نمایش مبدأ برای رسالت حوزه در روشن گری حماسه کربلا

<div class="head1"> رسالت حوزه در روشن گری حماسه کربلا </div>
نویسنده: علی اکبر ذاکری <br/>

== مقاله ==
حماسه کربلا سرچشمه‌ای است همیشه جوشان و جاری و نقش آفرین در عرصه‌های گوناگون: اجتماعی فرهنگی سیاسی و اخلاقی.<br/>
مکتب عاشورا مکتب ایثار وفا مهربانی مهرورزی است و جانمایه آن روشن گری و گوهر آن عزت مداری.<br/>
فرمانبری پیروی عاشقانه از رهبری تا بذل شیرین‌ترین و عزیزترین سرمایه زندگی یعنی جان بنیان آن را تشکیل می‌دهد.<br/> [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]] ستم ستیزی اصلاح امت محمدی(ص) کرامت بخشیدن به انسان و تعالی دادن آن هدف و سمت و سوی حرکت کربلاییان بود. از این روی کربلا مکتبی است برای همه عصرها و نسلها و برای هر نسل و عصری پیامی نو و سازوار دارد; آن هم پیامهایی که با شهادت و ایثار امضا شده است.<br/>
حماسه آفرینی حسین و یاران و خیزش بزرگ و شگفت انگیز آنان سبب
( ۲۲ )<br/>
شده که از زمان پدیداری در کانون توجه آگاهان ستمدیدگان و به ستوه آمدگان از بی عدالتی و نابرابری باشد و جهان اسلام و در بین دیگر ملتها جایگاه ویژه یابد و در حرکتهای عدالت خواهانه و ستم ستیزانه نقش داشته باشد.<br/>
قیام امام حسین(ع) حرکتی بود در جهت احیای ارزشهای دین و ستیز با فساد ستم [[بدعت]] و خیانت. چنین بود که سرلوحه حرکتها و سرمشق جنبشهای بسیار قرار گرفت و حسین اسوه شد اسوه‌ای ماندگار. نقش این قیام از آغاز در ماندگاری مکتب حیات بخش اسلام و پاسداری از کیان ارزشهای دینی به گونه‌ای بوده که گفته‌اند: الاسلام محمدی الحدوث حسینی البقاء.<br/>
قیام حضرت و شهادت او سبب شد که وجدان خفته جامعه اسلامی بیدار شود و در برابر تباهیها جنایتها فسادها و سنت شکنیها واکنش نشان دهد.<br/>
قیام مردم مدینه معروف به واقعه حرّه حرکت توّابین قیام مختار و… حکایت از بیدار شدن وجدان جامعه اسلامی داشت که پس از شهادت سرور آزادگان یکی پس از دیگری رخ داد.<br/>
این قیام در برهه برهه تاریخ اسلام و در روزگاران سخت هراس انگیز مرگ بار و طوفانهای سهمگین بلا گشایش بوده و ظلمت شکن و برانگیزاننده و برای مردمان گرفتار آمده در چنگ دیو و دَدْ الگویی راه گشا و روشن گر و مشعلی فرا راه.<br/>
بسیاری از حرکتهای انقلابی و نهضتهای ضد استعماری در سده‌های پسین از مکتب حسین(ع) سرچشمه گرفته‌اند.<br/>
بسیاری از مصلحان اندیشه وران فرهیختگان سیاستمداران پیشاهنگ مبارز و انقلابی با الهام از مکتب حماسی حسین(ع) در گوناگون
( ۲۳ )<br/>
عرصه‌ها و در رویارویی با استعمارگران نقش آفریده‌اند.<br/>
نگاهی به سخنان آنان که صدای خوش آهنگ بیدارگر و حیات آفرین حسین و یاران او را در عاشورا به گوش جان و دل نیوشیده<ref>بیایید حسین بن علی را بهتر بشناسیم محمد یزدی/۲۲۳ علمیه قم; درسی که حسین به انسانها آموخت سید عبدالکریم هاشمی نژاد فراهانی تهران.</ref> و نهضت حسین را در چشم انداز خود قرار داده‌اند نمایان گر پیام روشن رخشان و راستینی است که نهضت امام همیشه و در همه حال با خود دارد.<br/>
قیام امام حسین(ع) در هر عصر و زمان و برای هر ملت و مردمی پیام دارد پیامی که هیچ گاه کهنه نمی‌شود. بشر هرگاه به این پیام زنده دگرگون کننده نیاز دارد; زیرا که سعادت و تعالی او در آن است.<br/>
پیام مردان حق مدار کربلا که در راه [[دفاع]] از حق و مبارزه با باطل و رسیدن به چشمه حیات بخش حق جان فدا کردند به بشر زندگی نوینی می‌بخشد و او را به سعادت و کمال و اوج زیباییها می‌رساند.<br/>
انسانِ جویای کمال می‌تواند در هر زمان با نگاهی ویژه از این مکتب درس بگیرد و جامعه خویش را اصلاح کند سنت نبوی را به پا بدارد بر ترس از مرگ چیره شود دشمن ویران گر را زمین گیر کند و خواص جریان ساز را بشناسد و به نقشه‌ها و ترفندهای دشمن در هر زمان و هر مکان آگاه شود.<br/>
نقش عاشورا در پیروزی انقلاب اسلامی ایران نقش کلیدی و محوری بود. کربلا و آیین عزاداری حسینی حرکت و قیام مردم ایران را آفرید پرورید شکوفاند و به کمال رساند.<br/>
بسیاری از تکانهای شدید و زیر و روکننده و لرزه‌های سرنوشت ساز روزهای انقلاب در روزهای عزاداری حسینی پدیدار شد. از حماسه تاریخی پانزده خرداد (۱۲محرم) ۱۳۴۲ گرفته تا راهپیمایی سرنوشت ساز تاسوعا و عاشورای محرم ۱۳۵۷ که طومار حکومت ستم شاهی پهلوی را در هم پیچید. در آن روزهای حماسه و خون عاشورا به کالبدها حیات می‌دمید و پژمردگیها
( ۲۴ )<br/>
را می‌زدود و شادابی به ارمغان می‌آورد. حوزویان دانشگاهیان واعظان شاعران مرثیه سرایان هنرمندان همه و همه تشنگی خود و دیگران را از این چشمه زلال فرو می‌نشاندند.<br/>
در دوران جنگ هشت ساله عراق علیه ایران اسلامی کربلا حرکت می‌آفرید راه می‌گشود فداکاری می‌آموزاند مرگ را آسان می‌نمود شهادت و ایثار در راه خدا را والاترین آرزوها جلوه گر می‌ساخت. در هنگامه‌های دشوار فرمانبری از رهبری عشق به راه و ایثار عاشوراییان الگوی مردان جبهه نبرد بود.<br/>
شیعیان پاکباز لبنان با نوشیدن از چشمه گوارا و زلال عاشورای حسین نیوشیدن پیام آن درس آموزی از مکتب آن عزیز و عاشوراییان سالها در برابر صهیونیسم تباهی آفرین ایستادگی کردند تا این که جنوب لبنان را از لوث وجود اهریمنان صهیونیستی پاک کردند. اکنون نیز همان حماسه است که به شیعیان آن دیار گرما توان شور و هیجان می‌بخشد.<br/>
در برابر حماسه آفرینی عاشورا گرما و روشنایی بخشی شعله‌های مقدس آن دشمن نیز با به کار گرفتن قلم بمزدها به شبهه پراکنی پرداخته است.<br/>
شماری از اینان حرکت امام را اشتباه و سبب جدایی پراکندگی و اختلاف و چند دستگی امت اسلامی برشمرده و برای به کرسی نشاندن سخن واهی خود به اخبار و منابعی استناد جسته‌اند که بی ارزشی آنها با اندکی درنگ روشن می‌شود. شماری با حربه تحریف به شبهه دامن زده و دامنه آن را گسترده‌اند. جنگ قبیله‌ای شستن خون با خون خودکشی سیاسی شفاعت گناهکاران و… از این دست تحریفها و شبهه افکنیهاست.<br/>
این شبهه افکنیها تحریفها دشمنیها و رویاروییها همه و همه در گذشته و حال دیروز و امروز حکایت از نقش بنیادین و ژرف نهضت عاشورا
( ۲۵ )<br/>
در جامعه‌های اسلامی و در بیداری امت اسلامی دارد.<br/>
این نقش آفرینیها سبب گردیده دستهای پیدا و ناپیدا به آلوده گری بپردازند و از نقش دگرگون آفرین عاشورا بکاهند و آن را از مدار اسوه بودن خارج سازند حال یا با رویارویی و لجن پراکنی و یا با تحریف.<br/>
ارائه گزارشهای نادرست و تحریف و واژگونه نمایاندن گزاره گزاره آن از آن اوان در دستور کار حکومت گران فاسد و ستم پیشه اموی قرار گرفت.<br/>
اینها همه نیاز به بیان روشن دقیق همه سویه و درست واقعه کربلا را دوچندان کرده است. با باز شکافی روشن درست و کامل رویداد کربلا بسیاری از این اوهام پندارهای پوچ و ادعاهای بی مورد از ساحَتِ حماسه‌ای که حسین و یاران آفریدند زدوده می‌شود و هدفها و پیامهای الهی ـ انسانی این حرکت بر همگان روشن می‌گردد.<br/>
روشن گری زوایای قیام امام حسین(ع); یعنی بیان سنت و سیره‌ای که می‌تواند برای بسیاری از مردمان سرچشمه عمل باشد. این بیان بیرون آوردن و نمایاندن پیامهای دینی و به روز و سازوار با زمان عرضه کردن سیره سنت و فرمانها و دستورهای اسلامی به عهده حوزه هاست و رسالت حوزویان به شمار می‌آید. چنین است شناساندن اسوه‌هایی که بتوانند یک یک مردم را به سوی اسلام ناب بکشانند و ره نمایند. بویژه امروزه که با تشکیل جمهوری اسلامی ایران علاقه مندان به اهل بیت رو به فزونی اند مسؤولیت حوزویان در پاسداشت حماسه عاشورا و بیان دقیقه‌های آن بیش از پیش احساس می‌شود.<br/>
آنان می‌باید جریان عاشورا را به گونه‌ای ارائه دهند که برای همگان چه در داخل چه در خارج چه جوان و چه پیر چه مسلمان شیعی و چه مسلمان غیر شیعی و… درخور درک و پذیرش باشد
( ۲۶ )<br/>
این موضوع برای رسانه‌های گروهی اهمیت بیش تری دارد و باید آیینها و سخنرانیهایی را پخش کنند و نشر دهند که روشن شفاف و بیان کننده والاییهای حسین(ع) و دیگر عاشوراییان حماسه آفرین باشد و جنبه‌های انسانی مهرورزی ستم ستیزی عدالت خواهی آن نمایان گویا و برانگیزاننده باشد.<br/>
درست و دقیق بر گذاردن آیین عزاداری از رسالتهای حوزویان است و زمینه‌ای است برای بیان و نشر احکام و معارف ناب بیدارگر و انگیزاننده اسلام.<br/>
شیفتگان علاقه مندان شیدایان حسین(ع) و دوستداران اهل بیت هرساله در ماه محرم و صفر برای بزرگداشت نام و یاد حسین و دیگر عاشوراییان و سوگواری در مسجدها و تکیه‌ها گرد می‌آیند تا شرح واقعه و حماسه عاشورا را از زبان آگاهان و عالمان بشنوند. این جاست که بیان رویداد کربلا از روی منبعها و مدرکهای درست و دارای ارزش علمی و تاریخی بیش تر احساس می‌شود.<br/>
بیان حماسه بزرگ عاشورا از زبان آگاهان و آشنایان به تاریخ و شرح زوایای مهم درس آموز و عبرت انگیز آن با تکیه به خبرهای درست با ارزش و مورد تأیید اهل فن و خبره سبب علاقه بیش تر مردم به آیینهای حسینی و آگاهی کامل تر آنان از این رویداد می‌شود.<br/>
از آن جا که در آیین حسینی مردم بسیار از هر گروه و پایه بویژه فرهیختگان دانشوران تحصیل کرده‌ها استادان دبیران دانشجویان دانش آموزان و… شرکت می‌جویند واعظان مبلغان سخنوران روحانیان گرداننده این آیینها وظیفه دارند و مسؤولیتی افزون که حماسه و رویداد عاشورا را به گونه‌ای بیان کنند که خردها بپذیرند و جانهای سالم از نسیم
( ۲۷ )<br/>
دل انگیز آن جانی تازه بگیرند.<br/>
می‌باید سازوار با سطح آگاهی مخاطبان سخن گویند و سخنان ایشان برخاسته از اندیشه و مستند به منبعهای با ارزش و به دور از افسانه خرافه جُستارهای نابخردانه و نامأنوس باشد.<br/>

== پیامدهای سهل انگاری در شناساندن عاشور ==
ارائه ندادن تصویر درست و بررسی واقع بینانه از رویداد و حماسه بزرگ عاشورا پیامدهای ویران گر بسیاری دارد. تا آن جا که شناساندن آن و نمایاندن زوایای آن به جویندگان حقیقت با دشواری جدی و غیر درخور جبران رو به رو می‌شود که ممکن است به خرده گرفتن بر امام حسین(ع) بینجامد و سبب گردد مردم از آن بِرَمَند و از بهره بری درست و شایسته و بایسته باز مانند. اکنون به نمونه‌هایی از این پیامدهای بد و ناگوار اشارت می‌کنیم:<br/>
۱. پی نبردن به والاییهای هدف: امام از آفریدن این حماسه بزرگ هدف والایی داشته است که نبود بررسی دقیق و پژوهش همه سویه و شایسته سبب گردیده بسیاری پی به آن والاییهای هدف نبرند و یا در شناخت هدف به کژراهه بیفتند و نکته‌ها و جُستارهایی را به عنوان هدف قیام یاد کنند که به هیچ روی مورد نظر امام نبوده است و هیچ نشانه و قرینه‌ای نیز بر درستی آنها دلالت ندارد. از جمله گفته شده است:<br/>
(امام حسین(ع) تن به شهادت داد و به قربانگاه رفت تا از گناهکاران امت اسلامی شفاعت کند.)<br/>
این پندار برخاسته از ناآگاهی و ناآشنایی با هدفها آرمانها و برنامه‌های امام حسین(ع) است. پندارگرایان و ناآگاهان از هدفهای والای امام کار آن حضرت را شخصی انگاشته‌اند بسان حضرت مسیح. اندیشه فدا شدن برای
( ۲۸ )<br/>
بَزَه کاران امت مانند مسیح اندیشه‌ای است که در اسلام هیچ جایگاه و پیشینه‌ای ندارد و بی گمان از آیین مسیحیت به اسلام راه یافته است.<br/>
این پندار امکان الگوگیری از نهضت امام را از بین می‌برد و به طور کلی بُعد اجتماعی و سیاسی نهضت را فلج می‌کند و از کار می‌اندازد.<br/>
مستشرقان یا از روی ناآگاهی و قرار گرفتن در فضای خرافی و دسترسی نداشتن به سرچشمه‌های زلال و یا از روی عمد کینه ورزانه و برای خراب کردن چهره حماسه ساز کربلا در آثار و نوشته‌های خود و از جمله دائرةالمعارف اسلامی<ref>دائرةالمعارف الاسلامیه مستشرقان ج۱۴/۶۰ دارالمعرفه بیروت.</ref> در ذیل واژه شیعه فداکاری حسین(ع) را بسان مسیح برای رهایی بَزَه کاران از عذاب انگاشته‌اند. ولی دربارهٔ سخن و نوشتار خود هیچ سند و مدرکی از کتابهای تاریخی شیعه ارائه نداده‌اند.<br/>
این پندار در دوره‌ای در بین مردم رواج داشته و بر آن تأکید می‌شده است. شاید این فکر از روایاتی سرچشمه گرفته که خبر از جایگاه ویژه برای شهیدان در راه خدا می‌دهند و آنان را شفیعان امت می‌شمارند.<br/>
این در حالی است که امام حسین(ع) با [[گناه]] در افتاد و با دستگاه [[گناه]] گستر اموی به رویارویی برخاست و با ستم فساد غارت گری بیت المال به استضعاف کشیدن مردم که بزرگ‌ترین [[گناه]] است به مبارزه پرداخت و در این راه به دست گناهکاران امت به شهادت رسید.<br/>
چگونه می‌توان هدف بزرگ‌ترین خیزش گر علیه [[گناه]] و فساد را فدا شدن برای رهایی گناهکاران امت تفسیر کرد؟ این حرکت پلیدی است که بسان خُرِه به جان نهضت [[گناه]] ستیز امام حسین(ع) افتاده که باید با تمام توان به درمان آن برخاست.<br/>
شماری دیگر بدون درنگ و توجه و اثر پذیری از صحنه سازیهای امویان یا کینه ورزانه هدف امام را رسیدن به قدرت و ریاست دانسته‌اند.<ref>قیام حسین(ع) سید جعفر شهیدی/۱۱۹ دفتر نشر فرهنگ اسلامی.</ref>به این
( ۲۹ )<br/>
پندار و گمان واهی که ایشان بسان دیگر قدرت مداران و دنیاطلبان برای به دست گرفتن قدرت و چند صباحی در ناز و نعمت زیستن و پادشاهی کردن دست به شورش زد. این سخن امویان است. یزید در مجلسی که برای پیروزی خود بر حسین بن علی(ع)برپا کرده بود در برابر سر مولی و سرور آزادگان و اسیران اهل بیت چنین ژاژ خایید و تاریخ نگاران قلم بمزد اموی این موضوع را پروراندند و نشر دادند و سپسها کسانی مانند ابن عساکر<ref>الاکتفاء بما روی فی اصحاب الکساء سید محمدحسین حسینی جلالی/۶۸۹ ۶۹۰ ۶۹۱ مکتب الاعلام الاسلامی قم; تاریخ دمشق ابن عساکر تحقیق علی شیری ج۱۴/۲۰۴ـ۲۱۳ بیروت.</ref>و ذهبی<ref>تاریخ الاسلام شمس الدین ذهبی سال۶۱ ـ۸۰/۸ دارالکتاب العربی بیروت.</ref> به سندسازی برای آن پرداختند.گفت و گوی عبداللّه بن عمر ابوسعیدخدری جابرانصاری و… را با امام حسین(ع) نقل کردند که امام را از این حرکت در هنگام ترک مکه به قصد کوفه بازداشته اندو از بایستگی ترک دنیا و گوشه نشینی با وی سخن گفته‌اند!وشگفت این که:از نقل پاسخهای حضرت بویژه به ولید و مروان و محمدبن حنفیه<ref>الفتوح ابن اعثم کوفی ج۵ ـ ۶/۱۴ دارالکتب العلمیه بیروت; بحارالانوار محمدباقر مجلسی ج۴۴/۳۲۹ دارالوفاء بیروت.</ref>که بسیار روشن گر است خود داری ورزیدند.<br/>
اینان هیچ گونه درنگی در سخنان حضرت نکرده اندکه انگیزه قیام خود را [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]] مبارزه با [[بدعت]] و ستم و اصلاح امور امت محمد(ص) یاد کرده است.<br/>
روشن است که عالی‌ترین مرتبه [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]] مبارزه با فرمانروایان و حاکمان ستم پیشه است و بهترین راه برای [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]] تشکیل حکومت.<br/>
علی(ع) آن گاه که مرحله و مرتبه‌های [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]] را برمی شمارد می‌فرماید:<br/>
(افضل من ذلک کلَّه کلمةُ عدل عند امام جائر.)<ref>نهج البلاغه صبحی صالح حکمت۳۷۴; بحارالانوار ج۹۷/۸۹ ح۷۰.</ref>
فاضل تر از همه اینها سخن عدالت است که پیش روی حاکمی ستمکار گویند.<br/>
مهم‌ترین و نقش آفرین‌ترین کار در برابر حکومت ستم پیشه زورمدار
( ۳۰ )<br/>
غارت گر حرمت شکن کار تشکیلاتی و سازمان یافته است.<br/>
برای رسیدن به عدالت و جامعه ایده آل و کرامت بخشیدن به مردم به زانو درآوردن ستم پیشگان اشرار فسادانگیزان و تباه آفرینان راهی جز حکومت نیست. از پایگاه قدرت می‌توان دستور و فرمان به معروف سنتها احکام آیینها ارزشها و خوبیها داد و از زشتیها بدیها تباهیها فسادها نبایدها بازداشت.<br/>
امام حسین(ع) می‌فرماید من برای [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]] حرکت کرده و قیام خود را سامان داده‌ام. بی گمان این رسالت مهم بدون قدرت شوکت و قرار گرفتن در رأس هِرَم جامعه پا نمی‌گیرد.<br/>
کسی که می‌خواهد با دیکتاتوری مبارزه کند با ستم پیشه‌ای درافتد سلطه اشرار را بر چیند در آغاز و در اوان حرکت و خیزش برآورد نیرو می‌کند تواناییهای خود را می‌سنجد و آگاهانه و از روی خرد و هوشیاری و حساب گری پا به عرصه می‌گذارد و می پذیردکه ممکن است فرجام این تلاش و حرکت به جای پیروزی شکست باشد و از هم پاشیدن نیروها اسارت زندان و مرگ.<br/>
طبیعی است که وقتی انسان هدفی را پی بگیرد و آرمانی را در سر بپروراند و قلّه‌هایی را فراروی و در چشم انداز خود ببیند به آسانی تمامی دشواریها و سختیهای آن را نیز می‌پذیرد.<br/>
حسین بن علی خردمندترین و هوشیارترین مرد روزگار خود چنین بود. برای رسیدن به قله‌های بلند و سر به فلک کشیده مجد و عزت هم نیروهای خود را در گوناگون شهرها قریه‌ها در بین عشیره‌ها ارزیابی کرده بود و هم از توان معنوی و نفوذ کلمه خود برای بسیج مردم آگاهی داشت و هم به روشنی می‌دانست که شاید فرجام این حرکت شهادت خود و یاران
( ۳۱ )<br/>
باشد. در اساس [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]] در مبارزه علیه بیداد ستم پیشگی حاکمان ستم مرزشکنی پیمان شکنی فساد و تباهی حاکمان و فرمانروایان تجلی می‌یابد و جنبه سیاسی و اجتماعی دارد.<br/>
حاکم اسلامی وظیفه دارد که [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]] کند و اگر در هِرَم حاکمیت اسلامی فساد راه یافت حاکم در لجن زار فساد فرو رفت بر خردمندان آگاهان فرهیختگان عالمان مسؤولیت شناس است که با او درافتند و به مبارزه برخیزند.<br/> [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]] در عرصه اجتماع و سیاست معنی پیدا می‌کند; با ریشه‌ها کار دارد. اگر ریشه‌ها را فساد و تباهی فرو بگیرد همه چیز در هم فرو می‌ریزد.<br/>
وقتی در پرتو این اصل بلند هِرَم حاکمیت اصلاح شود امور پایین تر خود به خود اصلاح می‌شوند و یا به آسانی اصلاح پذیر می‌گردند.<br/>
در روایات و سیره ائمه اطهار(ع) این زاویه بازتاب یافته و به مبارزه با فساد و ستم حاکمان [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]] اطلاق شده است:<br/>
امامان معصوم جان مال و جایگاه و جاه خود را به خاطر [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]] جزئی و برخورد با مردم معمولی که دچار فساد و تباهی بودند از دست ندادند که این برای آنان خطری نداشت بلکه آنچه برای آنان خطرآفرین بود و سرنوشت ساز در افتادن با دستگاه ستم بود و مبارزه با فسادها و زشتیهای حاکمان از باب وظیفه و رسالت مهم [[امر به معروف]] و نهی از منکر. اکنون چند نمونه:<br/>
* زمانی که امیرالمؤمنین(ع) آهنگ جنگ با معاویه کرد استانداران خود از جمله مخنف بن سلیم استاندار اصفهان را به مرکز خلافت فراخواند و در نامه به وی از جنگ با معاویه تعبیر به [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]] فرمود.<ref> سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین علی اکبر ذاکری ج۱/۳۹۴ دفتر تبلیغات اسلامی.</ref>
( ۳۲ )<br/>
ییعنی باید با ریشه فساد در جامعه اسلامی در افتاد و با معاویه که با جمع نیرو فساد می‌گستراند باید از جایگاهامر به معروف و [[نهی از منکر]] برخورد کرد و نگذاشت ریشه گندیده امویان گناهکار و ستم پیشه و سرکش و یاغی بر حکومت حق هرچه بیش تر به زمین فرو برود و قدرت بگیرد.<br/>
* امام امیرالمؤمنین به فرزندان خود حسن و حسین(ع) سفارش می‌کند:<br/>
(لاتَترُکوا الامر بالمعروف والنّهی عن المنکر فیُوَلّی علیکم شرارکم ثم تدعون فلایستجاب لکم.)<ref> نهج البلاغه نامه۴۷; بحارالانوار ج۹۷/۷۷ ح۳۰.</ref> [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]] را وامگذارید که بدترین شما حکمرانی شما را بر دست گیرند آن گاه دعا کنید و از شما نپذیرند.<br/>
مراد حضرت از این که می‌فرماید: (وامگذارید [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]] را که بدترین شما حکمرانی شما را بر دست گیرند) هِرَم قدرت است. در آن جاست که اگر اصل بلند [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]] نورافشانی نکند تاریکی همه جا را فرامی گیرد و به لایه‌های پایین جامعه زشتی و تباهی راه می‌یابد و کم کم زمینه برای فرمانروایی فاسدان و اشرار آماده می‌شود.<br/>
امام به فرزندان خود سفارش می‌کند که این اصل بلند را پاسدارند در برابر قدرتهای فسادگستر بایستند و کوچک‌ترین زشتی را در هِرَم قدرت تاب نیاورند که به حکمروایی اشرار می‌انجامد.<br/>
* [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]] برای جلوگیری از چیرگی بدترینها اجابت دعا که در روایات بازتاب ویژه‌ای دارد از جمله رسول خدا(ص)<ref>بحارالانوار ج۹۷/۷۲ ح۵.</ref> و امام موسی بن جعفر(ع)<ref>همان/۹۳ ح۹.</ref> فرموده‌اند به خوبی می‌رساند حوزه اجرای این اصل مهم تنها به گناهان جزئی فردی که هیچ خطر جانی و مالی نداشته
( ۳۳ )<br/>
باشد و به ریشه کنی گناهان و فسادها نینجامد ویژه نمی‌شود بلکه حوزه‌ای بس گسترده دارد. چنین نیست که با چند باید و نباید و امر و نهی معمولی و برخورد با مزاحمان و بَزَه کاران کوچه و بازار کار تمام شود و از حاکمیت اشرار جلوگیری شود. در وقتی اشرار به هِرَم حاکمیت دست نخواهند یافت که بدنه اصلی جامعه به رهبری آگاهان به پا خیزند و با بدان و قدرت مندان شرور در افتند و از گسترش قدرت آنان جلوگیری کنند.<br/>
روشن است وقتی که با بدیها و ریشه بدیها در پرتو [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]] همیشه و همه گاه مبارزه شود زمینه برای فرمانروایی اشرار پدید نمی‌آید.<br/>
* [[حجر]] بن عدی به جهت مبارزه با حاکمان فاسد کوفه به آمر به معروف و ناهی از منکر نامور شد. به گونه‌ای که ذهبی بر پیشگامی وی در این امر مهم توجه کرده است.<ref>سیر اعلام النبلاء شمس الدین ذهبی ج۴/۵۳۱ ش۳۱۷ دارالفکر بیروت.</ref>
* در زیارت نامه‌های بیش تر امامان آمده است:<br/>
(اشهد انک… امرت بالمعروف و نهیت عن المنکر.)<br/>
این فراز که فرد پیرو علاقه مند و پوینده راه امامان درگاه بار یافتن به بارگاه قدسی آنان خطاب به آنان زمزمه می‌کند و می‌خواند بیان گر حرکت قهرمانانه این قهرمانان پاک و وظیفه شناس در برابر حاکمان ستم است و این که هیچ زشتی را از کسانی که بر اریکه بوده‌اند برنمی تابیده و در برابرشان به سختی موضع می‌گرفته و به معروف فرمان می‌داده و از منکر باز می‌داشته‌اند.<br/>
* از این که حضرت امیر(ع) می‌فرماید:<br/>
(ان الامر بالمعروف والنهی عن المنکر لایُقربان من اجلٍ ولاینقصان من رزق.)<ref>بحارالانوار ج۹۷/۸۹ ح۷۲.</ref>
همانا [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]] نه اجلی را نزدیک کنند و نه از مقدار روزی بکاهند
( ۳۴ )<br/>
بیان گر این نکته است که چون [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]] حرکتی است علیه طبقه حاکم و دستور به آنان برای گردن نهادن به فرمان حق و انجام معروفها شایسته‌ها و بایدها و باز داشتن از بدیها و زشتیها شاید مؤمنان به این گمان بیفتند که اگر ما در برابر طبقه حاکم بایستیم و فرمانروایان را به انجام معروف و گردن نهادن به دستورها و آیینهای شرع فرمان دهیم و از تباهیها زشتیها و پلیدیها بازداریم فرمان قتل ما را خواهند داد و جلوی کسب و کار ما را خواهند گرفت و یا ما را از بیت المال محروم خواهند کرد. حضرت می‌فرماید: خیر چنین نپندارید اجل و روزی در دست اینان نیست. انجام این رسالت نه اجل را نزدیک می‌کند و نه روزی را می‌کاهد.<br/>
بنابراین امام حسین(ع) که در گوناگون گفت وگوها سخنرانیها هدف خود را [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]] اعلام می‌کند; یعنی دشواریها و پیامدهای عمل به این وظیفه بزرگ و رسالت مهم را پذیرفته است. به خوبی و روشنی می‌داند [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]] کارگزاران اموی و حاکمی خون آشام چون یزید که به هیچ آیین و دینی و به هیچ مرام و قانونی پای بند نیست چه پیامدهایی دارد.<br/>
حکومت گران هم چون هدف امام را می‌دانستند و معنای این سخن او را که می‌فرمود: من برای [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]] به پا خاسته‌ام به درستی می‌فهمیدند و آثار و پیامدهای آن را درک می‌کردند رسالت او را می‌شناختند و دریافته بودند که کدام ریشه‌ها را نشانه رفته چنان گرگ منشانه در برابرش ایستادند و خیلی زود زودتر از زمانی که انتظار می‌رفت امام و یاران وی را در حلقه محاصره خود درآوردند.<br/>
اگر امام به ریشه‌های فساد که همانا حکومت گران فاسد اموی بودند کاری نداشت و [[امر به معروف]] وی پَر آنان را نمی‌گرفت و یا هدف امام این
( ۳۵ )<br/>
می‌بود که آنان از فسادهای فردی و شخصی خود دست بردارند یا هدف وی این می‌بود که مردم را از [[گناه]] پرهیز و به اسلام توجه دهد هیچ گاه امویان چنین خشن علیه امام بسیج نمی‌شدند و تن به چنین [[گناه]] بزرگی که پیامدهای آن را به خوبی می‌دانستند نمی‌دادند. امویان می‌دانستند که در افتادن با فرزند رسول الله و خاندان پیامبر عزیز اسلام چه پیامدهایی برای حکومت آنان دارد.<br/>
* یا مسلم بن عقیل سفیر امام پس از دستگیری در دارالاماره کوفه به ابن زیاد که خطاب به وی گفت:<br/>
(یا عقیل أتیتَ الناس وأمرهم جمیع وکلمتهم واحدة لتشتّت بینهم وتفرّق کلمتهم.)<br/>
ای پسر عقیل تو بر سر مردم آمدی هنگامی که دربارهٔ سرنوشت و فرمانروایی خویش همداستان بودند و سخن شان یگانه بود; آمدی تا ایشان را از هم جدا سازی و سخن یگانه شان را پراکنده کنی.<br/>
پاسخ داد:<br/>
(کلاّ ولکن اهل هذا المصدر زعموا انّ اباک قتل خیارهم وسفک دماءهم وعمل فیهم أعمال کسری وقیصر فأتیناهم لنأمر بالعدل وندعو الی حُکم الکتاب والسنّة.)<ref>الکامل فی التاریخ ابن اثیر ج۴ / ۳۵ دارصادر بیروت برگردان دکتر محمدحسین روحانی ج۵ / ۲۲۰۴ اساطیر تهران; اللهوف علی قتلی الطفوف ابن طاوس ترجمه سید احمد فهری/۵۷ جهان تهران.</ref>
( ۳۶ )<br/>
هرگز! گفتار مردم این شارسان این بود که پدر تو نیکان ایشان را کشت و خونهای ایشان را ریخت و در میان ایشان کارهایی بسان سزار و خسرو انجام داد. ما آمدیم تا ایشان را دادگری فرماییم و به نبشته خداوند و شیوه رفتار پیامبر خوانیم.<br/>
مسلم بن عقیل مردم را به [[گناه]] و فساد متهم نمی‌کند و نمی‌گوید ما آمدیم چون دیدیم جوانان مردان و زنان به بی راهه می‌روند و کارهای خلاف انجام می‌دهند; بلکه می‌گوید:<br/>
ما آمدیم چون پدر تو نیکان این مردم را کشته و خونها ریخته بود و بسان سزار و خسرو رفتار کرده بود.<br/>
ما آمدیم تا به داد قیام کنیم و به کتاب خدا و سنت رسول خدا فراخوانیم.<br/>
۲. خلاف شرع انگاشتن قیام: بیان نکردن درست رویداد عاشورا و هدفهای متعالی امام سبب شده قیام را اشتباه و نادرست بینگارند و بگویند: کشته شدن امام بر اثر دستور شرع بوده که او بر امام زمان خویش خروج کرده است.<br/>
از جمله کسانی که چنین پنداشته و چنین سخن سخیفی را بر زبان رانده قاضی ابوبکر محمد بن عبدالله معافری (م:۵۴۳) نویسنده احکام القرآن معروف به ابن عربی است.<br/>
وی با استناد به روایت عرفجه در کتاب امارت صحیح مسلم از قول پیامبر اسلام(ص):<br/>
(ستکون هناک فمن اراد ان یفرق امر هذه الامة وهی جمیع فاضربوه بالسیف کائناً من کان)<br/>
زودا که آن رویداد تلخ رخ دهد. هر که بر آن شود در بین این امت پراکندگی پدید آورد در حالی که یک پارچه و یگانه
( ۳۷ )<br/>
است او را با شمشیر بزنید هر که و هرکس.<br/>
بر این گمان افتاده و این سخن سخیف را بر زبان جاری کرده که:<br/>
(فما خرج علیه احد الاّ بتأویل ولاقاتلوه الاّ بماسمعوا من جدّه)<ref> العواصم من القواصم فی تحقیق مواقف الصحابه بعد وفاة النبی قاضی ابی بکر بن عربی تحقیق محب الدین الخطیب/۲۳۲ المکتبة العلمیه بیروت وزارت ارشاد عربستان; مقتل الحسین مقرم/۲۸ دارالکتاب بیروت.</ref>
اینان [سپاه یزید] به رویارویی و قیام علیه حسین بن علی برنخاستند مگر به تأویل و توجیه و او را نکشتند مگر به آنچه از جدش شنیده بودند
یا:<br/>
(قتل بشرع جده)<ref>مقتل الحسین مقرم/۲۸ مقدمه ابن خلدون/۲۱۷ دارالکتب العلمیه بیروت.</ref>
یا:<br/>
(قتل بسیف جده)<ref>فیض القدیر عبدالرؤف المنادی ج۱/۲۰۵ دارالفکر بیروت.</ref>
مناوی از این سخن ابن عربی شگفت زده شده و در نقد آن نوشته است:<br/>
(ابن عربی کتابی دربارهٔ مولای ما حسین رضی اللّه عنه وکرم وجهه نوشته و شأن او را پایین آورده است. تصور کرده که یزید او را به حق براساس شمشیر جدش کشته است. به خدا پناه می‌بریم از خذلان.)<ref>همان ج۵/۲۴۶ ذیل حدیث ۷۱۶۳.</ref>
این سخن از ابن عربی شهرت یافته است. اما گویا در نقل این سخن سهل انگاری شده است. به این معنی که ابن عربی با استناد به روایت صحیح مسلم بر امام حسین خرده گرفته و حرکت آن امام همام را نادرست انگاشته اما تعبیر: (قتل بسیف جده) در سخن وی دیده نمی‌شود; بلکه برداشت ابن خلدون از سخن اوست که در نسخه‌های کهن مقدمه بوده و در نسخه‌ای که اکنون در دسترس است این جمله نیامده و به جای آن (بشرع جده) درج گردیده است. از این روی شماری این سخن را به ابن خلدون نسبت داده‌اند.<br/>
شوکانی در البدر الطالع در شرح حال ابن خلدون می‌نویسد:<br/>
( ۳۸ )<br/>
(حافظ ابوالحسن هیثمی در خرده گیری و انتقاد از ابن خلدون تأکید داشت.<br/>
حافظ ابن [[حجر]] گفته است: زمانی که سبب را پرسیدم گفت: به من خبر رسیده که ابن خلدون دربارهٔ حسین نواده پیامبر(ص) گفته است: او به شمشیر جدش کشته شد. او سخن خویش را با لعن به ابن خلدون و ناسزا به وی ادامه داد در حالی که می‌گریست.<br/>
این عبارت در تاریخ کنونی وی دیده نمی‌شود و گویا آن را در نسخه‌ای آورده که از آن برگشته است.)<ref> البدر الطالع محمد بن علی شوکانی ج۱/۳۳۸ دارالمعرفه بیروت.</ref>
گویا مراد هیثمی همان مقدمه ابن خلدون باشد و این نشان می‌دهد که در نسخه‌های پیشین آن (بسیف جده) بوده و ابن خلدون در نشر این جمله نقش داشته است.<br/>
مناوی دربارهٔ ابن عربی سخنی دارد که بسیار شگفت انگیز است:<br/>
(از گزافهای ابن عربی فتوا به کشتن مردی است که عیب دانسته پوشیدن لباس قرمز را; زیرا او عیب گرفته بر جامه‌ای که آن را رسول خدا(ص) می‌پوشیده است.<br/>
آن مرد به فتوای وی کشته شد. آن گونه که در مطامح ذکر شده است.<ref>گویا مراد از مطامح مطامح الافهام فی شرح الاحکام قاضی عیاض (م:۵۴۴) است. ر.ک: کشف الظنون ج۲/۱۷۱۸. قاضی عیاض شاگرد ابن عربی بوده است. ر.ک: دائرةالمعارف بزرگ اسلامی ج۴/۲۲۵.</ref>این تهور غریبی است. ریختن خون مسلمان شگفت انگیز است. به زودی این کشته با او به جدال برخواهد خاست. دست یازنده و مرزشکن خوار خواهد شد. و این نخستین گردنکشی این مفتی و جرأت و پیش گامی او در این گونه کارها نیست. او کتابی دربارهٔ مولای ما امام حسین(ع) نوشته است.)<ref>فیض القدیر ج۵/۲۴۶.</ref>
( ۳۹ )<br/>
بله ابن عربی به پندار خود به [[دفاع]] از سنت پیامبر(ص) برخاسته و فتوا به قتل کسی داده که پوشیدن لباس قرمز را بر مردان عیب گرفته است.<br/>
چگونه از این مفتی بی خرد کوته فکر و جمود اندیش می‌توان انتظار داشت که امام حسین(ع) را بشناسد و سنت نبوی را دریابد؟<br/>
او نمی‌تواند بفهمد که امام حسین(ع) احیاگر سنت نبوی بود و برای احیای سنت نبوی برخاست و یزید میراننده سنت پیامبر.<br/>
او نمی‌تواند بفهمد که یزید و کارگزاران اموی عامل پراکندگی امت محمدی(ص) بودند همانان که نیکان را می‌کشتند و بدان را بر کارها می‌گماردند سنت را می می‌راندند و [[بدعت]] را آشکار می‌ساختند [[لهو]] و [[لعب]] را می‌گستراندند و ارزشها را طرد می‌کردند سگ بازی و زنبارگی را پیشه ساخته بودند بر معنویت و ارزشها پشت پا می‌زدند. او نمی‌تواند بفهمد که غارتگران بیت المال کشندگان صالحان و احیاگران سنت نبوی ارزش مداران عدالت خواهان و مردمان بی کس و بی [[دفاع]] پراکنده سازان امت محمدی اند نه حسین بن علی(ع) که برای زدودن این همه پلشتی و زشتی به پاخاسته و ترک یار و دیار کرده بود.<br/>
در نابخردی و ناآگاهی کژفکری و کوته اندیشی او همین بس که مصداق روایت رسول خدا(ص) را حسین(ع) انگاشته همان حسینی که پروریده دامن رسول خداست و رسول خدا درباره‌اش فرموده است: حسین منی وانا من حسین یا حسن و حسین سرور جوانان بهشت هستند.<br/>
و دیگری که در این باتلاق فرو رفته و قیام مقدس و تلاش مبارک امام حسین(ع) را در راه عدل و داد و علیه استبداد به گمان و پندار باطل خود اشتباه انگاشته و مایه پراکندگی امت اسلامی خضری بک در تاریخ الامم الاسلامیه است.<ref> محاضرات تاریخ الامم الاسلامیه شیخ محمد خضری بک ج۱ـ۲/۱۲۹; المکتبة التجاریه الکبری مصر.</ref>
( ۴۰ )<br/>
اینان چنان در تاریکی فرو رفته‌اند که هیچ روزنی به روشنایی نداشته‌اند که دریابند حکومت یزید با هیچ معیار و تراز شرعی سازگاری نداشته و چگونگی روی کار آمدن وی برخلاف قانون شرع و سنت نبوی بوده بلکه به زور سرنیزه و با بیعت زوری و تحمیلی بر اریکه قدرت نشسته است. از این روی قیام علیه او نه تنها روا بلکه از باب مبارزه با ستم و جلوگیری از چیرگی فاسدان بر جامعه اسلامی واجب بوده و مصداقی روشن از [[امر به معروف]] و نهی از منکر.<br/>
به این نکته ابن خلدون به درستی توجه کرده است. او یزید را انسانی فاسق و ناشایسته برای امامت و حکومت بر جامعه اسلامی دانسته است.<ref> مقدمه ابن خلدون/۲۱۷.ابوالفرج عبدالرحمان معروف به ابن جوزی (م:۵۹۷) در کتاب الرد علی المتعصب العنید تحقیق محمدکاظم محمودی/۷۱ در رد شیخ عبدالغیث می‌نویسد:<br/>
(وهذا الشیخ لایفرّق بین وال مستحق و وال غیر مستحق یصبر الناس علی ولایته ضرورةً)<br/>
این شیخ فرق نگذارده بین فرمانروای شایسته و ناشایسته که مردم از روی ناگزیری حکومت وی را تحمل می‌کنند.</ref>
ابن کثیر با این که گرایش به امویان داشته این سخن ابن عربی و مانند او را نادرست دانسته و بدون ذکر نام از کسی نوشته است:<br/>
(فلیس الامر کما ذهبوا الیه ولا کما سلکوه بل اکثر الائمة قدیماً وحدیثاً کاره ماوقع من قتله وقتل اصحابه سوی شرذمة قلیلة من اهل الکوفه)<ref> البدایة والنهایة ابن کثیر دمشقی ج۸/۲۲۰ دار احیاء التراث العربی.</ref>
پس موضوع آن گونه که اینان پنداشته‌اند نیست و نه آن گونه که عمل کرده‌اند; بلکه بیش تر پیشوایان پیشین و پسین مسلمانان بیزاری جسته‌اند از آنچه روی داده از: کشته شدن امام حسین و یارانش به جز شمار اندکی از کوفیان.<br/>
شماری از زاویه دیگر بر حرکت امام حسین و بیعت نکردن وی با یزید خرده گرفته‌اند. سنوسی ادعا می‌کند [[فسق]] یزید پس از حکومت آشکار شده است.<ref>صحیح مسلم حاشیه کتاب الامارة ج۶/۲۲ دارالجیل و دارالآفاق الجدیده بیروت.</ref>به گمان وی یزید پیش از حکومت و در زمانی که معاویه به تلاش گسترده دست می‌زند تا یزید را به جانشینی خود برگمارد یزید [[فسق]] آشکاری نداشته که حسین از بیعت با او سرباز زده است
( ۴۱ )<br/>
این سخن در حالی بر زبان سنوسی و مانند او جاری می‌شود که تاریخ آن دوره آکنده از زشتکاریها فساد و فجورها ناهنجاریها و سنت شکنیهای آشکار یزید است. حتی هرزگیها و لودگیهای یزید چنان آشکار بوده که نزدیکان به دربار اموی ابن زیاد مهم تر خود معاویه زبان به اعتراف گشوده و ابراز نگرانی کرده‌اند.<br/>
چون روش معاویه در برگماردن یزید خلاف معیارهای شرعی بود و ناسازگار با پیمانی که با امام حسن مجتبی بسته بود و یزید شایستگی این مقام را نداشت بسیاری از افراد سرشناس و چهره‌های برجسته از جمله امام حسین(ع) از بیعت با وی سرباز زدند.<br/>
امام حسین(ع) به روشنی در پاسخ ولید فرماندار مدینه که از وی خواست با یزید بیعت کند فرمود:<br/>
(انّا اهل بیت النبوة ومعدن الرسالة ومختلف الملائکة و بنا فتح الله و بنا ختم الله و یزید رجل فاسق شارب الخمر قاتل النفس المحرّمه معلن بالفسق ومثلی لایبایع بمثله.)<ref> لهوف/ ۲۳ .</ref>
ما خاندان پیامبر و کان رسالتیم. آستانه ما محلّ آمد و شد فرشتگان است. دفتر وجود به نام ما باز شد و دائره کمال به ما ختم گردیده است و یزید مردی گناهکار میگسار و آدم کش و خیانت پیشه بی شرم و رو و همچون منی با چنین کسی بیعت نخواهد کرد.<br/>
یا در پاسخ مروان که وی را به بیعت با یزید فرامی خواند می‌فرماید:<br/>
(انا للّه وانّا الیه راجعون وعلی الاسلام السّلام اذ قد بلیت الامة براع مثل یزید ولقد سمعت جدّی رسول الله(ص) یقول: الخلافة محرّمة علی آل ابی سفیان.)<ref>اللهوف علی قتلی الطفوف/۲۴ الفتوح ج۵ ـ ۶/۱۸; مقتل خوارزمی تحقیق سماوی ج۱/۱۸۴; الامالی شیخ صدوق/۲۱۶ مجلس۳۰ تحقیق و نشر مؤسسة بعثت; بحارالانوار ج۴۴/۳۱۲ ۳۲۶. احمد احمدی میانجی این حدیث را با اندکی فرق آورده است. ر.ک: مواقف الشیعه ج۲/۵۸ مؤسسه نشر اسلامی.</ref>
( ۴۲ )<br/>
از خداییم و به سوی او برمی گردیم. بر اسلام بدرود زمانی که امت اسلامی به فرمانروایی بسان یزید دچار آید. و به درستی که از جدّم رسول گرامی خدا شنیدم که فرمود: فرمانروایی بر آل ابی سفیان حرام است.<br/>
اگر به پندار واهی سنوسی و مانند او [[فسق]] یزید پیش از خلافت آشکار نبود چگونه امام حسین(ع) از [[فسق]] آشکار او سخن می‌گوید و دلیل سر باز زدن از بیعت را در پاسخ ولید همانا [[فسق]] آشکار یزید می‌گساری و گناهکاری وی اعلام می‌کند.<br/>
اگر [[فسق]] یزید آشکار نبود اگر در بین مردم شهره به انجام حرام نبود هیچ گاه امام حسین(ع) از [[فسق]] او سخن به میان نمی‌آورد و برای سر باز زدن از بیعت با او روی دلیلهای دیگری تکیه و تأکید می‌کرد که بود و داشت:<br/>
برابر پیمان معاویه با امام حسن معاویه حق نداشت کسی را به جای خود برگزیند<ref> بحارالانوار ج۴۴/۶۵; کشف الغمه علی بن عیسی اربلی ج۲/۱۹۳ دارالکتاب الاسلامی بیروت; الغدیر علامه امینی ج۷/۶ دارالکتاب العربی بیروت; حیاة الامام الحسن بن علی باقر شریف قرشی ج۲/۲۳۶ دارالکتب العلمیه ایران قم.</ref> و این امر به عهده اهل حل و عقد بود. دیگر این که جدای از [[فسق]] که پیش از خلافت بر همگان آشکار بود که یزید اهل باده است و سگ باز و به [[لهو]] و [[لعب]] روزگار سپری می‌کند در کل شایستگی این مقام مهم را نداشت; نه از نظر دانش و نه از نظر سیاست و مدیریت. از او شایسته تر بسیار بودند که شایسته‌ترین آنان از هر جهت بی هیچ شک و گمانی حسین بن علی بود. در وقتی که شخصی مانند حسین(ع) در هِرَم شایستگان وجود دارد و صالح‌ترین صالحان باتقواترین باتقواها آگاه‌ترین آگاه هاست هرکس در رأس هِرَم حکومت قرار بگیرد و بخواهد بر مردم حکمروایی کند حکومت وی نامشروع خواهد بود چه برسد به یزید. از این روی امام در نشست با مروان و ولید در دارالاماره پس از آن که از بیعت سر باز می‌زند خطاب به ولید می‌فرماید:<br/>
(لکن نصبح وتصبحون وننظر و تنظرون ایّنا احق بالخلافة والبیعة.)<ref> الفتوح ج۵ ـ۶/۱۴; مقتل خوارزمی ج۱/۱۸۴; اللهوف/۲۳.</ref>
( ۴۳ )<br/>
ولی باش تا صبح کنیم و شما نیز صبح کنید. ما در این کار به دقت بنگریم شما نیز بنگرید که کدام یک از ما به خلافت و بیعت سزاوارتریم.<br/>
پس این که امام از بیعت با یزید چه از زمان معاویه و چه پس از آن سر باز می‌زند از روی هوا و هوس و رسیدن به پست و مقام نیست. او نمی‌تواند با یزید بیعت کند. بیعت با یزید با هیچ معیاری سازگاری ندارد. پدری که حکومت خود او نامشروع بود پسری میگسار لاابالی ناپای بند به شرع را بر مسلمانان گمارده بود.<br/>
افزون بر این راست گوترین و نزدیک‌ترین شخص به پیامبر(ص) در آن دوران یعنی حسین بن علی از قول آن گرامی نقل فرمود:<br/>
(الخلافة محرّمة علی آل ابی سفیان)<br/>
بسان این روایت را دیگران نیز از رسول خدا نقل کرده‌اند. گویا مشهور بوده و بر کسی پوشیده نبوده که پیامبر دربارهٔ بنی امیه چنین فرموده است. از جمله:<br/>
(لایزال هذا أمر امتی قائماً بالقسط حتی یکون أوّل من یثلمه رجل من بنی اُمیه یقال له یزید.)<ref> مجمع الزوائد و منبع الفوائد نورالدین هیثمی ج۵/۲۴۱ دارالکتاب العربی بیروت; لسان المیزان ج۷/۴۷۷ دار احیاء التراث العربی; کنز العمال متقی هندی ج۱۱/۱۶۸ ح۳۱۰۶۹ ۳۱۱۰۷; فیض القدیر ج۳/۱۲۲; تاریخ الخلفاء جلال الدین سیوطی/۲۰۸ منشورات الرضی قم.</ref>
همیشه امور امت من بر مدار قسط است و نخستین کسی که آن را درهم می‌ریزد مردی از بنی امیه است که به او یزید گویند.<br/>
ابوهریره از پیامبر(ص) نقل می‌کند که آن حضرت فرمود:<br/>
(هلاک امتی علی یدی غلمة من قریش.)<ref>صحیح البخاری ج۴/۱۷۸ دارالفکر بیروت; کنز العمال ج۱۱/۱۲۸ ح۳۰۸۹۹.</ref>
نابودی امت من به دو دست جوان شهوتران از قریش است.<br/>
ابوهریره همیشه می‌گفت:<br/>
(بارالها! پناه می‌برم به تو از آغاز سال ۶۰هجری و فرمانروایی بچه‌ها
( ۴۴ )<br/>
.)<br/>
ابن [[حجر]] پس از نقل روایت و سخن ابوهریره که هر دو در خبر صحیح وارد شده‌اند می‌افزاید:<br/>
(دعای ابوهریره مستجاب شد و دو سال پیش از حکومت یزید که در سال ۶۰ به حکومت رسید یعنی در سال ۵۸ فوت کرد.)<ref>الاصابه ابن [[حجر]] ج۱/۷۶; فیض القدیر ج۵/۲۶۵.</ref>
روشن شد که از نگاه اهل سنت حکومت یزید حکومت فاسدی بوده و سبب گردیده امت اسلامی دچار اختلاف از هم گسستگی گردد.<br/>
ابن [[حجر]] عدالت یزید را مورد تردید قرار داده و گفته است شایسته نیست از او روایت شود.<ref>لسان المیزان ج۷/۴۷۳.</ref>
این که مردم مدینه علیه یزید به پا خاستند و سر ازفرمان او تافتند و با عبدالله بن حنظله غسیل الملائکه دست بیعت دادند از آن روی بود که وی را فاسق می‌دانستند. این حرکت چنان پر شور و گسترده و خشماگین بود که مردم مدینه تمام کسانی را که به حزب اموی وابسته بودند از مدینه بیرون راندند.<br/>
بلاذری می‌نویسد:<br/>
(هنگامی که گروه عبدالله بن حنظله [که به نمایندگی از سوی مردم مدینه به شام نزد یزید رفته بودند] وارد مدینه شدند گفتند: ما از نزد مرد فاسقی می‌آییم که باده می‌نوشد و تنبور می‌زند و پیش روی او کنیزکان به خنیاگری می‌پردازند و روزگار خود را به سگ بازی می‌گذراند.<br/>
آن گاه مردم مدینه بر خلع یزید از فرمانروایی پیمان بستند و سرپرستی کارهای خود را به عبدالله بن حنظله واگذاردند.)<ref>انساب الاشراف بلاذری ج۵/۳۳۸ دارالفکر بیروت.</ref>
بلاذری بر این باور است که
( ۴۵ )<br/>
(یزید نخستین کسی بود که باده گساری را آشکار ساخت و بی بندوباری پیشه کرد: به گوش فرادادن به [[آوازه خوانی]] و سرگرمی به شکار و به کار گرفتن کنیزکان خنیاگر و امردان و لذت بردن به آنچه که می‌خندند و به شادی می‌پردازند از آن در ناز و نعمت فرو رفتگان [که همانا عبارت باشد] از: بوزینگان بازی با سگان و خروس.<br/>
سپس به دست او حسین کشته شد. اهل حرّه از پای درآمدند و خانه خدا تیرباران و به آتش کشیده شد.)<ref>همان/۲۹۹.</ref>
۳. بی [[گناه]] نمایاندن یزید: بی گمان یزید فاجعه کربلا را آفرید و فرزند رسول خدا را کشت. عزیزان و یاران او را از دم تیغ گذراند و نور دیدگان زهرا را آواره و به اسارت گرفت و دیار به دیار و شهر به شهر گرداند تا قدرت و شوکت خود را بنمایاند و دل خویش را شفا بدهد.<br/>
این که یزید دست به جنایت زده بر کسی پوشیده نیست. کسی جز بی خرد و کینه ورز و گریزان از حق و مانده در تاریکی جهل و لجن زار تعصب نمی‌تواند آن را انکار کند.<br/>
از جمله کسانی که حق پوشی کرده و چشم از واقعیت روشن و آشکار بسته ابوحامد محمد غزالی است که نوشته:<br/>
(فان قیل هل یجوز لعن یزید لأنّه قاتل الحسین او آمر به؟ قلنا: هذا لم یثبت اصلا. فلایجوز أن یقال إنه قتله او أمر به ما لم یثبت فضلاً عن اللعنه لانه لایجوز نسبة مسلم الی کبیرة من غیر تحقیق.)<br/>
اگر پرسیده شود آیا رواست نفرین بر یزید; زیرا که کشنده
( ۴۶ )<br/>
حسین یا فرمان دهنده آن است؟ می‌گوییم: این ثابت نشده است هرگز. روا نیست که گفته شود او کشنده حسین و یا فرمان دهنده به آن است مادامی که ثابت نشده باشد چه برسد از نفرین به وی. زیرا بدون کند و کاو و وارسی نسبت دادن [[گناه]] کبیره به مسلمان روا نیست.<br/>
و می‌افزاید:<br/>
(فان قیل: فهل یجوز ان یقال: قاتل الحسین لعنه الله؟ او الآمر بقتله لعنه الله؟ قلنا: الصواب ان یقال: قاتل الحسین إن مات قبل التوبة لعنه الله; لأنّه یحتمل ان یموت بعد التوبة.)<ref>احیاء العلوم غزالی ج۳/۱۲۵ دارالمعرفه بیروت; کیمیای سعادت غزالی به کوشش حسین خدیو جم ج۲/۷۳ علمی و فرهنگی تهران.</ref>
اگر پرسیده شود: آیا رواست که گفته شود: لعنت خدا بر کشنده حسین باد. یا لعنت خدا بر کسی باد که فرمان به کشتن او بداد؟<br/>
گوییم: حق این است که گفته شود: نفرین بر کشنده حسین باد اگر پیش از توبه بمرد. زیرا شاید پس از توبه مرده است.<br/>
همو در می‌نویسد:<br/>
(اگر کسی گوید: لعنت بر یزید روا باشد؟<br/>
گوییم: این قدر روا باشد که گویی: لعنت بر کشنده حسین باد اگر پیش از توبه بمرد. که کشتن از کفر بیش نبوَد و چون توبه کند لعنت نشاید کرد. که وحشی حمزه را بکشت و مسلمان شد و لعنت از وی بیفتاد. اما حال یزید خود معلوم نیست که وی بکشت و گروهی گفتند که فرمود و گروهی گفتند که نفرمود لکن راضی بود. و نشاید به تهمت کسی را به معصیت کردن نسبت کردن که خود جنایتی بوَد.<br/>
واندر این روزگار بسیار بزرگان بکشتند که هیچ به حقیقت
( ۴۷ )<br/>
ندانستند که فرمود پس از چهارصد سال و اند حقیقت آن چون شناسند و حق تعالی خلق را از این فضول و از این خطر مستغنی بکرده است که اگر کسی اندر همه عمر خویش ابلیس را لعنت نکند وی را اندر قیامت نگویند (چرا لعنت نکردی؟) اما چون لعنت بر کسی کند اندر خطر سؤال بوَد تا چرا کرد و چرا گفت.)<ref>کیمای سعادت ج۲/۷۴ .</ref>
مرتضی زبیدی در شرح سخن ابوحامد محمد غزالی سخن از نامه‌ای به میان می‌آورد که یزید به این شرح به عبیدالله بن زیاد فرمانروای بصره می‌نگارد:<br/>
(قد بلغنی ان اهل الکوفة قد کتبوا الی الحسین فی القدوم علیهم وانّه قد خرج من مکّة متوجّهاً نحوهم وقد بُلی به بلدک من بین البلدان وایّامک من بین الایام فان قتله والاّ رجعت الی نسبک والی ابیک عبید فاحذر أن یفوتک.)<br/>
خبر یافته‌ام که مردم کوفه به حسین نامه نوشته‌اند تا نزد ایشان بیاید و او هم از مکه بیرون آمده به سوی ایشان رهسپار گشته است و اکنون از میان شهرها شهر تو و از میان همه زمانها
( ۴۸ )<br/>
زمان توست که بدین آزمایش گرفتار می‌آمده حال اگر او را کشتی وگرنه به نسب و پدر خویش عبید بازگردی پس مبادا که از دستت رها شود.<br/>
و ابراز می‌دارد از این نامه به دست نمی‌آید یزید فرمان به کشتن حسین داده تنها چیزی که استفاده می‌شود تشویق اوست به قیام علیه حسین!<ref>اتحاف السادة المتقین مرتضی زبیدی ج۹/۲۰۵ دارالکتب العلمیه بیروت; تاریخ یعقوبی ج۲/۲۴۲ دار صادر بیروت ترجمه آن به قلم محمد ابراهیم آیتی ج۲/۱۷۸ علمی و فرهنگی.</ref>
از همین نامه که زبیدی در شرح احیاءالعلوم از آن یاد می‌کند به خوبی روشن می‌شود یزید نه تنها خشنود به کشتن امام بوده بلکه عبیدالله را به این جنایت واداشته و او را تهدید کرده که اگر از کشتن حسین سر باز زند به نسب خود و به پدرش عبید برمی گرداند که برده‌ای بود گمنام و پست و نسب وی را از بنی امیه می‌بُرد که از شاخه‌های بزرگ عرب بود و دارای ریشه‌ای بس ژرف.<br/>
ابن اثیر از شادمانی یزید از کشته شدن امام به دست سپاهیانش و سپس از پشیمانی او به خاطر خشم مردم گزارش می‌دهد:<br/>
(گویند : چون سر حسین به نزد یزید رسید روزگار ابن زیاد در نزد او بسی نیکو گشت; او را داراییها بخشید و خواسته‌ها بدو ارزانی داشت و هرچه توانست شادش کرد (یا: کار او یزید را بسی شاد ساخت) دیری برنیامد که خشم همگانی مردمان به گوش وی رسید که او را آشکارا دشنام همی دهند و نفرین فرستند. بر کشتن حسین افسوس خورد و از آن پشیمان گشت. می‌گفت: چه می‌شد اگر آزار را برمی تافتم و حسین را در خانه‌ام فرود می‌آوردم و او را در آنچه می‌خواست داور می‌ساختم وگرچه مایه سستی پادشاهی من می‌شد; باید این کار را به پاس پیامبر خدا(ص) و گرامیداشت حق وی و خویشاوندی اش می‌کردم. خدا پسر مرجانه را نفرین
( ۴۹ )<br/>
کناد که حسین را ناچار کرد.<br/>
او خواستار شد که بیاید و دست اندر دست من گذارد یا به یکی از مرزها رود تا خدا او را به نزد خود برگیرد.<br/>
وی نپذیرفت و حسین را کشت و مرا با کشتن او دشمن مسلمانان ساخت و ایشان را از من بیزار کرد و در دل ایشان تخم کینه کاشت چنان که نیکوکار و بدکار مرا به دشمنی برگزیدند; زیرا کشته شدن حسین بر دست مرا بسی بزرگ شمردند. مرا با پسر مرجانه چه کار؟ خدایش نفرین کناد!)<ref>تاریخ کامل ابن اثیر ج۴ / ۸۷ برگردان دکتر محمدحسین روحانی ج۵ / ۲۲۶۷ اساطیر تهران .</ref>
جلال الدین سیوطی از شادمانی یزید و سپس از پشیمانی او از کشته شدن امام حسین به خاطر خشم انزجار و نفرت مردم چنین گزارش می‌دهد:<br/>
(ولمّا قتل الحسین وبنوابیه بعث ابن زیاد برؤسهم الی یزید فسُرَّ بقتلهم اولاً ثم ندم لما مَقَتَه المسلمون علی ذلک وابغضه الناس وحق لهم أن یبغضوه)<ref> تاریخ الخلفاء/۲۰۸.</ref>
هنگامی که حسین و برادرانش کشته شدند ابن زیاد سرهای آنان به نزد یزید فرستاد. یزید در بادی امر از کشته شدن آنان شادمانی کرد. سپس چون خشم و نفرت و بیزاری شدید مردم بر این جنایت برانگیخته شد و دشمنی آنان نمایان گردید پشیمان شد و حق با مردم بود که از این کار یزید به خشم بیایند و با او دشمنی کنند.<br/>
ما حتی اگر همه این گزارشها را درست بینگاریم و نگوییم: این شگرد دستگاه تبلیغاتی امویان بود که پس از دست به خون شریف‌ترین انسانها و سرور آنان حسین بن علی فرزند رسول الله آلودن بر آن شدند این خون را از دست و چهره خود و رهبر تبه کار خود یزید بسترند به این صحنه سازیها روی
( ۵۰ )<br/>
آوردند و سخنانی از یزید نشر دادند که بیان گر پشیمانی او بود و ناخشنودی او از پسر مرجانه می‌رسانند و به روشنی می‌فهمانند که یزید از کار پسر مرجانه خشنود بوده و برای استوار ساختن پایه‌های پادشاهی خود دست او را باز گذاشته تا به این جنایت دردناک و هراس انگیز دست بزند و برای خود و حزب اموی و یزید ننگ تاریخ و عذاب الیم در سرای جاوید را به بار آورد و سپس هنگامی که خشم و انزجار و نفرت مردم حتی درباریان خود را دید به خود آمد و از جنایت بزرگی که انجام داده بود هراسناک شد و دید نه این که با کشتن حسین و یاران او پایه‌های حکومت و دیهیم فرمانروایی اش استواری نیافت که نشانه‌های فرو ریختن آنها نمایان شد از این روی ابراز پشیمانی کرد و بر آن شد دل اهل بیت را به دست آورد. غل و زنجیر را از دست اسیران اهل بیت بازگشود و به آنان مهر ورزید نیازهایشان را برآورد و آنان را به سوی مدینه روانه کرد و بر ابن زیاد و دیگر کسانی که دست خود را به خون حسین(ع) آلوده بودند نفرین کرد و پس از این که این گزارش دردناک را:<br/>
(ای امیر مؤمنان مژده ظفر و یاری خدای! حسین بن علی با هیجده کس از خاندان و شصت کس از شیعیانش سوی ما آمد که به مقابله آنها رفتیم و از آنها خواستیم که تسلیم شوند و به حکم امیر عبیدالله بن زیاد گردن نهند یا برای جنگ آماده باشند جنگ را بر تسلیم برگزیدند. با طلوع آفتاب بر آنها تاختیم و از همه سوی در میانشان گرفتیم و چون شمشیرها بر سرهای آن قوم به کار افتاد فراری بی پناه شدند و از دست ما به تپه‌ها و گودالها می‌گریختند چونان که کبوتران از باز. به خدا ای امیرمؤمنان از کشتن یک شتر یا خفتن نیمروز بیش تر نشد که همه را از پای درآوردیم. اینک (تن)هاشان برهنه و جامه‌هاشان
( ۵۱ )<br/>
خونین و چهره شان خاک آلود است که خورشید بر آنها می‌تابد و باد بر آنها می‌وزد. زیارت گرشان عقابان است و بازان به سرزمین خشک بیابان.)<br/>
از زبان زحر بن قیس شنید گریست و گفت:<br/>
(از اطاعت شما بی کشتن حسین نیز خشنود می‌شدم. خدا پسر سمیه را لعنت کند. به خدا اگر کار وی به دست من بود می بخشیدمش. خدا حسین را رحمت کند.)<ref>تاریخ طبری ترجمه ابوالقاسم پاینده ج۷/۳۰۷۰ـ۳۰۷۱ نشر اساطیر تهران.</ref>
البته به گمان زیاد این روایت دروغ است و ساخته و پرداخته امویان و دلبستگان به آنها برای فرو خواباندن خشم انزجار و نفرت مردم. و ناسازگار با اشعاری که این نابکار در همین مجلس پس از گزارش زحر بن قیس و گذاردن سر سالار شهیدان در پیش رویش خواند.<br/>
اگر گریستن وی راست باشد و آن سخنان را بر زبان جاری کرده باشد بی گمان برای مردم فریبی بوده و خام کردن مردمان ساده لوح شام دلبستگان به خود و سپسها تاریخ نگاران گزارش نویسان تحلیل گرانِ ناآگاه از پشت پرده سیاست اموی و خوش گمانها و خوش باورهایی بسان ابوحامد محمد غزالی مرتضی زبیدی و….<br/>
به گواه اسناد و مدارک یزید پس از رسیدن به حکومت با همکاری و هم فکری تبه کاران اموی نقشه به شهادت رساندنِ امام را در سر داشته‌اند و این جزء نخستین برنامه‌های حکومتی آنان در دستور کار بوده است. البته با این شگرد که: اگر بیعت نکند و بخواهد جامعه اسلامی را دچار هرج و مرج و اختلاف بکند باید از سر راه برداشته شود. این از آن روی بود تا از خشم مردم به دور مانند. چون آنان می‌دانستند حسین بیعت نخواهد کرد و زیر رایت امویان به رهبری یزید هیچ گاه قرار نخواهد گرفت. این را یزید و
( ۵۲ )<br/>
دیگر کسان اموی به روشنی از برخوردها ابراز رأیها و نظرهای امام دریافته بودند. یزید و حزب اموی بزرگ‌ترین سدّ راه خود را امام حسین می‌انگاشتند و قله‌ای فتح ناشدنی. از این روی به دلیلهایی که پاره‌ای از آنها را یادآور می‌شویم یزید با تمام توان در پی کشتن امام بود:<br/>
۱. وقتی که معاویه مُرد یزید در دمشق نبود با شتاب به دمشق آمد و پس از برگذاری مراسم سوگواری دست به کار بیعت ستاندن از مردم برای خود شد. به والیان در شهرهای گوناگون پیام فرستاد که از مردم بیعت ستانند. مروان بن حکم را از کار برکنار کرد و ولید بن عتبة بن ابی سفیان را به جای او گمارد و به وی نوشت:<br/>
(بسم الله الرحمن الرحیم
من عبدالله یزید بن معاویه الی ولید بن عُتْبه:<br/>
اما بعد بدان که معاویه بنده‌ای بود از بندگان خدای تعالی که او تعالی او را گرامی داشته بود و خلافت روی زمین او را حسان کرده بود که اکنون به جوار رحمت الاهی پیوست تا می‌زیست محمود سیرت و مرضی طریقت بود و چون از دنیا برفت در حال حیات مرا ولیعهد خویش گردانید. چون بر مضمون نامه واقف شوی از اهل مدینه بیعت بستان و بعد از آن از حسین بن علی(ع) عبدالله بن عمر عبدالرحمان بن ابی بکر و عبدالله بن زبیر بیعت خواه اگر به طوع و رغبت با من بیعت کردند نیکو و الاّ به عنف از ایشان بیعت بستان و هرکس از ایشان بیعت نکند گردن او را بزن و سر او را نزد من فرست.)<br/>
۲. مروان بن حکم والی پیشین مدینه و مشاور والی جدید ولید بن عتبه شباهنگام در دارالاماره وقتی در جریان مرگ معاویه قرار گرفت و
( ۵۳ )<br/>
نامه یزید را خواند به روشنی دستور یزید را دریافت و رو به ولید کرد و گفت:<br/>
(تو خود یقین می دان که حسین هرگز با یزید بیعت نکند و منازعت نماید و سر به اطاعت او درنیاورد. به خدای اگر من به جای تو بودمی با حسین هیچ نگفتمی و او را گردن بزدمی و باک نداشتمی; کائناً فیه ماکان.)<br/>
وقتی ناراحتی و پریشان حالی ولید را دید افزود:<br/>
(امیر دلتنگی مکن و کار را آماده باش که آل ابوتراب از قدیم دشمنان مایند. عثمان را ایشان کشته‌اند و جنگهایی که با معاویه کرده‌اند دیده و دانسته‌ای. اگر تو در این کار تعجیل نکنی و حسین خبر یابد تو دست بر او نیابی و حرمت و جاه تو نزد یزید نقصان پذیرد.)<br/>
ولید همان شب امام را بخواست. امام به دارالاماره رفت. ولید امام را در جریان مرگ معاویه قرار داد و از او خواست با یزید بیعت کند. امام فرمود:<br/>
(این کار بزرگی است. در خفیه راست نیاید. فردا که این خبر فاش گردد و از مردمان بیعت بستانید آن گاه ما را بخوانید تا آنچه صلاح باشد به جا آریم.)<br/>
ولید پذیرفت; اما مروان گفت:<br/>
(ای امیر تو را سهوی افتاد. دست از او مدار و همین ساعت او را محبوس کن یا بنشان و گردن او بزن که اگر حسین از این سرای بیرون شود بعد از آن بر او قادر نشوی.)<ref>الفتوح ج۵ ـ۶/۹; ترجمه آن به قلم محمد بن احمد مستوفی هروی تحقیق غلامرضا طباطبایی مجد/۸۲۱ ۸۲۲ ۸۲۳ ۸۲۵ علمی و فرهنگی تهران; مناقب آل ابی طالب شهرآشوب ج۴/۸۸ علامه قم.</ref>
با درنگ در این گفت وگوها و پافشاری مروان بر کشتن امام و اجرای دقیق فرمان یزید به خوبی روشن می‌شود که یزید دو راه پیش روی ولید گذاشته
( ۵۴ )<br/>
بوده: یا تسلیم سر فرود آوردن و بیعت بی چون و چرا یا کشتن وی. چون می‌دانستند که حسین بیعت نخواهد کرد و سر فرود نخواهد آورد از ولید انتظار داشته که فرمانبرد و حسین را گردن زند و سر او را به شام نزد وی فرستد.<br/>
نامه یزید به والی مدینه ولید بن عُتبه را احمد بن ابی یعقوب تاریخ نگار قرن سوم هجری می‌آورد;<ref>تاریخ یعقوبی ج۲/۲۲۸; مسند الامام الشهید عزیزالله عطاردی ج۱/۲۶۳.</ref>اما طبری از آوردن بخش پایانی نامه خودداری می‌ورزد.<ref> تاریخ طبری ج۲/۲۵۰ چاپ قاهره.</ref>
۳. چون جان امام در خطر بود و دستور کشتن وی در دستور کار حکومت قرار داشت امام با خانواده و بستگان شباهنگام و به دور از چشم کارگزاران حکومت مدینه را به قصد مکه حرم امن الهی ترک گفت و در هنگام ترک مدینه آیه شریفه زیر را که دربارهٔ فرار حضرت موسی از مصر است تلاوت فرمود:<br/>
(فخرج منها خائفاً یترقّب قال رب نجنی من القوم الظالمین)<ref>سوره قصص آیه۲۱.</ref>
پس ترسان از آن شهر بیرون شد و چشم می‌داشت. گفت ای پروردگار من مرا از این مردم ستمکار برهان.<br/>
تلاوت این آیه شریفه در آن هنگام بیان گر نقشه هراس انگیز و جنایت آمیزی بود که امویان به دستور یزید در پی اجرای آن بودند.<br/>
۴. محمد بن حنفیه چون مدینه را بر امام ناامن می‌بیند و مأموران خون آشام اموی را در پی او به وی پیشنهاد می‌کند:<br/>
(انزل مکه فان اطمأنت بک الدار بها فسبیل ذلک وان نَبَتْ بک لحقت بالرِّمال وشغف الجبال وخرجتَ من بلد الی بلد حتی تنظر ما یصیرُ امرُ الناس الیه.)<ref> الارشاد شیخ مفید ج۲/۳۵ تحقیق مؤسسه آل البیت; مسند الامام الشهید ج۱/۲۶۹.</ref>
به مکه برو. پس اگر در آن جا آسوده خاطر بودی و خانه
( ۵۵ )<br/>
اطمینان بخشی برای تو بود پس همان جا باش و اگر نتوانستی در آن جا بمانی به ریگزارها و قله‌های کوه پناه می‌بری و از شهری به شهری درمی آیی تا بنگری که سرانجام کار مردم به کجا می‌کشد.<br/>
۵. امام وقتی دید مدینه برای او امن نیست و امویان جنایت پیشه برآنند او را از پای درآورند به حرم امن الهی پناه برد تا برای قیام بزرگ خویش برنامه ریزی کند و مردم را از آنچه بر جامعه اسلامی می‌گذرد بیاگاهاند. این خبر از حجاز گذشت و مردمان عراق نیز از آن آگاهی یافتند. در کوفه سلیمان صرد خزاعی انجمنی در منزل خویش تشکیل داد و دوستداران اهل بیت را به آن جا فرا خواند و در جمع آنان از حرکت و برنامه حسین و بیعت نکردن وی با یزید سخن گفت و از شیعیان کوفه خواست که به یاری حسین برخیزند.<br/>
سلیمان بن صرد خزاعی در این سخنرانی پر شور پر احساس و برانگیزاننده جمله‌ای دارد که نشان گر یورش کرکس وار و برنامه ریزی شده آل ابی سفیان علیه امام است:<br/>
(وهذا الحسین بن علی قد خالفه وصار الی مکة هارباً من طواغیت آل ابی سفیان)<ref>لهوف/ ۳۲ .</ref>
این حسین بن علی است که از بیعت با یزید سر باز زده و برای در امان ماندن از گردنکشان آل ابی سفیان به مکه رفته است.<br/>
۶. امام در مکه نیز امنیت نداشت. آگاهی یافته بود که خون آشامان و حرمت نشناسان اموی بنا دارند که در کنار خانه خدا او را بکشند و حرمت خانه خدا را بشکنند آهنگ ترک مکه کرد.<br/>
در این هنگام محمد بن حنفیه نزد امام رفت و گفت:<br/>
(یا اخی… فان رأیت أن تقیم فانّک اعزّ من فی الحرم وامنعه
( ۵۶ )<br/>
)<br/>
ای برادر! اگر رأیت به ماندن در مکه باشد عزیزترین فردی خواهی بود که در حرم الهی است و کسی را به تو دسترسی نخواهد بود.<br/>
امام فرمود:<br/>
(یا اخی قد خفت ان یغتالنی یزید بن معاویه فی الحرم فأکون الذی یستباح به حرمة هذا البیت.)<ref> اللهوف فی قتلی الطفوف/۶۴.</ref>
می‌ترسم یزید بن معاویه بناگاه مرا بکشد و احترام این خانه با کشته شدن من از میان برود.<br/>
ییا در پاسخ ابن زبیر که از او می‌خواهد در مکه بماند می‌فرماید:<br/>
(…ولئن اقتل خارجاً منها بشبرٍ أحب الیّ من أن اقتل فیها.<br/>
ولئن اقتل خارجاً منها بشبرین احب الیّ مِن ان اقتل خارجاً منها بشبر…)<ref>انساب الاشراف ج۳/۳۹۷.</ref>
اگر یک وجب دورتر از مکه کشته شوم برای من بهتر است از این که در آن کشته شوم. و اگر دو وجب دورتر از مکه کشته شوم برای من بهتر است از این که در یک وجبی آن از پای دربیایم.<br/>
از این گفت وگوها که به پاره‌ای اشاره کردیم و پاره‌ای را مجال نیافتیم بیان کنیم برمی آید که اطلاعات امام و آگاهیهای وی از درون حاکمیت و خبرهای پشت پرده برنامه‌ها تصمیم گیریها و نقشه‌ها خیلی بیش تر و دقیق تر از کسانی چون ابن حنفیه ابن زبیر و… بوده است و با سازمان و تشکیلاتی که داشته خیلی زود دریافته که گروهی مأمور کشتن او در مکه‌اند<ref>بحارالانوار ج۴۵/۹۹.</ref> و این خبر را در هر دیداری به گونه‌ای بیان می‌کند. حتی در دیدار و گفت وگوی با فرزدق در بیرون مکه در پاسخ وی که می‌پرسد:<br/>
( ۵۷ )<br/>
(ما أعجلک عن الحج)<br/>
چه چیز تو را واداشته که شتابان از [[حج]] خارج شوی
می‌فرماید:<br/>
(لو لم أعجل لاخذت.)<ref>ارشاد/ ۶۷ .</ref>
اگر شتاب نمی‌ورزیدم دستگیرم می‌کردند.<br/>
امام می‌دانست که برای کارگزاران اموی حرم حرمتی ندارد و آنان در مراسم [[حج]] با بودن او در خانه خدا و در حال انجام مناسک [[حج]] بدون هیچ آمادگی رزمی و نبرد دلاورمردان و دلیران بنی هاشم با ساز و برگ رزمی در گرداگردش امویان دست به جنایت خواهند زد و خونش را خواهند ریخت و حرمت خانه خدا را خواهند شکست. از این روی به ابن زبیر هنگامی که پرسید چرا مکه را ترک می‌کنی خبر داد:<br/>
(ان ابی حدثنی ان بمکة کبشاً به تُسْتَحَلُّ حرمتها فما أحب اَن اکون ذلک الکبش.)<ref>کامل ج۴ / ۳۸ .</ref>
پدرم به من خبر داد: همانا در مکه قوچی است که به سبب وجود او احترام این شهر در هم شکسته می‌شود. دوست ندارم آن قوچ من باشم.<br/>
نشانه‌های دیگری هم در دست است که خانه خدا هیچ حرمتی برای امویان نداشته است از جمله:<br/>
عمرو بن سعید برای کشتن عبدالله بن زبیر عمرو بن زبیر را به مکه می‌فرستد. وقتی ابوشریح او را از این کار باز می‌دارد و روایت پیامبر(ص) را به او یادآوری می‌کند که سفارش به نگهداری و پاسداشت حرمت حرم می‌فرمود <ref>منابع حدیث اباشریح: الحدیث الشریف صحیح البخاری کتاب العلم ح۱۰۴ کتاب الحج ح۱۷۳۵; کتاب المغازی ح۴۰۴۴; صحیح مسلم کتاب الحج ح۲۴۱۳ سنن ترمذی کتاب [[حج]] ح۷۳۷ مسند احمد مسند القبائل ح۲۵۹۱۱.</ref>می‌گوید: حرم: پناهگاه سرکشان فراریان و جنایتکاران نیست.<ref>البدایه والنهایه ج۸/۱۵۸ـ۱۵۹.</ref>
( ۵۸ )<br/>
و ابن اثیر می‌نویسد:<br/>
(مروان بن حکم به نزد عمرو بن سعید آمد و به وی گفت: به مکه لشکرکشی نکن و از خدا بترس و پاس بارگاه خدایی را برمَدَر. عبدالله بن زبیر را به خود واگذارید که شصت سال دارد و مردی سخت کوش و بر باور خود استوار است و سالیان زندگی اش رو به پایان گذارده است.<br/>
عمرو بن زبیر [مأمور جنگ با برادر خود عبدالله بن زبیر در مکه] گفت: به خدا به کوری چشم و به خواری کسانی که این را نمی‌خواهند در ژرفای خانه کعبه فرو خواهیم رفت و با او خواهیم جنگید.)<ref>تاریخ کامل ابن اثیر برگردان محمدحسین روحانی ج۵/۲۱۸۵.</ref>
۷. یزید عبیدالله بن زیاد را برای درهم کوباندن حرکت بزرگ شیعیان کوفه که به رهبری مسلم به مخالفت با حکومت او و هواداری از حسین(ع) شکل گرفته بود به کوفه فرستاد و دستور اکید داد که مسلم را دستگیر و کارش را تمام کند: (یشدّد علیه فی تحصیل مسلم وقتله.)<br/>
نامه یزید به عبیدالله به روایت ابن اعثم به این شرح است:<br/>
(اما بعد بداند جماعتی از دوستان ما از کوفه نوشته‌اند و اعلام داده‌اند که مسلم بن عقیل به کوفه آمده است و جماعتی بر او جمع شده از جهت حسین بن علی و با او بیعت کرده‌اند. چون بر این نوشته واقف شوی هیچ توقف مکن به کوفه رو و آتش این فتنه را فرو نشان و این کار را کفایت کن. پیش از این ولایت بصره به تو داده بودیم اکنون کوفه را هم به تو ارزانی داشتیم و آن ولایت را در عمل تو آوردیم. مسلم بن عقیل را چنان طلب کن که مرد بخیل زر را که از او بیفتد طلب کند. چون او را
( ۵۹ )<br/>
دست آوری هم در حال بکش و سر او نزد ما فرست و یقین بدان که از تو هیچ عذر قبول نکنم و نخواهم کرد. در امتثال امر تعجیل کن. والسلام.)<ref>الفتوح ابن اعثم کوفی ترجمه ۸۴۵; تاریخ طبری ج۴/۲۵۸; البدایة والنهایه ج۸/۱۶۴ .</ref>
عبیدالله فرمان یزید را در کشتن مسلم و درهم کوباندن حرکت شیعیان کوفه با شتاب بی رحمی و شقاوت تمام انجام داد و سر مسلم و هانی را همراه نامه‌ای از گزارش کار به وسیله پیکهای بسیار تندرو برای یزید فرستاد و یزید در پاسخ وی نوشت:<br/>
(اما بعد نامه تو رسید و سرهای مسلم و هانی وارد شد خوشوقت شدم. تو نزد من چنان پسندیده‌ای که قیاسی بر آن نیست و چنان که دل من خواسته است بر تو هیچ مزیدی نیست و هرچه کرده‌ای نیکو کرده‌ای.)<ref>الفتوح/۸۸۶ تاریخ طبری ج۴/۲۸۵.</ref>
از آن دستور و این خوشحالی در اجرا که ابن زیاد بسان سگهای شکاری به فرمان شکارچی شکار خود در کوتاه‌ترین زمان با دسیسه و دستان در نخجیرگاه کوفه از هم درید به روشنی به دست می‌آید وقتی یزید با نماینده حسین و هواداران او چنین بی رحمانه برخورد کند و به عبیدالله دستور دهد بدون هیچ اندیشه و درنگی سرهای آنان از تن جدا کند و به نزد او فرستد با حسین چسان رفتار خواهد کرد.<br/>
پس آن گونه که بسیاری از تاریخ نگاران با نقل پاره‌ای از داستانهای ساختگی و تحریف آمیز پنداشته و به غلط گفته‌اند: عبیدالله بن زیاد بی خبر یزید دست به این جنایتها می‌زده و نیز بی خبر او حسین را به قربانگاه برده سر او از تن جدا کرده و برای یزید فرستاده است کژراهه پیموده لغزیده و یا به عمد و برای خدمت به دربار اموی چنین داستانهایی ساخته و پرداخته و چهره‌ای به گمان خود بی [[گناه]] از یزید نمایانده‌اند
( ۶۰ )<br/>
یزید در همین نامه که عبیدالله را می‌ستاید و از کار او ابراز خوشحالی می‌کند و آورندگان سرها و نامه عبیدالله را سخت مورد نواخت خویش قرار می‌دهد مأموریت دیگری به وی می‌دهد که سخت هراس انگیز است:<br/>
(چنان می‌شنوم که حسین بن علی از مکه بیرون آمده عزم عراق دارد می‌باید که نیک احتیاط کنی و بر حذر باشی سر راه‌ها را نگاه داری و هرکس را که مایه فتنه دانی بکش یا حبس کن و هر خبر را که از حسین بن علی معلوم گردد روز به روز به شرح و تفصیل بر من عرضه داری و مرا از احوال او علی التوالی اعلام دهی. والسلام.)<ref> الفتوح تسمیة المجالس محمد بن ابی طالب حسینی کرکی تحقیق فارس حسون.</ref>
کسی که به گمان و پندار تاریخ نگاران وابسته به حزب اموی آهنگ کشتن کسی را ندارد و در برنامه و دستور او کشتن بستن وجود ندارد این همه تاکید نمی‌کند و دستور به راه بندان و گماردن جاسوس و غدّاره بند و آدمکشهای حرفه‌ای در بین راه‌ها کمینگاه‌ها و… نمی‌دهد و از سگ دست آموز خویش نمی‌خواهد که به این مأموران و جلادان ویژه دستور دهد: به هرکه و هرکس بدگمان شدند بی درنگ سرش از تن جدا کنند!<br/>
روشن است که این همه دسیسه سرعت در عمل تاکید در پی تاکید برای به زانو درآوردن سالار سالاران سرآمد سرآمدان حسین بن علی است.<br/>
ییزید چون پایه‌های حکومت خویش را در خطر جدی می‌بیند از ابن زیاد می‌خواهد: شتاب ورزد و دست به کشتار بزند وحشت و هراس به دلها افکند مردمان را به گمان فتنه لازم نیست به یقین از پای درآورد و خبر حرکت حسین را روز به روز به او عرضه بدارد.<br/>
او می‌داند اگر شتاب نورزد و هراس به دلها نیفکند بسیاری از مردم به حسین می‌پیوندند و حسین به زودی خود را به کوفه می‌رساند و پایگاه بزرگی
( ۶۱ )<br/>
برای خود پدید می‌آورد آن گاه مبارزه علیه او بسی دشوار می‌گردد. پس باید پیش از رسیدن به کوفه کار او را تمام کرد. از نامه‌ها پیکها گفت وگوها و گزارش گزارش گران اینها به خوبی درمی آید.<br/>
جلال الدین سیوطی می‌نویسد: عبیدالله برابر دستور یزید به جنگ به حسین بن علی برخاست:<br/>
(وبعث اهل العراق الی الحسین الرسل والکتب یدعونه الیهم. فخرج من مکة الی العراق فی عشر ذی الحجة ومعه طائفة من آل بیته رجالاً ونساء وصبیاناً. فکتب یزید الی والیه بالعراق: عبیدالله بن زیاد بقتاله. فوجّه الیه جیشاً اربعة آلاف علیهم عمر بن سعد بن ابی وقاص.)<ref>تاریخ خلفاء/۲۰۷.</ref>
اهل عراق نامه‌ها و نمایندگان و رسولانی به خدمت حسین فرستادند و از او دعوت کردند که نزدشان آید.<br/>
حسین در دهم ذی حجه مکه را به قصد عراق ترک گفت. او را شماری از خاندانش: مردان زنان و کودکان همراهی می‌کردند.<br/>
در این هنگام یزید به والی خود در عراق عبیدالله بن زیاد نامه نوشت که به جنگ با حسین برخیزد. وی چهار هزار نیرو به فرماندهی عمر بن سعد به سوی وی گسیل داشت.<br/>
بستانی از نامه‌ای گزارش می‌دهد که عبیدالله به امام حسین نگاشته و در آن به روشنی به امام گوشزد کرده که یزید دستور کشتن تو را به من داده است:<br/>
(فکتب ابن زیاد الی الحسین یقول: ان یزید بن معاویه کتب الیَّ: ان لاتغمض جفنک ولاتتبع بطنک امّا ان یرجع الحسین الی حکمی او نقتله والسلام)<ref>دائرةالمعارف بستانی بطرس بستانی ج۷/۴۸ دارالمعرفه بیروت کشف الغمة ج۲/۲۵۹.</ref>
ابن زیاد به حسین نوشت: یزید بن معاویه به من نوشته است:<br/>
( ۶۲ )<br/>
پلک روی پلک نَنِه شکم از غذا پر نساز تا این که: یا واداری حسین را که به فرمان من گردن نهد یا گردن او را بزنی. بدرود.<br/>
ابن اعثم کوفیمتن نامه عبیدالله را به امام حسین(ع) به این شرح می‌آورد:<br/>
(اما بعد ای حسین شنیده‌ام که به نزدیکی کربلا منزل ساختی. امروز یزید به من نامه نوشته و فرموده است: که پهلو بر جامه خواب ننهم و طعام لذیذ نخورم تا آن وقت که تو را به خدای تعالی رسانم مگر که به حکم او راضی شوی و بیعت کنی. والسلام.)<ref>ترجمه الفتوح/۸۸۵ .</ref>
۸. کسانی که از تاریخ نگاران متکلمان و بررسی کنندگان به تلاش برخاسته‌اند تا یزید را از باتلاق این [[گناه]] بزرگ برهانند و چهره کریه زشت و نفرت انگیز او را خوب جلوه دهند و ابن سمیّه را آلوده به این [[گناه]] بنمایانند بر این گمان بوده‌اند که وی باورمند به خدا رسول خدا و معاد بوده و خلیفه مسلمانان و این [[گناه]] بزرگ و شگفت انگیز ممکن نیست از او سرزده باشد!<br/>
در حالی که اینان اگر از فضای آلوده ساخته و پرداخته امویان بیرون می‌آمدند و در رفتار و کردار یزید بن معاویه پیش از به خلافت رسیدن و پس از آن و بویژه اشعار کفرآمیزی را که وی در هنگام زدن چوب خیزران بر لب و دندان عزیز رسول الله می‌سراید فرا روی خویش قرار می‌دادند و به دقت در آنها درنگ می‌ورزیدند به این اشتباه بزرگ دچار نمی‌شدند.<br/>
لیت اشیاخی ببدر شهدو
وقعة الخزرج مع وقع الأسل
لعبت هاشم بالمُلک فل
خبر جاء ولا وحی نزل
لست من خندف ان لم أنتقم
من بنی احمد ما کان فعل
قد اخذنا من علی ثارن
وقتلنا الفارسَ اللیثَ البطل
لو رأوه لأستهلّوا فرح
ثمَّ قالوا یا یزیدُ لاتَشَل<ref>اتحاف السادة المتقین ج۹/۲۰۶; شذرات الذهب ابن عماد حنبلی ج۱/۶۸ دار احیاء التراث العربی.</ref>
( ۶۳ )<br/>
سعدالدین تفتازانی با درنگ روی همین سروده است که در شرح عقاید نسفی می‌نویسد:<br/>
(اما نحن فلا نتوقف فی شأنه فلعنة الله علیه وعلی انصاره واعوانه.)<ref>اتحاف السادة المتقین ج۹/۲۰۶; شرح العقائد النسفیه سعدالدین تفتازانی احمد حجازی سقا/۱۰۳ مکتبة الکلمات الازهریه مصر.</ref>
ما دربارهٔ [یزید] توقف نمی‌کنیم. پس نفرین خدا بر او و بر یاران و همکارانش بادا.<br/>
مناوی از ابن کمال روایت می‌کند:<br/>
(حق این است که لعن بر یزید به خاطر شهره بودن وی در کفر و شر برابر آنچه به شرح شناخته شده رواست.)<ref>فیض القدیر ج۱/۲۰۵; الرد علی المتعصب العنید; روح البیان اسماعیل حقی برسوی ج۴/۱۴۲ دار احیاء التراث العربی.</ref>
البته در برابر این موج حق گرا و حق پو و والااندیش خس و خاشاکهایی بوده‌اند بسان ابن تیمیه که در برابر اندیشه‌های زلال و تاریخ نگاران و گزارش گران درست اندیش غبار انگیخته‌اند و ابن مرجانه را به دم تیغ انتقادها سرزنشها و بدگوییها برده<ref> اتحاف السادة المتقین ج۹/۲۰۶; ابن تیمیه حیاته عقائده صائب عبدالحمید/۳۸۲ مرکز الغدیر للدراسات الاسلامیه قم.</ref> و به گمان خود غبار [[گناه]] از چهره یزید سترده و او را از دادگاه وجدانهای پاک بی [[گناه]] بیرون برده‌اند.<br/>
این تلاش ننگ آلود و آمیخته به تعصبهای کور جموداندیشیها کینه‌های پلید و کثیف از سوی وهابیان به شدت ادامه دارد. و در شرح حال مرد ننگ و نکبت یزید بن معاویه کتاب نوشته می‌شود و نشر می‌گردد تا مردم بخوانند و در گرداب جهل و تعصبهای کور بیش از پیش فرو روند و آنان بتوانند بر تلهایی از جهل و جموداندیشی کاخهای عیش و عشرت خویش را برافرازند.<br/>
آنان می‌دانند که اگر بپذیرند یزید در این جنایت هراس انگیز دست داشته باید بسیاری از پیامدهای آن را بپذیرند و بخشی از باورهای غلط خود را رها کنند و در برابر حقایق سر فرود آورند و در برابر جریان پلید اموی که در تار و پود اسلام راه یافته و لانه گزیده بایستند و در بسیاری از باورهای خود که
( ۶۴ )<br/>
ساخته و پرداخته امویان است تردید کنند و از اسلام اموی که در برابر اسلام علوی از آغاز تاکنون قرار گرفته خود را کنار بکشند. که این کار بس دشوار و دگرگون کننده است!<br/>
از این روی برای گرفتار نشدن در این پیامدها کتاب می‌نگارند و به [[دفاع]] از یزید برمی خیزند: (حقائق عن امیرالمؤمنین یزید بن معاویه).<ref>آیین وهابیت جعفر سبحانی/۱۰ مؤسسه دارالقرآن الشیعة هم اهل السنة محمد تیجانی/۲۹۰ مؤسسة الفجر لبنان.</ref>
برج و باروی فکری اینان اموی است; از این روی ناگزیرند از حقایق تاریخی چشم بپوشند و از کنار انبوه منابع درست تاریخی بگذرند و به گندابی به نام اندیشه‌های ابن تیمیه فرو روند.<br/>
شگفت این که در داخل کشور ما در سرزمین تشیع با سرچشمه‌های زلال فراوان با اثرپذیری از مکتب اموی نویسنده‌ای دست به قلم می‌برد و می‌نویسد:<br/>
(حتی یزید فرمان کتبی برای کشتن حسین(ع) نداده بود و در تاریخ هم چنین فرمانی ثبت نشده است.)<ref>آزادی یا توطئه/۱۴۳ به نقل از هفته نامه هاجر/۱۲ تاریخ ۱۲/۱۲/۱۳۷۸.</ref>
این نویسنده روی این نکته نیندیشیده که چطور ممکن است رویداد به این بزرگی و فاجعه‌ای به این گستردگی بدون هماهنگی با مرکز خلافت و شخص یزید انجام بگیرد؟<br/>
۹. کارکرد یزید پس از به شهادت رسیدن امام حسین بویژه در برخورد با ابن زیاد نشان گر خشنودی یزید از جنایتی است که او به بار آورد.<br/>
ییزید با این که از ابن زیادرنجیده بود اما وقتی کوفه را از دست رفته و عرصه را بر خود تنگ دید با سرجُون برده معاویه به رایزنی پرداخت. وی پیشنهاد کرد عبیدالله بن زیاد را به سوی کوفه گسیل دارد. یزید چون دید ابن زیاد بی اصل و نسب است و در خون آشامی کینه توزی و خشم بر آل و شیعیان علی شهره و در انجام کارهای پست خلاف آیین و شرع بی باک و در بی حیایی و بی وفایی کم مانند; کوفه را بر قلمرو او افزود و کشتن حسین و
( ۶۵ )<br/>
یاران را از او خواست.<br/>
وقتی که این خواست شوم و آرزوی دیرین برآورده شد ابن زیاد را بسیار نواخت و یک میلیون درهم به وی جایزه داد که او توانست با آن کاخی سرخ و کاخی سفید بنا نهد.<br/>
ابن کثیر نیز بر این باور است که یزید از کار ابن زیاد خرسند بود; زیرا:<br/>
(او را بدین خاطر از کار بر کنار نکرد و نه خود عبیدالله را تنبیه کرد و نه کسی را فرستاد که او را سرزنش کند.)<ref>البدایة والنهایه ج۸/۲۲۱.</ref>
سبط ابن جوزی دربارهٔ رفتار یزید با ابن زیاد می‌نویسد:<br/>
(یزید عبیدالله را به نزد خود فرا خواند و داراییهای بسیار بدو بخشید و هدایای گرانبهایی بدو داد. و او را به جمع نزدیکان مجلس خویش بار داد. و پیش خود جایگاه ویژه به وی داد. او را در حرمسرا همدم و مونس خویش گردانید. شبی که به عیش و نوش پرداخته و سرگرم می‌گساری بود خنیاگری را پیش خواند و گفت بخوان.<br/>
وی که به خواندن پرداخت یزید بی درنگ شعری سرود:<br/>
اسقنی شربة تَرَوَّی فؤادی
ثمَّ مل فأسق مثلها ابن زیاد
صاحب السر والامانة عندی
و تسدید مَغنَمی وجهادی
قاتل الخارجی اعنی حسین
ومبید الاعداء والحساد.)<ref> تذکرة الخواص ابن جوزی/۲۶۰ مؤسسه اهل بیت بیروت.</ref>
شربتی به من نوشان که جگرم را سیراب کند
آن گاه ابن زیاد را سیر از آن بنوشان
همو که رازدار و امانت دار است نزد من
و استوارکننده غنیمت و جهاد من
همو که کشنده خارجی است; یعنی حسین
و نابودکننده دشمنان و حسدورزان من
( ۶۶ )<br/>
مسعودی در مروج الذهب می‌نویسد:<br/>
(کان یزید صاحب طرب وجوارح وکلاب وقرود وفهود ومنادمة علی الشراب وجلس ذات یوم علی شرابه وعن یمینه ابن زیاد وذلک بعد قتل الحسین فأقبل علی ساقیه فقال:<br/>
اسـقنی شربةً تُرَوِّی مُشاشی ثمَّ مِـل فأسق مثلـها ابن زیاد
صاحب السرّ والأمانة عندی وتسدیـد مَغنَمـی وجهـادی
ثم أمر المغنین فغنوا.)<ref>مروج الذهب علی مسعودی ج۳/۷۷ دارالمعرفه بیروت.</ref>
ییزید شادمانه و سرخوشانه موسیقی و آواز را همراهی می‌کرد و از آن لذت می‌برد. و همنشین و همدم و دمساز پرندگان و سگها و بوزینه‌ها و یوزپلنگها بود و هم پیاله و هم کاسه بر شراب. و نشست یک روز بر سفره باده و سمت راست او ابن زیاد بود. و این پس از کشتن حسین بود. سپس رو کرد به کنیزک صراحی به دست و گفت:<br/>
شربتی به من نوشان که مغز استخوانم را سیراب کند
آن گاه ابن زیاد را سیر از آن بنوشان
همو که رازدار و امانت دار من است
استوارکننده غنیمت و جهاد من
سپس دستور داد که خنیاگران این سروده را به آواز بخوانند.<br/>
ابن عساکر در تاریخ دمشق ابن اعثم در الفتوح این جریان را دربارهٔ مسلم بن زیاد یادآور شده‌اند که یزید او را بر ولایت خراسان برگمارد.<ref>تاریخ دمشق ج۲۲/۱۴۲; الفتوح ج۵ ـ ۶/۱۵۸.</ref>
اما از این که در سروده یزید در مجلس خنیاگری و رامشگری در حال هم پیالگی و نشستن بر خوان باده با ابن زیاد آمده: رازدار و امانت دار من و در بیت سوم بنابر نقل ابن جوزی در تذکرةالخواص آمده: او کشنده حسین
( ۶۷ )<br/>
است و نابودکننده دشمنان و حسدورزان نمی‌تواند همپیاله یزید در این مجلس بزم و عیش دیگری غیر از عبیدالله بن زیاد باشد. این شخص که یزید در سروده اش از او نام می‌برد عبیدالله بن زیاد است همو که بزرگ‌ترین خدمت را به آل ابی سفیان کرد و کاخ ستم اموی در زمانی که سخت لرزان بود استوار داشت و رازدار یزید بود و هر طرح و برنامه‌ای را که یزید محرمانه و پشت درهای بسته علیه حسین و هاشمیان پای بند به راه و رسم محمد(ص) می‌ریخت او بدون این که افشا کند و کسی را از آنها بیگاهاند اجرا می‌کرد.<br/>
او کشنده حسین است بزرگ‌ترین و با قدرت‌ترین سدّ راه حکومت امویان به رهبری یزید; از این روی باید بزرگ داشته شود و در شمار نزدیکان یزید درآید.<br/>
ابوالعلاء معرّی در سروده‌ای یزید را کشنده امام حسین می‌داند.<ref>تذکرةالخواص/۲۶۱.</ref>
۴. اسوه نبودن امام در هر زمان و مکان: شماری به تلاش برخاسته‌اند که وانمود کنند قیام امام حسین رسالتی بوده الهی و ویژه خود ایشان و دیگران نمی‌توانند از آن الگو بگیرند و حضرت را در این حرکت مشعل راه قرار بدهند و علیه ستم پیشگان بدین گونه رفتار کنند.<br/>
اینان به روایت زیر که کلینی آن را به سند خود از امام صادق(ع) نقل
( ۶۸ )<br/>
می‌کند استناد جسته‌اند:<br/>
(انّ الله عزوجل انزل علی نبیّه کتاباً قبل وفاته فقال: یا محمد! هذه وصیّتک الی النجبة من اهلک. قال: وما النُجبة یا جبرئیل؟<br/>
فقال: علی بن ابی طالب ووُلده وکان علی الکتاب خواتیم من ذهبٍ فدفعه النبی الی امیرالمؤمنین وامره ان یَفُکَّ خاتماً منه ویعمل بما فیه. ففکّ امیرالمؤمنین خاتماً وعمل بما فیه ثم دفعه الی ابنه الحسن ففکّ خاتماً وعمل بما فیه ثمّ دفعه الی الحسین ففکّ خاتماً فوجد فیه: أن اُخرج بقومٍ الی الشهادة فلاشهادة لهم الاّ معک وأشر نفسک لله عزوجل ففعل.)<ref> الکافی کلینی تحقیق علی اکبر غفاری ج۱/۲۸۰ .</ref>
امام صادق فرمود: خداوند بزرگ و شکوه مند بر رسول خدا پیش از رحلت وی صحیفه‌ای فرو فرستاد. فرمود: یا محمد! این است وصیّت من برای برگزیدگان از خاندانت.<br/>
پیغمبر گفت: ای جبرئیل برگزیدگان کیانند؟<br/>
فرمود: علی بن ابی طالب و فرزندانش.<br/>
بر آن صحیفه چند مهر از طلا بود.<br/>
پیامبر آن را به امیرالمؤمنین داد و دستور داد: یک مهر از آن را بگشاید و برابر آنچه در آن است رفتار کند.<br/>
سپس امیرالمؤمنین آن را به فرزندش حسن داد و دستور داد: یک مهر از آن را بگشاید و برابر آنچه در آن است رفتار کند.<br/>
سپس امام حسن آن را به حسین داد. و او یک مهر از آن را گشود و دریافت که در آن نوشته شده است:<br/>
با مردمی به سوی شهادت خارج شو. پس شهادتی برای آنان نیست جز با تو. و نفس خویش را به خدا بفروش. او نیز چنین کرد
( ۶۹ )<br/>
اینان بر این پندارند و روی این پندار سخت پای می‌فشرند: قیام و حرکت او در جای دیگر رقم خورده و از اسرار الهی است و ما هیچ آگاهی از سرّ نداریم و حق هم نداریم که بدانیم و نباید هم از کارکرد امامان معصوم پرسش کنیم. تنها کاری که باید انجام دهیم و آن را به درستی سامان دهیم گرامیداشت آنان برگذاری سوگواری و عزاداری در سالگرد شهادت آن عزیزان است.<br/>
این شبهه کم و بیش تارهای خود را بر ذهنها و اندیشه‌ها تنیده و مقدسین شیعه به گونه‌ای و روشنفکران به گونه‌ای در این تارها گرفتار آمده‌اند.<br/>
مقدسین جموداندیش و آسایش طلب برای این که به هیچ حرکت خیزش و قیامی به رهبری مردی عاقل عادل با تدبیر آگاه به زمان فقیه و اسلام شناس نپیوندند و خود را به وادی رنج و زحمت نیندازند امام حسین را که با شمار اندک از یاران علیه بیدادگر زورمند و بسیار با قدرت زمان خود در افتاد و تن به شهادت داد تا اسلام زنده بماند از مدار الگو بودن برای نسلها و عصرها با چنگ زدن به این گونه روایتها خارج می‌سازند تا در برابر وجدان خود و پرسشهای مردم پاسخ داشته باشند و دست کم آرامش خاطری.<br/>
روشنفکران مسلمان که در رفتار شخصی و پیوند بین خود و خدا اسلامی می‌اندیشند و پای بند به آیین و آداب اسلامی اند اما در رفتار و آداب و آیین اجتماعی سیاسی و حکومتی سکولار حتی آنان که داعیه مبارزه علیه ستم دارند بر این پندارند که امام نمی‌تواند الگوی زمان ما باشد و مشعل راه ما. ما باید راه و روش حرکت را از سیاستمداران مبارزان فرهیختگان زمانِ خود الگو بگیریم نه از قهرمانی که در زمانی غیر از زمان ما می‌زیسته و ویژگیهای مکان و زمانی او به طور کامل با ویژگیهای مکانی و زمانی ما فرق دارد. و روشنفکرانی که اهل مبارزه نیستند و یا مبارزه با طاغوت و استکبار را
( ۷۰ )<br/>
کاری بیهوده می‌انگارند و دوران آن را سپری شده می‌پندارند بر این گمانند که امروزه در افتادن با ستم پیشگان [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]] ایستادن در برابر غارت بیت المال عیاشی باده گساری و… طبقه حاکم و دیگران حرکتی است که با زمان و مکان ما نمی‌سازد و ما را از پیشرفت صنعت و تکنولوژی باز می‌دارد و به قهقرا برمی گرداند از این روی نمی‌توان به امام حسین(ع) اقتدا کرد و با این گونه ناهنجاریها درافتاد. حرکت امام حسین مربوط به نظام قبیله‌ای است و هیچ پیوند و بستگی با جهان امروز و دهکده جهانی ندارد!<br/>
پاسخهای گوناگونی می‌توان به اینان داد; اما از آن جا که دنیای پر زرق و برق جدید اندیشه‌های بی درونمایه و پرهیاهوی امروز چشم و گوش اینان را فرو گرفته و از دیدن و شنیدن زیباییها و نغمه دل انگیز و روح نواز حرکت امام باز داشته از کنار هر پاسخی چه بسا با پوزخندی بگذرند و توجه نکنند. زیباییها والاییها ارزشهای متعالی انسانی زمان و مکان نمی‌شناسند. هرگاه جلوه گر شوند و نمود بیابند شکوفان گردند خوشایند مردم اند و مایه روشنایی چشم آنان. همچنین زشتیها پستیها سیاه کاریها تباهیها [[فسق]] و فجورها زمان و مکان نمی‌شناسند. هرگاه دامن گسترند و جامعه را در لجن زار خود فرو برند مایه نفرت انزجار و ناخوشایندی مردم اند.<br/>
حال اگر کسی به پا خیزد برای شکوفاندن زیباییها والاییها و میراندن و نابود کردن و ریشه کن ساختن زشتیها و تباهیها آن هم از پایگاه معنوی و رسالتی رحمانی بدون هیچ چشمداشتی از خلق و منتی بر مردم و به دور از هرگونه هوا و هوس دنیوی و مادی و برابر آیینها و قانونهای الهی چرا نبایستی الگو باشد؟ آیا خردها وجدانها و فطرت‌های پاک می‌پذیرند که چنین کسی از مدار الگو بودن خارج شود و کس و کسانی الگو قرار بگیرند که هیچ یک از
( ۷۱ )<br/>
پایگاه‌های یاد شده را ندارند و شگفت این که خود سخت در باتلاق تردید گرفتارند و ره گم کرده‌اند! حال چگونه می‌خواهند ره بنمایند و الگوی مردمان سرگردان قرار بگیرند؟<br/>
این گونه الگوها بر سرگردانی مردم می‌افزایند و آنان را در وادی پر هراس و خوف انگیز بی راهگی و گم گشتگی فرو می‌برند بدون هیچ روزنی به روشنایی.<br/>
پس خارج کردن کسانی چون امام حسین از مدار حرکت و گردش روزگار ستم و جفایی است بزرگ و غیر درخور جبران بر انسانیت شرف آزادگی و هرچه زیبایی والایی و ارزش است.<br/>
ما اگر به انسانها بگوییم شما از گذشته پاک زلال بی آلایش شفاف و رخشان الگو نگیرید و از زیباآفرینان پیشین که فریادشان و صدای عدالت خواهی شان از مرز زمان و مکان گذشته و هیچ زمان و مکان نمی‌شناسد و تا وقتی که دنیا دنیاست و انسان بر روی کره خاکی می‌زید راه و رسم آنان بر فراز همه راه‌ها و رسمها می‌درخشد فریادشان رساتر از هر فریادی به گوش جان می‌رسد پیروی نکنید نابخردانه نیست؟ آیا فراخواندن آنان به تباهی پوچی و بی هویتی نیست؟ آیا کسی که می‌گوید باید با ستم در افتاد و برای ریشه کن کردن ستم راه‌ها و روشهایی را جست و اگر هیچ راهی پیدا نشد با نثار جان با آن در افتاد کهنه گراست و ارتجاعی می‌اندیشد یا کسی که می‌گوید با ستم باید ساخت و به توجیه آن پرداخت و کاری به کار ستم پیشگان نداشت؟<br/>
آیا کسی که می‌گوید با استکبار به هر شکل و چهره‌ای در هر زمان و مکانی که به میدان داری بپردازد باید به مبارزه برخاست باید از مدار خارج شود یا کسی که به پیشروی استکبار با نشر و برگردان اندیشه‌های استکباری تلاش می‌کند؟ آیا ایستادگی در برابر غارت بیت المال دست یازیدن به مال و
( ۷۲ )<br/>
ناموس دیگران پایمال کردن حق ضعیفان [[فسق]] و فجور و بی بندوباری آلوده سازی نسل و آمیختگی میاه و… کهنه گرایی است و مربوط به زمان و مکان ویژه؟<br/>
آیا الگو قرار دادن کس و کسانی که با این بی قانونیها بی رسمیها و بی قاعدگیها به مبارزه برخاسته و جان خویش را در این راه نثار کرده و یا به بند کشیده شده و در زیر شکنجه جان به جانان تسلیم کرده‌اند واپس گرایی است یا اوج پیشرفت تعالی و والایی و حرکت برابر قانون ترازها و معیارهای انسانی و هماهنگ با خرد فطرت و وجدان پاک؟<br/>
برای دور ساختن این شبهه: (که امام حسین نمی‌تواند برای مردمان هر زمان و مکانی در درازای تاریخ و فراز و نشیبهای روزگار الگو باشد و مشعل راه) از ساحَت ذهنها افزون بر آنچه یاد شد به نکته‌هایی باید توجه داشت:<br/>
الف. امامان شیعه چه آنان که حکومت به دست گرفته و برای ریشه کن کردن تباهیها فسادها فسقها ستمها به نبرد برخاسته گوناگون تدبیرها اندیشیده و چه آن که صلح کرده و از حکومت کناره گیری کرده و چه آن که علیه ستم [[بدعت]] غارت بیت المال حاکم شدن ناشایستگان برگرداندن حکومت به مجرای اصلی به پا خاسته و چه آنان که به بیان دقیق آموزه‌های اسلام روی آورده و به کار ژرف فرهنگی و گسترش سنت نبوی و احیای اسلام ناب در برابر اسلام اموی و عباسی پرداخته‌اند همه و همه یک هدف را دنبال می‌کرده‌اند و رفتار کردار و گفتار آنان برای شیعیان حجت است.<br/>
همان گونه که در صلح صلح حدیبیه و صلح امام حسن الگوست و در جهاد جهاد امیرالمؤمنین و در مبارزه با حاکمان ستم و [[بدعت]] گستر مبارزه امام حسین و در تلاش فرهنگی و معنوی و روحانی تلاش امام سجاد و در بیان دقیق آموزه‌های اسلامی و احکام روش امام باقر و امام صادق و…
( ۷۳ )<br/>
== الگویند و چراغ همیشه فروزان ==
شیعه هیچ گاه در بن بست قرار نمی‌گیرد. در هر زمانی سازوار با آن زمان می‌تواند به آسانی یکی از معصومان را الگوی حرکت قرار دهد.<br/>
البته باز شناخت این که زمان زمان در پیش گرفتن چه روشی است تقیه یا مبارزه کار فرهنگی یا کار مبارزاتی به عهده عالمان روشن دقیق اندیش تیزنگر آگاه و زمان شناس است که (العالم بزمانه لاتهجم علیه اللوابس)۷۵
ب. با درنگ در سخنان امام در درازی حرکت حماسی خود به روشنی به دور از هیچ ابهامی به دست می‌آید که امام از همگان از امت محمدی هرکس که نمی‌خواهد زیر بیرق پادشاه ستم پیشه باشد می‌خواهد به پا خیزد و فریاد برآورد دست بیعت به یزید ناشایست سگ باز باده نوش و بی اعتقاد به راه و رسم و آیین محمدی ندهد و علیه نابسامانیها قد افرازد.<br/>
امام افزون بر نامه‌هایی که به کوفه و بصره ارسال می‌دارد و مردمان آن شهرها را به شرکت در نهضت بزرگ ضد بیداد [[بدعت]] فساد تباهی و حاکم فاسد فاجر و فاسق فرا می‌خواند در بین راه نیز از افراد می‌خواهد که به نهضت بپیوندند و راه سعادت را پیشه کنند و از تیره روزی خود را وارهانند.<br/>
و مردم مدینه مکه کوفه بصره و… قیام علیه تباهیها زشتیها و امویان و پیشوای آنان یزید تبه کار را وظیفه شخصی و ویژه او نمی‌دانستند و هرکس به گونه و بهانه‌ای از این وظیفه بزرگ و پیوستن به کاروان نور خود را کنار می‌کشید. هیچ یک از دیدارکنندگان با امام حسین از بزرگان قریش و دیگر ناموران و سرشناسان جامعه اسلامی: عبدالله بن عباس ابن زبیر ابن عمر محمد بن حنفیه فرزدق و… چه در زمان حیات امام و چه پس از شهادت وی نگفتند قیام وظیفه و رسالت شخصی حسین(ع) بود و ما وظیفه‌ای نداشتیم. از این روی گردباد سهمگین پشیمانی پس از شهادت غریبانه امام و
( ۷۴ )<br/>
یاران در صحرای طف حجاز و عراق را درنوردید و بسیار بسیار از مردمان در آتش پشیمانی سوختند و بسیاری زانوی غم در بغل گرفتند و به کنج انزوا خزیدند و بسیاری توبه را با خون آمیختند و قیامی شورانگیز آفریدند تا شاید خداوند توبه آنان را بپذیرد و از آتش [[گناه]] بزرگ همراهی نکردن امام معصوم عادل و شایسته برای هدایت جامعه اسلامی و احیاگر اسلام ناب و سنت راستین محمدی برهاند و از این که کوتاهی کرده و سخنان او را به گوش جان ننیوشیده‌اند به عذاب الیم گرفتار نیایند.<br/>
اینان با این حرکت پر شور و نهضت خونین این رسالت بزرگ و قیام امام علیه بیداد را تنها وظیفه او نمی‌دانستند و اگر چنین گمانی و پنداری داشتند نمی‌بایست دست به این حرکت خونین می‌زدند و توبه خود را با خون می‌آمیختند.<br/>
بله اینان برخاستند و سران جنایت پیشه و تبه کار فاجعه کربلا را از پای درآوردند و بااین حرکت خود را شریک در نهضت اباعبدالله کردند.<br/>
ج. امام در گوناگون سخنرانیها خلافهای حکومت شام را برمی شمارد و حکومت یزید را نامشروع اعلام می‌کند و خود را شایسته‌ترین فرد برای دگرگونی این چگونگی و این حالت می‌داند که باید الگو قرار بگیرد و پیشوای حرکت: فلکم فیَّ اسوة.<br/>
در خطبه‌ای که در برابر سپاه حرّ ایراد می‌فرماید به روشنی علت و انگیزه قیام خود را بیان می‌کند: همانا پیروی از شیطان تار و پود حکومت اموی را شکل می‌دهد و سربرتافتن از فرمان خداوند جهت گیری و سمت و سوی حرکت آن است و فساد آشکار و غارت بیت المال رویه آن. حال چه کسی باید این کاخ شیطانی را که در دل امت محمدی سربرآورده درهم بکوبد و راه را برای پیروی از دستورها و آیینهای خداوند رحمان و خداوند مهر هموار کند از
( ۷۵ )<br/>
غارت بیت المال جلو بگیرد و فساد را از ساحَت جامعه دور سازد؟<br/>
می‌فرماید: من. انا أحقّ من غیّر. من شایسته‌ترین و سزاوارترین افراد جامعه‌ام برای دگرگونی:<br/>
(الا وان هؤلاء قد لزموا طاعة الشیطان وترکوا طاعة الرحمن واظهروا الفساد وعطّلوا الحدود واستأثروا بالفیء واحلّوا حرام الله وحرّموا حلالَه وانا احقّ من غیّر.)<br/>
هان هشیار باشید. اینان به پیروی از شیطان گردن نهاده و از فرمان خداوند سر برتافته‌اند. فساد را آشکار ساخته و حدود را واگذارده‌اند. بیت المال را ویژه خود ساخته و حرام خدا را حلال و حلال خدا را حرام ساخته‌اند. و من از هرکه و هرکس سزاوارترم که این وضع را دگرگون سازم.<br/>
سپس می‌افزاید:<br/>
(وقد اتتنی کتبکم ورسلکم ببیعتکم وانّکم لاتسلمونی ولاتخذلونی فان تمتم [یا اقمتم] علی بیعتکم تصیبوا رشدکم وأنا الحسین بن علیّ بن فاطمه بنت رسول الله صلی الله علیه وسلم نفسی مع انفسکم واهلی مع اهلکم فلکم فیّ اسوة)<ref> الکامل فی التاریخ ج۴/۴۸ دار صادر بیروت; تاریخ طبری ج۴/۳۰۴; انساب الاشراف ج۳/۳۸۱; مقتل خوارزمی ج۲/۲۳۶.</ref>
نامه‌هاتان به دست من رسید و فرستادگان تان پیش من آمدند بر اعلام بیعت شما و این که مرا وانمی گذارید و به دشمن نمی‌سپارید و خوارم نمی‌سازید.<br/>
اگر بر بیعت و پیمان خود استوار مانید به راه راست و درست دست می‌یابید. من حسین پسر علی پسر فاطمه دختر رسول خدایم. جان من با جانهای شماست و خاندان من همراه خاندان شما. پس باید نمونه شما باشم
( ۷۶ )<br/>
امام اگر باید خود به تنهایی این وظیفه را به انجام می‌رساند و خود او از سوی خداوند متعال مأمور بود نه دیگری نیازی نبود که به کوفیان بگوید بر پیمانی که بسته‌اید استوار بمانید و دست از یاری من برندارید و مرا به دشمن نسپارید.<br/>
این که امام از آنان می‌خواهد بر پیمان خود استوار بمانند یاریش رسانند تا به سعادت ابدی دست یابند و او را الگو و نمونه خود قرار دهند به خوبی و روشنی و بدون هیچ ابهامی دلیل است که همگان وظیفه داشته‌اند به پیروی از او علیه بیداد قد افرازند و در هر زمان و مکان در برابر هر ستم پیشه‌ای وظیفه دارند با اسوه قرار دادن حسین سازوار با زمان و ویژگیهای عصر بایستند.<br/>
۵. رواج خرافه‌ها و تحریفها: هر رویداد مهم تاریخی که با روی آوری مردم رو به رو شود و مردم علاقه داشته باشند که ریز جریان را بدانند با گذشت زمان خرافه‌ها تحریفها در آن راه می‌یابد.<br/>
همین گونه است علاقه بسیار و عشق فراوان به کسان. علاقه بیش از اندازه و زیاده روی در دلبستگی زمینه را بویژه در بین مردم ناآگاه و نابرخوردار از دانش و بینش برای گزافه گویی و روایت داستانه‌های گزافه آمیز فراهم می‌سازد.<br/>
حال اگر رویدادی راه گشا باشد و در سرنوشت سیاسی و اجتماعی جامعه و جامعه‌هایی نقش بیافریند روشن است که لجن بویناک تحریف و خرافه بیش و فزون از هر جریان دیگر تاریخی به سوی آن جاری می‌شود. رویداد کربلا از یک سوی به خاطر عشق ژرف و کران ناپیدایی که شیعیان به آفریننده حماسه آن دارند و از دیگر سوی به خاطر کینه و دشمنی امویان و هواداران و
( ۷۷ )<br/>
پیروان آنان در درازای تاریخ با این حماسه انسان ساز و ستم سوز داشته و دارند بیش از هر رویدادی گرفتار گردبادهای سهمگین خرافه و تحریف بوده و هست.<br/>
رویداد کربلا از هر زاویه‌ای درخور مطالعه است. چه حالتها خواسته‌ها و آرزوهای آفرینندگان حماسه و چه حالتها خواسته و آرزوهای پدیدآورندگان رذیلت و فاجعه.<br/>
هم جبهه باطل درخور مطالعه کالبدشکافی درنگ و دقت و عبرت آموزی است و هم جبهه حق درخور مطالعه و درنگ و واکاوی زوایای آن و درس آموزی و پرتوگیری است.<br/>
حال در این رویداد که یک سوی آن فرو رفته در لجن زار و مرداب [[گناه]] است و یک سوی آن در اوج ملکوت بر همگان روشن است که حسین کیست; انسانی در اوج خوبیها زیباییها والاییها. و یزید کیست; حیوانی انسان نما در فرود پلشتیها پستیها و زشتیها.<br/>
هرکس و هرکه در هرکجا که بشنود بین این دو جنگی در گرفته به خوبی داوری خواهد کرد که کدام بر مدار حق می‌گردد و کدام بر مدار باطل.<br/>
چون مردم کوفه و شام حجاز و عراق که در حق بودن راه حسین و ایمان ژرف و راست گویی وی تردید و گمانی نداشتند و یزید را هم می‌شناختند و از بی بند و باریها و ستمهای وی آگاهی داشتند در مشروع بودن حرکت امام و نامشروع بودن لشکرکشی یزید علیه امام شک و گمانی به خود راه نمی‌دادند.<br/>
از این روی امویان چه پیش از رویداد و چه پس از آن به تلاش گسترده‌ای دست زدند که بنمایانند همان گونه که امام برابر [[اجتهاد]] خود رفتار کرده و بر حق بوده یزید نیز برابر [[اجتهاد]] خود رفتار کرده و بر حق بوده است!<br/>
این ناسازگویی از آغاز تاکنون گریبان گیر عالمان و فرهیختگان و
( ۷۸ )<br/>
سیاستمداران اهل سنت بوده است و هنوز که هنوز است نتوانسته‌اند توجیه درستی برای آن بیابند و از این باتلاق پریشان گویی به درآیند.<br/>
عشق به حسین(ع) پس از شهادت روز به روز ژرف تر گسترده تر شد. نهضت بیدارگرانه توابین و پشیمانی و افسوس و دریغ بسیاری از کسانی که می‌توانستند با حسین همراه باشند و نشدند شعله‌هایی از عشق و خشم افروخت.<br/>
این عشق سوزان و مویه‌ها و ناله‌ها بر شهیدان کربلا امویان را در تنگنای شدید قرار داد و از این بیداری و غمگساریهای گسترده و روز افزون به هراس افتادند; از این روی دست به کار شدند. به کمک تاریخ نگاران واقعه پردازان و داستان سرایان به ظاهر با مردم اندوهناک همراهی نشان دادند و با ساختن افسانه‌ها و داستانهای دروغین مردم داغدیده را در محفلها و جاهایی به سویی که خود می‌خواستند و برای آن برنامه ریزی کرده بودند کشاندند.<br/>
به ظاهر به کربلا تقدس دادند و در باطن به ویرانی پایه‌های استوار آن کمر بستند. از سرنوشت شماری از پدیدآورندگان فاجعه کربلا داستانهای شگفتی در این جا و آن جا در کتابها و نوشته‌های گوناگون نقل کردند و نشر دادند مانند آنچه از سفیان دربارهٔ یکی از شرکت کنندگان در قتل امام حسین(ع) روایت کرده‌اند.<ref>الاکتفاء/۷۱۷ـ ۷۱۸; تاریخ الاسلام ذهبی سال۶۱ ـ۸۰/۲۷.</ref>
ییا خبرهایی که دربارهٔ دگرگونیهایی در طبیعت به هنگام فاجعه کربلا و پس از آن ساخته و نشر داده‌اند. بسان جاری شدن خون از زیر سنگها در قدس و سمرقند<ref>الاکتفاء/۷۱۲ـ۷۱۳; تاریخ الخلفاء سیوطی/۲۰۷; تاریخ الاسلام ذهبی/۱۵ـ۱۶.</ref> و…
امویان و هواداران آنان در گوناگون برهه‌های تاریخی همه تلاش کوشش و تکاپویشان بر این بود که هم حرکت امام را نابخردانه بنمایانند و هم پیروان آن امام همام را که در غم از دست دادن آن عزیز مویه و ناله می‌کردند و
( ۷۹ )<br/>
بر سر و سینه می‌زدند و علیه بیداد نابرابری و ناعدالتی می‌ایستادند و با الگو قرار دادن حسین(ع) حماسه می‌آفریدند مردمانی نابخرد و خرافی و دارای باورهای سست و بی پایه جلوه دهند.<br/>
از این روی ابن کثیر که خود گرایش به امویان داشته این داستانها را از تاریخ نگاران مکتب اموی نقل کرده و به شیعه نسبت داده و مردود شمرده است.<ref>البدایة والنهایه ج۸/۲۱۹.</ref>شگفت خود می‌سازند و خود مردود اعلام می‌کنند. و در این بین گروهی که از مدار خردورزان و از کانون خردمندان ناب اندیش رانده و طرد می‌شود شیعه است. همان گروهی که با رفتارهای زیبا و شکوه آفرینیهای شگفت خود با الگوگیری از حسین(ع) و دیگر حماسه سازان به خرد ژرفا بخشیده و بر دامنه آن روز به روز افزوده و چشم اندازهای زیبا و باشکوهی از آن فرا دید هر خردمندی رسم کرده است. روایت گران گرفتار در باتلاق ساخته و پرداخته امویان در همین راستا برای خوار و کوچک نمایاندن امام حسین(ع) و مهرورز و مهربان شناساندن یزید نسبت به خاندان رسالت و مخالف نمایاندن وی با پدیدآورندگان عرصه خونین عاشورا و بی [[گناه]] جلوه دادن وی در پدیدآوری فاجعه کربلا داستانی شگفت ساخته و دست به جعل نفرت انگیزی زده‌اند.<br/>
ابن عساکر (م:۵۷۱هـ.ق) در تاریخ دمشق سپسها شمس الدین ذهبی (م:۷۴۸هـ.ق) ابن کثیر دمشقی (م:۷۷۴ق) به نقل از وی این داستان ساختگی را از شخص ناشناخته‌ای نقل کرده‌اند.<br/>
شمس الدین ذهبی در اعلام النبلاء این داستان را چنین روایت می‌کند:<br/>
(خالد بن عبدالله عن الجریری عن رجل: أنَّ الحسین لمّا ارهقه السلاحُ قال: ألا تقبلون منّی ما کان رسول الله(ص) یقبل من المشرکین؟ کان اذا جنح احدهم قبل منه.<br/>
قالوا: لا.<br/>
قال: فدعونی أرجع.<br/>
قالوا: لا
( ۸۰ )<br/>
قال: فدعونی أتی امیرالمؤمنین.<br/>
فأخذ له رجل السلاح فقال له: أبشر بالنار.<br/>
فقال: بل ان شاء الله برحمة ربیّ وشفاعة نبیی.<br/>
فقتل و جیء برأسه فوضع فی طست بین یدی ابن زیاد. فنکته بقضیبه وقال: لقد کان غلاماً صبیحاً. ثم قال: ایّکم قاتله؟<br/>
فقام الرجل.<br/>
فقال: وما قال لک.<br/>
فأعاد الحدیث…
قال: فاسودَّ وجهه.)<ref>سیر اعلام النبلاء ج۴/۴۲۳ ش۲۷.</ref>
خالد پسر عبدالله از جریر و او از مردی روایت کرد: چون حسین را حمل ساز و برگ جنگی [در آوردگاه] بسیار ناتوان و خسته کرده بود گفت: آیا از من نمی‌پذیرید آنچه را رسول الله(ص) می‌پذیرفت از مشرکان؟<br/>
رسول الله(ص) هرگاه یکی از سپاه دشمن به او میل می‌کرد از او می‌پذیرفت.<br/>
[فرماندهان سپاه ابن زیاد] گفتند: خیر.<br/>
حسین گفت: پس مرا وابگذارید که برگردم.<br/>
گفتند: خیر.<br/>
حسین گفت: پس مرا وابگذارید تا نزد امیرالمؤمنین [یزید] بروم.<br/>
در این هنگام مردی ساز و برگ جنگی را از او گرفت و به او
( ۸۱ )<br/>
گفت: مژده می‌دهم تو را به آتش جهنم.<br/>
حسین گفت: بلکه اگر خدا بخواهد به مهر پروردگارم و شفاعت پیامبرم.<br/>
پس آن مرد حسین را کشت و سر او را آورد و در تشت پیش ابن زیاد نهاد.<br/>
ابن زیاد با ترکه‌ای که در دست داشت به سر بریده زد و گفت: جوان زیباروی و سپید چهره‌ای بود.<br/>
آن گاه گفت: کدام یک از شما او را کشت؟<br/>
همان مرد برخاست.<br/>
ابن زیاد گفت: به تو چه گفت.<br/>
مرد گفتار حسین را تکرار کرد.<br/>
راوی گفت: در این هنگام چهره آن مرد سیاه شد.<br/>
به درستی اگر در گزارش یاد شده درنگ شود دروغ بودن آن روشن می‌شود. به دور از خرد است قهرمانی که همه عزیزان خود را از دست داده است و یاران جان فدای او بسیاری از نیروهای دشمن را از پای درآورده‌اند در آخرین آناتِ زندگی آن گاه که گرداگرد او را سپاه دشمن فرا گرفته بین او و خیمه‌های عزیزانش جدایی افتاده با تنی زخم خورده خسته و رنجور از دشمنی که به هیچ اصل و معیاری پای بند نیست و هیچ اصول انسانی را در جنگ پاس نداشته بخواهد که کار به کار او نداشته باشد و او را وابگذارد تا به کسی که دستور به این آدمکشی داده و این فاجعه آفرینی را از فرماندهانش خواسته است پناه ببرد و با او بیعت کند!<br/>
آیا انسانهای معمولی و عادی در چنین آوردگاهی و هنگامه‌ای و در آخرین آنِ زندگی از دشمن خون آشام خود درخواستی می‌کنند که حسین قهرمان قهرمانان بکند؟<br/>
( ۸۲ )<br/>
ییا در شأن و خِرَد حسین(ع) است که از سپاهی که هیچ حرمت و احترامی به رسول گرامی اسلام و خاندان او روا نداشته خواهش کند: با او چنان رفتار کنند که رسول خدا یا کسی که از سپاه دشمن به او میل می‌کرد رفتار می‌کرد!<br/>
اینها به شعبده بیش تر مانند است تا تاریخ نگاری.<br/>
اینان خود چون از خرد و شعور بی بهره بوده‌اند پنداشته‌اند دیگران نیز این گونه‌اند و هر سخن یاوه‌ای را می‌پذیرند. بویژه این که اگر در پایان سخن سخنی را بیاورند که به مذاق خوانندگان شیعی و علاقه مند به حسین(ع) خوش آید که همانا عبارت باشد: (فاسودّ وجهه)<br/>
نقلهای دیگری هم از این افسانه در کتابهای تاریخی ثبت شده است<ref>الاکتفاء/۷۱۳.</ref> که باید شیعیان خردمند هشیار باشند و خردورزانه گزارشهای تاریخی را در بوته نقد قرار دهند و سره از ناسره جدا سازند تا در دام شیطانها و دشمنان کینه توز قهرمان حماسه آفرین عاشورا نیفتند و آنچه را او با تلاش تکاپو جان نثاری و فدا کردن عزیزانش برای شیعه اسلام و انسانیت به ارمغان آورده به آسانی به دست یغماگران بسپارند.<br/>
این سخن که حسین(ع) در آخرین آنِ زندگی چنین درخواستهایی داشته چنان رسواست و سخیف که شخصی مانند خضری بک با داشتن پندار واهی دربارهٔ حرکت امام حسین(ع) و اشتباه و مایه اختلاف امت پنداشتن آن آن را نپذیرفته و مردود دانسته است.<ref>محاضرات تاریخ الامم الاسلامیه ج۱ـ۲/۱۲۸.</ref>
از امویان دستگاه‌ها و حکومتهای نامشروع و ستم پیشه کسی انتظار نداشته روی تک تک سخنان امام حسین(ع) درنگ کنند که دربارهٔ حکومت یزید شخص یزید معاویه آل ابی سفیان ابن زیاد و… چه فرموده است که این سخنان یاوه را نگویند و این ذلتها را به حسین(ع) نسبت ندهند
( ۸۳ )<br/>
آنان از سخنان امام در برهه برهه حرکت وی آگاهی داشتند و می‌دانستند امام به هیچ روی با یزید دست بیعت نخواهد داد و خوب دریافته بودند که او قهرمانانه تا پای جان در برابر آنان خواهد ایستاد و از شرف و آزادگی و اسلام محمدی در برابر اسلام اموی که همان جاهلیت است به [[دفاع]] برخواهد خاست. با این حال دست به ساختن پرداختن و نشر دادن این گزارشهای دروغ و به دور از شأن و جایگاه امام حسین(ع) زدند تا او را به پندار خام خود از اریکه و اوج قهرمانی به زیر آورند و رهبر تبه کار خود را از باتلاق پستی به در آورند و به مهربانی و مهرورزی شهره اش کنند. و به گونه‌ای شگرد ورزند و بنمایانند که امام هم از این جانی جنایت پیشه امید مهربانی و بخشش داشت و می‌دانست که اگر به نزد یزید برده شود او را آزاد خواهد گذاشت! اما از تاریخ نگاران انتظار بود که روی تک تک سخنان امام دست کم از مدینه تا کربلا دقت و درنگ می‌کردند و سخنان یاوه را بر کلک خویش جاری نمی‌ساختند.<br/>
چه اینان و چه هر کسی که دست به تاریخ نگاری و بررسی رویداد کربلا زده و می‌زند اگر روی سخنان و رفتار حضرت دقت کنند از کنار این افسانه‌ها و داستانهای دروغین به آسانی نخواهند گذشت و به گونه‌ای به نقد آنها خواهند پرداخت و ناسازگاری آنها را با سیره و سخن آن حضرت درخواهند یافت.<br/>
اکنون به نمونه‌هایی از سیره و سخن امام اشاره می‌کنیم تا دروغ و ساختگی بودن این گزارش که امام در آخرین دَم زندگی خواست او را رها کنند تا بر گردد یا به نزد امیرالمؤمنین یزید<ref>اللهوف علی قتلی الطفوف/۲۳ .</ref> برود و دست بیعت به او بدهد روشن شود و جای هیچ گمان و پنداری نماند که ساخته دست دشمن است.<br/>
*چگونه امام این سخن را به زبان جاری کرد در حالی که پس از خبر
( ۸۴ )<br/>
شدن از مرگ معاویه در دارالاماره و سرباز زدن از بیعت با ولید والی مدینه و مأمور گرفتن بیعت از امام برای یزید نهضت بزرگِ سَر برتافتن از بیعت با یزید را با [[هجرت]] از مدینه به سوی مکه آغاز کرد.<br/>
*هنگامی که ولید امام را به دارالاماره فرا می‌خواند و مرگ معاویه را به آگاهی وی می‌رساند و هدف خویش را از این فراخوانی شباهنگام که همانا بیعت با یزید باشد باز می‌گوید پس از گفت و گوهایی امام می‌فرماید:<br/>
(انّا اهل بیت النبوة ومعدن الرسالة ومختلف الملائکة وبنا فتح اللّه وبنا ختم اللّه ویزید رجل فاسق شارب الخمر قاتل النفس المحرّمة معلن بالفسق ومثلی لایبایع بمثله ولکن نصبح وتصبحون وننظر وتنظرون ایّنا احق بالخلافة والبیعة ثم خرج.)<ref>لهوف/ ۲۳ </ref>
ما خاندان پیغمبر و کان رسالتیم. آستانه ما محل آمد و شد فرشتگان است. دفتر وجود به نام ما باز شده و دائره کمال به ما ختم گردیده است.<br/>
و یزید مردی است گنه کار و میگسار و آدم کُش و خیانت پیشه بی شرم و رو. و همچون منی با چنین کسی بیعت نخواهد کرد. ولی باش تا صبح کنم و شما نیز صبح کنید. و ما در این به دقت بنگریم و شما نیز بنگرید که کدام یک از ما به خلا فت و بیعت سزاوارتر است.<br/>
*امام از آغاز تا فرجام حرکت بارها از راه عزت مندانه‌ای که در پیش گرفته بود با افتخار یاد می‌کند و مرگ در این راه را سعادت می‌شمارد همان نوید بزرگی که پیامبر خدا دربارهٔ او داده است. او چه در پاسخ خیرخواهان و چه در پاسخ فرماندهان سپاه دشمن که او را از کشته شدن بیم می‌دهند مرگ شرافت مندانه را می‌ستاید و زندگی در زیر رایت مردی
( ۸۵ )<br/>
فرومایه و پستی چون یزید را نکوهش می‌کند و آن را خواری و زبونی می‌شمارد. از باب نمونه:<br/>
۱. در گاه رویارویی با سپاه حرّ حرّ به وی گفت:<br/>
(من دربارهٔ خودت به خدا سوگندت می‌دهم که اگر کارزار کنی بی گمان کشته خواهی شد.<br/>
حسین گفت: آیا مرا از مرگ بیم می‌دهی؟<br/>
آیا کارتان بدان جا کشیده است که می‌خواهید مرا بکشید؟<br/>
نمی‌دانم به تو چه بگویم! به تو همان را می‌گویم که آن مرد اوسی به پسرعمویش گفت. او می‌خواست به یاری پیامبر(ص) بشتابد به او گفت: کشته خواهی شد به کجا می‌روی؟ گفت: من هم اکنون روانه می‌شوم و به خوبی می‌دانم که مرگ برای مرد مایه ننگ نیست و بویژه اندیشه‌ای نیک در دل داشته باشد و مسلمان وار پیکار کند. جان خود را در راه مردانی نیک سرشت ببازد و با ایشان همرزم گردد. با تبه کار به راه ناسازگاری رود و از بزه کار دوری جوید. اگر زنده مانم گرفتار پشیمانی نگردم و اگر زنده نمانم نکوهشم نکنند. برای مرد همین بدبختی بس است که با خواری زندگی کند و زبونی را از ناچاری پذیرا گردد.)<ref>کامل ابن اثیر ترجمه ج۵/۲۲۲۰ .</ref>
۲. آن گاه که عبیدالله بن زیاد به عمر بن سعد نوشت: حسین می‌تواند یکی از دو راه را برگزیند: دست بیعت با یزید یا کشته شدن امام قهرمانانه به مرگ لبخند می‌زند و به روایت علی بن الحسین(ع) در روز عاشورا می‌فرماید:<br/>
(ألا و انّ الدعیّ بن الدعیّ قد خیّرنا بین اثنتین: السِّلة او الذّلة
( ۸۶ )<br/>
وهیهات مِنّا الذلة. یأبی الله ذلک لنا ورسوله والمؤمنون مجور طابت و طَهُرت وأنوف حَمیّة ونفوس أبِیَة من ان تؤثر طاعة الّلئام علی مصارع الکرام.)<ref>لهوف/ ۹۷ .</ref>
همانا پسرخوانده‌ای که پسرِ پسرخوانده است [روسپی زاده پسر روسپی زاده] ما را میان دو چیز مختار کرده است: کشیدن شمشیر و پذیرش زبونی. و زبونی از ما سخت دور است. خداوند و رسولش و مؤمنان و دامنها و آغوشهای پاک و پارسا و سرشتها و جانهای غیرت مند آن را برای ما نمی‌پذیرند و روا نمی‌دارند که پیروی از انسانهای پست و خوارمایه را بر قتلگاه کرام و نیک منشان پیش بداریم.)<br/>
ابن ابی الحدید این حماسه بزرگ و حرکت قهرمانانه امام را سخت می‌ستاید و بر این باور است که حسین حمیّت و مرگ زیر سایه‌های شمشیر را به مردم آموخت:<br/>
(سرور و سالار این افراد [کسانی که ستم را نپذیرفته‌اند] که به
( ۸۷ )<br/>
مردم حَمیّت و مرگ زیر سایه‌های شمشیر را آموخت و آن را بر پستی و زبونی برگزید ابوعبدالله حسین بن علی بن ابی طالب علیهما السلام است که بر او و یارانش امان عرضه شد ولی به خواری تن در نداد و بیم آن داشت که ابن زیاد بر فرض که او را نکشد به گونه‌ای او را خوار و زبون سازد و لذا مرگ را بر آن برگزید. از نقیب ابوزید یحیی بن زید علوی بصری شنیدم می‌گفت: گویی این ابیات ابوتمام که دربارهٔ محمد بن حمید طائی سروده گفته نشده است مگر برای امام حسین(ع):<br/>
(نفسی که خواری و زبونی را چنان ننگ می‌داند که هنگام جنگ و بیم و زبونی یا کم تر از آن را کفر می‌پندارد.<br/>
او در آبشخور مرگ پای خویش را استوار بداشت و به آن گفت:<br/>
از زیر قدم تو حشر و برانگیخته شدن است…)<br/>
هنگامی که یاران مصعب بن زبیر از گرد او گریختند و او فقط با تنی چند از ایشان پایداری کرد نخست نیام شمشیر خود را شکست و سپس این بیت را خواند:<br/>
(آن پیشگامان بنی هاشم در کربلا پایداری کردند و برای همه آزادگان سنت پایداری را سرمشق نهادند.)<ref>شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید ج۳/۲۴۹ ترجمه آن به قلم دکتر محمود مهدوی دامغانی ج۲/۱۱۸ نشر نی.</ref>
آیا این چنین کسی که برای مرگ عزت مندانه و در راه خدا آغوش می‌گشاید و به زندگی ذلیلانه پشت پا می‌زند و از آن با تمام توان می‌پرهیزد قهرمانان عرصه‌ها و آوردگاه‌های نبرد او را اسوه و الگو قرار می‌دهند شاعران نامی عرب او را به خاطر برگزیدن چنین جایگاه والا و شرافت مندانه‌ای می ستایند می‌تواند گوینده آن سخنان زبونانه باشد آن هم
( ۸۸ )<br/>
پس از از دست دادن همه یاران و عزیزان خود!<br/>
اگر حسین(ع) در آوردگاه و در زیر برق شمشیرهای آخته دشمن چنین زبونانه (معاذالله) سخن گفته بود هیچ گاه نام او این گونه در اوج در شعر حماسی عرب نمی‌ماند و قهرمانان و یلان عرب و عجم او را الگو و اسوه راه قرار نمی‌دادند و ابن ابی الحدید آشنای به تاریخ و ریز و درشت آن نمی‌گفت و نمی‌نوشت:<br/>
(به مردم حمیّت و مرگ زیر سایه‌های شمشیر را آموخت و آن را بر پستی و زبونی برگزید.)<br/>

== قیام حسین برخوردار از تاریخ روشن ==
شاید شماری بر این پندار باشند که رویداد و حماسه کربلا چون از تاریخ روشن دقیق و همه سویه بهره مند نیست خرافه‌ها تحریفها افسانه‌ها و روایتها و گزارشهای به دور از خرد به آن راه یافته و در بین مردم رواج پیدا کرده است.<br/>
ییا این که چون تاریخ رویداد کربلا را گروه پیروز که همانا امویان کینه ورز باشند نوشته‌اند این همه خرافه سخنان سست و یاوه به آن راه یافته و مردم از هدف قیام امام حسین به دور افتاده‌اند. یعنی منبع و سرچشمه‌ای جز آنچه امویان ساخته و پرداخته و نشر داده‌اند در دسترس نیست و از این روی تاریخ کربلا در تاریکی فرو رفته و گرد و غبار ابهام تمام آن رویداد مهم را دربر گرفته و هیچ روزنی به روشنایی نیست و به درستی نمی‌توان سره از ناسره را بازشناخت و گفت در آن روز هراس انگیز و غم بار چه بر سر حسین و خاندان او آمده و چه بخشهایی از آن روایت غم انگیز درست و چه بخشهایی نادرست است. امویان در آلودن فضای فکری و ذهنی جامعه ید طولایی داشتند. آنان چه پیش از رویداد غم افزای کربلا و چه پس از آن هیچ گاه از
( ۸۹ )<br/>
فضاسازی تبلیغات گسترده به سود خویش و علیه امام دروغ پراکنی شایعه سازی غافل نبوده و همیشه و همه گاه این برنامه را پی می‌گرفتند و تمام راه‌های نفوذ خبر را سدّ می‌کردند و خبرها به سختی به مردم می‌رسید. چنان فضا را از ترس و وحشت آکنده بودند که کسی را جرأت و یارای آن نبود که آنچه را دیده بود بازگوید.<br/>
پس چگونه می‌توان به این گزارشهایی که از نیم روز عاشورا داده شده و اینک در دسترس ماست اطمینان کرد و آنها را پذیرفت.<br/>
در پاسخ می‌گوییم: از مدینه تا کربلا و شب و روز عاشورا سخنان امام زوایای گوناگون رویداد را به درستی روشن می‌کند. هرکس می‌خواهد بفهمد امام در برهه‌ها مرحله‌های گوناگون قیام چه برنامه‌ای داشته و چه خط مشی و دشمن او دارای چه انگیزه‌ها و هدفهایی بوده از سخنان آن بزرگوار می‌تواند به نتیجه درست و دقیقی برسد.<br/>
امویان با همه بدسرشتی لاابالیگری دروغ پراکنی شایعه سازی چون در برابر رویداد بسیار وحشتناک و سنگینی که آفریده بودند و وجدانهای خود وجدانهای مردم بیدار قرار گرفتند به زانو درآمدند و نتوانستند به رویارویی با خبرها و روایتهای درستی که از نای هر شاهد صحنه بیرون می‌آمد و بر قلم هر گزارش گری جاری می‌شد برخیزند که خود در برابر فاجعه‌ای که پدید آورده بودند از شرم و نکوهش خانواده و مردم و پیرامونیان زمین گیر شده بودند. پدیدآورندگان فاجعه کشندگان فرزندان پیامبر و فاطمه شماری برای گرفتن جایزه از یزید و ابن زیاد و شماری از عذاب وجدانی که در درون آنان شعله می‌کشید در مجلسها و محفلهای گوناگون زبان به سخن گشودند و دست آلوده خود را در این جنایت بزرگ رو کردند و جزءجزء حادثه را شرح دادند
( ۹۰ )<br/>
هر پژوهش گری با دقت و درنگ روی تاریخ عاشورا به خوبی درمی یابد که این رویداد به روشنی در تاریخ ثبت شده و آن جاهایی که دستان آلوده به کار افتاده و افسانه‌ها و دروغهایی وارد ساخته‌اند اگر با معیارهای دقیق سنجیده شوند دروغ و ساختگی بودن آنها روشن می‌گردد.<br/>
تاریخ عاشورا تاریخ مستندی است. روایت گران آن فرزندان و خواهران حسین بن علی بودند و یا کسانی که از روی احساس و درد آن را روایت کرده‌اند.<br/>
این روایت گری در خاندان بنی هاشم و در نزد امامان معصوم و بستگان آنان به روایت گری خود آنان و دیگران یکی پس از دیگری ادامه داشته و تاریخ بزرگ عاشورا را ساخته و سامان داده است.<br/>
از این روی صاحب نظران تاریخ عاشورا را از مستندترین تاریخها و روایتها دانسته‌اند.<br/>
شهید مطهری می‌نویسد:<br/>
(اگر کسی تاریخ عاشورا را بخواند می‌بیند ارزنده‌ترین و مستندترین و پر منبع‌ترین تاریخهاست. ما احتیاجی [به این دروغها] نداریم. حال گذشته از این که اصلاً دروغ جعل کردن کار غلطی است احتیاجی نیست. آن قدر راست هست که همانها را اگر بگوییم کافی است. مرحوم آخوند خراسانی می‌گفته است: (اینهایی که دنبال روضه نوِ نشنیده هستند بروند روضه‌های راست را پیدا کنند که آنها را احدی نشنیده است) و این طور است.)<ref>مجموعه آثار شهید مطهری ج۱۷/۹۶ صدرا.</ref>
افزون بر سخنان و نامه‌های روشن گر امام و سخنان سفیران و نمایندگان آن بزرگوار که حماسه کربلا را به گونه روشن و شفاف و درخشان فرا روی ما قرار می‌دهد و تابلوهای بس زیبا از گوناگون عرصه‌های آن برای هر جوینده
( ۹۱ )<br/>
زیبایی راستی و شکوه رسم می‌کند و نامه‌ها و سخنان یزید و کارگزاران جنایت پیشه اش و سران اموی که زوایای جنایت هولناک و هراس انگیز کربلا را به روشنی برای هر اهل درد و درکی می‌نمایاند سه عنصر مهم می‌تواند پژوهش گر و جویای حقیقت را در بررسی رویداد کربلا چراغ راه باشد.<br/>
۱. گزارش گزارش گران حاضر در آوردگاه.<br/>
۲. سخنان روشن گر اسیران اهل بیت بویژه امام زین العابدین زینب کبری ام کلثوم و… و پیامدهای اسارت عزیزان حسین.<br/>
۳. روند دگرگونیهای سیاسی اجتماعی و فرهنگی.<br/>
گزارش گزارش گران حاضر در آوردگاه
امام سجاد حضرت زینب و دیگر عزیزان و اهل بیت امام در روز عاشورا زیباییها شکوه‌ها و تاریکیها و تیرگیها را یک به یک گزارش کرده و برای مردم در محفلها و مجلسهای گونه گون و برای بنی هاشم به نثر و شعر باز گفته و در سینه تاریخ به ثبت رسانده‌اند امامان معصوم یکی پس از دیگری رویداد عاشورا را روایت کرده<ref> مسند الامام الشهید ج۲/۱۳۴ به نقل از امام باقر(ع); همان/۲۰۹ به نقل از امام رضا(ع); همان/۱۹۹ به نقل از امام صادق(ع).</ref> و یا روایت روایت گران راست گوی را پذیرفته‌اند. افزون بر این گرامیان که از روایت گری آنان باز هم سخن خواهیم گفت دو گروه از حاضران در آوردگاه به روایت گری زیباییها شکوه‌ها تاریکیها و تیرگیها پرداخته‌اند.<br/>
گروه نخست: پلیدی آفرینان و همراهان سپاه عمرسعد. از این دو دسته شماری زبان گشوده و صحنه‌هایی از فاجعه را بیان کرده‌اند. پلیدی آفرینان و آلودگان به خون فرزندان پیامبر(ص): گاه در برابر صحنه‌های دلخراش و هولناکی که پدید آورده‌اند خود را باخته و زبان به بازگویی جنایتهای خود گشوده‌اند گاه برای گرفتن جایزه گاه برای [[دفاع]] از خود گاه برای افتخار و
( ۹۲ )<br/>
شماری از آنان از روی پشیمانی و در دادگاه وجدان و شماری در دادگاه مختار.<br/>
اعترافهای تکاندهنده اینان را شاهدان و گواهان دیگر درست و راست انگاشته و تأیید کرده‌اند.<br/>
* ابن اثیر روایت می‌کند:<br/>
(مردم به سنان بن اَنسِ نَخَعی گفتند: حسین بن علی پسر فاطمه دخت پیامبر(ص) را کشتی! گرانبهاترین مرد از میان تازیان را سر بریدی! او آهنگ آن داشت که فرمانرانی این تبه کاران را ریشه کن گرداند به نزد فرمانروایان و فرماندهانت شو و پاداشت را از ایشان بخواه که اگر همه خانه‌های شان را در برابر این کار خواستار شوی اندک باشد.<br/>
او سوار بر اسب خود شد و روی به راه نهاد. مردی دلاور ولی بس نابخرد و کودن بود. به در خرگاه عمر بن سعد شد و با بلندترین آوای خویش بانگ برآورد:<br/>
أوقـر رکـابی فضّة وذهبـاً انّی قَتَلتُ السّیّدَ المُحَجَّب
قتلت خیر الناس اُمّاً واَباً وخَیرَهم اذ ینسبون نسب
رکاب مرا مالامال از سیم و زر ساز
من سرور گرامی داشته را کشتم
بهترین مرد را که بهترین پدر و مادر داشت بکشتم
و برترین ایشان هنگامی که گفت و گو از نژاد خود به میان آورند.<br/>
عمر بن سعد گفت: گواهی می‌دهم که تو گول و دیوانه‌ای. او را به درون به نزد من آورید. چون درآمد تازیانه‌ای بر سرش نواخت و گفت: مردک دیوانه! چنین سخنانی بر زبان می‌رانی؟ به خدا اگر ابن زیاد این را می‌شنید سرت را می‌برید.)<ref> کامل ج۴/۷۹ ترجمه ج۵/۲۲۵۷ .</ref>
( ۹۳ )<br/>
* ابن ابی الحدید برای به زیبایی نمایاندنِ شجاعت بی باکی عاشقانه به آغوش مرگ خزیدن یاران حسین در دشت نینوا سخنان یکی از جنایت پیشگان لشکر عمرسعد را می‌آورد که در پاسخ به سرزنشهای سرزنش گری که به او گفته: وای بر تو آیا فرزندان رسول خدا را کشتید؟ گفته است:<br/>
(ریگ زیر دندانت بیاید! تو هم اگر آنچه ما دیدیم می‌دیدی همان کاری را می‌کردی که ما کردیم. گروهی بر ما قیام کردند و هجوم آوردند که دستهایشان بر قبضه‌های شمشیرشان بود و همچون شیران شرزه از چپ و راست سواران شجاع را از پای درمی آوردند و خویشتن را به کام مرگ افکنده بودند نه امان و زینهار می‌پذیرفتند و نه به خواسته و مال توجهی داشتند و هیچ چیز نمی‌توانست میان ایشان و وارد شدن در آبشخور مرگ یا چیرگی بر ملک مانع و حایل شود و اگر اندکی از آنان دست می‌داشتیم تمام لشگر را می‌گرفتند ای بی مادر ما چه کار می‌توانستیم انجام دهیم.)<ref>شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید ج۳/۲۶۳ دار احیاء التراث العربی ترجمه آن به قلم مهدوی دامغانی ج۲/۱۲۹ نشر نی.</ref>
* جریر طبری از ابوالهذیل سکونی روایت می‌کند:<br/>
(به روزگار خالد بن عبدالله هانی بن ثبیت حضرمی را دیدم که در انجمن حضرمیان نشسته بود پیری فرتوت بود شنیدمش که می‌گفت: از جمله کسانی بودم که هنگام کشته شدن حسین حضور داشتند.<br/>
می‌گفت: به خدا من ایستاده بودم و یکی از ده نفر بودم که همگی بر اسب بودیم. سواران جولان می‌دادند و پَس می‌رفتند. در این وقت پسری از خاندان حسین از خیمه‌ها بیرون شد و چوبی به
( ۹۴ )<br/>
دست داشت تنبان و پیراهن داشت وحشت زده بود و از راست و چپ می‌نگریست. گویی دو مروارید را بر دو گوش وی می‌بینم که وقتی به یک سو می‌نگریست در حرکت بود. ناگهان یکی به تاخت آمد و چون نزدیک وی شد از اسب فرود آمد و پسر را بنشانید و او را با شمشیر درید.<br/>
سکونی گوید: قاتل پسر همان هانی بن ثبیت بود که چون ملامتش کرده بودند از خویشتن به کنایه سخن می‌کرد.)<ref>تاریخ طبری ترجمه ابوالقاسم پاینده ج۷/۳۰۵۶ اساطیر تهران.</ref>
همو گزارش دیدار امام حسین و عمر بن سعد را در شب عاشورا داده است.<ref>تاریخ طبری ج۴/۳۱۲ .</ref>
* کثیر بن عبدالله شعبی از تبه کاران سپاه عمرسعد بود که با مهاجر بن أوس به زهیر بن قین از یاران وفادار دلاور و آگاه امام یورش بردند و او را از پای درآوردند و به شهادت رساندند.<ref>همان/۳۳۶; حیاة الامام الحسین بن علی باقر شریف قرشی ج۳/۲۲۴.</ref>
همو به روایت ابومخنف از علی بن حنظله سخنرانی شورانگیز زهیر بن قین را به این شرح گزارش کرده است:<br/>
(وقتی به طرف حسین حمله بردیم زهیر بن قین بر اسب خویش که دمی پرموی داشت با سلاح تمام بیامد و گفت: ای مردم کوفه از عذاب خدای حذر کنید. اندرز برادر مسلمان بر برادر مسلمان فرض است. ما و شما تاکنون و تا وقتی که شمشیر در میانه نیامده برادریم و بر یک دین و بر یک جماعت (ملت) و شما سزاوار اندرز مایید و چون شمشیر در میان آید همبستگی برود و ما امتی باشیم و شما امت دیگر. خدا ما و شما را به باقی ماندگان پیغمبر خویش امتحان می‌کند تا ببیند
( ۹۵ )<br/>
ما و شما چگونه عمل می‌کنیم. ما شما را دعوت می‌کنیم که آنها را یاری کنید و از پشتیبانی عبیدالله بن زیاد طغیان گر بازمانید که در ایام سلطه آنها جز بد نخواهید دید. چشمانتان را میل می‌کشند دستها و پاهایتان را می‌برند اعضایتان را می‌برند و بر تنه‌های خرما بالا می‌برند و پارسایان و قاریان شما امثال [[حجر]] بن عدی و یارانش و هانی بن عروه و نظایر او را می‌کشند.)<ref>تاریخ طبری ج۴/۳۲۳ ترجمه آن ج۷/۳۰۲۵ـ۳۰۲۶.</ref>
از این پلیدی و زشتی پدیدآورندگان مانند کثیر بن عبدالله شعبی بسیارند که هم خون فرزندان و یاران حسین را ریخته‌اند و هم به سوی حسین(ع) تیر افکنده و به بدن نازنین او شمشیر و نیزه فرود آورده و به خیمه‌ها یورش برده و به غارت پرداخته‌اند و هم مو به مو زشتیهای خود و همراهان خون آشام و جنایت پیشه خود را گزارش داده‌اند.<br/>
دسته دیگر همراهان سپاه عمر سعد هستند گرچه دست اینان به خون فرزندان و یاران حسین آلوده نشده ولی یار و یاور سپاه باطل بوده‌اند در پستها و شغلهای دیگر: پیک گزارش گر تدارک کننده و….<br/>
از اینان است حُمَید بن مسلم اَزدِی که همراه سپاه عمر بن سعد بود و مأموریت داشت آنچه را که رخ می‌دهد از سخنان و رفتارها و این که چه کسی به دست چه کسی کشته شد و کی یورش برد و کی واپس نشست همه و همه را ثبت کند.<br/>
وی پس از این که جنگ پایان پذیرفت و سر مقدس امام از تن جدا گردید ماموریت یافت که سر آن عزیز را به همراه خولی بن یزید به کوفه به دربار ابن زیاد ببرد.<ref>انساب الاشراف ج۳/۴۱۱.</ref>
ابومخنف تاریخ نگار رویداد کربلا گزارشهای خود را از سلیمان بن
( ۹۶ )<br/>
ابی راشد و عبدالرحمان بن یزید بن جابر از حمید بن مسلم روایت می‌کند.<ref>تاریخ طبری ج۴/۳۱۱.</ref>
در تاریخ غم انگیز روز عاشورا گزارشهای بسیاری از او به ثبت رسیده است از جمله: شروع عمر بن سعد به جنگ:<br/>
(عمر بن سعد سوی آنها حمله آورد و بانگ زد: ای ذوید پرچم خویش را پیش بر. ذوید پرچم را پیش برد آن گاه عمر بن سعد تیری در کمان نهاد و بینداخت و گفت: شاهد باشید که من نخستین کسی ام که تیر انداخت…)<ref>تاریخ طبری ترجمه/۳۰۲۹ .</ref>
و از کینه ورزی شمر بن ذی الجوشن نسبت به حسین و خاندان او چند گزارش ارائه می‌دهد که سخت غم افزا و دلگزاست.<br/>
۱. آن گاه که شمر بن ذی الجوشن به خیمه خانواده امام حسین حمله می‌برد و بانگ می‌زند آتش بیارید تا خیمه را بر سر ساکنش آتش بزنم و زنان فریادکنان از خیمه برون می‌شوند و امام می‌فرماید: تو آتش می‌خواهی که خانه مرا بر سر کسانم آتش بزنی خدا ترا به آتش بسوزاند.<br/>
حُمید بن مسلم که از نزدیک شاهد صحنه و این رویداد هراس انگیز بوده می‌گوید: به شمر بن ذی الجوشن گفتم:<br/>
(سبحان الله این کار شایسته تو نیست. می‌خواهی دو چیز را بر خویشتن بار کنی مانند خدای عذاب کنی و فرزندان و زنان را بکشی. به خدا همان کشتن مردان امیر ترا خشنود می‌کند.)<ref>همان/۳۰۴۱ .</ref>
۲. حمید بن مسلم : از واپسین دَم زندگی قهرمان کربلا و نقش اهریمنانه و کینه ورزانه و ددمنشانه شمر بن ذی الجوشن چنین گزارش می‌دهد:<br/>
(… مدتی دراز از روز ببود که اگر کسان می‌خواستند بکشندش
( ۹۷ )<br/>
کشته بودند. اما هرکس به دیگری وا می‌گذاشت و هر گروهی می‌خواست گروه دیگر مرتکب کشتن او شده باشد.<br/>
آن گاه شمر میان کسان بانگ زد که وای شما منتظر چیستید مادرهایتان عزادارتان شود بکشیدش.)<ref>همان/ ۳۰۶۱ .</ref>
۳. حمید بن مسلم از یورش شمر بن ذی الجوشن به خیمه علی بن حسین و آهنگ کشتن وی چنین گزارش می‌دهد:<br/>
(پیش علی اصغر پسر حسین بن علی رسیدم که بر بستر افتاده بود و بیمار بود و شمر بن ذی الجوشن و پیادگان همراه او را دیدم که می‌گفتند: چرا این را نکشیم.<br/>
گفتم: سبحان الله کودکان را هم می‌کشیم؟ این کودک است.)<ref>همان/۳۶۲ .</ref>
حمید بن مسلم از جمله کسانی بود که مختار در پی دستگیریش بود. خود وی می‌گوید:<br/>
(سائب بن مالک اشعری که در سپاه مختار بود در پی دستگیری ما برآمد. من از شهر خارج شدم و به سوی قبیله عبدالقیس روان گردیدم. به دنبال من عبدالله و عبدالرحمان فرزندان صائب از شهر خارج شدند. سرگرمی مأموران مختار به زندان افکندن این دو از من بازشان داشت. پس نجات یافتم. و آن دو نفر را دستگیر کردند. سپس گذشتند از آنان و گذرشان به منزل مردی افتاد که به عبدالله بن وهب نامبردار بود. او را دستگیر کردند. آنان را به نزد مختار بردند و مختار دستور داد به بازار گردنهای آنان را بزنند. آنان سه نفر بودند.)<ref>همان/۵۳۰.</ref>
( ۹۸ )<br/>
برخلاف این گزارش که طبری از ابومخنف و او از سلیمان بن ابی راشد و او از حمید بن مسلم روایت می‌کند ابن نما در ذوب النضار گزارشی ارائه می‌دهد که بیان گر همراهی حمید بن مسلم با مختار است.<ref>ذوب النضار فی شرح الثار جعفر بن محمد نماحلی/۱۰۱ مؤسسة نشر اسلامی قم.</ref>
گروه دوم: زیبایی آفرینان و همراهان امام. در روز عاشورا با این که سپاه عمرسعد همه مردان حتی چند تن از کودکان را از دم تیغ گذراندند اما شماری ماندند که حماسه آفرینیهای مردان با شرف با حمیّت و شجاع اردوگاه امام را گزارش کنند و زشتی آفرینی و پلیدی مردان بی شرف بی حمیّت و ناجوانمرد و رذل اردوگاه عمرسعد را از پرده برون افکنند تا عبرت آموز باشد که چسان کسانی با این که امام را می‌شناختند و از جایگاه و مقام والای او آگاهی داشتند برای جیفه دنیا این گونه به او بی حرمتی روا داشتند و نیزه به او زدند تیر به سوی او افکندند و بدن نازنینش را با شمشیر پاره پاره کردند سرش از تن جدا ساختند و بدنش را زیر سمّ ستوران فکندند.<br/>
اینان شاهد قهرمانیها شجاعتها بی باکیها و حماسه آفرینیهای امام در اوج غربت و بی کسی و تنهایی بوده‌اند و شاهد رجزها پندها و حتی با تن زخم خورده و خسته فراخوانی سپاهیان دشمن به آبشخور حق.<br/>
اینان شاهد بوده‌اند که امام با آن همه داغ بر دل و گریه و شیون اهل حرم چه قهرمانانه می رزمیده و از حق پاسداری می‌کرده و بر دشمن پست و خوارمایه یورش می‌برده و نقش بر زمین شان می‌ساخته است. اینان شاهد بوده‌اند که امام در گرماگرم نبرد و یورش سنگین و پیاپی دشمن چه مهرورزانه با اهل حرم با زینب غمگسار و تک تک عزیزانش رفتار می‌کرده است; رفتاری که دشمن را در شگفتی و حیرت فرو برده بود. مردی با این همه
( ۹۹ )<br/>
زخم بر بدن داغ بر دل در برابر انبوه دشمن آن هم با آن همه شقاوت و بی رحمی و به دور از خوی و منش انسانی با سینه‌هایی لبالب از کینه‌های کهنه چگونه می‌تواند دریای مهر باشد و این گونه مهرافشاند با زینب به گونه‌ای و با دیگران به گونه‌ای دیگر.<br/>
اکنون از آنان نام می‌بریم با شمه‌ای از زندگی و گزارشهای ایشان از آوردگاه کربلا:<br/>
۱. عقبة بن سمعان غلام رباب دختر امرئ القیس همسر امام حسین مادر سکینه و علی اصغر. وی پس از به شهادت رسیدن امام اسیر دشمن گردید و به نزد عمرسعد برده شد. عمر وقتی فهمید او برده است رهایش کرد.<ref>حیاة الامام الحسین بن علی ج۳/۳۱۲.</ref>
او از مدینه تا کربلا گام به گام همراه و همگام با امام بوده و تمامی سخنان امام را با کسان تا آن دَم که به شهادت می‌رسد شنیده و از گزارش گران دقیق و مورد اعتماد حماسه عاشوراست.<br/>
می‌گوید:<br/>
(همراه حسین بودم با وی از مدینه به مکه رفتم و از مکه به عراق تا وقتی که کشته شد از او جدا نشدم و از سخنان وی با کسان در مدینه و مکه و در راه و در عراق و در اردوگاه تا به روز کشته شدنش یک کلمه نبود که نشنیده باشم.)<br/>
او در برابر این شگرد امویان که به امام نسبت دادند که در واپسین دم حیات گفته بود:<br/>
(یکی از سه چیز را از من بپذیرید: یا به همان جا که از آن آمده باز گردم یا دست در دست یزید بن معاویه می‌نهم که در کار فیمابین رأی خویش را بگوید یا مرا به هریک از مرزهای
( ۱۰۰ )<br/>
مسلمانان که می‌خواهید بفرستید که یکی از مردم مرز باشم و حقوق و تکالیفی همانند آنها داشته باشم.)<br/>
هشیارانه ایستاد و گفت:<br/>
(به خدا آنچه مردم می‌گویند و پنداشته‌اند نبود و نگفته بود که دست در دست یزید بن معاویه نهد یا او را به یکی از مرزهای مسلمانان فرستند بلکه گفته بود: بگذارید در زمین فراخ بروم تا ببینم کار کسان به کجا می‌کشد.)<ref>تاریخ طبری ترجمه ابوالقاسم پاینده ج۷/۳۰۰۸.</ref>
او نیز درگیری امام با امویان را درگاه ترک مکه و آهنگ کوفه گزارش می‌دهد:<br/>
(وقتی حسین از مکه درآمد فرستادگان عمروبن سعید بن عاص به سالاری یحیی بن سعید راه او را گرفتند و گفتند: باز گرد کجا می‌روی؟<br/>
تازیانه‌ها به کار افتاد. حسین و یاران وی به سختی مقاومت کردند. پس از آن حسین(ع) به راه خویش رفت که بر او بانگ زدند:<br/>
ای حسین مگر از خدا نمی‌ترسی از جماعت برون می‌شوی و میان این امت تفرقه می‌آوری.<br/>
حسین گفتار خدا عزوجل (یونس۴۱) را خواند که: عمل من خاص من است و عمل شما خاص شماست و شما از عملی که من می‌کنم بیزارید و من نیز از اعمالی که شما می‌کنید بیزارم.)<ref>تاریخ طبری ج۴/۲۸۷ ۲۸۹ ترجمه ج۷/۲۹۶۸.</ref>
او گزارش زیبایی دارد از گفت وگوی امام و علی اکبر پس از باخبر شدن از چیرگی ابن زیاد بر کوفه و شهادت مسلم هانی و قیس بن مسهر صیداوی و
( ۱۰۱ )<br/>
رویارویی با حرّ بن ریاحی. در این گزارش سخن جاودانه‌ای از علی اکبر به ثبت رسیده که از ژرفای باور او به راهی که در پیش گرفته حکایت دارد و عشق و شیدایی او به شهادت در راه خدا:<br/>
(لما کان فی آخر اللیل امر الحسین بالاستقاء من الماء ثم امرنا بالرحیل ففعلنا. قال فلما ارتحلنا من قصر بنی مقاتل و سرنا ساعة خفق الحسین برأسه خفقة ثم انتبه وهو یقول: انا لله وانا الیه راجعون والحمد لله رب العالمین.<br/>
قال: ففعل ذلک مرتین أو ثلاثاً.<br/>
قال: فأقبل الیه ابنه علی بن الحسین علی فرس له فقال: انّا للّه و انّا الیه راجعون والحمدللّه رب العالمین یا أبت جُعلت فداک ممّ حمدتَ اللّه واسترجعتَ؟ قال: یا بنی انّی خفقت برأسی خفقة فعنّ لی فارس علی فرس فقال القوم یسیرون والمنایا تسری الیهم. فعلمتُ أنّها انفسنا نعیت الینا.<br/>
قال له: یا أبت لا اراک الله سُوداً ألسنا علی الحق؟<br/>
قال: بلی والذی الیه مرجع العباد.<br/>
قال: یا ابت اذاً لانبالی نموت محقین.<br/>
فقال له: جزاک اللّه من ولد خیر ما جزی ولداً عن والده.)<ref>همان/۳۰۸ .</ref>
آخر شب بود که حسین فرمان داد: آب برداریم. سپس فرمان داد بکوچیم. انجام دادیم. پس چون از قصر بنی مقاتل کوچیدیم و ساعتی راه پیمودیم سرش را اندکی فرود آورد پلک بر هم نهاد. سپس هشیار شد و همی گفت: از آنِ خدای ایم و به سوی او بازگردیم<ref>همان ج ۲/۱۵۶ .</ref>سپاس خدای را که پروردگار جهانیان است
( ۱۰۲ )<br/>
و این سخن را دو ـ یا سه بار گفت.<br/>
در این هنگام پسرش علی اکبر بر اسب خویش به سوی پدر شتافت و گفت: از آنِ خدای ایم و به سوی او بازگردیم. و سپاس خدای را که پروردگار جهانیان است.<br/>
پدر جانم فدایت از چه روی سپاس خدای را گفتی و از بازگشت به او سخن راندی.<br/>
حسین گفت: پسر کم اندکی سرم را فرود آوردم و پلک بر هم نهشتم سواره‌ای در برابرم پدیدار شد و گفت: این مردمان ره می‌پویند و مرگ به سوی آنان روان است.<br/>
پس بدانستم که جانهای ماست که خبر از مرگ ما می‌دهند.<br/>
علی اکبر گفت: خدایت بدی را از تو به دور بدارد مگر ما بر حق نیستیم.<br/>
حسین گفت: هستیم به آن خدایی که بندگان به سوی او بازگردند.<br/>
علی اکبر گفت: بدین ترتیب پروایی نداریم می‌میریم بر حق و راستی.<br/>
حسین گفت: خدا تو را جزا دهاد. جزای خیری که پسری را از پدر می‌دهد.<br/>
۲. مسلم بن رباح غلام حضرت امیر(ع)<ref>تاریخ دمشق ج۱۴/۲۲۳.</ref>که در روز عاشورا همراه امام حسین در کربلا بوده و از آن آوردگاه مرگ و خون به گونه‌ای جان سالم به در برده و گزارشهایی از او در تاریخ به ثبت رسیده از جمله گزارش اندوهناک و دلگزای زیر است که از واپسین دم حیات امام ارائه می‌دهد
( ۱۰۳ )<br/>
(در روز عاشورا با امام بودم تیری آمد و بر صورت آن حضرت نشست.<br/>
فرمود: مسلم دستانت را نزدیک خون بگیر. من چنان کردم و چون پر شد فرمود: آن را در دستانم بریز. پس آن را به آسمان افشاند و فرمود: خدایا! انتقام خون فرزند پیامبرت را بگیر.)<ref>موسوعة کلمات الامام الحسین محمود شریفی/۵۰۲ ترجمه//۵۶۲ دارالمعروف قم; الاکتفاء//۷۰۶.</ref>
۳. ضحاک بن عبدالله مشرقی در شب عاشورا به امام پیوست و با امام شرط کرد تا به هنگامی در رکاب او بماند و با دشمن برزمد که برای امام سودی داشته باشد و هنگامی که دید جنگاوری نمانده و ماندن او سودی به حال امام ندارد اجازه دهد آوردگاه را رها کند و جان خویش را به سلامت به دَرْ برد. امام هم پذیرفت.<br/>
او از شب و روز عاشورا گزارشهای دقیقی ارائه داده است: از بزرگواری و روح بزرگ امام و وفاداری یاران و عشق و شیدایی آنان برای در آغوش گرفتن مرگ در راه خدا و فدا شدن در پیش پای فرزند رسول خدا. او می‌گوید:<br/>
(فاقمت معه فلما کان اللیل قال: هذا اللیل قد غشیکم فاتخذوه جملاً ثم لیأخذ کل رجل منکم بید رجلٍ من اهل بیتی ثم تفرقوا فی سوادکم ومدائنکم حتی یفرج الله. فانّ القوم انما یطلبونی ولو قد اصابونی لهوا عن طلب غیری.)<br/>
با وی بودم تا شب فرا رسید. گفت: اینک شب شما را فرا گرفته آن را وسیله رفتن کنید. پس هر یک از شما دست یکی از مردان خاندان مرا بگیرید در شهرها و روستاهایتان پراکنده شوید تا خدا گشایش دهد
( ۱۰۴ )<br/>
این قوم مرا می‌جویند و اگر به من دست یابند از پی گیری دیگران غافل می‌مانند.<br/>
می‌گوید: در این هنگام برادران برادرزادگان و پسران او و دو پسر عبدالله بن جعفر به پا خاستند و گفتند:<br/>
(لِمَ نفعل؟ لنبقی بعدک؟ لاأرانا اللّه ذلک ابدا.)<br/>
چرا چنین کنیم؟ برای آن که پس از تو بمانیم. خدا هرگز چنین روزی را نیارد.<br/>
می‌گوید: حسین رو کرد به فرزندان عقیل و به آنان گفت:<br/>
(یا بنی عقیل حسبکم من القتل بمسلم اذهبوا قد اذنت لکم)<br/>
پسران عقیل! کشته شدن مسلم شما را بس. بروید. به شما اجازه دادم.<br/>
پسران عقیل در پاسخ امام گفتند:<br/>
(فما یقول الناس. یقولون انا ترکنا شیخنا و سیّدنا وبنی عمومتنا خیر الاعمام ولم نرم معهم بسهم ولم نطعن معهم برمح ولم نضرب معهم بسیف ولاندری ماصنعوا. لا واللّه لانفعل ولکن تَفدِیک أنفسنا وأموالنا واهلونا و نقاتل معک حتی نرد موردک. فقبح الله العیش بعدک.)<br/>
مردم چه خواهند گفت: می‌گویند: بزرگ و سرور و فرزندان عموی مان را که بهترین عموها بود رها کردیم. با آنها یک تیر نینداختیم و یک نیزه و یک ضربت شمشیر نزدیم و ندانستیم چه کردند. نه به خدا نمی‌کنیم. جان و مال و کسان مان را فدایت می‌کنیم و همراه تو می‌جنگیم تا شریک سرانجامت شویم. خدا زندگی از پس ترا رو سیاه کند
( ۱۰۵ )<br/>
.<br/>
ضحاک از آن جمع پر شور پر احساس و عاشق و شیدای مرگ در راه خدا گزارش می‌دهد و سخنان مسلم بن عوسجه سعد بن عبدالله حنفی زهیر بن قین و… را نقل می‌کند که چه شورانگیز است و انگیزاننده. این جمع عاشق یکدیگر بودند. حسین عاشق یاران خود بود و یاران او عاشق حسین و همه عاشق خدا و شیدا و واله جان فشانی در راه دوست.<br/>
ضحاک ماند تا از این عاشوراییان شیدا و واله و معرفت والا و وصف ناشدنی آنان از امام و مقتدای خود چنین زیبا رخشان گزارش بدهد تا در جانها شعله برافروزد.<br/>
ضحاک ماند تا از راز و نیاز حسین و یاران خداجویش با خدا در شب عاشورا گزارش دهد و بگوید:<br/>
(فلمّا أمسی حسین واصحابه قاموا اللیل کله یصلّون ویستغفرون ویدعون ویتضرعون. قال: فتمرّ بنا خیل لهم تحرسنا وان حسیناً لیقرأ: الا لیحسبن الذین کفروا أنّما نملی لهم خیر لانفسهم انما نملی لهم لیزدادوا اثماً ولهم عذاب مهین. ما کان الله لیذر المؤمنین علی ما انتم علیه حتی یمیز الخبیث من الطیب.)<ref> تاریخ طبری ج۴/۳۱۷ ۳۱۹ ترجمه ج۷/۳۰۱۵ ۳۰۱۶ ۳۰۱۸.</ref>
چون شب فرا رسید حسین و یاران تمام شب را بیدار ماندند. نماز گزاردند و آمرزش خواستند و دعا و زاری کردند.<br/>
گوید: سواران آنها بر ما می‌گذشتند. مراقب مان بودند. و در این هنگام حسین این آیه را می‌خواند:<br/>
کسانی که کافر شده‌اند مپندارید این مهلت که به ایشان می‌دهیم خیر آنهاست. فقط مهلت شان می‌دهیم تا [[گناه]] شان بیش تر شود و عذابی خفت انگیز دارند. خدا مؤمنان
( ۱۰۶ )<br/>
را بر این حال که شمایید نمی‌گذارد تا پلید را از پاک جدا کند.<br/>
بله ضحاک بن عبدالله مشرقی با امام شرط کرده بود تا هنگامی در آوردگاه کربلا بماند که بتواند سودی به وی برساند و هنگامی که نتواند سودی برساند آوردگاه را ترک گوید.<br/>
می‌گوید: آن گاه که یاران امام همگی کشته شده بودند و نوبت وی و خاندانش رسیده بود شرطی را که با امام گذاشته بودم به یادش آوردم.<br/>
امام فرمود: راست می‌گویی. اگر می‌توانی اجازه داری که آوردگاه را ترک گویی.<br/>
من هم پس از آن که دو نفر از سپاه دشمن را کشته و دست یکی را قطع کرده بودم با اسب تیز روی که در اختیار داشتم از عرصه کارزار گریختم و جان سالم به در بردم.<ref>تاریخ طبری ج۴/۳۳۹ انصار الحسین محمدمهدی شمس الدین/۴۷ ۵۴ دارالاسلامیه بیروت.</ref>
۴. غلام عبدالرحمان بن عبد ربه از وی گزارشی از تاریخ عاشورا به ثبت رسیده که بیان گر روحیه بالای و لحظه شماری یاران حسین برای نبرد با دشمن و نوشیدن شربت گوارای شهادت است.<br/>
ییاران امام حسین با آن شمار اندک در برابر چندین هزار سپاه خون آشام دشمن با این که می‌دانستند لختی دیگر پس از نبردی سخت توان فرسا با شمشیرهای آخته و نیزه‌های برّان دشمن از پای درخواهند آمد و در زیر سمّ ستوران این قوم وحشی تمامی استخوانهایشان خرد و پیکرشان از هم خواهد گسست اما به روایت روایت گران از جمله به روایت غلامِ عبدالرحمان بن عبدربه شاد بودند و شادمانه با هم می‌گفتند و می‌خندیدند که گوئیا بهشت را می‌بینند و سیمین تنان آهوچشم در انتظار خود که چنین بی باکانه دقیقه شماری می‌کنند برای گام گذاردن در آوردگاه و درآویختن و گلاویز شدن با سپاهیان
( ۱۰۷ )<br/>
خوارمایه دشمن.<br/>
غلام عبدالرحمان عبدربه می‌گوید: صبح عاشورا در جبهه حسین خیمه‌ای افراشته شد ویژه شست وشو و ستردن موهای بدن. کسانی که بر در خیمه به صف ایستاده بودند که به نوبت داخل شوند و به شست وشوی بدن خود بپردازند بذله گویی می‌کردند و شادمانه می‌خندیدند. در هنگامی که حسین در داخل خیمه بود و بریر و عبدالرحمان بر در خیمه در انتظار بریر با عبدالرحمان به بذله گویی پرداخت. عبدالرحمان گفت: اینک وقت بذله گویی نیست. بریر بدو گفت:<br/>
(به خدا قوم من می‌دانند که نه در جوانی و نه در سالخوردگی بذله گویی را دوست نداشته‌ام ولی به خدا از آنچه در پیش دارم دل شادم. به خدا میان ما و سیمین تنان آهوچشم جدایی نیست جز این که این قوم با شمشیرهای خویش سوی ما آیند. دوست دارم با شمشیرهای خود بیایند.)<ref>تاریخ طبری ج۴/۳۲۱ ترجمه ج۷/۳۰۲۱.</ref>
پس تاریخ عاشورا با روایت این روایت گران تاریخی است روشن و به دور از ابهام و هرگونه غبار گرفتگی. اگر آنچه را در آن روز پدید آمده و حماسه آفرینان آفریده‌اند و از آن سوی پلیدی پدیدآورندگان پدید آورده‌اند به دور از دروغ و تحریف بازگو شود هم انگیزاننده است و در جان انسان شور و هیجان می‌آفریند و هم دلگزاست و انسان دردمند را به دریای غم فرو می‌برد و هم عبرت انگیز که چسان انسان مسخ می‌شود و با زیباییها و شکوه‌ها در می‌افتد و از روی عناد و کینه گلهای زیبا و خوش بوی زندگی را لگدمال می‌کند.<br/>
روایت کربلا دقیق است اگر در آن به درستی دقت شود و گزارشها از سرچشمه‌ها گرفته شود. جزءجزء این رویداد ثبت شده است. روایت گران
( ۱۰۸ )<br/>
تیزهوش پر حافظه دقیق نگر از سپاه ابن زیاد و سپاه امام گاه از کنار چیزهای بسیار بسیار جزئی نگذشته نوشته یا به سینه و سپسها برای این و آن در این محفل و در آن مجلس باز گفته و به سینه تاریخ سپرده‌اند.<br/>
از باب نمونه: حُمَید بن مسلم دربارهٔ به میدان آمدن قاسم بن حسن می‌گوید:<br/>
(پسری سوی ما آمد که گویی چهره اش پاره ماه بود. شمشیری به دست داشت و پیراهن و تنبان داشت و نعلینی به پا که بند یکی از آنها پاره بود. هرچه را فراموش کنم این را فراموش نمی‌کنم که بند چپ بود.)<ref> همان/۳۴۱ ترجمه/۳۰۵۳.</ref>
ابوالهذیل سکونی می‌گوید: هانی بن ثبیت حضرمی را دیدم روایت می‌کند:<br/>
([در روز عاشورا] به خدا من ایستاده بودم و یکی از ده نفر بودم که همگی بر اسب بودیم. سواران جولان می‌دادند و پس می‌رفتند. در این وقت پسری از خاندان حسین از خیمه‌ها برون شد و چوبی به دست داشت. تنبان و پیراهن داشت. وحشت زده بود و از راست و چپ می‌نگریست. گویی دو مروارید را بر دو گوش وی می‌بینم که وقتی به یک سو می‌نگریست در حرکت بود. ناگهان یکی به تاخت آمد و چون نزدیک وی شد از اسب فرود آمد و پسر را بنشانید و او را با شمشیر درید.)<br/>
او در این گزارش همه چیز را دقیق روایت کرده جز این که گفته: (یکی به تاخت آمد و…) در جایی که خود وی بوده و دست به این جنایت بزرگ یازیده و این را روایت گران دیگر که صحنه را از نزدیک دیده‌اند
( ۱۰۹ )<br/>
گزارش کرده‌اند و گویا خود وی نیز در آغاز هنگامی که این صحنه دلخراش را نقل می‌کرده از خود به عنوان پدیدآورنده این جنایت نام می‌برده ولی چون مردم او را سرزنش کرده بودند دیگر از خود نام نمی‌برده و می‌گفته: (یکی به تاخت آمد و…) سکونی در پایان این روایت می‌گوید:<br/>
(قاتل پسر همان هانی بن ثبیت بود که چون ملامتش کرده بودند از خویشتن به کنایه سخن می‌کرد.)<ref>همان/۳۴۳ ترجمه/۳۰۵۶.</ref>
و روایت کرده‌اند:<br/>
(هرچه به تن حسین بود درآوردند. جامه زیر را بحر بن کعب گرفت. روپوش را که خز بود قیس بن اشعث گرفت. نعلین او را یکی از بنی اود گرفت اسود نام. شمشیرش را یکی از بنی نهشل گرفت.)<ref>همان/۳۴۶ ترجمه/۳۰۶۲</ref>
اسیران خاندان رسالت پیام آوران کربل
رسالت بزرگ کاروان اسیران با (وامحمدا)ی زینب درگاه گذر دادن عزیزان حسین از کنار پیکرهای به خاک و خون تپیده نور دیدگانشان حسین و یاران شروع شد:<br/>
(آی محمد ای خاتم پیامبران! درود بر تو از فرشتگان آسمان. اینک حسین تو در این هامونِ بی کران خفته در خاک و خون فراوان پیکرش پاره پاره زخمهایی به شمار ستارگان. دخترانت بسان بندیان جگرگوشگانت آماج وزش بادهای بیابان.)<ref>الکامل فی التاریخ ابن اثیر ج۴/۸۱ ترجمه ج۵/۲۲۶۰.</ref>
زینب با افراشتن نام محمد در آوردگاهی که نام آن بزرگ را زخم خوردگانِ کینه توزِ بدر و احد به پندار خام خود بر زمین کوفتند گام
( ۱۱۰ )<br/>
در آوردگاهی بس پر خطر گذارد و پرچم رسالت خویش را قهرمانانه افراشت. زینب پس از به خاک و خون غلتیدن حسین و یاران در آتشِ خشم و کین سوختن خیمه و خرگاه او با نام بردن از محمد خاتم پیامبران بر درد و رنج خویش مرهم گذارد و به همه داغدیدگان آن دشت خون تسلی داد که عزیزان شما به خاطر عشق به محمد و افراشتن نام و یاد او چنین پاره پاره شدند و خون مقدس شان بر زمین داغ روان شد و جامه‌ها از تن شان کنده و به یغما برده شد.<br/>
کاروان آغشته به خاک و غم درد و حرمان داغ و دریغ سوز و گداز با به جای گذاشتن سرور و سالار و تمام عزیزان مهرورز خویش: عباس علی اکبر قاسم عون و جعفر و… پا در عرصه‌ای گذارد که تا جهان برپاست بر تارَک آن می‌درخشد.<br/>
عرصه کارزار با وارونه سازی حقیقت دروغ نیرنگ و زهر کشنده تبلیغات زهرآگین درشتناک است و بس جانکاه; آن هم درگاه گرفتاری در چنگ کرکسان خون آشام و گرگهای گرسنه و هار. کاروان اسیران به سالاری زینب دختر علی(ع) در هنگامه‌ای پرچم محمد را افراشت و نام و یاد حسین را به پا داشت که دشمن از هر سوی بر او تنگ گرفته بود و گرداگردش را مردمانی خون آشام بی فرهنگ بی ایمان به همه زیباییها ارزشها والاییها فراگرفته بودند. [[دفاع]] از راه و آیین حسین و به پا داشتن مشعلی که او در تاریکی افراخت آن هم با ظاهری درهم کوفته داغ آلاله‌های به خون تپیده بر دل روز بس مصیبت باری را پشت سر گذاردن و پیکرهای عزیزان و نور دیدگان محمد علی و فاطمه را شَرحه شَرحه چاک چاک روی زمین داغ و سوزان وانهادن و مجال کفن و دفن و مویه بر آنان را نیافتن قهرمانانه است بس کاری بزرگ شگفت و پیامبرانه
( ۱۱۱ )<br/>
با این درد و رنج اندوه و سوک سینه‌های مالامال از درد و داغ عزیزان اکنون رسالتی بس بزرگ بر دوش دارد که اگر در دریای غم فرو رود و نتواند سفینه حسینی را در دریای پر موج و خروش فتنه‌ها هدایت کند و امواج را درهم بشکند و به ساحل حیات ره نماید رسالت حسین را ناتمام گذارده است. رسالت حسین آن گاه تمام می‌شود که زوایای نهضت و حماسه خونین او مو به مو منزل به منزل روشن شود.<br/>
کاروان در دریای غم حرکت می‌کند و هریک از سرنشینان این کشتیِ مصیبت زده داغ چندین آلاله را بر سینه دارند و اکنون سکان دار آن زینب است با داغهای جانکاه; داغهایی که هریکی از آنها کافی است که انسانی را هرچند با روحی بزرگ صیقل دیده استوار و سرسخت در برابر طوفانهای بلا از پای در بیاورد و عمری زمین گیر کند.<br/>
زینب اما سینه‌ای لبالب از عشق به خدا دارد. خوش است که حسین در راه خدا به خاک و خون تپید سرش از تن جدا و به سَر نیزه‌ها شد.<br/>
زینب اما دلش آرام است به نام خدا که می‌بیند نام محمد جاودان شد.<br/>
زینب اما آینده را در آیینه می‌بیند و نام محمد را درخشنده در آسمان که چنان با آرامش قلب و دلیرانه کاروان داغدیدگان را هدایت می‌کند و سرفرازانه در برابر دشمنی که تلاش می‌ورزد آنان را به ذلت و دریوزگی وادارد به پرخاش و افشاگری و افتخار به حسین و راه او برمی خیزاند و رستاخیزی را رقم می‌زند فراموش ناشدنی.<br/>
و دیگر چشم و چراغان کاروان نیز امام زین العابدین با آن تن بیمار خسته رنج سفر دیده داغ عزیزان بر سینه غمگسارِ عمه غمگسارش چون آتشفشانی در هر مجلس و محفل دهان می‌گشاید و با مذاب دردهای سینه خود کاخ جفاپیشگان اموی را درهم می‌کوبد
( ۱۱۲ )<br/>
.<br/>
ام کلثوم دختر علی فاطمه دختر حسین چون آبشارهای بلند زلال آیین ناب محمدی و راه و روش حسینی را به دشت سینه‌ها جاری ساختند و نقشه‌های کینه توزان را که کینه توزانه با پستی و رذلی تمام تلاش می‌ورزید گل آلودش کنند نقش بر آب ساختند.<br/>
زینب چنان دلیرانه در دروازه شهر پیمان شکنان غدرورزان کوفه سخن گفت که همه را شگفت زده کرد. شگفتا! بانویی اسیر داغ برادران قهرمان فرزندان فرزندان برادر بر دل در زیر برق سرنیزه‌ها و نگاه‌های کینه توزانه و خشمگینانه و جنایت پیشگان اموی و اجامر و اوباش چنین سخن می‌گوید و قهرمانانه از زیبایی آفرینیهای حسین و پلیدی آفرینیهای حزب اموی ابن زیاد و یزید پرده برمی دارد و مردم کوفه را سرزنش می‌کند و آنان را پیمان شکن پر نیرنگ و فریب می‌خواند; از جمله شگفت زدگانی که نام او در تاریخ مانده بشیر بن خزیم اسدی است که می‌گوید:<br/>
(نظرت الی زینب بنت علی یومئذٍ ولم أر خضرة قطّ واللّه انطق منها. کأنها تضرّع من لسان امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب وقد أومأت الی الناس أن اسکتوا فارتدّت الانفاس وسکت الاجراس.)<ref>لهوف/۱۴۶.</ref>
در آن روز به زینب دختر علی نگریستم. به خدا سوگند هرگز زنی با شرم تر و سخنورتر از او ندیدم. گویی بر زبان امیرالمؤمنین علی سخن می‌گفت. او به سوی مردم اشاره کرد که ساکت باشید. پس دَم‌ها فرو بسته شد و زنگ شتران از صدا باز ایستاد.<br/>
زینب در برابر قومی که حق و ارج محمد(ص) را پاس نداشته بودند و پس از زمانی کوتاه فرزند او را که آیین بان آیین پاک او بود غریبانه به پیروی از
( ۱۱۳ )<br/>
کسانی که سخت به محمد کینه می توزیدند کشته بودند نام محمد را برافراشت و گفت: سپاس خدای را و درود بر پدرم محمد باد.<br/>
نام محمد و آیین او را در هنگامه‌ای می‌بَرد که امویان به تلاش برخاسته‌اند تا بنمایانند: حسین از دین محمد خارج شده بود و پیوند فکری و عقیدتی با او نداشت و بر صراط حق و سیرت محمد ره نمی‌پویید.<br/>
این برنامه آشکار آنان بود و برنامه پنهان آنان و یا آنچه در مجلسهای ویژه آنان در حضور دین به دنیا فروشانِ دریوزه گر می‌گذشت و در جریان بود کینه توزیدن به محمد(ص) و علی مرتضی(ع) بود; همو که برای خشنودی خدا سران امویان پلید را در آوردگاه بدر از پای در آورده بود.<br/>
اینان سران اهریمن حزب اموی بر آن بودند که با کشتن حسین و یاران و به اسارت گرفتن عزیزان رسول الله(ص) و شهر به شهر گرداندن آنان فرزندان محمد را خوار سازند و چنان به خواری بیفکنندشان که یارای آن را نداشته باشند که نام او را به بلندی و بزرگی ببرند. از گرسنگی تشنگی بی جامگی و نگاه‌های حقارت آمیز و سرزنشها و نیش زبانهای مردم به دریوزگی بیفتند و از خجالت سر بلند نکنند و زبان در کام بگیرند و در نتیجه کار به جایی برسد که مردم همان چیزی را بگویند و بر زبان جاری کنند که حاکمان اموی آرزویش را در سر می‌پروراندند: کار محمد تمام شد!<br/>
وقتی زینب در دروازه کوفه در جمع مردمی که می‌گریستند گفت: درود بر پدرم محمد! نخستین اخگری بود که کاروان اسیران با دلیری تمام بر کاخ آرزوها و پندارهای واهی امویان می‌افکند. سخنان زینب فراز فراز آن تازیانه‌هایی بودند که بر تن مردم بی وفای کوفه صفیرکشان فرود می‌آمدند. مردم زار زار می‌گریستند و هِقْ هِقْ گریه شان بلند و بلندتر می‌شد. در این
( ۱۱۴ )<br/>
هنگام زینب خطاب به آنان گفت:<br/>
(آری به خدا بایستی زیاد بگریید و کم تر بخندید. دامنِ خویش را به ننگی بیالوده‌اید که هرگز نخواهید توانست شست. چگونه توانید شست خونِ پسر خاتم نبوت و کان رسالت را.)<ref>همان/۱۴۷.</ref>
و سپس افزود:<br/>
(وای بر شما ای کوفیان. می‌دانید چه جگری از رسول خدا بریدید و چه پرده نشینی را از حرمش بیرون کشیدید و چه خونی از او ریختید و چه احترامی از او هتک کردید.)<ref>همان/۱۴۸.</ref>
زینب مردم را برمی انگیزاند با یاد و نام محمد. همان نامی که امویان را در بدر و احد زمین گیر کرده بود و اکنون فرزندان آنان در جبهه کربلا برآنند با به زمین کوفتن آن نام بلند از زمین برخیزند. زهی خیال باطل.<br/>
در سخن او موج می‌زند:<br/>
پیوند حسین با محمد ناگسستنی است.<br/>
ننگ کشتن پسر محمد از دامن ناستردنی است.<br/>
شما جگر محمد را بریدید.<br/>
شما پرده نشین حرم او را بیرون کشیدید
شما احترام او را هتک کردید.<br/>
برخلاف شگرد امویان که بنا داشتند از اسیری اهل بیت بهره برداری سیاسی بکنند و آنان را خوار سازند و خوارمایگی آن عزیزان را به رخ مردم بکشند و امید حرکت را در مردم بمیرانند و پیروزی حق بر باطل را محال بنمایانند شهامت زینب و سخنرانی روشن گر و افشاگرانه وی که از دانش بینش و ژرفای ایمان او سرچشمه می‌گرفت مجال را از امویان و دستگاه یزید گرفت و نقشه حکومت گران فاسد را نقش بر آب کرد
( ۱۱۵ )<br/>
.<br/>
راوی از اثر سخنان روشن گر زینب در جمع مردم کوفه چنین گزارش می‌دهد:<br/>
(فوالله لقد رأیت الناس یومئذٍ حیاری یبکون وقد وضعوا أیدیهم فی افواهم ورأیت شیخاً واقفاً علی جنبی یبکی حتی اخضلّت لحیته وهو یقول:<br/>
بابی انت و امیّ کهولکم خیر الکهول وشبابکم خیر الشّباب ونسائکم خیر النساء ونسلکم خیر نسل لایخزی ولایبزی.)<ref>همان/۱۴۸ـ۱۴۹.</ref>
به خدا سوگند آن روز مردم را دیدم که حیران و سرگردان می‌گریستند و دست بر دهان گذارده بودند. و دیدم پیرمردی را که در کنار من ایستاده بود می‌گریست به گونه‌ای که ریشش خیس شده بود و می‌گفت: پدر و مادرم فدای شما باد. کهنسالان شما بهترین کهنسالان جوانان شما بهترین جوانان و زنان شما بهترین زنان و نسل شما بهترین نسل است نه خوار می‌گردد و نه شکست می‌پذیرد.<br/>
فاطمه دختر امام حسین نیز با سخنرانی شورانگیز خود در جمع کوفیان شور انگیخت. او در سیاه‌ترین روز تاریخ در هنگامه‌ای بس دهشتناک که یاد و نام خدا را اشرار و فرزندان ناپاک و بدسرشت امیه به بوته فراموشی سپرده بودند و به خاندان رسول گرامی اسلام تاخته و عزیزترین عزیزان آنان را از دَم تیغ گذرانده بودند به حمد و سپاس خدای ایستاد و گفت:<br/>
(حمد و سپاس خدای را به شمار ریگها و سنگها و به گرانی از عرش تا فرش. سپاس او گویم و باور به او دارم و توکل به او کنم و گواهی دهم که به جز خداوند یکتای بی انباز خدایی نیست و
( ۱۱۶ )<br/>
محمد بنده و فرستاده اوست و فرزندانش در کنار رود فرات بدون سابقه کینه و دشمنی سر بریده شدند.)<ref>همان/۱۴۹.</ref>
فاطمه دختر حسین در این فراز از سخنرانی پرشور و انگیزاننده خود بسان عمه اش زینب روی پیوند کشته شدگان در کنار رود فرات به دست جنایت پیشگان اموی با محمد رسول خدا(ص) تأکید می‌ورزد و علیه شگرد شوم بنی امیه که همانا فراموشاندن این پیوند و زدودن آن از خاطره‌ها و ذهنها بود قد برمی افرازد. و نیز در برابر لجن پراکنی امویان: (اینان که ما به جنگ با آن برخاسته‌ایم کافرند و جنگ با آنان حلال) می‌ایستد و روشن گرانه می‌گوید:<br/>
(خدا ما را به بزرگواری خویش عزت بخشید و با پیامبرش محمد(ص) بر بسیاری از مردم برتری آشکار داد ولی شما ما را کافران خواندید و جنگ با ما را حلال شمردید … شمشیرهای شما به خاطر کینه دیرینه‌ای که از ما داشتید از خون ما اهل بیت خون چکان است.)<ref>همان/۱۵۱.</ref>
فاطمه هشیارانه پرده از رازی برمی دارد که امویان تلاش می‌ورزیدند در پرده بماند و آن کینه‌ای بود که امویان از رسول خدا و علی مرتضی در دل داشتند و اجامر و اوباش کوفه نیز. کینه توزانی رهبری کردند و کینه توزانی پیروی تا این فاجعه بزرگ را در نینوا پدید آوردند:<br/>
(مرگ بر شما ای اهل کوفه. چه کینه‌ای از رسول خدا در شما بود؟ و چه دشمنی با او داشتید که این چنین با برادرش و جدّم علی بن ابیطالب و فرزندان و خاندان پاک و برگزیده اش کینه ورزی کردید تا آن جا که فخرکننده‌ای به این فاجعه بزرگ فخر می‌ورزد و می‌گوید:<br/>
( ۱۱۷ )<br/>
ما علی و فرزندان او را با شمشیرهای برّان و سنان نیزه‌های خود کشتیم. زنان شان را به گونه زنان ترک به اسارت بردیم و چه زیبا با آنها درگیر و رو به رو شدیم.)<ref>همان/۱۵۲ـ۱۵۳.</ref>
فاطمه چنان در سخن اوج گرفت و از آتش کینه‌ها و حسدها که در سینه‌ها زبانه کشید و در کربلا آل محمد را سوزاند با زبانی رسا دگرگون کننده و انگیزاننده سخن گفت که گریه و شیون کوفیان بلند شد و گفتند:<br/>
(ای دختر پاکان بس کن که دلهای ما را سوزاندی و گلوهای ما سوخت و اندرون ما آتش گرفت.)<ref>همان/۱۵۴.</ref>
در این فضا که این دو بزرگوار در شهر کوفه آفریدند و پس از اینان ام کلثوم و امام سجاد(ع) جایی برای میدان داری شاعران خطیبان داستان سرایان و تاریخ نگاران تحریف گر وابسته به حکومت اموی نماند و اینان نتوانستند با حضور پرشکوه اهل بیت و سخنوران نامی آل علی(ع) به یاوه سرایی بپردازند. حضور اسیران با آن شکوه و جلال معنوی برخلاف هیاهوها جشن و شادمانیها آذین بندیها عربده کشی اوباش و اجامر وابسته حکومت گران و سیاست مداران خطیبان و شاعران توجیه گر رفتارهای ننگین سپاهیان خون آشام را به کنار راند و آنان را به انزوا کشاند و بازارشان را از رونق انداخت.<br/>
همگان بی توجه به کارها و رفتارهای آنان گرداگرد فرزندان پیامبر(ص) حلقه زدند و به سخنان آنان گوش فرادادند و زار زار گریستند.<br/>
این در حالی بود که سخنوران دلیر خاندان رسالت مردم کوفه را همانان که دورا دور اسیران گرد آمده بودند به شدیدترین وجه سرزنش می‌کردند و بی محابا بر آنان می‌تاختند و به خاطر همراهی شان با دشمن پیمان شکنی شان
( ۱۱۸ )<br/>
با دوست سکوت شان در برابر جنایتهای آل امیه چه در گذشته و چه در حال و کینه توزیها و حسدها سخت بر آنان خرده می‌گرفتند و از خدا می‌خواستند که در عذاب الیم خود آنان را فرو برد و نیرنگ و فریب شان را به خودشان بازگرداند.<br/>
با این حال این مردم سنگستان احساس می‌کردند که در کنار این آبشارهای بلند آرامش دارند راحت ترند از خنکای آنها جان شان شادابی می‌یابد.<br/>
امام سجاد را بر روی شتر برهنه با غل و زنجیر بسته بودند هم دستها و هم پاهای او را. با این حال برای مردم سخت جاذبه داشت. از سر و کول هم بالا می‌رفتند که او را ببینند و سخن او را بشنوند. تاریخ ندارد که مردمان پیرامون فاتحان و سپاهان خون آشام ابن زیاد گرد آمده و از آنان خواسته باشند که از صحنه‌های نبرد بگویند. اگر هم کسانی بر آنان گرد آمده‌اند زبان به سرزنش گشوده‌اند که نمونه‌های بسیار وجود دارد و در تاریخ ثبت شده است
( ۱۱۹ )<br/>
.<br/>
این پیروزی اسیران سبب گردید امواج سهمگین تبلیغات و لجن پراکنی حزب اموی علیه حزب الله و حزب رسول الله درهم بشکنند و ابرهای تیره کنار بروند و خورشید راستی و درستی نمایان گردد. ابن زیاد در کاخ خود در حالی که بر اریکه فرمانروایی تکیه زده بود چوب خیزران در دست و سر حسین در پیش روی نتوانست جایگاه خود را بالا ببرد و جایگاه حسین را پایین بیاورد و اسیران خاندان او را خوار سازد و با دغل و دروغ رفتار خود را خوب بنمایاند و حرکت حسین را نازیبا که نگاه‌های حقارت آمیز پیرامونیان اهل بیت رسول الله بی اعتنایی زینب در گاه ورود و سپس سخنان آتشین او هر مجالی را برای خودنمایی و فخرفروشی از او گرفت و زنازادگی او بیش از پیش نمایان شد.<br/>
راوی می‌گوید:<br/>
(چون ایشان را بر ابن زیاد درآوردند زینب ژنده‌ترین جامه خود را پوشید و خود را ناشناس کرد و کنیزکانش گرد او را گرفتند.<br/>
عبیدالله گفت: این بانو کیست که در میان زنان فرو نشسته است؟<br/>
زینب هیچ نگفت. سه بار گفت و پاسخ نشنفت. یکی از کنیزکان گفت: زینب دخت فاطمه زهراست.<br/>
ابن زیاد گفت: سپاس خدایی را که شما را رسوا ساخت و کشت و دروغ تان را آشکار کرد.<br/>
زینب گفت: سپاس خدایی را که ما را به محمد گرامی داشت و پاک و پاکیزه کرد و پایگاه مان برافراشت و به رهبری مردمان برگماشت. نه چنان است که تو می‌گویی. همانا تبه کار است که رسوا می‌شود و نابکار است که دروغش آشکار می‌گردد.)<ref>الکامل فی التاریخ ج۴/۸۱ ـ۸۲ ترجمه ج۵/۲۲۶۰</ref>
( ۱۲۰ )<br/>
زینب نامی را بلند می‌کند که ابن زیاد از طرف یزید و حزب تبه کار اموی مأمور شده آن را فرو می‌راند و نای آخرین فریادگر آن نام مقدس را در کربلا بِبُرَد.<br/>
بله حزب اموی به رهبری یزید همان برنامه و طرحی را پی گیرانه اجرا می‌کرد که معاویه و پیش از او ابوسفیان ریخته بود و آن نیست گردانیدن نام محمد بود!<br/>
معاویه گفته بود من باید کاری کنم که این نام در مأذنه‌ها برده نشود. از این روی امام سجاد(ع) در پاسخ یاوه سراییهای ابراهیم بن طلحه: ای علی بن حسین چه کسی پیروز شد؟ فرمود:<br/>
(هرگاه خواستی بدانی چه کسی پیروز شد در گاه نماز اذان و اقامه بگو.)<ref>نفس المهموم/۴۳۳ـ۴۳۴.</ref>
ییعنی در گاه اذان و اقامه نام محمد بر زبانت جاری می‌شود همان نامی که می‌خواستند از صفحه روزگار و از سینه انسانهای عاشق نام و یاد او پاکش کنند.<br/>
ابن زیاد حتی در کاخ فرمانروایی خود نتوانست دروغها تحریفها و دغل بازیها و نقشه‌های پلید خود را به کرسی بنشاند و نام محمد که سخت از آن گریزان بود گریبانش را رها نمی‌کرد.<br/>
راوی می‌گوید:<br/>
(وقتی سرها را پیش ابن زیاد بردند شمر و قیس بن اشعث و عمرو بن حجاج و عروةبن قیس بودند. ابن زیاد نشست و به مردم دستوری داد که بر وی درآیند. سرها را نزد وی آوردند و در برابرش بر زمین هشتند. او با تازیانه چوبی خود همی لبان امام حسین را کنار زد و با دندانهای پیشین وی بازی کرد
( ۱۲۱ )<br/>
چون زید بن ارقم دید که چوب دستی خود را برنمی دارد گفت: این چوب دستی را از روی این دو دندان پیشین (یا دو لب) بردار زیرا سوگند به خدایی که جز او خدایی نیست لبان پیامبر خدا را دیدم که بر این لبان بوسه می‌زد. آن گاه به درد گریه سر داد.)<ref>الکامل فی التاریخ ج۴/۸۱ ترجمه ج۵/۲۲۵۹.</ref>
در این مجلس که مجلس شادمانی است و جشن پیروزی بر حسین محمد و خاندان نبوت باز نام محمد است که از مشرق دلها طلوع می‌کند و کینه توزان یاوه گو را در تاریکی فرو می‌برد.<br/>
از آن جا که خدا می‌خواهد ابن زیاد بیش از پیش رسوا شود و مکر و فریب او آشکار گردد و روسپی زادگی او باز بار دیگر بر سر زبانها بیفتد می‌گوید: ندا در دهند تا مردم در مسجد گرد آیند.<br/>
راوی می‌گوید او به منبر رفت و گفت:<br/>
(سپاس خدای را که راستی و درستی را آشکار ساخت و پیروان آن را پایدار بداشت. سرور خداگرایان یزید و یارانش را یاری کرد و دروغ گوی دروغ گوزاده حسین بن علی و پیروانش را برانداخت.)<br/>
در این هنگام عبدالله عفیف اَزدِی نابینا که یک چشم خود را در جنگ جمل و یکی را در جنگ صفین از دست داده بود از جای برخاست و گفت:<br/>
(ای پسر مرجانه! دروغ گوی دروغ گوزاده تو هستی و پدرت و آن که شما را بر گردن مردم سوار کرد.<br/>
پسر مرجانه! فرزندان پیامبر را می‌کشید و گفتار پرهیزکاران و راست گویان بر زبان می‌رانید.)<ref>همان/۸۳ ترجمه/۲۲۶۲.</ref>
ابن زیاد با آن همه سانسور خفقان بگیر و ببند کشت و کشتار
( ۱۲۲ )<br/>
لجن پراکنی شایعه سازی و دروغ پردازی نتوانست از نورافشانی ماه کربلا و ستارگان درخشان آسمان کربلا جلوگیری کند و هم خود و هم سرداران جنایت پیشه اش که مست باده فتح بودند سخت به انزوا رانده شدند و زمام امور از دستشان در رفت نه در مغزشویی مردم توفیقی به دست آوردند و نه در جلوگیری از نشر خبرهای دقیق و راست کربلا.<br/>
هدف اصول حرکت و نهضت برنامه و رفتار و سخنان عزت مندانه امام با سخنرانیها و برخوردهای منطقی اصولی خردمندانه و سرفرازانه اهل بیت چنان استوار گردید و در دل تاریخ ثبت شد که هیچ دست آلوده‌ای را یارای آن نبود و نیست که گسستی در این شالوده وارد سازد.<br/>
حماسه بزرگ اسیران اهل بیت و فرزندان گرامی رسول خدا در شام نیز جلوه‌ای زیبا داشت. دستگاه اموی بر این پندار بود: آن رسوایی که در کوفه برای ابن زیاد و حکومت گران اموی به بار آمده راه را بر هر گونه بهره برداری سیاسی از اسیران اهل بیت بست در شام به خاطر ناآشنایی مردمان این دیار با اهل بیت و کار فکری و فرهنگی روی آنان بویژه تبلیغات زهرآگین علیه علی و آل او به بار نخواهد آمد و مردم با جشن و پایکوبی خود و همراهی و هم آوایی با حکومت مایه خواری و شرمساری و انزوای اسیران را فراهم خواهند ساخت. و این سبب استواری پایه‌های حکومت اموی خواهد گردید. اما این خیال خامی بیش نبود و دیری نپایید که با سخنرانی روشن گرانه و افشاگرانه زینب در کاخ یزید و سخنرانی حماسی حضرت سجاد در مسجد اموی تشت رسوایی یزید از بام به زیر افتاد. این دو سردار چنان جبهه دشمن را درهم کوفتند که هیچ گاه پس از آن روز نتوانست کمر راست کند و به میدان داری بپردازد.<br/>
فضای شام برای یزید آلوده شد چیزی که هیچ گاه گمان نمی‌کرد. در
( ۱۲۳ )<br/>
اندرونی کاخ غوغا برپا شد. در کوچه و بازار مردم که اسیران را می‌دیدند و سرها را بر نیزه گروه گروه دور هم جمع می‌شدند و از خاندان هدفها برنامه‌ها و این که چرا و به چه جرم آنان را کشته‌اند سخن می‌گفتند. و این پرس وجوها کنجکاویها افسوس و دریغها برخلاف میل و خواست یزید آذرخشی بود در فضای خفقان آلود و تاریک شام. طلسم شام شکست و دستگاه ستم آدم کش و بی رحم یزید نتوانست از گسست و ترک برداشتن دیوار آهنی که بین حکومت گران درباریان و فرمانروایان و شخص یزید پدید آورده بود جلوگیری کند. هنگامی که یزید در کاخ بیداد خود آن سروده کفرآمیز و ناروا را بر زبان راند زینب بی محابا برخاست و علیه او و پدرش و بیدادگریهای آنان و فساد و ستم خاندان اموی و راستی و درستی خاندان علی و عشق جاودانه آنان به اسلام و محمد و بیدادگری سپاه او در کربلا و کشتن عزیز محمد به دستور او سخن گفت. در این هنگام یزید گویی در چنگ عقابی بلند پرواز گرفتار آمده بود نتوانست لب از لب بگشاید مات و مبهوت سر به فرمان سخنور بلند آشیان گذارد و از نگاه‌های تیز و خشماگین کسان حاضر در مجلس شاهانه و حتی پیرامونیان شرم ورزید که بگوید: دختر علی ساکت باش.<br/>
ییا در مسجد آن گاه که خطیب دربار در حضور او و رجال لشکری و کشوری به یاوه سرایی پرداخت علی بن حسین برخاست که به منبر برود و سخن بگوید یزید که می‌دانست فرزندان علی شگفت سخنورانی هستند اجازه نداد; اما مردم گفتند: بگذار سخن بگوید. او ناگزیر تن داد با این که می‌دانست علی بن حسین با بیان رسا و منطق قوی رسوایش خواهد ساخت.<br/>
چنین شد. امام با بیان برتریها و فضیلتها و شایستگیهای خاندان خود
( ۱۲۴ )<br/>
مردم را آگاهاند که یزید و حزب تبه کار اموی با چه قله‌های مجد و شرف در افتاده است. گمنامان و بی نام و نشانان نبودند که در کربلا به خاک و خون تپیدند. آنان از قبیله نور بودند. قبیله محمد برگزیده خدا علی مرتضی جعفر بن ابی طالب حمزه سیدالشهدا فاطمه سرور زنان دو جهان.<br/>
امام در این سخنرانی کاری کرد کارستان. دست تمام تحریف گران جارچیهای دشمن شاعران و خطیبان وابسته را از پشت بست و دهانشان را دوخت.<br/>
هرکس که در این مدت گفته بود و جار زده بود: شماری ستیزه جوی و خارج از دین بر خلیفه زمان امیرالمؤمنین یزید شوریده‌اند و از پای درآمده‌اند سرافکنده و شرمنده شد وقتی که امام فرمود:<br/>
(منم فرزند مکه و منی زمزم و صفا… منم فرزند محمد مصطفی. منم فرزند آن که بینی مشرکان را به خاک مذلت مالید تا این که لا اله الا الله بر زبان آوردند.)<br/>
امام پیروز شد. از این روی مشاوران یزید به مصلحت حکومت ندانستند که بیش از این خاندان علی مرتضی در شام بمانند.<br/>
با حماسه‌ای که امام سجاد زینب فاطمه و ام کلثوم آفریدند مردم برانگیخته شدند که جزءجزء حماسه کربلا را از شاهدان و گواهان آن عرصه خونین بپرسند و در خاطره‌ها بسپارند.<br/>
مردم کوفه بویژه شام خوب دریافتند که حزب اموی سخت آنان را فریفته و از آنچه در قلمرو اسلامی می‌گذشته آنان را ناآگاه و به دور نگه داشته و با از سر راه برداشتن انسانهای صالح و پارسا آنان را از رشد فکری و تعالی معنوی باز داشته است
( ۱۲۵ )<br/>
از این روی با رو به رو شدن با کاروان اسیران و شنیدن سخنان روشن گر آنان از خواب بیدار می‌شدند از خواب سنگین و مرگ بار و آن گاه درمی یافتند چه سرمایه بزرگی را بر باد داده و یغماگران به یغما برده‌اند.<br/>
دیدار مرد شامی با امام سجاد و به تندی و پرخاش سخن گفتن با امام و پاسخ امام و شناساندن خود و خاندانش برابر آیات قرآنی و یک باره بیدار شدن پیرمرد پرخاش گر از خواب گران و توبه و انابه به درگاه خداوندی و پوزش از امام نمود و جلوه‌ای است از حماسه‌ای که فرزندان پیامبر در روزگار سخت اسارت آفریدند.<br/>
حزب اموی با ناآگاه نگه داشتن مردم تحریف وارونه گویی گستاخی بر علی و اولاد او گستاخی بر حسین و خاندان او حق نمایاندن حکومت اموی باطل وانمود کردن حرکت امام حسین بنا داشت از حماسه شدن حماسه کربلا جلوگیری کند که کاروان اسیران با همه رنج و سختی که عزیزان و نور دیدگان محمد مصطفی علی مرتضی و فاطمه زهرا در دوران اسارت کشیدند نگذاشت با تحریف تحریف گران پلید و زشت سیرت حماسه کربلا در لابه لای گرد وغبار شگرد و تحریف گزند ببیند.<br/>
روند دگرگونیهای سیاسی اجتماعی و فرهنگی
پس از رویداد غم انگیز کربلا صف دوست و دشمن روشن شد. نقابها از چهره‌ها فرو افتاد. هیچ چهره‌ای در پس نقاب نماند. کربلا همه را به میدان آورد و آنان که با تمام وجود به اسلام عشق می‌ورزیدند و به راه محمد و اولاد پاک عقیده او ایمان داشتند و آنان که به زبان ایمان آورده بودند و به قلب هرگز.<br/>
کربلا صف دنیامداران و دین مداران را از هم باز شناساند و روشن کرد کیان از ترس در زیر پرچم اسلام گرد آمده‌اند و کیان از روی عشق عَلَم اسلام بر دوش گرفته‌اند
( ۱۲۶ )<br/>
پس از کربلا به روشنی و آشکارا صف علویان حسینیان از امویان و یزیدیان جدا شد. صف سومی در کار نبود. مرد عراقی مرد حجازی مرد شامی و… یا علوی بود و یا اموی. تاریخ نگار خطیب شاعر سیاستمدار جنگاور و… یا به عشق می‌نگاشت می‌گفت می‌سرود تحلیل می‌کرد می رزمید و… و یا به خاطر دنیا و نواله امویان یاوه می‌نوشت و می‌گفت. یا به دین و مرام امویان گردن نهاده بود و یا به دین و مرام علویان.<br/>
البته نه این که این صف بندیها در پیش از کربلا نبود; بلکه بود اما در رزمگاه کربلا روشن تر شده و به خوبی خود را نمایاند. شماری از عاشوراییان و یاران حسین وقتی به نبرد با دشمن برمی خیزند و پا در عرصه کارزار می‌گذارند در رجزخوانیها خود را چنین می‌شناسانند:<br/>
نافع بن هلال در گاه نبرد می‌گوید:<br/>
انا ابن هلال الجملی
انا علی دین علی
ودینه دین النبی
از سپاه دشمن مردی به نام مزاحم بن حریث با وی به رویارویی برمی خیزد و می‌گوید:<br/>
(اَنَا علی دین عثمان).<br/>
نافع بن هلال در پاسخ وی می‌گوید:<br/>
(انت علی دین شیطان.)<ref>تاریخ طبری ج۴ / ۳۳۱; سیره امامان سید محسن امین ترجمه حسین وجدانی ج۳ / ۱۶۲ سروش.</ref>
ییا أنس بن حارث کاهلی از یاران امام حسین(ع) در آوردگاه کربلا می‌سراید:<br/>
بـان قـومـی آفــة لـلأقــران یـا قـوم کونو کـأسـود خَفّان
واستقبلوا القـوم بضرب الآن آل عـلـی شـیـعـة للـرحـمـن
وآل حرب شیعة للشیطان<ref>دمع السُّجوم ابوالحسن شعرانی ترجمه نفس المهموم شیخ عباس قمی / ۱۴۹ علمیه اسلامیه تهران.</ref>
( ۱۲۷ )<br/>
قوم من آفت جان حریفان است. ای قوم من مانند شیر خفّان باشید و همین اکنون با دشمن رو به رو شوید به زدن و جنگیدن. آل علی حزب خدای رحمان است و آل حرب (ابوسفیان) حزب شیطان.<br/>
این خط: حزب آل علی و حزب آل حرب از کربلا به درون جامعه و قلمرو بزرگ اسلامی کشیده شد. در هر خانه و خانواده در هر کوی و برزن و در هر گروه و قبیله مردان و زنان وابسته به حزب آل علی و مردان و زنان وابسته به حزب آل حرب به روشنی از هم باز شناخته می‌شدند و هر گروه را راویان بود و گزارش گرانی شاعرانی و خطیبانی.<br/>
آنان که به یاری آتش بیاران و معرکه گردانان و جنگ افروزان کربلا برخاستند و سپس به پشتیبانی از سیاستهای پلید آنان در صف حزب آل حرب قرار داشتند.<br/>
و آنان که به [[یاری مظلوم]] کربلا برخاستند و با جنگ افروزان اموی در افتادند و شربت شهادت نوشیدند و کسانی که این شهیدان را ارج نهادند و آنان را ستودند و خانواده‌ها و وابستگان و هم قبیله‌های آنان که به شهیدان خود در صحرای نینوا فخر کردند و بر مرگ آن بزرگ مردان مرثیه خواندند و گریستند و بر آل حرب لعن و نفرین کردند و از حزب اموی تبری و بیزاری جستند و کسانی که در یاری کردن و یاری رساندن به حسین سستی کردند و سپس پشیمان شدند و به جبران این سستی و کوتاهی برخاستند و جان خود را در [[دفاع]] از آرمانها و هدفهای حسین فدا کردند همه و همه در صف حزب آل علی قرار داشتند.<br/>
این دو گروه بزرگ جامعه اسلامی آن روز هرکدام به انگیزه‌ای تلاش می‌کردند جزءجزء رویداد کربلا را و ریز و درشت آن را در ذهن و فکر
( ۱۲۸ )<br/>
خود بسپارند و از کسانی که بوده و دیده‌اند بشنوند. وابستگان به امویان و گروه آل حرب که در کربلا حضور داشته و دست خود را به خون آل علی آلوده بودند برای نزدیک کردن خود به حکومت گران اموی و برشمردن افتخارهای خود و انتقام بدر و احد جنایتی را که در کربلا انجام داده بودند به شرح جزءجزء آن را در پیشگاه اریکه نشینان خون آشام بیان می‌کردند تا نواله‌ای بگیرند و زندگی نکبت بار خود را سامان دهند. و یا از روی پشیمانی به واگویه پرداخته و از جنایتها و گرگ منشیهای خود پرده برداشته‌اند.<br/>
و علویان عاشوراییان و در صف حزب آل علی درآمدگان از آن روی به ثبت دقیق رویداد عاشورا همت می‌گماردند و دقت داشتند که آن را جلوه‌ای با شکوه از دین و آیین و عقیده و آرمان خود می‌دانستند و پاسداشت آن را پاسداشت دین و هویّت خود. عاشورا شناسنامه اینان بود. با عاشورا زندگی می‌کردند. عاشورا مشعل راه اینان بود و زندگی سیاسی اجتماعی و فرهنگی ایشان با عاشورا گره خورده بود.<br/>
بی عاشورا راه را از بی راه باز نمی‌شناختند و در هر آوردگاهی سرگردان بودند.<br/>
از این روی تلاش می‌کردند تمام حالتهای امام و یاران بزرگوار او را پیش از عاشورا و در هنگامه عاشورا بدانند.<br/>
امام مشعل راهنمای علویان بود. باید درمی یافتند از مدینه تا کربلا در روزهای سخت و توان فرسا چه گفته و چگونه رفتار کرده است.<br/>
باید می‌دانستند که حماسه چگونه آغاز شد و چگونه به انجام رسید.<br/>
باید درمی یافتند یاران امام چگونه در پیشگاه خداوند [[قربانی]] شدند و امام چه رفتاری با آنان داشت که این سان به اوج رسیدند. اینها و ده‌ها
( ۱۲۹ )<br/>
انگیزه دیگر سبب شد که مردان و زنان وابسته به حزب آل علی از دوست و دشمن و از هرکس که اندک آگاهی از آوردگاه نبرد حق و باطل داشت به پرس وجو پردازند و به آنچه در کربلا گذشته است از ایمانهای راستین شناختهای ناکران پیدا ایثارگریها عشقهای آسمانی و ولایت مداریها از یک سو; پستیها دنیاطلبیها شیطان صفتیها طاغوت زدگیها بی بصیرتیها کوردلیها و دین به دنیا فروشیها از دیگرسو آگاهی یابند.<br/>
وابستگان به حزب آل علی برای هرچه رسواتر ساختن حزب آل حرب و امویان خون آشام و پراکندن مردم از پیرامون این دَدْمنشان که به نام اسلام بر گرده مردم سوار شده بودند و حکم می‌راندند انگیزه بسیار بسیار قوی داشتند که آگاهیهای دقیق از خون آشامی یک یک یاری دهندگان جبهه شرارت را در کربلا به دست آورند که اگر مجالی دست داد به سزای عمل ننگین شان برسانند و اگر مجالی دست نداد رسوای عام و خاص شان سازند. این بود که انبوهی از آگاهیهای دقیق گرد آمد و تاریخ بزرگ حماسه کربلا را ساخت; تاریخی که شیعه نسل اندر نسل آن را پاس داشته و آن راهنمای خودساخته و در بحرانی‌ترین برهه‌ها و در شبهای سیاه و روزگاران پر فتنه در پرتو آن صراط حق را از باطل باز شناخته و در آن استوار گام برداشته است.<br/>
این بدان معنی نیست که در تاریخ عاشورا تحریف راه نیافته که راه یافته لیک سخن ما در روح و آبشار بلند عاشوراست و هدفهای بنیادین راه گشا فرهنگ ساز دگرگون کننده و ستم برانداز آن که دست هیچ تحریف گری به آنها نرسیده و ان شاءالله نخواهد رسید.<br/>
اینک برای روشن شدن قضیه به نمونه‌هایی از آنچه در روز عاشورا رخ
( ۱۳۰ )<br/>
داده اشاره می‌کنیم که پس از رویداد عاشورا جنایت پیشگان حزب آل حرب هریک به انگیزه‌ای در برهه‌های تاریخی گوناگون از جنایت خود پرده برداشته و گواهان سخن آنان را گواهی کرده‌اند.<br/>
۱. کسانی برای گرفتن جایزه در نزد فرمانروایان جنایت پیشه اموی جنایت خود را بازگو کرده و از ننگ و نکبتی که پدید آورده‌اند پرده برداشته‌اند:<br/>
الف. سنان بن انس نخعی همو که در آوردگاه کربلا بی رحمانه در واپسین دَم حیات قهرمان کربلا به او یورش برد و نیزه بر او افکند و آن گاه که امام بر زمین افتاد به خولی بن یزید اصبحی گفت: سرش را ببر.<br/>
خواست ببرد که بر خود لرزید و واپس کشید. سنان به او گفت: خدا بازوانت را سست گرداند. فرود آمد و سر امام را برید و به خولی سپرد.<br/>
وی سوار بر اسب خود شد و به در خرگاه عمر بن سعد رفت و بانگ برآورد:<br/>
اوقـر رکـابـی فضـة وذهـباً انی قتلـت السیـّدَ المُحجَّب
قتلـت خیـر النـاسِ اُمّاً واباً وخیرهم اذ ینسبون نسباً<ref> الکامل فی التاریخ ج۴ / ۷۹ ترجمه ج۵/۲۲۵۷ـ ۲۲۵۸.</ref>
رکاب مرا مالامال از سیم و زر ساز
من سرور گرامی داشته را کشتم
بهترین مرد را که بهترین پدر و مادر داشت بکشتم و برترین ایشان هنگامی
که گفت وگو از نژاد خویش پیش آورند.<br/>
ب. خولی بن یزید سر امام حسین را به نزد ابن زیاد برد تا جایزه بگیرد. راوی می‌گوید
( ۱۳۱ )<br/>
:<br/>
(خولی بن یزید سر امام را به کوفه نزد ابن زیاد برد در کاخ را بسته دید. به خانه اش رفت و سر را در زیر تشت رخت شویی گذاشت و به درون بستر خزید و به زنش نوار گفت: برای تو دارایی سرشار آوردم; دارایی فراوانی تا پایان روزگاران. این سر حسین است که با تو در این خانه است.)<ref>همان/ ۸۰ ترجمه/۲۲۵۸ـ۲۲۵۹.</ref>
۳. زَحْرِ بن قیس. ابن زیاد سر امام حسین را با گروهی بر سرکردگی زَحر بن قیس به نزد یزید به شام گسیل داشت. چون زحر بن قیس بر یزید درآمد یزید گفت: پشت سر چه داری؟ او برای رسیدن به جیفه دنیا و پُست و جاه گزارشی آمیخته به گزافه و دروغ به این شرح داد:<br/>
(ای سرور خداگرایان! به یاری و پیروزی خدا مژده بادت! حسین بن علی با هجده تن از کسان و مردم خاندان و شصت کس از پیروان خود بر ما فرود آمد. ما به سوی ایشان راندیم و از ایشان خواستیم که بر فرمان فرمانده عبیدالله فرود آیند یا جنگ را پذیره گردند. ایشان رزم را برگزیدند. ما تا تابیدن خورشید بر ایشان تاختیم و ایشان را از هر سو در میان گرفتیم. چون شمشیرها آغاز به فرود آمدن بر سرهای ایشان کردند ایشان آغاز به گریختن و پناهیدن به هر جایی نهادند و راه تپه‌ها و مغاک‌ها را در پیش گرفتند و چنان رمیدند که دسته‌های کبوتران از چرخ می‌گریزند. به خدا زمانی به اندازه سر بریدن یک پروار یا خفتن یک بیدار به درازا نکشید که همگی را از دم تیغ گذراندیم. اینک پیکرهای شان است که برهنه است و جامه‌های شان که
( ۱۳۲ )<br/>
آغشته به خون است و گونه‌های شان که بر خاک افتاده است…)۱۳۴<ref>همان/ ۸۳ ـ ۸۴ ترجمه/۲۲۶۲ـ۲۲۶۳.</ref>
پس از مرگ یزید به سال ۶۴هـ.ق. مختار علیه امویان قیام کرد و انتقام از فرماندهان و سپاهیان پلید اموی را که در کربلا به رویارویی با فرزند رسول الله حسین بن علی برخاسته و او و یارانش را به شهادت رسانده و اهل بیت شریف و عزیزش را به اسارت گرفته بودند سرلوحه حرکت و خیزش بزرگ خویش قرار داد.<br/>
مختار به هرکس از جانیان آوردگاه کربلا دست پیدا می‌کرد به اعتراف خود او و گواه گواهان به سزای رفتار ننگینش می‌رساند.<br/>
اقرار و اعتراف جانیانی که به دست مختار از پای درآمدند و گواهی گواهان در دادگاهی که وی برای محاکمه این بدسیرتان و کینه توز و تبه کار حزب آل حرب برپا کرده بود بخشی از اسناد با اعتبار و ارزش مند تاریخ کربلا را تشکیل می‌دهند.<br/>
پس از مختار و از هم گسستن نهضت او و برافتادن حکومت عبدالله بن زبیر مروانیان بر عراق چیره شدند و دژخیمان و ددمنشانی که از چنگ مختار جان سالم به در برده بردند به کُنام این پلیدان پناه بردند و از ننگ و نکبتی که در کربلا پدید آوردنده بودند بی باکانه در گوناگون مجلسها و محفلها در جمعهای بزرگ و کوچک سخن می‌گفتند. از جمله:<br/>
۱. هانی بن ثبیت حضرمی. در روز عاشورا از جمله پیشگامان قتل و غارت سپاه آل حرب هانی بن ثبیت بود.<br/>
طبری می‌نویسد:<br/>
(هانی بن ثبیت حضرمی به عبدالله بن علی بن ابی طالب حمله
( ۱۳۳ )<br/>
برد و او را بکشت. پس از آن به جعفر بن علی حمله برد و او را نیز بکشت و سر او را بیاورد.)<br/>
او در زمان هشام بن عبدالملک و حکمروایی خالد بن عبدالله قسری از سوی هشام بر عراق در جمع حضرمیان از جنایت هراس انگیزی که در کربلا انجام داده بود پرده برمی دارد. و آن کشتن کودکی هراسناک در آوردگاه کربلا در آخرین دَم حیات حسین بن علی.<ref>تاریخ طبری ج۴/۳۴۲ـ۳۴۳ ترجمه ج۷/۳۰۵۶.</ref> سخن او را پیش از این در همین نوشتار از زبان ابوالهذیل سکونی یادآور شدیم.<br/>
۲. عبدالملک بن عمیر بن سوید حارثه قرشی فقیه و قاضی شهر کوفه و از تبه کاران و دشمنان سرسخت آل علی.<br/>
در سیر اعلام النبلا آمده است:<br/>
(او علی و ابوموسی اشعری را دیده است. شهر بن حوشب از پیشینیان از او در صحیح مسلم روایت کرده است. حدود دویست حدیث دارد. او به مسند اهل کوفه نامبردار بود. و مدتی در کوفه در مسند [[قضاوت]] بود. و در سال ۱۳۶هـ. درگذشت.)<ref>سیر اعلام النبلاء ج۶/۲۲۲ ۲۲۳ ۲۲۶.</ref>
سید مرتضی در شرح حال و ترجمه وی می‌نویسد:<br/>
(او از پیروان و دار و دسته امویان بود. [[قضاوت]] آنان را بپذیرفت. بدخواه علی و آل علی بود و به دور و کژراهه افتاده از اهل بیت….<br/>
او در آوردگاه کربلا هنگامی که به زخمیها و جراحت برداشتگان یاران حسین می‌رسید سر از تن آنان جدا می‌کرد! به خاطر این کار زشت و جنایت بار از سوی مردم
( ۱۳۴ )<br/>
مورد سرزنش قرار گرفت. در پاسخ سرزنش گران گفت: آنان را راحت می‌کنم.)<ref> الشافی الامامه سید مرتضی ج۲/۳۰۸ اسماعیلیان قم تلخیص الشافی شیخ طوسی ج۲/ منشورات عزیزی قم.</ref>
جریر طبری دربارهٔ جنایتی که این اموی جنایت پیشه در کوفه انجام داده گزارشی از بکر بن مصعب مزنی نقل می‌کند به این شرح:<br/>
(حسین به هر آبگاهی می‌رسید مردم آن جا به دنبال وی می‌آمدند. تا به زباله رسید و از کشته شدن برادر شیری خود عبدالله بن یقطر خبر یافت. عبدالله را از راه سوی مسلم بن عقیل فرستاده بود که هنوز از کشته شدن وی خبر نیافته بود. سواران حصین بن نمیر در قادسیه او را گرفتند و پیش عبیدالله بن زیاد فرستادند که بدو گفت:<br/>
بالای قصر برو و دروغ گو پسر دروغ گو را لعنت گوی. آن گاه فرود آی تا در کار تو بنگرم!<br/>
گوید: پس او بالا رفت و چون به مردم نمودار شد گفت: ای مردم! من فرستاده حسین پسر فاطمه دختر پیامبر خدایم که او را یاری دهید و علیه پسر مرجانه پسر سمیه معروفه از او پشتیبانی کنید. گوید: عبیدالله بگفت تا وی را از بالای قصر به زیر انداختند که استخوانش در هم شکست. هنوز رمقی داشت یکی به نام عبدالملک بن عمیر لخمی سوی وی آمد و سرش را برید و چون این کار را بر او عیب گرفتند گفت: می‌خواستم راحتش کنم.)۱۳۸<ref>تاریخ طبری ج۴/۳۰۰ ترجمه ج۷/۲۹۸۶v</ref>

== پانویس ==

{{پانویس|colwidth=30em|۲}}
<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [http://article.ahlolbait.com/%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86-%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AD%D9%85%D8%A7%D8%B3%D9%87-%DA%A9%D8%B1%D8%A8%D9%84%D8%A7 پورتال تحقیقاتی اهل بیت] - تاریخ برداشت:1395/3/23 </span></div>

[[رده:مقالات]]