نمایش مبدأ برای فرهنگ مصادیق:یَمین

<div class="head1">یَمین</div>

== مقدمه ==
یَمین به معنی قَسم و سوگند است که در جمیع ابواب منازعات و در کتاب قضاء و شهادات و هم چنین در کتاب أیمان در مورد کسی که چیزی را بواسطه قسم خوردن بر خود واجب یا حرام می کند از آن بحث می شود.<br/>

== معانی یمین ==
=== معنی لغوی ===
یمین در لغت به معنای سوگند است <ref>لویس معلوف، المنجد، ج ۲، ص ۲۲۴۷، مترجم: محمد بندریگی، ناشر: ایران، چاپ سوم ۱۳۸۰</ref>. و از آن به قَسَم و حِلف «پیمانهای رایج عربهای جاهلی» نیز تعبیر می شود.<br/>
=== معنی اصطلاحی ===
در اصطلاح فقهی قسم خوردن به ذات خدا یا اسماء خاص خداوند است مثل والله بالله<ref>شهید ثانی، الروضه البهیه، ج ۳، ص ۴۸.</ref>.<br/>
ذات خدا یعنی بدون اینکه قسم به اسمی از اسماء خدا باشد عباراتی می آورد که دلالت بر ذات خدا می کند مثل والذی نفسی بیده: قسم به آن کسی که جانم در دست اوست.<br/>
=== ارتباط بین معنای لغوی و اصطلاحی ===
یمین در اصطلاح به همان معنی بکار رفته است که در لغت بکار رفته است اگر چه معنای لغوی اعمّ است زیرا شامل هر سوگندی می شود در حالی که در معنای اصطلاحی هر سوگند خوردنی صحیح نیست مثلا کسی قسم بخورد کار حرامی را انجام دهد قسمش واقع نمی شود و مخالفت با آن کفاره ندارد. بنابراین بین این دو معنا عموم و خصوص مطلق است.<br/>

== شرایط قسم خورنده ==
قسم خورنده شرایطی دارد که بدون آنها قسم منعقد نمی شود که عبارتند از: بلوغ، عقل، اختیار، قصد و عدم منع حاکم شرع از تصرف قسم خورنده در اموالش بخاطر سفه - ورشکستگی. بنابراین قسم بچّه، دیوانه، مجنون ادواری در حال جنونش، قسم آدم مجبور و بی هوش و شخص غضبناک که غضبش شدید باشد و قصد را از او سلب کند منعقد نمی شود و هم چنین قسم آدمی که ممنوع التصرف از مالش است منعقد نمی شود و قسم فرزند با جلوگیری پدر و قسم زوجه با منع زوج منعقد نمی شود، مگر اینکه کاری که قسم بر آن خورده شده انجام واجب یا ترک حرام باشد که در این صورت بدون اذن منعقد می شود<ref>تحریر الوسیله، ج ۲، ص ۱۱۳ ۱۱۴.</ref>.<br/>

== انواع یمین ==
۱- یمین تاکیدی: که جهت تأکید و تحقیق خبر به وقوع چیزی یا عدم وقوع آن در گذشته، حال و آینده است؛ مثلا بگوید والله من بدهکار نبودم (گذشته) یا بدهکار نیستم (حال) یا زید از سفر نخواهد آمد (آینده).<br/>
۲- یمین مناشده: یمینی که همراه با سوال است و منظور از آن تحریک مسئول (سوال شونده) بر آوردن مقصود سائل است. برای تأکید سوال می آورد: مثلا می گوید ترا به خدا قسم می دهم جواب مرا بده.<br/>
۳- یمین عقد: یمینی که تعهّد و التزام است به اینکه انسان عملی انجام بدهد یا ترک کند.<br/>
=== حکم انواع یمین ===
قسم اول منعقد نمی شود و اگر دروغ باشد از گناهان کبیره است و کاربرد این قسم در دادگاه است. قسم دوم هم منعقد نمی شود. کفاره و گناه نه بر قسم خورنده و نه بر مسئول (در صورتی که مخالفت کند و مقصود سائل را نیارد) نیست. قسم سوم است که منعقد می شود و وفاء  به آن واجب و مخالفت با آن کفاره دارد<ref>تحریر الوسیله، ج ۲، ص ۱۱۱.</ref>.<br/>
== شرایط انعقاد قسم ==
قسمی که در محکمه بکار می رود و به دعاوی خاتمه می دهد، مدعی قسم می خورد و دعوا ثابت می شود مثلا مدعی در مورد لوث (چیزی که موجب ظن به صدق ادعای مدعی می شود مثلا قاتل با چاقو در کنار مقتول بوده یا صورتش خون آلود بوده) با پنجاه نفر قسم می خورد که مثلا زید قاتل پسرش است با قسم مدعی دعوا ثابت می شود. یا منکر قسم می خورد مثلا بگوید من به زید بدهکار نیستم دعوی خاتمه می یابد یا قسمی که شخص بوسیله آن چیزی را بر خود واجب می کند یا کار حرامی را ترک می کند. قسم بغیر لفظ جلاله الله یا اسماء خاصه خداوند (اسمائی که فقط مختص خداست دیگران در آن شریک نیستند) منعقد نمی شود. باید قسم خورنده بگوید والله من به زید بدهکار نیستم. یا والله اگر کار حرامی انجام دادم ده روز روزه بگیرم<ref>الروضه البهیه، ج ۳، ص ۹۴. </ref>. بنابراین اگر کسی قسم بخورد اسم خدا را نیاورد مثلا بگوید قسم به قرآن من فلان کار را انجام ندادم یا قسم به پیامبر(صلی الله علیه و آله) یا ائمه اطهار بیاورد بگوید بحق حضرت علی (علیه السلام)، قسمش منعقد نمی شود یعنی اگر مخالفت کرد کفاره ندارد و اگر در دعاوی باشد به آن ترتیب اثر نمی دهند<ref>تحریر الوسیله، ج ۲، ص ۱۱۲.</ref>.<br/>

== حکم تکلیفی یمین ==
اگر قسم منعقد شد وفاء به آن واجب و در صورت مخالفت عمدی کفاره دارد ولی اگر از روی جهل یا اضطرار یا اجبار با قسمش مخالفت کند کفاره واجب نمی شود<ref>تحریر الوسیله، ج ۲، ص ۱۱۵.</ref>.<br/>

== موارد یمین ==
در دعاوی مالیه و غیر مالیه مثل نکاح به کار می رود ولی در حدود (مثل حد زنا - لواط) قسم جایگاهی ندارد. مثلا اگر زید قسم بخورد که عمرو به من نسبت زنا داد و عمرو هم انکار کرد بر عمر قسم متوجه نمی شود و با قسم زید برای عمرو حد ثابت نمی شود<ref>تحریر الوسیله، ج ۱-۲ ص ۸۴۱ و ۸۴۲، حضرت امام خمینی (ره)، نشر: موسسه نشر اسلامی (جامعه مدرسین) چاپ نهم ۱۴۲۴.</ref>.<br/>

== پانویس ==
{{پانویس|colwidth=30em|۲}}
<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [http://wikifeqh.ir/%DB%8C%D9%85%DB%8C%D9%86 ویکی فقه] </span></div>
تاریخ برداشت:94/12/04

<div class="hold">
<div class="return">بازگشت به [[وفای به قسم]] </div>
</div>