نمایش مبدأ برای فرهنگ مصادیق:آیا در وقت اداری می‌توان کار شخصی انجام داد؟

<div class="head1"> آیا در وقت اداری می‌توان کار شخصی انجام داد؟ </div>

==مقدمه==
نوشتن گزارش‌های غیرواقعی و دریافت پول در برابر ساعات اضافه‌ای که کاری در آنها انجام نشده، جایز نیست و واجب است تا پول‌های اضافه‌ای که کارمند مستحق دریافت آنها نبوده، بازگردانده شود<br/>
گروه آیین واندیشه فرهنگ نیوز: باتوجه به اینکه این مساله مبتلا به و مورد سوال اکثر کارمندان و کارگران است در این جا قسمتی از احکام بایدها ونبایدهای محیط کار را بیان نمودیم و قبل از آن اشاره‌ای کوتاه به قرآن کریم ومسالهٔ مربوط می‌نماییم:<br/>
اگر انجام کارهای شخصی باعث [[کم کاری]] شود ، نوعی کم فروشی نموده ، خداوند متعال کم فروشی را مذمت نموده :« وَیْلٌ لِّلْمُطَفِّفِینَ؛(۱) وای بر کم فروشان‏» و در وصف کم فروشان در آیه بعد می‌فرماید: «الَّذِینَ إِذَا اکْتَالُواْ عَلیَ النَّاسِ یَسْتَوْفُونَ(*) وَ إِذَا کاَلُوهُمْ أَو وَّزَنُوهُمْ یخْسِرُونَ(۲) ؛آنان که وقتی برای خود پیمانه می‌کنند، حق خود را به طور کامل می‌گیرند. امّا هنگامی که می‌خواهند برای دیگران پیمانه یا وزن کنند، کم می‌گذارند».<br/>
بنابراین کارمندی که حقوق خود را به طور کامل دریافت می‌نماید. اما در انجام کارها به واسطه انجام کارهای شخصی در حین کار یا عوامل دیگر [[کم کاری]] می‌کند، نوعی کم فروشی نموده و از این حیث مورد مذمت آیات الهی قرار می‌گیرد.<br/>

== انجام کار غیر موظف در وقت اداری ==
سؤال: آیا شرعاً جایز است که کارمندان و کارگران ادارات دولتی در ساعات اداری و کار، به عنوان تحصّن و اعتصاب (جهت رسیدگی به درخواست هایشان) دست از کار بکشند؟.<br/>
جواب: جایز نیست و باید تابع مقررات دولت اسلامی باشند. <ref>آیت الله العظمی خامنه‌ای، ترجمه اجوبهٔ الاستفتائات، ج 2، ص479،س 1972</ref><br/>
سؤال: اگر کارمند در محل کار خود، ساعات بیکاری زیادی داشته باشد و مجاز نباشد که در ساعات حضور در بخش‌های دیگری کار کند، آیا جایز است که در اوقات بیکاری، کارهای شخصی مربوط به خودش را انجام دهد؟.<br/>
جواب: اقدام به انجام کارهای شخصی در اثنای کار در محل کار، تابع مقررات و اجازه قانونی مسئول مربوطه است. <ref>همان ج 2، ص682</ref>

== دیر حاضر شدن و زود رفتن ==
سؤال: کارمندان طبق مقررات هر روز باید سر ساعت معینی در محل کار خود حاضر شوند، اگر کسی به علت دور بودن راه، سرمای شدید زمستان و یا نبودن وسیله نقلیه، یک الی دو ساعت فقط صبح‌های روز شنبه، استثنائاً دیر به محل کار برسد، آیا از نظر شرع مقدس درست است که جبران تأخیر خود را همان روز یا در ایام هفته بنماید؟.<br/>
جواب: باید طبق مقررات عمل نماید. <ref>امام خمینی(ره)، استفتائات، ج 3، ص 49، س</ref><br/>
سؤال: در شرکت نفت و سایر ادارات، کارگران و کارمندانی هستند که پس از تمام شدن کارشان (البته قبل از اینکه هشت ساعت وقت آنان تمام شود) تعطیل کرده، به منزل می‌روند و می‌گویند: ما کارمان را زودتر تمام می‌کنیم، زودتر می‌رویم. حال اگر این زودتر رفتن، باعث عدم دقت در کارهای محوّله شود؛ آیا به نظر حضرت عالی، اشکالی در حقوق آنان پیدا نمی‌شود و ساعاتی را که زودتر به منزل می‌روند، حقوقشان حلال است یا خیر؟.<br/>
جواب: اگر خلاف مقررات استخدامی عمل می‌کنند، نسبت به مقدار تخلف، از حقوق حق ندارند. <ref>همان، ص 529 س140</ref>

== کم کاری و گرفتن حقوق اداری ==
سؤال: اینجانب کارمند یک اداره فرهنگی هستم. بعضی اوقات (به علت عدم امکان فعالیت و نبودن کار)، بیکار هستم. فقط بعضی از وقت‌ها در حدّ امکان اداره، فعالیت‌های تبلیغی انجام می‌دهم و از طرفی تنها ممرّ زندگی و امرار معاش خود و افراد تحت تکلّفم، حقوقی است که از این اداره دریافت می‌کنم. خواهشمند است، مرقوم فرمایید که حقوق مزبور با توجه به موارد فوق، برایم حلال است یا خیر؟.<br/>
جواب: اگر کارهای پیشنهادی اداره را طبق مقررات انجام می‌دهید، حقوق دریافتی حلال است. <ref>امام خمینی(ره)، استفتائات، ج 3، ص 527، س136</ref><br/>
سؤال: بعضی از برادران از برخی از مزایا صرف نظر می‌کنند و این را در مقابل [[کم کاری]] صورت گرفته قرار می‌دهند، آیا این صرف نظرها جبران [[کم کاری]] را می‌کند؟.<br/>
جواب: صرف نظر کردن از مزایا مجوز [[کم کاری]] نیست و لازم است که طبق مقررات استخدامی، در وقت اداری به وظیفه خود عمل کند. <ref>همان، ص 249</ref><br/>
سؤال: آیا کارکنان مربوطه می‌توانند به علت نبودن کار، در محل فعالیت خود حاضر نشوند، یا پس از یکی دو ساعت حضور، به منزل برگردند و اصولاً، آیا قبل از تمام شدن کار، فرد اجازه دارد که به هر عنوانی از محل کار خود خارج شود یا خیر؟.<br/>
جواب: حکم مسأله قبل را دارد. <ref>همان، ص 526 س129</ref><br/>

== حکم نماز جماعت در محیط کار ==
با توجه به اهمیّت خاص نمازهای یومیه و تأکید زیادی که بر اقامه نماز در اول وقت شده و با توجه به فضیلت نماز جماعت، جایز است در خلال ساعات کار اداری نماز واجب را به طور جماعت در اوّل وقت و در کمترین زمان بخوانند، ولی باید به گونه‌ای مقدّمات این کار را فراهم کنند که نماز جماعت در اوّل وقت، بهانه و وسیله‌ای برای به تأخیر انداختن کارهای مراجعه کنندگان نشود. <ref> آیت الله العظمی خامنه‌ای، اجوبه الاستفتائات، س1969</ref>
بیان احکام و معارف و امثال آن در هنگام اجتماع برای نماز در ادارات مانع ندارد، مشروط بر این که حقوق مراجعین تضییع نشود.<br/>
خارج شدن از اداره برای رفتن به مسجد برای شرکت در نماز جماعت، در صورتی که نمازجماعت در خود اداره برپا نشود، اشکال ندارد، ولی باید مقدّمات نماز به گونه‌ای فراهم شود که مدّت غیبت از اداره در ساعات رسمی کار برای اداء فریضه نماز جماعت، کاملاً کاهش پیدا کند. <ref>همان، س1973</ref><br/>
سؤال: آیا برپایی نماز جماعت توسط کامندان در ساعات رسمی کار جایز است؟ و بر فرض عدم جواز، اگر ملتزم شوند که بعد از پایان ساعات رسمی، مقدار وقتی را که به نماز خواندن اختصاص داده‌اند، جبران کنند؛ آیا در این صورت، اقامه نماز در ساعات رسمی کار برای آنان جایز است؟.<br/>
جواب: با توجه به اهمیت خاص نمازهای یومیه و تأکید زیادی که بر اقامه نماز در اوّل وقت شده و با توجه به فضیلت نمازجماعت، مناسب است تا کارمندان روشی را اتخاذ کنند که بتوانند در خلال ساعات کار اداری، نماز واجب را به طور جماعت در اوّل وقت و در کمترین زمان بخوانند، ولی باید به گونه‌ای مقدمات این کار را فراهم کنند که نماز جماعت در اوّل وقت بهانه و وسیله‌ای برای به تأخیرانداختن کارهای مراجعه کنندگان نشود. <ref>همان، س1975</ref><br/>
سؤال: آیا جایز است کارمندان در اداره‌ها و مؤسسات دولتی اقامه نماز جماعت داشته و یا مجالس عزاداری برپاکنند؟.<br/>
جواب: اقامه نماز، بیان احکام و معارف و امثال آن در هنگام اجتماع برای نماز در خصوص ماه مبارک رمضان و سایر ایام الله مانع ندارد، مشروط بر این که حقوق مراجعین تضییع نشود. <ref>همان، س1973</ref><br/>
سؤال: در نزدیکی ادارهٔ ما مسجدی وجود دارد، آیا جایز است در اثناء ساعات رسمی کار برای شرکت در نماز جماعت به آنجا برویم؟.<br/>
جواب: خارج شدن از اداره برای رفتن به مسجد برای شرکت در نماز جماعت در اوّل وقت، در صورتی که نماز جماعت در خود اداره برپا نشود، اشکال ندارد، ولی باید مقدمات نماز به گونه‌ای فراهم شود که مدت غیبت از اداره در ساعات رسمی کار برای ادای فریضه نماز جماعت، کاملاً کاهش پیدا کند. <ref>توضیح المسائل ده مرجع، س1975</ref><br/>
سؤال: در بعضی از ادارات نماز جماعت برپا نموده‌اند. اگر کارمندی بخواهد شرکت کند، باید به مدّت خواندن نماز، کارش را ترک نماید؛<br/>
اگر در موقع نماز، لطمه‌ای به کارمند نخورد و بیکار باشد، چه صورتی دارد؟.<br/>
اگر در موقع شرکت در نماز جماعت، در کار وی تأخیر کند، چه صورتی دارد؟.<br/>
در صورت مجاز بودن، اگر عمداً نماز جماعت را ترک کند، چه صورتی دارد؟.<br/>
جواب: نماز جماعت واجب نیست و اگر منافاتی با مقررات استخدامی شما نداشته باشد، مانع ندارد. <ref> امام خمینی(ره)، استفتائات، ج1،ص285و ص504</ref><br/>

== کار در دو محل ==
سؤال: در بعضی از مراکز تعلیم و تربیت مشاهده می‌شود که معلم یا مدیری که کارمند یکی از بخش‌های اداری است، با موافقت مسئول اداری مستقیم خود در ساعات رسمی کارش، مبادرت به تدریس در مدارس دیگر می‌کند و علاوه بر حقوق ماهانه خود، اُجرت این تدریس را هم دریافت می‌کند، آیا این کار و گرفتن اُجرت در برابر آن جایز است؟.<br/>
جواب: موافقت مسئول مستقیم کارمند با تدریس او در اثناء ساعات رسمی کارش، تابع حدود اختیارات قانونی فرد مسئول است، ولی با این فرض که کارمند دولت در برابر ساعات رسمی کارش هر ماه حقوق دریافت می‌کند، حق ندارد در برابر تدریس در مدارس دیگر، در همان ساعات رسمیِ کارش، حقوق دیگری را دریافت نماید. <ref> توضیح المسائل ده مرجع، س1970</ref><br/>

== غذا خوردن در محل کار ==
اگر خوردن غذا در ساعات اداری وقت زیادی نگیرد و منجر به تعطیلی کار اداری نشود، اشکال ندارد. <ref>آیت الله العظمی خامنه‌ای، اجوبه الاستفتائات، س1971</ref><br/>
سؤال: با توجه به این که ساعات رسمی کار ممکن است تا ساعت ۱۴:۳۰ طول بکشد، خوردن یک وعده غذا در اثناء کار در اداره چه حکمی دارد؟.<br/>
جواب: اگر وقت زیادی نگیرد و منجر به تعطیلی کار اداری نشود، اشکال ندارد. <ref>توضیح المسائل ده مرجع، س1971</ref><br/>
سؤال: گاهی در ادارات مقداری غذا اضافه می‌آید، آیا می‌توان آنها را به فقراء داد؟.<br/>
جواب: منوط به اجازه مسئولین است. <ref> امام خمینی(ره)، استفتائات، ج3،ص 105</ref><br/>

== کارهای شخصی در ساعات کار ==
اقدام به انجام کارهای شخصی در هنگام کار و در محل کار، تابع مقررات و اجازه قانونی مسئول مربوطه است. <ref>آیت الله العظمی خامنه‌ای، اجوبه الاستفتائات، س1972</ref><br/>
سؤال: اگر کارمند در محل کار خود ساعات بیکاری زیادی داشته باشد و مجاز نباشد که در این ساعات در بخش‌های دیگر کار نماید، آیا جایز است که در اوقات بیکاری، کارهای شخصی مربوطه به خودش را انجام دهد؟.<br/>
جواب: اقدام به انجام کارهای شخصی در هنگام کار و در محل کار، تابع مقررات و اجازه قانونی مسئول مربوطه است. <ref>توضیح المسائل ده مرجع، س1972</ref>
<br/>
سؤال: ما در یک مؤسسه نظامی کار می‌کنیم و محل کارمان در دو مکان جداگانه است و بعضی از برادران در مسیر رفتن از یک مکان به مکان دیگر کارهای شخصی انجام می‌دهند که وقت زیادی می‌گیرد، آیا برای انجام این کارها باید اجازه گرفت یا خیر؟.<br/>
جواب: اشتغال به انجام کارهای شخصی در ساعات رسمی مقرر برای کار، احتیاج به اجازه مسئول بالاتر که این حق را داشته باشد، دارد. <ref> توضیح المسائل ده مرجع، س1974</ref><br/>

== حکم ارائه گزارش‌های غیرواقعی ==
سؤال: اگر کارمندی هرماه در حدود سی یا چهل ساعت در اداره اضافه کاری نماید، آیا جایز است که مسئول اداره برای تشویق کارمندان، ساعات اضافه کاری آنان را دو برابر حساب کند؛ مثلاً هر ماه برای آنان صد و بیست ساعت محاسبه کند؟ و در صورتی که اشکال داشته باشد، اُجرتی که برای اضافه کاری‌های قبلی گرفته شده، چه حکمی دارد؟.<br/>
جواب: نوشتن گزارش‌های غیرواقعی و دریافت پول در برابر ساعات اضافه‌ای که کاری در آنها انجام نشده، جایز نیست و واجب است تا پول‌های اضافه‌ای که کارمند مستحق دریافت آنها نبوده، بازگردانده شود، ولی اگر قانونی وجود داشته باشد که به مسئول اداره اجازه دهد تا ساعات اضافه کاری کارمندی را که اضافه کاری انجام داده، دو برابر نماید، جایز است این کار را انجام دهد و در این صورت، دریافت اُجرت توسط کارمند طبق گزارشی که مسئول اداره از ساعات اضافه کاری او نوشته، جایز است. <ref>همان، س1976</ref>

== عمل خلاف قانون در اداره ==
سؤال: انجام اعمالی که به نظر کارمند مخالف قانون هستند، ولی مسئول بالاتر ادعا می‌کند که اشکال ندارد و خواهان انجام آن‌ها است، چه حکمی دارد؟.<br/>
جواب: کسی حق عمل نکردن به قوانین و مقررات حاکم بر اداره‌های دولتی و همچنین عمل بر خلاف آنها را ندارد و هیچ مسئولی نمی‌تواند از کارمند، تقاضای انجام کاری خلاف قانون را بنماید و نظر مسئول اداره در این رابطه اثری ندارد. <ref>همان، س1985</ref><br/>

== توصیه و سفارش ==
سؤال: آیا قبول توصیه و سفارش از فردی برای بعضی از مراجعه کنندگان توسط کارمندان اداره‌های دولتی جایز است؟.<br/>
جواب: بر کارمندان واجب است تا به تقاضاهای مراجعه کنندگان پاسخ داده و کارهای آنان را بر طبق قانون و مقررات انجام دهند و برای هیچ یک از آنان قبول توصیه و سفارش از کسی، در صورتی که مخالف قانون باشد و یا موجب ضایع شدن حق دیگران شود، جایز نیست.<ref>توضیح المسائل ده مرجع، س1986</ref><br/>

== رعایت مقرّرات ==
۱. رعایت مقرّراتی که برای نظم جامعه وضع شده‌اند در هر حال واجب است، هر چند آن قوانین توسّط دولت غیراسلامی وضع شده باشند. <ref>اجوبه الاستفتائات، س1358</ref><br/>
۲. کسی حق عمل نکردن به قوانین و مقرّرات حاکم بر اداره‌های دولتی و عمل برخلاف آنها را ندارد و هیچ مسئولی نمی‌تواند از کارمند تقاضای انجام کاری خلاف قانون را بنماید و نظر مسئول اداره در این رابطه اثری ندارد. <ref>همان، س1985</ref><br/>
۳. اگر کسی از قانونی که مغایر با نظام اسلامی است اطّلاع پیدا کند، واجب است برای حلّ این مشکل و حذف قوانین مخالف با احکام اسلام آن را به مقامات مسئول بالاتر اطلاع دهد. <ref>همان، س 1984</ref><br/>
۴. در صورتی که شخصی عملی برخلاف قانون انجام دهد، بر دیگران تذکّر، راهنمایی و [[نهی از منکر]] لازم است. <ref>همان، س 1987</ref><br/>
۵. در تعارض قوانین حکومت اسلامی با رأی مرجع تقلید، چنان چه عمل به احتیاط ممکن باشد، أولی عمل به احتیاط است و اگر ممکن نباشد، یا موجب ضرر و زیان و عسر و حرج گردد، قوانین حکومت اسلامی در مسائل عمومی و اجتماعی مقدّم است و در مسائل خصوصی باید به رأی مرجع خود عمل کند. <ref>مجموعه استفتائات آیت الله العظمی مکارم شیرازی</ref><br/>

== پانویس ==
{{پانویس|colwidth=30em|۲}}
<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [http://www.farhangnews.ir/content/134110 پایگاه خبری فرهنگ انقلاب اسلامی] - تاریخ برداشت:۹۴/۱۲/۱۰
</span></div>

<div class="hold">
<div class="return">بازگشت به [[انجام دادن کار شخصی در وقت اداری]] </div>
</div>