نمایش مبدأ برای حسبه در سرزمینهای شرق اسلامی از آغاز تا سقوط بغداد


<div class="head1"> حسبه در سرزمین های اسلامی از آغاز تا سقوط بغداد</div>
{{جعبه اطلاعات
|نام         =  حسبه در سرزمین های اسلامی از آغاز تا سقوط بغداد
|عنوان        = مشخصات پایان نامه
|تصویر        = [[Image: دانشگاه_تهران8.png|200px]]
|سبک سرآیند  = background:#ccf;
|سبک برچسب   = background:#ddf;
|سبک عنوان= background: #CCF;padding: 7px;border-top-left-radius: 20px;border-top-right-radius: 20px;border: 1px solid #aaa;border-bottom: none;
|سرآیند۱  =
|برچسب۲  =نویسنده
|داده۲  = بادکوبه هزاوه، احمد
|برچسب۳ =زبان
|داده۳ = فارسی
|برچسب۴ =استاد راهنما
|داده۴ = عالم زاده، هادی
|برچسب۵ =استاد مشاور
|داده۵   =  نصیریان، یدالله
|برچسب۶  =  تاریخ دفاع
|داده۶   = ۱۳۷۹
|برچسب۷  = رشته
|داده۷   = الهیات
|برچسب۸  = محل دفاع
|داده۸   = دانشگاه تهران
}}

چکیده:
حسبه نهادی دینی در نظام دیوان سالاری دولتهای اسلامی و عهده دار نظارت بر امور اقتصادی، اجتماعی، مذهبی و بهداشتی در شهرها بوده است. این نهاد ریشه در مفهوم امر به معروف و نهی از منکر دارد و سرچشمه آن به عهد حکومت پیامبر اکرم(ص) در مدینه باز می گردد. پیغمبر خدا(ص) و خلفای راشدین خود به بازرسی و نظارت بر بازارها و اخلاق عمومی می پرداختند. 

در دوران امویان نظارت بر بازارها به عنوان یک وظیفه اداری به والی وعامل بازار واگذار شد. در اوایل عصر عباسیان، سازمان حسبه شکل گرفت و متصدی آن محتِسب نامیده شد. بزودی وظایف این نهاد گسترش یافت و نظارت بر اخلاق و آداب شرعی و … را در بر گرفت. سازمان حسبه بیشتر به نظام قضا وابسته بود و محتسبان می بایست شرایطی شبیه قاضی داشته باشند که همواره این شرایط رعایت نمی شده است . ضعف و قوت نهاد حسبه وابسته به شخصیت محستب بود و حمایت و توجه برخی از حاکمان به حسبت مردم از جهت مصلحت اندیشی سیاسی بود تا دغدغه دینی. از این رو با بررسی اوضاع اجتماعی ایران و عراق تا قرن هفتم هجری (سقوط بغداد) می توان دریافت که نهاد حسبه توفیق چندانی برای انجام وظایف تعیین شده در کتابهای حسبه نداشت و فاصله ای دراز میان وضعیت آرمانی حسبه با کارکردهای آن وجود داشت.

<div class="hold">
<div class="return">بازگشت به [[پایان نامه های تاریخ و ادبیات]]</div>
</div>