نمایش مبدأ برای فرهنگ مصادیق:آرزوهای حرام

<div class="head1">آرزوهای حرام</div>
<div class="leftbox">
<p class="relatearticle">کتب مرتبط</p>
{| class="wikitable"
|-
! ردیف !! عنوان
|-
| ۱ || [[فرهنگ نامه آرزو]]
|}
<p class="relatebook">مقالات مرتبط</p>
{| class="wikitable"
|-
! ردیف !! عنوان
|-
| ۱ || [[چرا آرزوی طولانی مذمت شده؟]]
|-
| ۲ || [[آرزوهای طولانی]]
|-
| ۳ || [[پرهیز از آرزوهای طولانی]]
|-
| ۴ || [[تفاوت آینده نگری با آرزوهای دراز را از کجا باید شناخت؟]]
|-
| ۵ || [[آیا آرزوی مرگ گناه است؟]]
|-
| ۶ || [[طلب و آرزوی مرگ داشتن]]
|-
| ۷ || [[آرزوی بزرگ، مانع بندگی]]
|}
<p class="relatesubject">مصادیق مرتبط</p>
{| class="wikitable"
|-
! ردیف !! عنوان
|-
| ۱ || [[آرزوی طولانی]]
|-
| ۲ || [[اجاره به قصد کارحرام]]
|-
| ۳ || [[ارتباط حرام با نامحرم]]
|-
| ۴ || [[اشتغال در مراکز تولید کالای حرام]]
|-
| ۵ || [[اشتغال و کسب درآمد از کار حرام]]
|-
| ۶ || [[پخش موسیقی حرام در مراکز عمومی]]
|-
| ۷ || [[حرام خواری از اموال مردم]]
|-
| ۸ || [[خرید و فروش آبزیان حرام گوشت]]
|-
| ۹ || [[خرید و فروش حرام]]
|-
| ۱۰ || [[روابط جنسی حرام]]
|-
| ۱۱ || [[پرداخت خمس مال مخلوط به حرام]]
|-
| ۱۲ || [[پوشاندن عورت از نگاه حرام]]
|-
| ۱۳ || [[تبلیغ کارهای حرام]]
|-
| ۱۴ || [[تبلیغ کالای حرام]]
|-
| ۱۵ || [[ازدواج‌های حرام]]
|-
| ۱۶ || [[جنگ در ماه حرام]]
|-
| ۱۷ || [[حرام خواری از بیت المال]]
|-
| ۱۸ || [[حلال کردن حرام]]
|-
| ۱۹ || [[حمل و نقل کالای حرام]]
|-
| ۲۰ || [[خورانیدن اشیاء حرام به دیگران]]
|-
| ۲۱ || [[خوردن خون حیوان حرام گوشت]]
|-
| ۲۲ || [[تخوردن فراورده‌های حرام از حلال گوشت]]
|-
| ۲۳ || [[خوردن فراورده‌های حیوان حرام گوشت]]
|-
| ۲۴ || [[درمان به وسیله امور حرام]]
|-
| ۲۵ || [[دلالی برای فعالیت‌های حرام]]
|-
| ۲۶ || [[دلالی کالاهای حرام]]
|-
| ۲۷ || [[ورزش‌های حرام و استعماری]]
|-
| ۲۸ || [[راهنمایی فرزند به حلال و حرام]]
|}
<p class="relatemedia">چندرسانه‌ای مرتبط</p>
{| class="wikitable"
|-
! ردیف !! عنوان
|}
<p class="relatepro">مرتبط‌های بوستان</p>
{| class="wikitable"
|-
! ردیف !! عنوان
|}
<p class="relatesoft">نرم‌افزارهای مرتبط</p>
{| class="wikitable"
|-
! ردیف !! عنوان
|}
</div>
نویسنده :  علی اکبریان تبریزی<br/>
کلمات کلیدی  :  آرزو، امل، آرزوی پسندیده، آرزوی مذموم<br/>

== آرزوهای طولانی - پژوهه ==

==مقدمه==
آرزو یعنی اشتها، قوت جذب ملایم.<ref> دهخدا علی اکبر؛ فرهنگ دهخدا، تهران، چاپخانه مجلس، سال 1325 ش، ج 1، ص71</ref> انسان با آرزو همزاد است و با آرزو زندگی می‌کند. شب هنگام به امید و آرزوی روزی سرشار از سعادت و موفقیت به بستر می‌رود و صبح به امید طلوع دوباره خورشید و روزی توأم با سعادت از خواب بر می‌خیزد. انسان نمی‌تواند از امید و آرزو و خواسته جدا باشد. آن چه ناپسند است و در آیات و روایات گوناگون ما را از آن نهی کرده‌اند، داشتن [[آرزوی طولانی]] است؛ یعنی آرزوهایی که متناسب با میزان توانایی و استعداد و در محدوده قدرت ما و حتی عمر کوتاه ما نمی‌باشد. چیزی که نکوهش شده «طول امل» یعنی آرزوهای غیر معقول و غیرمنطقی و دور از دسترس است که معمولا جز غم و غصه و حسرت و غلطیدن به ورطه گمراهی و دور شدن از حدود شرع و چارچوب دین ثمری ندارد.<br/>
 
== اقسام آرزو  ==
علمای اخلاق آرزو را بر دو قسم تقسیم می‌کنند:<br/>
۱-   آرزوهای صادق، مثبت و سازنده که همچون آب حیات، وجود آدمی را سیراب و پرثمر  ساخته و نشاط  و معنویت انسان را بیشتر می‌کنند.<br/>
۲- آرزوهای کاذب و دور و دراز، و به تعبیر دیگر طول امل که از مهم‌ترین رذایل اخلاقی بوده و انسان را  از خدا دور  ساخته و به انواع گناهان آلوده می‌کنند. این آرزوها همچون سراب در بیابان زندگی ظاهر می‌شوند و هر لحظه انسان را تشنه تر می‌سازند تا از شدت تشنگی هلاک سازند.<br/>
البته اصل آرزو و امید نه تنها مذموم و نکوهیده نیست، بلکه نقش بسیار مهمی در حرکت چرخ‌های زندگی و پیشرفت در جنبه‌های مادی و معنوی بشر دارد. همان گونه که در حدیث معروف نبوی آمده است:<br/>
« الْأَمَلُ رَحْمَهٌ لِأُمَّتِی وَ لَوْ لَا الْأَمَلُ مَا رَضَعَتْ وَالِدَهٌ وَلَدَهَا وَ لَا غَرَسَ غَارِسٌ شَجَرا» <ref>مجلسی محمد باقر؛ بحار الانوار الجامعه لدرر اخبار الائمه الاطهار، تهران، دارالکتاب اسلامیه، 1364، نوبت دوم، ج 7، ص 173.</ref>
«امید و آرزو، برای امت من رحمت است و اگر امید و آروز نبود هیچ مادری فرزندش را شیر نمی‌داد و هیچ باغبانی نهالی نمی‌کاشت».<br/>

== اقسام آرزو از نظر قرآن ==
۱- آرزوهای پسندیده: امید و آرزوی پسندیده، دل بستن به آینده‌ای است که دسترسی به آن معقول است و با تلاش می‌توان به آن رسیده و این یک امر فطری است.<br/>
«فَمَنْ كَانَ يَرْجُو لِقَاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صَالِحًا وَلَا يُشْرِكْ بِعِبَادَةِ رَبِّهِ أَحَدًا» <ref>کهف/110</ref>
پس هر که به لقای پروردگارش امید دارد، باید کاری شایسته انجام دهد، و هیچ کس را در عبادت پروردگارش شریک نکند!<br/>
در این صورت بدون شک، امید و آرزو عامل حرکت چرخ‌های زندگی انسان‌ها است  که حتی اگر یک روز از دل‌های مردم جهان برداشته شود نظام زندگی به هم می‌ریزد و کمتر کسی دلیلی بر فعالیت و تلاش و جنب و جوش خود پیدا می‌کند.<br/>
آرزوهای پسندیده شاخص‌هایی دارد. مثل واقعی بودن، قابل تحقق بودن، عاقلانه و منطقی بودن، مشروع بودن، در بردارنده سعادت و کمال نهایی انسان بودن و... .<br/>
۲- آرزوهای ناپسند: آرزوهای ناپسند به دل بستگی‌هایی گفته می‌شود که بیشتر ذهنی، غیرمعقول، کودکانه و دسترسی به آن‌ها بسیار بعید است .<br/>
آرزو اگر از حد بگذرد و به صورت آرزوی دور و دراز درآید، بدترین عامل انحراف و بدبختی است  و درست همانند آب باران است که اگر از حد گذشت مایه غرق شدن و نابودی خواهد شد. این آرزوی کشنده همان است که قرآن کریم می‌فرماید:<br/>
«رُبَمَا يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ كَانُوا مُسْلِمِينَ * ذَرْهُمْ يَأْكُلُوا وَيَتَمَتَّعُوا وَيُلْهِهِمُ الْأَمَلُ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ» <ref>حجر/2و3</ref><br/>
کافران (هنگامی که آثار شوم اعمال را ببینند) چه بسا آرزو می‌کنند مسلمان بودند! بگذار آن‌ها بخورند و بهره گیرند و آرزوها آنان را غافل می‌سازد ولی به زودی خواهند فهمید.<br/>
شاخص‌های آرزوهای ناپسند درست ضد شاخص‌های آرزوهای پسندیده است . بعلاوه این که آرزوهای ناپسند آثاری هم چون غفلت از یاد خدا، بازداشتن از حقایق، فراموشی از مرگ و قیامت، به بطالت گذراندن عمر، اضطراب و تشویش خاطر و... دارد.<ref> مکارم شیرازی، ناصر؛ تفسیر نمونه، دارالکتب الاسلامیه، تهران، 1382، چاپ بیست و یکم، ج 17، ص242 و 244و همان، ج11، ص129</ref><br/>
امیر مؤمنان(ع) می‌فرماید:<br/>
« مَنْ أَطَالَ الْأَمَلَ أَسَاءَ الْعَمَلَ » <ref>سید رضی؛ نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتی، قم، موسسه فرهنگی تحقیقاتی امیرالمومنین، بهار 84، نوبت 26، حکمت 36.</ref><br/>
هر کس آرزویش را طولانی کند عملش را زشت و ناپسند می‌گرداند. چون اگر انسان در زندگی بلند پرواز بود و خواسته‌ای بالاتر از حد امکانات و توانایی خود داشت و اصرار بر رسیدن به آن به هر قیمت و از هر راهی داشت، مجبور است همه حریم‌ها را بشکند و به هر وسیله‌ای متوسل گردد تا به خواسته خود برسد و طبیعی است که چنین انسانی نمی‌تواند در چارچوب شرع و دین و عقل حرکت کند و اعمالش از حکم دین و عقل پیروی نمی‌کند، در نتیجه اعمالش زشت و ناپسند و ناگوار می‌گردد.<br/>

== اسباب آرزوهای دراز ==
۱- جهل و بی خبری: جهل انسان نسبت به دنیا، قدرت و لطف خدا، آخرت و نعمت‌های بی پایان آن و همچنین نسبت به وضع خویش و عدم توجه به این حقیقت که هر لحظه ممکن است پایان عمر او فرا رسد، او را به وادی آرزوهای دراز می‌کشاند. امام علی علیه السلام می‌فرماید:<br/>
«اتَّقُوا خِدَاعَ الْآمَالِ فَکَمْ مِنْ مُؤَمِّلِ یوْمٍ لَمْ یدْرِکْهُ وَ بَانِی بِنَاءٍ لَمْ یسْکُنْهُ وَ جَامِعِ مَالٍ لَمْ یأْکُلْهُ »<ref> عبد الواحد، آمدی؛ تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1378،چاپ دوم،ص 313</ref><br/>
از فریب آرزوها بپرهیزید. چه بسیار کسانی که آرزو داشتند روزی را (در آغوش ناز و نعمت بگذارنند) و هرگز به آن نرسیدند. چه بسیار کسانی که خانه و قصری ساختند ولی هرگز در آن ساکن نشدند و چه بسیار کسانی که اموال زیادی اندوختند ولی هرگز از آن نخوردند.<br/>
۲- حب دنیا: هنگامی که دلبستگی  نسبت به ظواهر دنیا جای «زهد» را گرفت و انسان در زرق و برق دنیا غرق شد کم کم  از خدا غافل می‌شود و زشتی‌ها در نظرش به صورت زیبایی جلوه می‌کند و او را گرفتار آرزوهای دور و دراز می‌سازد، لذا حق را به دست فراموشی سپرده و به آن پشت می‌کند.<br/>
 
== آثار و پیامدهای طول امل ==
=== ارتکاب گناه ===
رسیدن به آرزوهای دراز معمولاً از طریق مشروع غیرممکن است، بنابراین گرفتاران این رذیله اخلاقی خود را ناگزیر می‌بینند که در کسب درآمدها چشم بر هم نهند و حلال و حرام را شناسایی نکنند و از غصب حقوق دیگران، خوردن اموال یتیمان، کم فروشی، رباخواری، رشوه  و مانند این امور ترسی نداشته باشند. در روایت آمده است:<br/>
« مَنْ طَالَ أَمَلُهُ سَاءَ عَمَلُه » <ref>همان</ref>و « مَنْ قَصُرَ أَمَلُهُ حَسُنَ عَمَلُه » <ref>همان</ref><br/>
«کسی که آرزویش دراز باشد عملش بد می‌شود و کسی که آرزویش کوتاه باشد عملش نیک خواهد بود.»<br/>
===  قساوت قلب===
طول امل انسان را از خدا غافل می‌کند و به دنیا حریص می‌سازد و آخرت او را به دست فراموشی می‌سپارد و اینها همه اسباب سنگدلی و قساوت است. به همین دلیل در حدیثی آمده است که خداوند به موسی علیه السلام فرمود:<br/>
« یا مُوسَی لَا تُطَوِّلْ فِی الدُّنْیا أَمَلَکَ فَیقْسُوَ قَلْبُکَ وَ الْقَاسِی الْقَلْبِ مِنِّی بَعِیدٌ » <ref>کلینی، محمدبن یعقوب؛ اصول من الکافی، علی اکبر غفاری، بیروت، دارالتعارف،1401، چاپ چهارم، ج 2 ص 329</ref>
«ای موسی! آرزوی خود را در دنیا طولانی نکن که قسی القلب خواهی شد و قسی القلب از من دور است.»<br/>
=== فراموشی مرگ و آخرت===
این اثر به خوبی در زندگی آنها که گرفتار این رذیله اخلاقی هستند نمایان است؛ هرگز نه سخنی از مرگ بر زبان می‌رانند و نه در فکر آخرتند بلکه دائماً در گرداب غفلت غوطه  ورند. امیرمؤمنان علی علیه السلام می‌فرمایند:<br/>
«طُولُ الْأَمَلِ ینْسِی الْآخِرَه » <ref>همان، ج 1، ص 44</ref><br/>
آرزوی طولانی، آخرت را از یاد می‌برد.<br/>
 
===  داشتن زندگی پر رنج و محرومیت از نعمت‌ها ===
هر قدر آرزوها طولانی تر باشد تهیه مقدمات بیشتری را می‌طلبد. همچنین صرفه جویی بیشتری برای حفظ اموال و ثروت‌ها جهت رسیدن به آن آرزوهای دور و دراز لازم است و نتیجه این دو، یک زندگی توأم با درد و رنج و سخت گیری و بخل بر خود و خانواده و توأم با تلاش شبانه روزی بی رویه خواهد بود و انسان را از بهره گیری از نعمت‌های الهی محروم می‌سازد. امیرمؤمنان علی(ع) در این مورد می‌فرماید:<br/>
« مَنْ کَثُرَ مُنَاهُ کَثُرَ عَنَاؤُه » <ref>عبد الواحد، آمدی؛ تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1378،چاپ دوم،ص314</ref><br/>
کسی که آرزوهایش زیاد باشد، تعب و رنج او فزونی خواهد یافت .<br/>
=== داشتن زندگی ذلت بار ===
صاحبان آرزوهای دراز ناچارند شخصیت انسانی خود را درهم شکنند و برای رسیدن به مقصود خیالی در برابر هر کسی خضوع کنند و دست التماس به سوی این و آن دراز نمایند و به زندگی ذلت بار تن دهند. امیرمؤمنان علی(ع) در این مورد می‌فرماید:<br/>
« ذُلُّ الرِّجَالِ فِی خَیبَهِ الْآمَال  » <ref>همان.</ref><br/>
خواری مردان در ناکامی آرزوهاست .<br/>
=== محروم بودن از درک حقایق ===
آرزوهای دراز همچون سرابی است که تشنگان را در بیابان زندگی به دنبال خود می‌کشانند و چهره  واقعیت‌ها را به گونه‌ای دروغین نشان می‌دهند و انسان به خاطر آنها درک نمی‌کند کجاست و به کجا می‌رود؟ وظیفه اش در برابر این سرنوشت چیست؟ حضرت علی علیه السلام می‌فرمایند:<br/>
« الْأَمَانِی تُعْمِی عُیونَ الْبَصَائِر » <ref>همان، ص65.</ref><br/>
آرزوهای دراز دیدگان بصیرت را نابینا می‌کند.  کسی می‌تواند چهره زیبای حقیقت را آن گونه که هست ببیند و به سرچشمه زلال معرفت برسد که دیده عقل خود را با [[حجاب]] آرزوها نپوشاند.<br/>
=== کفران نعمت  ===
آرزوهای دراز، انسان را به آن چه ندارد و شاید هرگز به آن نمی‌رسد دلبند می‌سازد. به همین دلیل آن چه  از نعمت‌های الهی در دست دارد کوچک می‌شمارد و نسبت به آنها بی اعتنا می‌شود و این کفران نعمت، پیامدهای شومی در دنیا و آخرت برای او دارد. امیرمؤمنان علی(ع) در این مورد می‌فرماید:<br/>
« تَجَنَّبُوا الْمُنَی فَإِنَّهَا تَذْهَبُ بِبَهْجَهِ نِعَمِ اللَّهِ عِنْدَکُمْ وَ تُلْزِمُ اسْتِصْغَارَهَا لَدَیکُمْ وَ عَلَی قِلَّهِ الشُّکْرِ مِنْکُم » <ref>همان، ص 314</ref><br/>
از آرزوهای دراز بپرهیزید که زیبایی نعمت‌های الهی را از نظر شما می‌برد و آنها را نزد شما کوچک می‌کند و به کمی شکر(و کفران نعمت) از سوی شما منتهی می‌شود!

== درمان طول امل ==
۱- توجه به آخرت و یاد مرگ.<br/>
۲- انسان خود را بشناسد و بداند موجودی آسیب پذیر است که فاصله میان مرگ و زندگی او بسیار کم است.<br/>
۳- توجه به بی اعتباری دنیا و کم کردن علاقه به آن.<br/>
۴- مطالعه پیرامون پیامدهای بسیار شوم  آرزوهای دراز.<br/>
۵- واقع بین بودن و برنامه ریزی کردن بر طبق واقعیت‌ها، امکانات و استعدادها نه براساس خیالات و آرزوها.<br/>

== پانویس == 
{{پانویس|colwidth=30em|۲}}
<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text">[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=34171 پژوهشکده باقرالعلوم] - تاریخ برداشت:95/03/30</span></div>

[[رده:فهرست الفبایی مصادیق منکر]]
[[رده:منکر اخلاقی]]