خسارت را محاسبه کند یا قیمت روز جبران خسارت را محاسبه نماید؟<br/>

ج. جانب احتیاط را مراعات نماید.<br/>

 

==طعمه شدن گوسفندان توسّط گرگ==

۱۱۳۵. بعضی از گوسفندداران شخصی را جهت چوپانی گوسفندان اجیر می  کنند. اگر بعضی از آن‌ها یا همه  ی آن‌ها طعمه  ی گرگ قرار گیرند آیا چوپان ضامن است؟<br/>

ج. چوپان اگر در حفظ گوسفندان کوتاه ی و تعدّی و تفریط نکرده، ضامن نیست.<br/>

 

==از بین رفتن وسایل بیمارستان هنگام آموزش==

۱۱۳۶. چنان چه پرسنل بیمارستان یا دانشجویان هنگام کار یا آموزش، سهوا باعث از بین رفتن یا ضرر به اموال بیمارستان شوند، آیا باید شخصا هزینه  ی آن را پرداخت نمایند؟<br/>

ج. بله، مگر آن چه متعارفِ در جریان امور بیمارستان بر عدم ضمان باشد.<br/>

 

==خسارت به دندان هنگام آموزش==

۱۱۳۷. در درمان‌های دندان پزشکی که توسّط دانشجویان انجام می  شود، گاهی باعث خسارت و یا از بین رفتن دندان می  شود. چه کسی ضامن است؟<br/>

ج. مباشر ضامن است.<br/>

 

==مواد کاهش دهنده قوای جنسی در محیط‌های جمعی==

۱۱۳۸. در محیط‌های جمعی ـ هم چون خوابگاه و... ـ برای جلوگیری از شیوع روابط غیر اخلاقی و کاهش قوای جنسی، در غذاهای آن‌ها موادی ریخته می  شود که این عمل با مخالفت افراد رو به رو است و آن‌ها ناراضی  اند، ادامه این کار شرعا جایز می  باشد؟<br/>

ج. در غذای کسانی که ناراضی  اند، نباید بریزند و در مورد غیر آن‌ها هم باید سبب ضرر نشود.<br/>

 

==تصادف بر اثر توقّف اتومبیل با نقص فنّی==

۱۱۳۹. اتومبیلی پس از خروج از خیابان فرعی در محلّ تقاطع (فرعی به اصلی) ـ به دلیل موجّه ی مثل رسیدن مانع یا بروز نقص فنّی ـ متوقّف می  شود. کنترل اتومبیل دیگری که در مسیر اصلی با سرعت غیر مجاز در حرکت بوده، از دست راننده خارج شده و با اتومبیل در حال توقّف، تصادف و خسارت زیادی وارد می‌کند. مرقوم فرمایید حکم شرعی را که کدام یک از صاحبان اتومبیل ضامن است؟<br/>

ج. ظاهرا راننده متوقّف شده در تقاطع ضامن است، مگر آن که ثابت شود اگر دیگری تخلّف نمی  کرد، تصادف نمی  شد یا آن که هر دو از روی تقصیر یا قصور سبب بوده‌اند، که احتیاطا مصالحه نمایند.<br/>

==خسارت در اثر سهل انگاری==

۱۱۴۰. تعاونی مصرف از یک فردی برای کالایش انباری را اجاره کرده است، صاحب ملک شلنگ را از نزدیک درب انبار برده و برای اتصال شلنگ از بست ه‌ای محکم استفاده نکرده، بلکه سیم‌های عادی به کار برده و به همین جهت شلنگ درآمده و به کالای مستأجر در انبار خسارت وارد نموده است. آیا صاحب ملک ضامن است یا نه؟<br/>

ج. در این صورت که مالک کوتاهی کرده و در اثر کوتاهی او بدون این که مستأجر انبار بداند، خسارت وارد شده، مالک ضامن است.<br/>

 

==پروار کردن دام امانتی==

۱۱۴۱. مؤسسه‌ای دولتی به منظور حمایت از دام پروران در فعالیت‌های دام پروری و تشویق پرواربندان در پروش دام و تولید گوشت، به موجب قراردادی تحت عنوان قرارداد پرواربندی امانی تعداد ۱۵۱ رأس گوساله نر داخلی را با وزن مشخص و قیمت معیّن به صورت امانت در اختیار شخصی قرار می  دهد تا پس از یک دوره ۶ ماهه پرورش دام نسبت به استرداد دام‌های پروار شده معادل ۱۶۰۵۱ کیلوگرم گوشت اقدام نماید و شخص طرف قرارداد (دامدار) نیز با امضای قرارداد و قبول شروط مندرج در آن، متعهد می  گردد پس از پایان دوره ۶ ماهه نسبت به استرداد دام‌های پروار شده معادل ۱۶۰۵۱ کیلوگرم گوشت اقدام نماید، اکنون بفرمایید:<br/>

۱) چنین قراردادی، قرارداد امانی محسوب می  شود یا خیر؟<br/>

۲) در فرضی که مؤسسه به جای دام مقدار معین وجه نقد را به موجب قرارداد در اختیار شخصی قرار دهد تا پس از یک دوره مشخص مقدار مشخص گوشت تحویل نماید، آیا در این فرض بحث امانی بودن قرارداد موضوعیّت دارد یا خیر؟<br/>

۳) آیا تعیین ضمانت حسن انجام کار در قرارداد، مانع امانی بودن قرارداد می  شود یا خیر؟<br/>

ج. دام دار در ابتدا گوساله‌ها را بخرد و در آخر گوشت‌ها را به قیمت چند هزار کیلوگرم مذکور بفروشد و یا دام‌ها را تحویل بگیرد و خرج دام‌ها را به اضافه اجرة المثل دریافت کند و اگر شرایط سلف را داشته باشد، اشکال ندارد.<br/>

 

==استفاده از اموال دولتی==

۱۱۴۲. آیا استفاده از اتومبیل اداره بر خلاف مقرّرات اداره ضمان دارد و ضمان آن به عهده  ی چه کسی است؟<br/>

ج. استفاده بر خلاف مقرّرات اداره ضمان دارد و ضمان آن به عهده  ی کسی است که در آن تصرف کرده است.<br/>

 

==اشتباه دکتر داروخانه==

۱۱۴۳. اگر دکترداروفروش هنگام تهیه  ی دارو، اشتباهی دارویی غیر از داروی تجویز شده در نسخه  ی پزشک بدهد و منجر به تشدید مرض و یا مرگ بیمار شود، آیا ضامن است؟<br/>

ج. ضامن است، اگرچه معصیت نکرده است.<br/>

 

==خسارت چاه به قنات مشترک==

۱۱۴۴. قناتی است به فاصله  ی حدود هشتصد متر دورتر از چاه عمیق که حدود چهارصد نفر در آن شریک هستند و یک ششم آن نیز موقوفه اباعبداللّه  الحسین ـ علیه  السّلام ـ می  باشد، هر گاه موتور آب چاه دایما روشن باشد، امکان دارد به قنات خسارت وارد شود. اگر خسارت ثابت شود، چه کسی ضامن است؟<br/>

ج. اگر ثابت شود که چاه به اصل قنات خسارت می  زند، در آن چه صاحبان قنات استحقاق دارند، از مسببین آن به مقدار خسارت حقّ مطالبه دارند.<br/>

==استفاده از تلفن نهادها==

۱۱۴۵. اگر انسان در تشکیلاتی همانند (بسیج) به عنوان مسؤول و یا عضو کار می  کند، آیا اجازه دارد از تلفن یا سایر امکانات آن جا برای کارهای شخصی خود استفاده نماید؟<br/>

ج. بستگی به مقرّرات دارد.<br/>

 

==خسارت در اثر امر به معروف و نهی  ازمنکر==

۱۱۴۶. اگر در اثر [[امر به معروف]] و نهی  ازمنکر، ضرر جانی و مالی به شخص وارد شد، آیا آمر و ناهی که ضرر را وارد کرده ضامن است؟<br/>

ج. چنان چه بدون اذن بوده و مراعات مراتب نهی  ازمنکر نشده، ضامن است. (جهت اطلاع بیشتر به مسأله ۱۶۱۰ و ۱۶۱۱ رساله مراجعه شود.)<br/>

 

==تعهّد لفظی به پرداخت مهریّه  ی کسی==

۱۱۴۷. در یک نزاع خانوادگی که مدّتی پس از عقد رخ داده، شخصی غیر از داماد، بدون توجّه به عقد ضمان و ایجاب و قبول به پدرزن گفته است من مهریه او را می  دهم، آیا شرعا ضامن است؟<br/>

ج. در فرض مزبور صرف تعهّد، الزام  آور نیست.<br/>

 

==اشتباه پزشک در تشخیص نوع بیماری==

۱۱۴۸. اگر پزشک متخصّص در تشخیص نوع بیماری مربوط به تخصّص خود اشتباه کند و اثر نامطلوب روی بیمار داشته باشد، آیا ضامن است؟<br/>

ج. اگر موجب ضرر باشد ضامن است. (جهت توضیح بیشتر به مسأله  ی ۱۷۴۷ و ۱۷۴۸ رساله مراجعه شود.)<br/>

 

==فوت مریض جرّاحی شده و عدم اذن از ولیّ==

۱۱۴۹. شخصی نیاز فوری به عمل جراحی دارد و اگر بخواهند از ولیّ او اذن بگیرند وقت نیست و احتمال خطر برای مریض دارد. چنان چه بدون اذن ولیّ عمل جرّاحی انجام گیرد و منجر به مرگ مریض شود، از نظر شرعی چه کسی ضامن است و دیه لازم است یا نه؟<br/>

ج. ضمان واقعی بستگی به تشخیص اهل خبره در نجات و یا مرگ دارد، امّا در مرافعه بستگی به تشخیص حاکم شرع از مدّعی و منکر دارد.<br/>

 

==قطع نخاع شدن نابالغ و دریافت خسارت در بلوغ==

۱۱۵۰. اینجانب در تعطیلات تابستانی که سنّی بیش از ده سال نداشتم با اختیار خود و با اطّلاع والدینم به صورت روزمزد مشغول به کارهای ساختمانی شدم. در یکی از روزها در جریان نصب درب گاوصندوق ـ که وزنی حدود یک تن داشت ـ ناگهان درب سقوط کرد و باعث شکستن ستون فقرات و قطع نخاع من شد که از آن تاریخ تاکنون با ویلچر تردّد می  کنم. اکنون به سنّ تکلیف رسیده‌ام. اداره ی کار و اشتغال بر طبق قانون کار نظر خود را به این شرح بیان داشته است:<br/>

۱) به کارگیری افراد کمتر از ۱۲ سال ممنوع و غیر قانونی است.<br/>

۲) چون عوامل دست اندرکار احداث ساختمان همگی نماینده  ی کارفرما محسوب می  شوند، تمامی مسؤولیّت متوجّه کارفرما می  باشد. خواستم نظر شرع مقدّس اسلام را در این رابطه مرقوم فرمایید.<br/>

ج. به کارگیری افراد غیر بالغ با اذن ولیّ آن‌ها مانعی ندارد، ولی کسی که فرد غیر بالغی را به کار گرفته، چنان چه در ارایه  ی طریق و پیشگیری از خطرات احتمالی، وظیفه  ی خود را انجام نداده، در حوادث پیش آمده مسؤول و ضامن است و از این حیث بالغ و غیر بالغ تفاوتی ندارد و اگر این کار بدون اطلاع کارفرما بوده او ضامن نیست و خود کارگر ضامن است.<br/>

==استفاده از اموال دولتی در قبال مزایای پرداخت نشده==

۱۱۵۱. اگر از اموالی چون اتومبیل اداره که مربوط به کار پدر می  شود، جهت برخی استفاده‌های شخصی [یعنی حمل و نقل اعضای خانواده [در حین انجام خدمت استفاده شود، آیا می  توان آن را به حساب مزایایی گذاشت که علم به عدم پرداخت آن‌ها وجود دارد؟<br/>

ج. اگر مطالبه کرده و ندادند؛ به همان مقدار، خودِ طلب کار یا کسی که از طرف او اجازه دارد، می  تواند وصول کند.<br/>

 

==ضمان در انهدام آلات موسیقی==

۱۱۵۲. آیا انهدام آلات موسیقی افراد ضمان دارد؟<br/>

ج. اگر منفعت حلالی ندارد، ضمان ندارد و مادّه  ی (مواد باقی مانده پس از انهدام) آن اگر مالیت دارد باید به او پس دهد.<br/>

 

پرداخت اشتباهی صدقه به سیّد

۱۱۵۳. مقداری پول صدقه که به صورت امانت در اختیار کسی گذاشته شده بود تا به مستحقّ برساند، اشتباهی با پول هدیه‌ای دیگر به سیّد رسانده شده است. مقدار پول صدقه نیز مشخّص نیست. بفرمایید تکلیف این شخصی که صدقه را به سیّد داده است چیست؟ در ضمن خانواده  ی سیّد مذکور همگی سیّد و سیّده فقیر هستند و غیر سیّد در خانواده ندارند و پس گرفتن پول داده شده میسّر نیست؟<br/>

ج. در فرض سؤال، اشکال ندارد و مجزی است.<br/>

 

==ضمان اتلاف بیت  المال در جبهه==

۱۱۵۴. بنده مقداری از اموال دولت را بی  جهت در جبهه از بین برده‌ام. اکنون برای بری ءالذمه شدن پولی را حساب کرده‌ام. آن را به چه کسی بدهم؟<br/>

ج. ظاهرا می  توانید به مستحقین از اهل [[ایمان]] پرداخت نمایید.<br/>

==حرمت سرقت اطلاعات رایانه‌ای==

۱۱۵۵. سرقت اطلاعات رایانه‌ای چه حکمی دارد؟<br/>

ج. مانند تجسّس محرّم است.<br/>

 

==تدلیس در کسب امتیاز برای استخدام==

۱۱۵۶. شخصی برای استخدام در کاری دولتی که شرط آن دارا بودن امتیاز خاصّی می  باشد، به دروغ ادّعای آن امتیاز را می  کند و با تدلیس استخدام می  شود و حقوق می  گیرد، آیا حقوق او حلال است؟<br/>

ج. اگر بر اصل استیجار و استخدام او رضایت باشد و واجدیّت آن امتیاز به نحو شرط باشد، با فقدان آن خیار تخلّف شرط ثابت است و تا زمانی که اجاره فسخ نشده است، اجرت و حقوق حلال است و بر فرض باطل بودن اصل اجاره، هم این حقوق که از دولت می  گیرد ـ در بعض موارد ـ در حکم مجهول المالک است و با فرض فقرِ گیرنده، به قصد صدقه جایز است، هر چند به قصد اجرت جایز نباشد.<br/>

 

==حکم غنیمت‌های جنگی==

۱۱۵۷. غنایمی را که رزمندگان در جنگ پیدا کرده و آن را برداشته‌اند، چه حکمی دارد؟<br/>

ج. اگر صاحبان آن معلوم نباشد، از باب مجهول  المالک آن را صدقه دهند و اگر خودشان فقیر هستند، به نیّت صدقه می  توانند آن را تملّک کنند.<br/>

 

==جواز تصرّف در اموال کفار حربی در صورت عدم فتنه و مفسده==

۱۱۵۸. آیا اموال کافران حربی محترم است و تصرّف در آن جایز است؟<br/>

ج. اموال کفّار حربی در غیر صورت هدنه، احترام ندارد و اگر فتنه و مفسده‌ای نداشته باشد، تصرّف در آن‌ها جایز است.<br/>

==محدوده خسارت گرفتن از مقصر در تصادف==

۱۱۵۹. برادری نفقه برادر دیگرش را که از کار افتاده بوده، پرداخت می  کرده است. امّا در اثر تصادف، برادر سالم فوت می  کند، آیا برادر از کارافتاده می  تواند خسارت خرجی را که برادرش به او می  داده، از مقصّر تصادف مطالبه کند؟<br/>

ج. خیر، نمی  تواند.<br/>

 

==ضمان وطی حیوان==

۱۱۶۰. اگر کسی با گاو یا گوسفندی وطی کند و سپس آن حیوان صاحب نسل شود، چه مسؤولیتی متوجه وی است؟<br/>

ج. وطی  کننده ضامن است و باید به هر گونه‌ای که باشد آن حیوان را از صاحبش بخرد و آن را پس از ذبح، بسوزاند و ضامن گوشت آن حیوان نیز هست؛ زیرا سبب حرمت آن شده است، که البته پس از ذبح اولاد، استفاده از پوست و پشم آن‌ها جایز است.<br/>

 

==رجوع از اذن در استفاده از آب نهر==

۱۱۶۱. دو نهر آب بوده یکی کم آب و دیگری پرآب و صاحبان نهر پرآب، به صاحبان اولی اجازه می‌دادند که از نهر آن‌ها استفاده کنند تا این که به سبب کم آبی، نهر کم آب خشک شده و نهر پرآب هم کم آب شده و دیگر صاحبان آن به دیگران اجازه نمی  دهند. آیا این کارشان درست است؟<br/>

ج. این حق را دارند.<br/>

 

==رودخانه  ی مشترک بین دو روستا==

۱۱۶۲. آب رودخانه‌ای از سالیان قبل به دو روستا می  رسیده است و روستای اوّل از آب آن استفاده می  کرده و اضافه آن به روستای دومی می  رسیده و گاهی هم نمی  رسیده است. ولی اکنون روستای اولی به گونه‌ای جلوی آب را می  بندند که اصلاً به روستای دومی آب نمی  رسد. آیا کارشان صحیح است؟<br/>

ج. این کار جایز نیست و روستای دوّمی هم حق دارد.<br/>

 

==ضمان افرادی که سارق را فراری داده‌اند==

۱۱۶۳. سارقی که پس از اقرار به سرقت و دستگیری با برخی افراد تبانی کرده و آن‌ها او را فراری دادند و آزاد کرده‌اند، باز آیا بر سارق ضمان است یا افراد مذکور که وی را فراری داده‌اند، ضامن هستند؟<br/>

ج. اصل قرار ضمان به اموال مسروقه بر ذمّه سارق است؛ ولی آن‌ها که مسبّب تلف اموال شده‌اند نیز بی  وجه نیست که ضامن باشند؛ زیرا آن‌ها رفع مانع کرده‌اند که دیگر صاحب مال دسترسی به سارق ندارد و نباید او را آزاد می‌کردند زیرا فعل فرار او متوقّف بر سبب  سازی آن‌ها بوده است.<br/>

 

==خریداری جنس نامرغوب توسط وکیل==

۱۱۶۴. کسی از طرف شخصی که در خارج از کشور است وکیل بوده که اجناسی برای او خریداری کند و برایش بفرستد. بعضی از جنس‌هایی که فرستاده است خوب بررسی نکرده و در بین آن‌ها جنس نامرغوب و خراب بوده است، در این صورت چه کسی ضامن است؟<br/>

ج. باید جنس نامرغوب را به فروشنده  اش برگرداند؛ زیرا او ضامن است.<br/>

 

==ضمان منافع استفاده شده==

۱۱۶۵. فردی را به وسیله حبس و مانند آن از استفاده اموال و منافعش منع کرده‌اند و فرد دیگری آن منافع را استیفا می  کند. آیا او ضامن منافع دریافت شده می  باشد؟<br/>

ج. بلی، ضامن است.<br/>

ضمان در تجارت با غیر مسلمین

۱۱۶۶. اگر شخصی با شرکت‌های خارجی غیر مسلمان تجارت کالا یا کتاب یا امثال آن داشته باشد و پول آن‌ها را نفرستد، آیا مدیون است؟<br/>

ج. بنابر احتیاط مدیون آن‌ها است.<br/>

 

==اگر تلف  کردن مشتبه بین چند نفر باشد==

۱۱۶۷. فردی گوسفندی را ـ که صاحبش بین دوسه نفر مشتبه است ـ ، تلف کرده  است. تلف کننده چه وظیفه‌ای دارد؟<br/>

ج. تلف  کننده باید بدل آن را بین آن دو یا سه نفر به تنصیف یا تثلیث مصالحه کند.<br/>

 

==کشته شدن دانش  آموزان در اردو==

۱۱۶۸. مسؤول مدرسه‌ای، دانش  آموزان را برای اردو به مناطق غیر مجاز ـ رودخانه یا کوه‌ها ـ بر خلاف مقتضای قیودات رضایت نامه اولیای آنان برده است و منجر به غرق شدن عده‌ای از آن‌ها یا پرت شدن از کوه شده است. چه مسؤولیتی متوجه وی است؟<br/>

ج. مسؤول آن‌ها ضامن است و حکم شبه عمد را دارد.<br/>

 

==تأخیر وکیل در ادای کفّاره و گران شدن قیمت کفّاره==

۱۱۶۹. اگر شخصی دیگری را در ادای کفّاره وکیل کرد، پول کفّاره را به او داد، وکیل مسامحه کرد و تأخیر در ادا کرد تا این که قیمت کفّاره بالا رفت که دیگر آن پول کفاف کفّاره را نکرد. وکیل چه مسؤولیتی دارد؟<br/>

ج. وکیل ضامن آن زیادی قیمت است که مانند تلف مال به تفریط و تقصیر او است.<br/>

 

==ضمان شکننده قفل نرم  افزار و تکثیر کننده و خریدار==

۱۱۷۰. فردی پس از خرید لوح فشرده (سی  دی)، قفل نرم افزار کامپیوتری را شکسته و آن را تکثیر می  کند که در نتیجه موجب اضرار به فروشنده (شرکت تولید کننده نرم  افزار) می  شود. از جهت تکلیفی و وضعی چه حکمی دارد؟ فردی که نرم افزار قفل شکسته را می  خرد چه حکمی دارد؟<br/>

ج. کار او حرام است و ضامن آن ضرری است که به شرکت تولیدکننده زده است و فرد دیگری که نوار تکثیر شده را از خریدار اولی می  خرد، او هم ضامن ضرر مالک اصلی است، زیرا در ضررهای بعدی با خریدار اولی اشتراک دارد.<br/>

 

==سهل  انگاری آموزگار در تصحیح اوراق==

۱۱۷۱. اگر آموزگار یا مسؤول دیگری در تصحیح اوراق امتحانی سهل  انگاری کند که بر اثر این تساهل دانش  آموزی مردود شود، چه مسؤولیتی متوجه وی است؟<br/>

ج. بعید نیست که آموزگار ضرر سال آینده  ی او را اگر ترک تحصیل نکند به جهت دیگری، از جهت خسارت مالی ضامن باشد، زیرا آن ضرر استناد به این آموزگار دارد.<br/>

 

==ضمان به تناسب سهم در گرفتن پول ناحق==

۱۱۷۲. مغازه  ی استیجاری، بدون پرداخت سرقفلی به ارث رسیده است. ورثه  ی مستأجر وکیلی برای گرفتن سرقفلی از مالک به ناحق گرفتند و وکیل هم این کار را کرد و به زور آن را از مالک گرفت، ولی پس از آن یکی از ورثه از این کار پشیمان شد و سهم خودش را از سرقفلی نگرفت. وی چه وظیفه‌ای دارد؟<br/>

ج. باید این وارث، سهم خودش از سرقفلی را، از وکیل بگیرد و به مالک پس بدهد؛ زیرا به علت این توکیلی که کرده، ضامن سهم خودش می  شود.<br/>

 

==ضمان وکیل نسبت به پرونده‌ای که رسیدگی می  کند==

۱۱۷۳. وکیلی که به پرونده‌های قضایی رسیدگی می  کند، گاهی پرونده‌هایی به او ارجاع می  شود که صاحب پرونده ادّعای باطلی داشته و در آن حقی از طرف مقابل ضایع می  شود، آیا در صورت موفقیت چنین پرونده‌هایی در دادگاه (بر اساس پی  گیری‌های وکیل)، آیا وکیل ضامن حقوق تضییع شده فرد محکوم است؟<br/>

ج. بله، او هم ضامن است.<br/>

 

==اشتباه قاضی در رسیدگی به پرونده‌ها==

۱۱۷۴. اگر قاضی بر اساس ادلّه و بینه موجود حکمی صادر کند و پس از اجرای حکم، شواهدی بر خلاف آن حکم به دست آورد، آیا قاضی ضامن خسارت‌هایی است که به محکوم علیه وارد ساخته است؟<br/>

ج. تدارک خطای قاضی شرع از بیت المال است، به خلاف خطای شبه عمد یا عمد او که بر خود او است و هم چنین موارد رجوع شهود که بر آن‌ها است و تفصیل کلام در محلّ خود مذکور است.<br/>

 

==کارگر در حبس و اتومبیل تصادفی==

۱۱۷۵. شخص کارگری را به اتّهامی حبس کرده‌اند. پس از مدّتی بی  گناهی او ثابت می  شود. آیا مدّتی که او را از کار کردن منع کرده‌اند، ضامن هستند؟ اتومبیل فردی تصادف می  نماید، برای تعمیر آن مدّتی از کارش باز مانده است. آیا مقصّر تصادف، ضامن جبران خسارت درآمد وی در این مدت هست؟<br/>

ج. بنابر اظهر و احوط ضامن هستند؛ زیرا از بین بردن منفعت او به منزله  ی دریافت منفعت است، هر چند آن منافع را دریافت نکرده باشند مانند این که خانه‌ای را غصب کنند هر چند غاصب هم از آن استفاده نکند و صدق اتلاف مال اختصاص به دریافت منفعت و مال ندارد و این هم به الغای خصوصیت عرفا اتلاف است و هم چنین است کسی که در اثر تصادف، برای تعمیر اتومبیلش مدّتی از کار بازمانده که آن طرف مقصّر غیر از خسارت ماشین، خسارت درآمد این مدّت ماشین را بنابر اظهر و احوط ضامن است.<br/>

==نرساندن مصالح ساختمانی به کارگران و ضرر صاحب کار==

۱۱۷۶. در ساختمان  سازی اگر کامیون دار که باید وسایل ساختمانی را بیاورد تا بنّا و کارگر کار کنند، آن وسایل را نیاورد و کارگرها معطّل ماندند، آیا ضامن است؟<br/>

ج. اگر بدون عذر وسایل را نیاورد، ضامن ضرری است که صاحب کار متحمّل شده است و اگر معذور بوده، ضامن نیست.<br/>

 

==صدمه به کارگر بدون تقصیر کارفرما==

۱۱۷۷. اگر کارگر هنگام کار از جایی بیفتد و صدمه‌ای ببیند، بدون این که افتادن مستند به تقصیر صاحب کار باشد، آیا صاحب کار ضامن است؟<br/>

ج. ضامن نیست.<br/>

 

==غرق شدن دانش  آموزان در ضمن اردو==

۱۱۷۸. مربیان مدرسه‌ای دانش  آموزان را به اردو می  برند و بعضی از آن‌ها هنگام شنا غرق می  شوند. آیا مربّیان مذکور ضامن و مسؤول می  باشند؟<br/>

ج. اگر با اذن اولیا، آن‌ها را بردند و در حفظ آن‌ها هم تعدّی و تفریط نکرده‌اند، ضامن نیستند وگرنه ضامن هستند.<br/>

 

==عدم جواز استفاده از آب بدون پرداخت آب  بها==

۱۱۷۹. ۱) آیا استفاده از آب برای مشترکین، بدون پرداخت آب  بها جایز است؟<br/>

ج. جایز نیست.<br/>

۲) آیا مسؤولان مربوطه، می  توانند هزینه‌های گزاف به عنوان آب بها از مشترکین دریافت کنند؟<br/>

ج. برای مسؤولین هم جایز نیست در مبلغ دریافتی اجحاف کنند.<br/>

==تضییع اموال دولتی==

۱۱۸۰. فردی که برخی اموال دولتی را تضییع کرده است ـ مثلاً پول بلیط قطار را نپرداخته باشد ـ چه وظیفه‌ای دارد؟<br/>

ج. باید آن مال را به همان شعبه  ی مخصوص بدهد و ضامن است، مگر این که یقین کند که با برگرداندن، در همان مورد خودش مصرف نمی  شود. مانند برگرداندن به بانک‌ها، که در این صورت باید از باب ردّ مظالم آن را به فقیر مؤمن بپردازد.<br/>

 

==کتک خوردن یک نفر توسط سه نفر==

۱۱۸۱. مضروبی مدّعی است سه نفر وی را مورد ضرب قرار داده و مجروح کرده‌اند و بیّنه ندارد. ولی با اجرای قسامه، تنها ضارب بودن یک نفر از آن‌ها ثابت شده است، آیا تنها همان یک نفر ضامن است یا همگی آن‌ها ضامن هستند؟<br/>

ج. آن یک نفر تنها ثلث دیه را ضامن است نه کلّ آن را، که به اعتراف خود مضروب بیش از آن را ضامن نیست.<br/>

 

==تصرّف در اموال ناصبی==

۱۱۸۲. آیا تصرّف و تملّک مال ناصبی جایز است؟<br/>

ج. مال ناصبی حکم مال کافر حربی است و تملک آن جایز است. ولی اگر ضرر و مفسده بر مؤمنین داشته باشد، جایز نیست؛ لذا مطلقا خلاف احتیاط است.<br/>

 

==پرداخت مزد کم به کارگر==

۱۱۸۳. کارفرمایی شخصی را به کار گماشته است و از بی  اطّلاع بودن کارگر نسبت به ارزش و مقدار حقوقش استفاده کرده و حقوق و مزد کمتر از نصف حقوق کارکنان هم ردیف او داده است.<br/>

۱) آیا کارفرما نسبت به مزد واقعی این کارگر مدیون است؟<br/>

 

ج. بله، در فرض مرقوم کارگر حقّ مطالبه اجرة المثل کار و عمل خود را دارد و کارفرما باید اجرة المثل به او بدهد، مگر آن که در ابتدای کار با هم توافق کرده باشند که با توافق و معلوم شدن مغبون بودن، کارگر خیار غبن دارد و با فسخ باز به اجرة المثل برمی  گردد.<br/>

۲) آیا با گذشت زمان حقّ مطالبه از بین می  رود؟<br/>

ج. مرور زمان، حقّی را از بین نمی  برد و مدیون باید دین خود را ادا نماید.<br/>

 

==تصرف در زمین مصادره‌ای==

۱۱۸۴. زمینی از یکی از سازمان‌های دولتی خریداری شده و پس از آن معلوم شده که آن زمین مصادره‌ای بوده است و اکنون ناچار آن را در تصرّف دارند و راهی برای دسترسی به مالک وجود ندارد. حکم شرعی را بیان فرمایید.<br/>

ج. می  توانند آن را از حاکم شرع اجاره کنند تا هنگامی که از مالک آن خبری برسد، تا حاکم مال الاجاره را به مالک یا ورثه  ی او بدهد.<br/>

 

==از بین بردن مطالب کتاب‌های امانتی==

۱۱۸۵. تعدادی از مطالب کتاب‌ها و مجلات امانتی را از بین برده‌ام، برای جبران آن، چه باید بکنم؟<br/>

ج. باید آن‌ها را تدارک کنید یا صاحب آن را راضی کنید.<br/>

 

==وسیله به سرقت رفته در تعمیرگاه==

۱۱۸۶. شخصی وسیله‌ای را برای تعمیر نزد مغازه‌ای گذاشته است، امّا آن وسیله در مغازه به سرقت رفته است، چه کسی ضامن آن است؟<br/>

ج. اگر مغازه  دار در نگهداری آن تقصیر و کوتاهی نکرده، ضامن نیست.<br/>

==طلب غرامت از عاریه گیرنده==

۱۱۸۷. اگر عاریه گیرنده، شی ء عاریه گرفته شده را خراب کرده یا از بین برده باشد، طلب غرامت از او حلال است یا نه؟<br/>

ج. بله، با تعدّی یا تفریط او حلال است. (توضیح بیشتر در مسأله  ی ۱۸۶۵ رساله ذکر گردیده است.)<br/>

 

==گرفتن دستمزد بیشتر از کارکرد==

۱۱۸۸. مسؤول ما ماهانه شصت ساعت کار برای ما ردّ می  کند، در حالی که کمتر از این مقدار کار کرده‌ایم، پول این کار چگونه است؟<br/>

ج. اگر خلاف مقررات باشد، جایز نیست.<br/>

 

==سرقت تکنولوژی از کشورهای دیگر===

۱۱۸۹. سرقت تکنولوژی از کشورهای دوست یا دشمن چه حکمی دارد؟<br/>

ج. در چنین مواردی منع شرعی مبنی بر صدق اضرار (ضرر رساندن) به کسی است که شرعا حقوق او محترم است.<br/>

 

==تصرف در اموال والدین بدون اجازه آنان==

۱۱۹۰. آیا تصرف در مال و پول والدین بدون اجازه آنان حکم سرقت و غصب را دارد؟<br/>

ج. بله، با عدم اطمینان به رضایت آن‌ها حکم سرقت و غصب دارد.<br/>

 

==تصرف بدون رضایت در مال دیگری==

۱۱۹۱. اگر انسان از کسی چیزی بگیرد و آن را مصرف کند که طرف هم راضی نباشد، آیا پرداخت قیمت آن کفایت می  کند؟<br/>

ج. اگر مثلی است، باید مثل آن را و اگر قیمی است، باید قیمت آن را پرداخت کند.<br/>

==عوض شدن دمپایی کهنه با نو==

۱۱۹۲. دمپایی من که کهنه بود با دمپایی نو عوض شده، اکنون که صاحب آن را نمی  شناسم چه کار کنم؟<br/>

ج. اگر شاهد حالی برای رضایت صاحب دمپایی ندارید، نمی  توانید در آن تصرف کنید.<br/>

 

==پیدا کردن پول==

۱۱۹۳. اگر پولی پیدا کردیم که صاحبش را نمی  شناسیم آیا می  توانیم، آن را در صندوق صدقات بیندازیم؟<br/>

ج. اگر نشانه‌ای ندارد که بتوان صاحبش را پیدا کرد، با اذن حاکم شرع، باید به فقیر صدقه داد، علی الاحوط.<br/>

 

==برداشتن پول از مغازه پدر==

۱۱۹۴. در مغازه پدرم کار می  کنم و گاهی اوقات مقداری پول برمی  دارم که بعضی مواقع به او می  دهم و بعضی مواقع خرج می  کنم، حکمش چیست؟<br/>

ج. هر چه بدون اجازه برمی  دارید، حرام است و ضامن هستید.<br/>

 

==فروختن طلای پیدا شده==

۱۱۹۵. چند سال پیش قطعه‌ای طلا پیدا کردم و آن را فروختم. اکنون صاحبش را نمی  شناسم پول آن را در چه راهی مصرف کنم؟<br/>

ج. اگر از پیداشدن صاحبش مأیوس هستید، باید به قیمت فعلی آن ردّ مظالم دهید.<br/>

 

==شکستن وسیله در مغازه قبل از خرید==

۱۱۹۶. اگر شخصی وارد مغازه‌ای شد و قبل از خرید و در حین انتخاب، وسیله‌ای از دستش افتاد و شکست، چه کسی ضامن است؟<br/>

ج. اگر اذن مالک در قبض آن جنس وجود داشته، به گونه‌ای که مشتری به عنوان امینی که جنس در دستش امانت است، باشد بنابر اقرب ضامن نیست و قول به ضمان از مشهور فقها حکایت شده است.<br/>

 

==ضرر رساندن به دیگران در کودکی==

۱۱۹۷. اگر شخصی در کودکی ضرری به کسی رسانده باشد چه کند؟<br/>

ج. ضامن ضرر او است و باید او را راضی کند.<br/>

 

==برگرداندن مال دزدی==

۱۱۹۸. در صورت برداشتن مال کسی، آیا برگرداندن آن کافی است؟<br/>

ج. اگر تصرفی در مال کرده، باید صاحبش را راضی کند.<br/>

 

==پوشیدن دمپایی دیگران==

۱۱۹۹. حکم پوشیدن دمپایی دیگران در محل‌های عمومی چیست؟<br/>

ج. بدون رضایت صاحبش جایز نیست.<br/>

 

==برداشتن چیزی در کودکی از فروشگاه دولتی==

۱۲۰۰. اگر در کودکی از فروشگاه دولتی چیزی برداشته باشم، الآن چگونه جبران کنم و یا اگر از کسی چیزی گرفته‌ام و امکان دسترسی به او ندارم، حکمش چگونه است؟<br/>

ج. باید با اجازه ی از حاکم شرع، به مقدار آن ردّ مظالم داده شود، علی الاحوط.<br/>

 

==خسارت زدن گوسفند به دیگران==

۱۲۰۱. تعدادی گوسفند دارم که گاهی به مزارع دیگران رفته و خساراتی وارد کرده‌اند بعضی از صاحبان راضی شده‌اند و بعضی رضایت نداده‌اند، مرا راهنمایی کنید؟<br/>

ج. اگر رهاکردن گوسفندان در روز و به نحو معتاد و متعارف بوده، به طوری که خسارت وارد شده مستند به کوتاهی و تعدّی و تفریط شما نباشد ضامن نیستید، به خلاف این که شما محافظت نکرده باشید و در هر صورت اگر مصالحه کنید خوب است.<br/>

 

==خراب کردن وسایل توسط تعمیرگاه==

۱۲۰۲. آیا اگر تعمیرکاری جهت تعمیر وسایل، چه به صورت رایگان یا با دست مزد، موجب خراب تر شدن وسایل مردم شود، آیا ضامن است؟<br/>

ج. بله، ضامن است. (به مسأله  ی ۱۷۴۴ رساله رجوع شود.)<br/>

 

==مصرف میوه  ی درختان کنار خیابان==

۱۲۰۳. آیا مردم از درختان میوه ی کنار خیابان ـ که متعلق به شهرداری است ـ ، می  توانند استفاده نمایند؟<br/>

ج. انسان می  تواند از میوه درختی که در مسیر عبور عمومی است، حتی اگر مالک مشخص داشته باشد، بخورد؛ ولی نباید موجب افساد یا از بین رفتن درخت و میوه شود و بنابر احوط باید چیزی از میوه را با خود نبرد.<br/>

 

==مصرف میوه‌های زیر درختی==

۱۲۰۴. خوردن میوه‌های زیر درخت که متعلق به دیگری است به این نیّت که آن میوه‌ها خراب می  شود، چه حکمی دارد؟<br/>

ج. بدون رضایت صاحبان آن‌ها جایز نیست.<br/>

 

==استفاده از خانه‌های سازمانی توسط افرادی که خانه دارند==

۱۲۰۵. استفاده از خانه‌های مسکونی وابسته به دولت یا مؤسسات دیگر توسط افرادی که خانه دارند و واجد شرایط نیستند، جایز است؟<br/>

ج. اگر خلاف مقررات آن‌ها باشد، جایز نیست.<br/>

 

==ورود به باغ دیگران و خوردن میوه==

۱۲۰۶. آیا جایز است به باغ مردم وارد شد و از میوه‌های آن خورد و بیرون برد؟<br/>

ج. حرام و موجب ضمان است.<br/>

 

==ریختن چیز لغزنده در محل عبور دیگران==

۱۲۰۷. اگر کسی پوست میوه یا امثال آن را جلوی خانه یا محل عبور عابرین بریزد و پای کسی بلغزد و به زمین بخورد و خسارتی ببیند، آیا آن فرد ضامن است یا خیر؟<br/>

ج. اگر به نحو غیر متعارف بوده، به گونه‌ای که لغزیدن مستند به تسبیب و اضرار و تعدّی او به عابرین باشد، نه سهل  انگاری خود شخص ـ در چیزهایی که سیره بر ترک محافظت از آن‌ها است ـ ، ضامن است، لکن اگر عمدا خود شخص پا بر آن شی ء لغزنده گذاشته، مباشر اقوی است مطلقا و ضامن نیست.<br/>

 

==ایجاد سدّ معبر==

۱۲۰۸. کسانی که برای جلب نظر مشتری وسایل خود را بیرون مغازه می  چینند و سدّ معبر می  کنند، اگر برای عابر پیاده مزاحمت یا خسارت ایجاد کنند، ضامن هستند یا خیر؟<br/>

ج. در حدّ متعارف مانعی ندارد و ضمان در صورت صدق اضرار و تعدّی به عابرین است.<br/>

 

==آتش  سوزی در جنگل‌ها و باغ‌ها==

۱۲۰۹. افرادی که برای تفریح به جنگل‌ها و یا باغ‌ها می  روند و جهت پخت غذا و روشن می  کنند، در صورتی که یک دفعه با دو طوفان شروع شود و موجب آتش  سوزی شود، ضامن  اند؟<br/>

ج. در صورتی که روشن نمودن آتش در آن مکان شرعا جایز نبوده است، ضامن هستند.<br/>

 

==پرداخت خسارت در جایی که مقصر مشخص نباشد==

۱۲۱۰. اگر چند نفر همزمان به طرف ماشینی یا قطاری سنگ پرتاب کنندو سنگ یکی از آن‌ها، موجب خسارت به قطار شود و یا موجب زخمی شدن فردی شود، چه کسی ضامن آن خواهد بود؟ (در صورتی که معلوم نباشد سنگ کدام یک از آن‌ها خسارت زده است)<br/>

ج. احتیاط در مصالحه  ی به توزیع است و تعیین با قرعه هم ممکن است.<br/>

 

==مطالبه طلب از بستگان بدهکار==

۱۲۱۱. آیا طلب کاران بنده می  توانند طلب خود را از پدر و بقیه بستگان بنده مطالبه کنند یا خیر؟<br/>

ج. خیر، نمی  توانند.<br/>

 

==پرداخت قیمت واقعی یا قیمت مورد نظر فروشنده==

۱۲۱۲. اگر مغازه  دار از خریدار قیمت بیشتر از قیمت واقعی جنس را مطالبه کند، آیا خریدار می  تواند همان قیمت واقعی را بپردازد یا باید هر چه فروشنده خواست بپردازد؟<br/>

ج. باید قیمت توافقی را بدهد.<br/>

 

==مستأجری که بعد از اجاره منزل برنگردد==

 

۱۲۱۳. شخصی منزلی را به مبلغ معینی اجاره کرده است و موجر هم کلید منزل را در اختیار او گذاشته و مستأجر هم اثاثیه و لوازم منزل را در منزل اجاره‌ای گذاشته است، پس از آن به قصد آوردن خانواده  اش رفته ولی برنگشته است، موجر نیز هیچ گونه اطلاعی در مورد علت برگشتن وی ندارد، آیا موجر حق تصرف منزل را دارد؟ نسبت به لوازم خانگی مستأجر چه تکلیفی دارد؟<br/>

ج. تا مدت اجاره تمام نشده است، موجر حق تصرف ندارد؛ مگر در صورت یأس و اطمینان به این که دیگر به او دسترسی نخواهد داشت که در این صورت وسایل، مجهول المالک می  شود و از طرف او صدقه می  دهد و هم چنین مال الاجاره را احتیاطا صدقه بدهد.<br/>

 

==اختلاف صاحب ملک و اداره==

۱۲۱۴. یکی از ادارات دولتی ساختمانی را اجاره کرده است، اما در حال حاضر بین مالک و اداره راجع به مبلغ اجاره اختلاف وجود دارد و او تا صدور حکم دادگاه راضی به اقامه [[نماز]] و دیگر تصرفات در آن نمی  باشد، در این صورت وظیفه ما چیست؟<br/>

ج. اختلاف در مبلغ اجاره‌ای که مدّت آن تمام نشده است، ضرری به صحت اجاره نمی‌زند و مستأجر حق استفاده دارد.<br/>

 

==اختیارات امانت دار در مال به امانت داده شده==

۱۲۱۵. امانت دار در چه صورتی ضامن است؟ آیا امانت دار، مال مردم را می‌تواند به دیگران کرایه دهد و یا از آن استفاده دیگری کند؟<br/>

ج. خیر، نمی  تواند استفاده‌ای از آن بکند؛ مگر با اجازه و اگر استفاده‌ای کرد ضامن اصل مال و استفاده  ی از آن است.<br/>

 

==تصرف والدین نیازمند در مال فرزندان و بالعکس==

۱۲۱۶. آیا پدر و مادر در صورت فقر و بی  نیازی، می  توانند در اموال فرزندان خود تصرف کنند یا خیر؟ و در صورت عکس آن آیا اولاد بدون اجازه می  توانند در صورت نیاز از اموال پدر و مادر بردارند؟<br/>

ج. بدون اجازه نمی  توانند، مگر واجب النفقه او باشند و او هم متمکن باشد و امتناع کند که در حدّ نفقه واجبه، مانعی ندارد بردارند.<br/>

 

==شهریه گرفتن در صورت محدود بودن فعالیت‌های درسی==

۱۲۱۷. آیا شهریه گرفتن طلبه‌ای که در درس غیبت می  کند و در کلاس درسی، کمتر شرکت می  کند و یا کمتر درس می  گیرد، جایز است؟<br/>

ج. اگر بدون عذر از مقدار معمول طلاب کمتر درس بخواند، شهریه گرفتن او اشکال دارد.<br/>

 

==مطالعه در ساعت بی  کاری اداری==

۱۲۱۸. آیا می  توان در ساعات کاری در محل کار یا اداره، که بی  کار هستیم مطالعه نماییم؟<br/>

ج. مانعی ندارد.<br/>

 

==تقلّب کودکان در امتحانات==

۱۲۱۹ بعضی از بچه‌ها که سنشان کم است و در امتحانات تقلب می  کنند و یا کسانی که عمدا تقلب می  کنند، حکمشان چیست؟<br/>

ج. زمینه سازی شود تا اطفال ـ هر چند تکلیف ندارند ـ به این کار عادت نکنند و افراد بالغ هم ـ در صورتی که تضییع حق دیگری در آن باشد ـ [[گناه]] کار هستند.<br/>

 

==ضمانت معرفی کننده نسبت به سرقت معرفی شونده==

۱۲۲۰. اگر شخصی به عنوان کارگر، افرادی را به جایی معرفی کند و بعد از مدتی یکی از آن افراد مبلغی را از کارفرما سرقت نماید، با توجه به اعتماد کارفرما به آن شخص معرف برای معرفی کارگر مورد اطمینان، آیا معرف ضامن است؟<br/>

ج. خیر.<br/>

 

==فراموش کردن اعمال شب اوّل قبر توسط اجیر==

۱۲۲۱. فردی برای انجام اعمال شب اوّل قبر میتی اجیر می  شود اما آن شب فراموش می  کند که آن اعمال را انجام دهد، وظیفه او چیست؟<br/>

ج. ظاهرا اجاره منفسخ می  شود و اجرت را باید برگرداند.<br/>

 

==پرداخت بدهکاری گذشته به نرخ روز==

۱۲۲۲. اگر فردی مبلغی را مدت ۳۰ سال یا کمتر به کسی بدهکار بوده و پرداخت نکرده است، آیا ضامن همان مقدار است یا باید به نرخ روز آن را بپردازد؟<br/>

ج. احتیاطا باید در تفاوت مبلغ با ارزش فعلی آن با هم مصالحه کنند.<br/>

 

==ضمانت پزشک در مورد شدت درد و بیماری==

۱۲۲۳. اگر دندانپزشکی دندان فردی را نتواند خوب درست کند و حتی صدمه به آن‌ها بزند، آیا ضامن است یا خیر؟ و اگر پزشک بر اثر اشتباهش باعث شود شخص چند روز درد بکشد و نتواند کار کند چه حکمی دارد؟<br/>

ج. پزشک ضامن است. (جهت اطلاع بیشتر به مسأله  ی ۱۷۴۷ و ۱۷۴۸ رساله رجوع شود.)./<br/>

 

==ضمانت اغذیه فروشان در صورت مسمومیت مصرف کننده==

۱۲۲۴. فروشندگان مواد خوراکی اعم از چلوکبابی‌ها، رستوران‌ها، ساندویچ فروشی‌ها، بستنی فروشی‌ها و.... اگر باعث مسمومیت فردی شوند، آیا ضامن هستند یا خیر؟<br/>

ج. بله، ضامن هستند.<br/>

==ضمانت حادثه در اماکن تفریحی==

۱۲۲۵. اگر در پارک‌ها، حادثه‌ای چون فروریختن سقف یا افتادن وسایل بازی بر سر کسی و یا غرق شدن قایق تفریحی ـ که مردم سوار آن‌ها هستند ـ اتفاق بیفتد، در این صورت ضامن کیست؟<br/>

ج. اگر کسی مقصر نباشد، ضمانی نیست.<br/>

 

==حمله سگ به گله دیگران==

۱۲۲۶. اگر سگ کسی به گله دیگری حمله کند و صاحب آن مانع او نشده و در نتیجه چند رأس دام از آن گله تلف شود، آیا صاحب سگ ضامن است؟<br/>

ج. بله، ضامن است.<br/>

 

==ضمانت در صورت کوتاهی در نگهداری اموال==

۱۲۲۷. اگر صاحبان حرفه‌ها و صنایع در حفظ و نگهداری اشیای مردم مثل پارچه پیراهنی برای خیاطی و... کوتاهی کنند و اموال مردم به سرقت برود و یا در آتش بسوزد و یا اشتباهی بریده شود، چه کسی ضامن می  باشد؟<br/>

ج. صاحب آن حرفه یا صنعت ضامن است. (مسأله  ی ۱۷۴۴ رساله)<br/>

 

==ضمان تعمیر ضبط صوت سرقتی==

۱۲۲۸. اگر فردی ضبط صوتی را تعمیر کند و سپس معلوم شود ضبط صوت سرقتی بوده است، آیا ضمان تعمیر ضبط صوت به عهده سارق است یا مالک؟<br/>

ج. به عهده  ی سارق است.<br/>

 

==آسیب رسانی به دیگری بر اثر پاره شده سیم جرثقیل==

۱۲۲۹. اگر سیم جرثقیل هنگام جابه جایی محموله‌های سنگین قطع شود و بر اثر آن فردی مصدوم یا کشته شود، ضامن چه کسی است؟<br/>

ج. اگر کسی مقصر باشد، او ضامن است و در صورت استناد به کار شخص معیّن بدون تقصیر، می  تواند ثبوت ضمان از باب خطای محض باشد.<br/>

 

==ضمان در زیاده روی مصرف آب و برق==

۱۲۳۰. آیا زیاده  روی در مصرف آب و برق و گاز، در صورتی که انسان پول آن را پرداخت کند حرام و موجب ضمان است؟ و در صورت ضمان؛ وجه را به چه کسی باید پرداخت کرد تا بری ء الذمه شد؟<br/>

ج. در فرض مزبور دیگر ضامن نیست.<br/>

 

==ضمان کشته شدن مسافر در مسافرخانه بر اثر زلزله==

۱۲۳۱. اگر کسی خانه‌ای اجاره کند و یا در هتل یا مسافرخانه‌ای اقامت کند و بر اثر فرسودگی منزل و یا ساختمان هتل و یا زلزله، افراد ساکن آن هلاک شوند، ضمان از این بابت به عهده صاحب ملک خواهد بود یا خیر؟<br/>

ج. اگر در اثر فرسودگی بوده و صاحب ملک مقصّر بوده است، او ضامن است.<br/>

 

==سوختن وسایل برقی بر اثر قطع و وصل مکرر برق==

۱۲۳۲. در بعضی موارد، به جهت تعمیر یا قطع و وصل برق توسط اداره برق، به وسایل برقی مردم خسارت وارد می‌شود، در این موارد بفرمایید چه کسی ضامن می  باشد؟<br/>

ج. اگر ورود خسارت نزد خبره مستند به کوتاهی یا اشتباه شخص یا شرکتی باشد، ضمان ثابت است.<br/>

 

==حکم پرداخت صدقه در برابر گرفتن وسیله دزدی==

۱۲۳۳. اگر به انسان وسیله‌ای بدهند، که از راه حرام به دست آمده، آیا می  شود آن را برداشت و به اندازه قیمت آن صدقه داد؟<br/>

ج. اگر صاحبِ آن را می‌شناسد، باید آن را به صاحب اصلی  اش برگرداند و در صورت یأس از شناسایی او، مانعی ندارد.<br/>

 

==پرتاب اشیای زیر چرخ خودرو==

۱۲۳۴. در بعضی موارد، از زیر لاستیک ماشین سنگ یا اشیای دیگر به اطراف پرتاب و موجب خسارت به دیگران یا اموال دیگران می  گردد، در این موارد ضامن چه کسی خواهد بود؟<br/>

ج. راننده ضامن است و حکم جنایت خطایی را دارد.<br/>

 

==اموال بیت المال که توسط افراد خیانت کار از بین می  روند==

۱۲۳۵. اگر مسؤول امور مالی یا قانون گذاران یک بخش مهم، افراد خیانت کار را در رأس امور مالی ـ که بیت المال در اختیار آن‌ها است ـ قرار دهند، آیا ضمان مال به عهده مسؤول است یا به عهده سوء استفاده کنندگان و غارت کنندگان بیت المال یا هر دوی آن ها؟<br/>

ج. اگر علم و عمد و یا تقصیر در گزینش بوده است، هر دوی آن‌ها ضامن هستند؛ البته فرد مسؤول پس از [[پرداخت غرامت]] و ادای حقوق ضایع شده، می  تواند به آن افراد خائن رجوع کند و حقوق از دست رفته را از آنان دریافت نماید.<br/>

 

==دیه کشته شدگان در حین آموزش==

۱۲۳۶. کسانی که برای آموزش شنا یا آموزش‌های نظامی دیگری مانند رانندگی و... می  روند، اگر کشته شوند ضامن دیه آن‌ها چه کسی خواهد بود؟<br/>

ج. اگر کسی مقصر بوده، او ضامن است.<br/>

==خسارت به وسیله نقلیه در اثر حمل بیش از ظرفیت==

۱۲۳۷. اگر شخصی وسیله نقلیه‌ای اجاره کند و در اثر حمل بیش از ظرفیت خساراتی به وسیله نقلیه وارد شود، چه کسی ضامن خواهد بود؟<br/>

ج. همان شخص اجاره کننده ضامن است.<br/>

 

==ضمانت آتش زدن و کشته شدن افراد==

۱۲۳۸. اگر کسی ساختمانی را آتش بزند ـ که موجب کشته شدن عده‌ای نیز بشود ـ اما این فرد فقط قصد آتش زدن را داشته نه کشتن افراد را، آیا ضامن دیه افراد نیز می  باشد؟<br/>

ج. بله، ضامن است.<br/>

 

==کمک رسانی به کشور مسلمان هنگام جنگ با کشور کافر==

۱۲۳۹. اگر یک کشور اسلامی با کشور و مملکت کفر در حال جنگ باشد، آیا مسلمانان دیگر وظیفه کمک و یاری آن کشور را دارند یا خیر؟ و اگر کسی برای کمک برود و کشته شود، ضمان دیه بر عهده چه کسی خواهد بود؟<br/>

ج. در حدّ تمکّن با ملاحظه  ی شرایط دیگری که در آن‌ها به حاکم شرع مراجعه می  شود، کمک کردن لازم است و جای ضمان دیه نیست.<br/>

 

==رسیدن خسارت جانی به متهم، هنگام اجرای حکم==

۱۲۴۰. در صورت اجرای حدّ، اگر خسارت جانی به متهم برسد چه کسی ضامن خواهد بود؟<br/>

ج. اگر خطایی واقع نشده بوده، کسی ضامن نیست.<br/>

 

==کم کاری در انجام وظیفه==

۱۲۴۱. آیا افرادی که به دلیل کفاف نکردن حقوق خود دو شغل دارند و هر یک از شغل‌ها باعث کم کاری در شغل دیگر می‌شود، ضامن می  باشند یا ضمان آن به عهده دولت است که حقوق کمی پرداخت می  نماید؟<br/>

ج. آن کسی که کم کاری کرده، ضامن است.<br/>

 

==تصادف و از بین رفتن مال==

۱۲۴۲. اگر شخصی اجناسی را بخرد و در راه انتقال با وسیله نقلیه تصادف کند، ضمان به عهده فروشنده است یا خریدار؟<br/>

ج. اگر تصادف قبل از تحویل به خریدار بوده و در نقل و انتقال مسبَّب از همین معامله برای تحویل تلف شده، احتیاطا مصالحه کنند.<br/>

 

==ذبح پرنده حلال گوشت بدون اجازه مالک==

۱۲۴۳. اگر شخصی یکی از پرندگان حلال گوشت را بدون اجازه مالک ذبح کند، آیا باید قیمت آن را بپردازد یا مثل آن را؟<br/>

ج. باید قیمت آن را بدهد.<br/>

 

==زخمی کردن حیوان مزاحم بعد از هشدار به صاحب حیوان==

۱۲۴۴. اگر حیوان کسی وارد منزل یا باغ و زراعت شخصی شد و چندین بار هم به صاحب حیوان تذکر داده باشد، اما او توجه باشد و صاحب زراعت یا منزل و باغ در باغ یا زراعت سم بریزد و حیوان بمیرد و یا پای حیوان را بشکند یا حیوان را زخمی کند، چه حکمی دارد؟ و اگر چنین حیوانی از بین برود، حکم مسأله چه می  شود؟<br/>

ج. فردی که اقدام بر کشتن یا مجروح نمودن حیوان نموده، ظاهرا ضامن است؛ مگر این که در آن مورد [[دفاع]] از مال صادق باشد و راه [[دفاع]] هم در مجروح یا کشتن حیوان منحصر باشد که ضامن نیست و حلّ اختلاف نزد حاکم شرع می  شود.<br/>

==کسی که سبب بی کار شدن افراد می  شود==

۱۲۴۵. اگر فردی باعث شود که کسی یا کسانی شغل خود را از دست بدهند و به اصطلاح نان آن‌ها را آجر کنند، آیا ضامن خسارت مالی وارده به آن‌ها است یا خیر؟<br/>

ج. موارد مختلف می  شود و ممکن است در بعض موارد ضامن باشد.<br/>

 

==افتادن در چاله‌های حفر شده در معابر==

۱۲۴۶. اگر در برخی خیابان‌ها اداره گاز یا فاضلاب حفر چاه یا کانال کنند و فردی ناآگاه هنگام شب در آن بیافتد و آسیب ببیند یا تلف شود، ضامن کیست؟ اگر مالکی در زمین بدون دیوار چنین کاری کند، چه وجهی خواهد داشت؟<br/>

ج. اگر اقدامات لازم برای پیشگیری از وقوع حوادث صورت نگرفته، آن اداره مقصّر در مأموریت ضامن است که به حسب ظاهر در این جا اقوی از مباشر است، و در رابطه با حفر چاه در زمین شخصی، اگر طوری بوده که ورود در زمین عدوانی حساب می  شده و عبور از آن متعارف نبوده است، مالک زمین ضامن نیست.<br/>

 

==فروش برگه‌های ارمغان بهزیستی==

۱۲۴۷. شخصی برگه‌های مسابقه ارمغان بهزیستی را می  فروخته و برای هریکی ده تومان می  گرفته وچند میلیون قیمت آن‌ها بوده که ۷۰ هزار تومان سهم خودش شده، حکم مسأله چیست؟<br/>

ج. بر فرض حرمت فروختن برگه‌ها، باید پول آن‌ها را به صاحبانش برگرداند و اگر آن‌ها را نمی  شناسد، باید با اذن حاکم شرع صدقه بدهد.<br/>

 

==جبران خسارت خریدار===

۱۲۴۸. اگر فروشنده به هر نحوی سر خریدار را کلاه بگذارد و برای جبران خسارت یا اشتباه خود خریدار را پیدا نکند، تکلیف فروشنده چیست؟<br/>

ج. موارد مختلف می  شود و آن چه را اطمینان به رضایت او ندارد احتیاطا از طرف او صدقه بدهد.<br/>

 

==گم کردن کتاب امانتی==

۱۲۴۹. در ایام کودکی کتابی از کتابخانه امانت گرفته‌ام و آن را گم کردم و الآن نمی  دانم کجاست، چه کنم؟<br/>

ج. باید مثل آن را به کتاب خانه برگردانید.<br/>

 

==تقاص اموال مصادر شده==

۱۲۵۰. اگر در جایی قسمتی از اموال یک شخص به ناحق مصادره شد، آیا او می  تواند تقاص نماید؟<br/>

ج. اگر هیچ راهی برای رسیدن به مالش ندارد، تقاص از اموال ضامن جایز است.<br/>

 

==گرفتن دستمزد از پدر==

۱۲۵۱. چند سال برای پدرم کار کرده‌ام، ولی پدرم حق مرا نمی  دهد، آیا حق دارم با دعوا و اجبار حقّم را از پدرم بگیرم؟<br/>

ج. حق مطالبه  ی حق را از پدر دارید، ولی احترام لازم پدر هم رعایت شود.<br/>

 

==برداشتن پول از پدر و پدربزرگ==

۱۲۵۲. قبل از بلوغ از پدر و پدر بزرگم پول برداشته‌ام، حال پشیمانم و آن‌ها نیز مرده‌اند، چه کار کنم؟<br/>

ج. باید به ورثه برگردانید یا تمام ورثه را راضی کنید، هر چند وقتی مال را بر می  گردانید، لازم نیست توضیح دهید و ماجرا را به آن‌ها اطلاع دهید.<br/>

==پیدا کردن و بزرگ کردن گوسفند==

۱۲۵۳. گوسفندی پیدا کرده‌ام و حدود دو سال از این واقعه می  گذرد و اصلاً اعلان نکرده‌ام، حکم این گوسفند و برّه‌هایش و مخارج آن چیست؟<br/>

ج. حکم مال غصبی را دارد و منافع و برّه‌هایش هم مال صاحب گوسفند است و لازم است از هم اکنون تا یک سال اعلان کنید و اگر صاحب آن پیدا نشد، احتیاطا به حاکم شرع مراجعه کنید، این حکم در صورتی است که در صحرا در همان ابتدا که پیدا کردید، احتمال می  دادید به زودی و به آسانی صاحبش معلوم شود وگرنه گرفتن به نیّت تملّک در برابر عوض جایز بوده و در این صورت ضامن عوض گوسفند برای مالک هستید و بقیه از آن شما است.<br/>

 

==صدقه دادن طلای پیدا شده==

۱۲۵۴. وظیفه‌ام نسبت به قطعه طلایی که در زمان کودکی از دوستم برداشتم و بعد آن را صدقه دادم چیست؟<br/>

ج. باید مثل یا قیمت آن را به دوستتان برگردانید.<br/>

 

==چیدن میوه‌هایی که از دیوار باغ بیرون است==

۱۲۵۵. چیدن میوه‌هایی که از دیوار باغ بیرون است، چه حکمی دارد؟<br/>

ج. به مسأله  ی ۱۶۴۴ رساله، رجوع شود.<br/>

 

==استفاده از پول پیدا شده==

۱۲۵۶. آیا انسان با پولی که پیدا کرده، می  تواند برای کتابخانه‌ای کتاب بخرد؟<br/>

ج. اگر از موارد تملّک نیست، نمی  تواند.<br/>

 

==حق مؤلف کتاب در چاپ و نشر==

۱۲۵۷. اگر کتابی به شدت مورد نیاز باشد و نسخه آن در بازار یافت نشود، آیا چاپ و نشر آن بدون اجازه مؤلف یا ناشر ضمان  آور است؟ فتوکپی از روی آن آیا حکم نشر بدون اذن را دارد؟ و اگر نویسنده یا ناشر آن کافر باشند چه طور؟<br/>

ج. چاپ و نشر آن جایز نیست و فتوکپی کلّ کتاب هم، اگر باعث ضرر رساندن به مؤلف یا ناشر باشد، جایز نیست. در مورد کافری که مال او شرعا احترام ندارد، خلاف احتیاط است با احتمال ترتّب لوازم دارای مفسده.<br/>

 

==پیدا کردن ساعت==

۱۲۵۸. ساعتی را پیدا کردم و چند نوبت نیز آن را اعلان نموده و صاحبش پیدا نشد، حالا تکلیف من چیست؟<br/>

ج. اگر تا یک سال اعلان کرد و صاحب مال پیدا نشد، می  تواند از طرف صاحبش صدقه بدهد یا به عنوان امانت برای صاحبش نزد خود نگهداری کند، یا به حاکم شرع بدهد یا برای خود بردارد و قصد کند که اگر صاحبش پیدا شد، عوض آن را به او بدهد.<br/>

 

==دزدیدن میوه از باغ==

۱۲۵۹. سال‌ها قبل مقداری میوه از چند قطعه زمین و باغ دزدیده‌ام، راه خروج از ذمه آن‌ها چیست؟<br/>

ج. باید صاحبانش را راضی کنید یا به گونه‌ای که نفهمند پولش را به آن‌ها برسانید و اگر به هیچ وجه دسترسی ندارید، از طرف آن‌ها صدقه بدهید.<br/>

 

==برداشتن کفش دیگری به جای کفش خود==

۱۲۶۰. در حرم امام کفش مرا بردند، بنده از روی ناچاری کفشی شبیه به کفش خودم ـ که کهنه  تر بود ـ برداشتم، حکم این مسأله چه می‌شود.<br/>

ج. اگر شاهد حال بر رضایت صاحب کفش نباشد، ضامن هستید.<br/>

==نحوه  ی حلالیّت طلبیدن==

۱۲۶۱. در کودکی مقداری پول از شخصی برداشتم، الآن خجالت می  کشم به او بگویم، چه کنم؟<br/>

ج. به هر صورت شده، باید آن را به او برگردانید و لازم نیست توضیح دهید.<br/>

 

==تشخیص مال مشتبه==

۱۲۶۲. چگونه می  توانیم مال مشتبه را تشخیص بدهیم؟<br/>

ج. موارد آن مختلف است.<br/>

 

==تاوان==

۱۲۶۳. تاوان یعنی چه؟ در اسلام چه حکمی دارد؟<br/>

ج. تاوان یعنی جبران خسارتی که وارد شده و گرفتن آن برای کسی که خسارت بر او وارد شده و در مواردی که ضمان شرعی ثابت است، جایز است.<br/>

 

==تخلّی در ملک شخصی دیگران==

۱۲۶۴. تخلّی در املاک شخصی دیگران، بدون اطلاع از رضایت صاحب آن، چه حکمی دارد؟ و آیا این عمل موجب ضمان است؟ در صورت فشار و اضطرار چه طور؟<br/>

ج. اختیارا جایز نیست و مطلقا موجب ضمان هم هست.<br/>

 

==نحوه رضایت از دیگران==

۱۲۶۵. آیا در استفاده از اموال دیگران رضایت زبانی شرط است یا به صرف احتمال رضایت، می  توان در آن مال تصرف کرد؟<br/>

ج. با صِرف احتمال بدون ـ اطمینان ـ ، نمی  توان در آن تصرّف کرد.<br/>

==استفاده بی  رویه از آب دانشگاه==

۱۲۶۶. من دانشجو هستم و از بیت المال استفاده می  کنم، می  خواستم بدانم، اگر من بر اثر وسواس، آب زیادی بریزم، چگونه می  توانم خسارت آن را بپردازم؟<br/>

ج. باید خسارات را به همان مرکز برگردانید، یعنی پول اضافه بر متعارف را پرداخت کنید.<br/>

 

==استفاده شخصی از تلفن دولتی==

۱۲۶۷. بعضی از دانشجویانی که در بعضی از قسمت‌های دانشگاه مشغول به کار می  باشند، از تلفن دانشگاه استفاده شخصی می  کنند، آیا این کار جایز است؟<br/>

ج. اگر خلاف مقررات آن جا است، ضامن است.<br/>

 

==استفاده از اموال بیت المال==

۱۲۶۸. برداشت از اموال بیت المال ـ به قصد بازگرداندن آن‌ها ـ چه حکمی دارد؟<br/>

ج. جایز نیست.<br/>

۱۲۶۹. پولی از بیت المال نزد من است، آیا در موقع نیاز شخصی، می  توانم از آن پول بردارم و بعدا برگردانم؟<br/>

ج. خیر، نمی  توانید.<br/>

 

==استفاده از وسایل اسقاطی ادارات==

۱۲۷۰. استفاده از وسایل اسقاطی ادارات ـ که بعضا دور ریخته می  شوند ـ چه حکمی دارد؟<br/>

ج. اگر مورد اعراض واقع شده باشد، اشکال ندارد.<br/>

 

==استفاده بیش از همه==

۱۲۷۱. در مسافرت‌های جمعی (اردو) که از همه پول می  گیرند و غذا می  دهند، اگر کسی از سهمیه معین شده زیاد می  گرفت، چه حکمی دارد؟<br/>

ج. اگر خارج از متعارف بوده، باید آن زیادی را برگرداند.<br/>

 

==استفاده دیگران از امکانات دانشگاه==

۱۲۷۲. آیا استفاده از امکانات دانشگاه‌ها برای غیر دانشجو یا دانشجویانی که از دانشگاه دیگر هستند، جایز است؟<br/>

ج. اگر خلاف مقررات باشد، جایز نیست.<br/>

 

==جبران استفاده شخصی از امکانات دولتی==

۱۲۷۳. جبران استفاده شخصی از امکانات دولتی چگونه است؟<br/>

ج. باید به همان مراکز برگردانده شود.<br/>

 

==حلالیّت از فرد مضروب==

۱۲۷۴. چگونه خودم را از زیر دین شخصی که او را مضروب نموده و الآن به او دسترسی ندارم بیرون بیاورم؟<br/>

ج. اگر به هیچ وجه به او دسترسی ندارید، باید به مقدار دیه ی وارده با اجازه از حاکم شرع از طرف او ردّ مظالم دهید، علی الاحوط.<br/>

 

==تقلّب در هزینه‌های تلفن==

۱۲۷۵. با توجه به بالا بودن نرخ مکالمه تلفن، آیا می  شود تقلبی تلفن کرد؟<br/>

ج. خیر، نمی  شود.<br/>

 

==نشر کتاب بدون اجازه مؤلف==

۱۲۷۶. روی کتاب‌هایی نوشته شده که تکثیر و نشر آن باید با اجازه باشد، حال اگر به دلایل مختلف امکان اجازه گرفتن نبود یا مشکل بود، آیا می  شود نشر و تکثیر کرد؟<br/>

ج. خیر، نمی  شود.<br/>

 

==سوء استفاده از کارت تلفن==

۱۲۷۷. دادن کارت تلفن به شخصی که می  دانیم با تقلب به صورت مجانی از تلفن استفاده می  کند، چه حکمی دارد؟<br/>

ج. جایز نیست.<br/>

 

==تصرف در اموال بیت المال==

۱۲۷۸. تصرفات جزیی در اموال بیت المال و اداری چه حکمی دارد؟<br/>

ج. حرام و ضمان  آور است.<br/>

 

==خیانت در امانت==

۱۲۷۹. اگر از کسی امانتی بگیریم و آن را خراب کنیم، حکم آن چیست؟<br/>

ج. ضامن هستید.<br/>

 

==چگونگی پرداختن قرض بیت المال==

۱۲۸۰. کسی که به بیت المال مقروض است، چگونه و به چه کسی آن را بپردازد؟<br/>

ج. باید به همان مراکز برگرداند و با عدم تمکّن، به حاکم شرع بدهد.<br/>

 

==حکم عبور از مزارع کشاورزی==

۱۲۸۱. عبور از میان باغات و زمین‌های زراعتی که نمی  دانیم صاحبشان رضایت دارد یا خیر، چه حکمی دارد؟<br/>

ج. جایز نیست.<br/>

==برنده شدن در مسابقات با تقلّب==

۱۲۸۲. اگر کسی با تقلب در مسابقاتی برنده شود، آیا می  تواند از جایزه  ی آن استفاده نماید؟<br/>

ج. خیر، نمی  تواند.<br/>

 

==اموال دزدی==

۱۲۸۳. اگر فردی مالی را به کمک دیگران دزدیده و اکنون بخواهد توبه کند، چگونه باید برگرداند؟<br/>

ج. باید آن را به صاحبش برگرداند و او را راضی کند، هر چند توضیح ندهد و اگر امکان دسترسی نیست، از طرف او صدقه بدهد.<br/>

 

==انجام کار دیگران بر اثر روابط==

۱۲۸۴. اگر کارمندی کار کسی را ـ بدون نوبت و به جهت این که چند روز دیگر خودش با او کار دارد ـ انجام دهد، آیا اشکالی دارد؟<br/>

ج. اگر سبب تضییع حقوق دیگران نباشد، اشکال ندارد.<br/>

 

==اشیای متروکه و رها شده==

۱۲۸۵. استفاده از چیزی که صاحبش آن را رها کرده، چه حکمی دارد؟<br/>

ج. اگر کاملاً از آن اعراض کرده، جایز است.<br/>

 

==بردن اموال بیت المال به منزل==

۱۲۸۶. آیا بردن اموال بیت المال به خانه یا جای دیگر ـ مثل خوابگاه ـ جایز است؟<br/>

ج. خیر، جایز نیست.<br/>

==فروش هدیه==

۱۲۸۷. آیا کتاب‌هایی را که یک انتشارات به ما هدیه داده است، می  توانیم بفروشیم؟<br/>

ج. اگر شرطی در بین نبوده است، مانعی ندارد.<br/>

 

==جا به جایی محل دانشگاه با فرد دیگر==

۱۲۸۸. آیا جا به جایی محل دانشگاه با فرد دیگر با دریافت پول، جایز است؟<br/>

ج. اگر خلاف مقررات نباشد، اشکال ندارد.<br/>

 

==خواندن روزنامه دیگری==

۱۲۸۹. اگر کسی از روزنامه  ی فرد دیگری که در رو به روی او قرار گرفته، بخواند، جایز است؟<br/>

ج. اشکال ندارد.<br/>

 

==تقاص کردن حق ضایع شده==

۱۲۹۰. اگر از کسی حقی ضایع شود، آیا شخصا می  تواند تقاص کند؟<br/>

ج. تا ممکن است با مطالبه یا شکایت حقش را بگیرد، با معرضیّت مفسده، تقاص جایز نیست.<br/>

 

==تصرف کردن حقی از بیت المال==

۱۲۹۱. اگر احتمال بدهیم که حقی از بیت المال یا حق النّاس را تصرف کرده‌ایم، چه باید بکنیم؟<br/>

ج. با احتمال این مطلب، تکلیفی نیست.<br/>

 

==رعایت نکردن نوبت==

۱۲۹۲. در بسیاری از مکان‌های شلوغ که به کارها صفی و نوبتی رسیدگی می  شود، مثل نانوایی‌ها، بانک‌ها و... اگر فردی بدون رعایت حق و نوبت دیگران کار خود را مقدّم نماید، شرعا عمل حرامی مرتکب شده است؟ اگر نانوا یا متصدّی آن امر بدون نوبت کار کسی را مقدم بنماید، آیا او عمل حرامی مرتکب گردیده است؟<br/>

ج. تضییع حقوق شرعی دیگران به هر گونه‌ای که باشد، جایز نیست و ملازمه‌ای با نوبت ندارد.<br/>

 

==دریافت دستمزد بیشتر از حق خود==

۱۲۹۳. در دانشگاه مقداری پول به حساب من ریخته شده که بیشتر از دستمزد کاری است که انجام داده‌ام، وظیفه من در ازای این پول‌ها چیست؟<br/>

ج. اگر اشتباه شده، باید اضافه  ی آن بازگردانده شود.<br/>

 

==کشتن سگ نگهبان==

۱۲۹۴. سگ گله یا باغی به عابری حمله می  کند و عابر در مقام [[دفاع]] از خود او را می  کشد، آیا در این صورت ضمانی بر عهده او است یا نه؟<br/>

ج. با انحصار و توقف [[دفاع]] بر قتل او، ضامن نیست.<br/>

 

==دعواهای کودکانه==

۱۲۹۵. در دوران کودکی با بسیاری از کودکان و هم بازی‌ها دعوا و شوخی می  کردیم که گاهی منجر به شکستن بینی، سر یا در رفتن انگشت و دست گردیده است، آیا اکنون نسبت به آن افراد ضامن هستم و در صورتی که آنان را نمی  شناسم، چه باید بکنم؟<br/>

ج. بله، ضامن هستید و تا امکان دارد باید آن‌ها را پیدا کنید و اگر امکان دسترسی نبود، به مقدار دیه  ی آن‌ها با اجازه  ی حاکم شرع ردّ مظالم بدهید، علی الاحوط.<br/>

فحاشی

۱۲۹۶. آیا فحاشی به انسان‌های معمولی یا علما و بزرگان، حق اللّه  است یا حق النّاس؟<br/>

ج. هر دو است.<br/>

 

==پاره کردن پوسترهای تبلیغاتی==

۱۲۹۷. کسانی که پوسترهای انتخاباتی را به هر دلیل پاره می‌کنند یا روی پوسترهای دیگران پوستر می‌چسبانند، خواه قصد اهانت داشته باشند یا نه، آیا ضامن هستند؟<br/>

ج. موارد آن مختلف است.<br/>

 

==گرفتن کرایه اضافی توسط تاکسی رانان==

۱۲۹۸. تاکسی‌هایی که بیش از قیمت تعیین شده از مسافرین کرایه درخواست می  کنند، اگر مسافر فقط قیمت تعیین شده را بپردازد، آیا نسبت به مازاد ضامن است؟<br/>

ج. بیش از اجرت المثل را ضامن نیست؛ مگر این که از اوّل اجرتی را معین کرده باشد و مسافر هم پذیرفته باشد.<br/>

 

==هزینه سفر نیمه تمام==

۱۲۹۹. اینجانب به قصد تشرّف به زیارت مرقد حضرت زینب با کاروانی به طرف مرز حرکت کردیم ولی از مرز به علت مشکلات قانونی گذرنامه مرا بازگرداندند، آیا من کل هزینه را به رییس کاروان بدهکارم یا هزینه رفت و برگشت تا مرز را بدهکار می  باشم؟<br/>

ج. بیش از مخارجی که برای شما شده، بر ذمّه شما نیست.<br/>

<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [http://v0.bahjat.ir/index.php/ahkam/esteftahat/45-2011-09-06-08-30-55.html سایت مرکز تنظیم و نشر آثار آیت الله العظمی بهجت قدس سره]  - تاریخ برداشت: 95/09/01</span></div>

<div class="hold">
<div class="return">بازگشت به [[خسارت زدن به دیگران ]] </div>
</div>