نمایش مبدأ برای احکام آرایشگری

<div class="head1">احکام آرایشگری</div>
{{جعبه اطلاعات
|نام         =  احکام آرایشگری
|عنوان        = مشخصات کتاب
|تصویر        = [[Image:Arayeshgari.jpg|200px]]
|سبک سرآیند  = background:#ccf;
|سبک برچسب   = background:#ddf;
|سبک عنوان= background: #CCF;padding: 7px;border-top-left-radius: 20px;border-top-right-radius: 20px;border: 1px solid #aaa;border-bottom: none;
|سرآیند۱  =
|برچسب۲  =نویسنده
|داده۲  = مریم واعظ 
|برچسب۳ =زبان
|داده۳ = فارسی
|برچسب۴ =ناشر
|داده۴ = بهار دلها
|برچسب۵ =محل انتشارات
|داده۵   =  قم
|برچسب۶  =  تاریخ نشر
|داده۶   = 
|برچسب۷  = قطع
|داده۷   =  
|برچسب۸  = شابک
|داده۸   =  ۹۶۴-۷۱۶۳-۲۳-۱ 
|برچسب۹  =دانلود
|داده۹  = [http://dl-al-adl.ir/libfiles/ebooks/fabook/fvz/PDF/fabookfvz02.pdf PDF]  
}}

== سخن ناشر ==
همان‌گونه که دین راهنمای اندیشه و اخلاق و عبادات است، راهنمای انتخاب شغل و بایدها و نبایدها در قلمرو تولید و توزیع و مصرف و مدیریت و اقتصاد هم محسوب می‌شود. شناخت مکاسب، متاجر، صنایع و مشاغل حلال و حرام، ضرورت زندگی اسلامی است.<br/>
طرح پژوهشی-فرهنگی »فقه و زندگی« با این عقیده شکل گرفت که اسلام پاسخگوی نیازهای بشر در همه عرصه‌های زندگی است.<br/>
مشاغل مختلف صدها حکم واجب و مستحب و شرایط حقوقی و اخلاقی دارد که دانستن آن در سلامت روابط اجتماعی و تکامل اخلاقی و معنوی انسان اثر می‌گذارد، همچنین صدها حکم حرام و مکروه دارد، که انجام آن فضای زندگی جمعی را تیره‌وتار می‌سازد و ابهام آن دلهره و تردید می‌آفریند. آشنایی با احکام ویژه هر صنف برای دست‌اندرکاران آن ضرورت حتمی و برای مراجعان آن مشاغل »نیاز قطعی« و برای اهل مطالعه، دانش اجتماعی-دینی، مفید و روشنگر است.<br/>
با توجّه به این حقیقت، مسئولان ستاد احیاء امر به معروف و نهی از منکر به‌ویژه حجةالاسلام و المسلمین زرگر این نیاز را احساس کردند که اگر اصناف و اقشار اجتماعی با حلال و حرام و واجب و مستحب‌های الهی آشنا باشند معروف‌های بسیاری تحقّق یافته و آمار منکرات اجتماعی کاهش چشمگیری خواهد یافت. این مهم تلاش برای تدوین احکام صنفی و آموزش مستقیم و غیرمستقیم را جدّی‌تر ساخت و در نهایت هم با نظارت علمی حجج‌اسلام محمود مهدی‌پور و محمدحسین فلاح‌زاده سامان یافت.<br/>
مجموعه حاضر نقطه پیوند »فقه« و »زندگی« است؛ که چگونگی تأمین معیشت حلال را به مسلمانان و صاحبان مشاغل گوناگون می‌آموزد و فقه را از تئوری به مرحله عمل و دین نظری را به صحنه تجربه اجتماعی نزدیک می‌سازد.<br/>
از آن‌جا که بسیاری از مشکلات اجتماعی، ناشی از ندانستن احکام الهی و عمل‌نکردن به قوانین فقهی است، اگر دولت و ملّت دستورهای حیات‌بخش الهی را بشناسند و به آن عمل کنند زندگی هر روز شیرین و شیرین‌تر می‌شود و بی‌اعتمادی‌ها و بدبینی‌ها و ستم‌های اجتماعی رخت برمی‌بندد و زمینه برای رشد معنوی و سعادت جاودانی فراهم می‌گردد.<br/>
نویسندگان همکار در این پژوهش هدفی جز شناخت و شناساندن وظیفه الهی و دینی هر صنف و ابلاغ احکام صاحبان مشاغل گوناگون نداشته و در این زمینه از قرآن و سنت و فقه اهل‌بیت و اخلاق اسلامی و اصول مسلّم عقلی بهره گرفته‌اند. امید است با دریافت رهنمودهای دانشوران رشته‌های گوناگون و فقهای بزرگوار و صاحبان مشاغل، این مجموعه کامل و کامل‌تر شود و زمینه اجرای قوانین اسلامی در زندگی فردی و اجتماعی فراهم آید.<br/>
واللَّه ولی التوفیق<br/>
پژوهشکده امر به معروف<br/>
تلفن: 37734430 (025)<br/>
info@fmaroof.ir
<br />

== مقدمه ==
امام علی‌علیه‌السلام می‌فرمایند:<br/>
«خداوند زیباست و زیبایی را دوست می‌دارد و خوش‌دارد نشانه نعمتش را در بنده‌اش مشاهده کند»<ref>الکافی، ج۶، ص438. «ان اللَّه جمیل، یحب الجمال و یحب أن یری أثر النعمة علی عبده».</ref>.<br/>
آراستگی هماهنگ با فطرت آدمی است و به‌طور طبیعی همه مردم به آن میل دارند؛ یعنی انسان‌ها فرد آراسته را می‌پسندند، به او نزدیک می‌شوند، با او طرح دوستی می‌ریزند و به‌طور کلی مورد توجه و پذیرش جامعه انسانی است. در حالی که این واکنش‌ها در رابطه با فرد ژولیده برعکس است؛ یعنی چنین فردی مورد نفرت، و ژولیدگی او سبب دوری و جدایی او از افراد جامعه است؛ اگرچه در ظاهر با آنان همکار، همسفر و... باشد.<br/>
پس فردی که لباس‌های کثیف، ظاهری ناپسند و موهای ژولیده و نامرتب دارد، در نظر مردم با شخصی که ظاهری مرتب، لباس‌هایی تمیز و مویی شانه‌زده دارد یکسان نیست.<br/>
 از آن جا که دین اسلام مطابق فطرت پاک انسانی است، آراستگی ظاهری -سر و صورت- و طریقه پوشش را مورد توجه خاص قرار داده و در برخی موارد انسان‌ها را به حفظ آن امر کرده است.<br/>
گواه این سخن زندگانی پیشوایان دینی و دستورات آنان در این رابطه است. پیامبر مکرم‌اسلام‌صلی الله وعلیه وآله در آن جامعه دور از تمدن، لباس‌های تمیز به تن می‌کردند و به آراستگی سروصورت خود توجه داشتند. معصومین‌علیهم‌السلام نیز افزون بر اینکه خود افرادی آراسته، نظیف و منظم بوده‌اند، دربارهٔ نظافت تن، کوتاه‌کردن موی سر و صورت، نگاه در آیینه برای مرتب‌کردن سر و صورت و حتی شیوه ناخن‌گرفتن و حمام‌رفتن دستوراتی داده‌اند، که همه بیانگر توجه ویژه دین اسلام به این موضوع می‌باشد.<br/>
آرایشگری از زمان‌های گذشته به‌عنوان یک شغل مطرح بوده است.<br/>
سابقه استفاده از بعضی مواد آرایشی و روغن معطر به عصر بقراط می‌رسد و امروز نیز یکی از شغل‌های رایج به‌حساب می‌آید<ref>مجله بهداشتی آرایشی، حسین طباطبائی، ص11.</ref>.<br/>
تلاش برای اجرای همه‌جانبه احکام اسلام در جامعه دینی، شناسایی احکام شغل‌ها و حرفه‌های گوناگون را لازم دارد، و همین ما را برآن‌داشت که -هرچند کوتاه و ناتمام- در کتب دینی از منظر آراستگی و پیرایش موی سر و صورت -زن و مرد- و نیز پژوهشی مختصر دربارهٔ چگونگی پوشش داشته باشیم.<br/>
از آن‌جا که این اقدام گام نخستین در این راه است هرگز آن را خالی از کاستی نمی‌دانیم و چشم به‌راه نظرات تکمیلی و اصلاحی خوانندگان نکته‌سنج هستیم.<br/>
والحمداللَّه اولاً و آخراً<br/>
قم - بهار ۱۳۸۱<br/>
مریم واعظ<br/>

== فصل اول: آرایش ==

=== آرایش ===
آراستگی در اسلام از دو نظر مورد توجه می‌باشد: آراستگی درونی و آراستگی بیرونی، که قسم اول آن از اهمیّت بیش‌تری برخوردار است.<br/>
آراستگی فقط در شکل و شمایل ظاهری خلاصه نمی‌شود؛ بلکه فراتر از آن، درون و روح انسان را نیز دربرمی‌گیرد. آنان که دارای برجستگی‌های اخلاقی ازقبیل صداقت، تواضع،شجاعت، سخاوت و ازهمه مهم‌تر، ایمان به خدای یکتا هستند و از ناپاکی‌های درونی، مانند خودپسندی، غرور، کینه و حسادت به‌دوراند، افرادی آراسته‌اند؛ بلکه اهمیت این جنبه آراستگی، به‌مراتب از آنچه امروز به‌عنوان آرایش از آن یاد می‌شود، مهم‌تر و ارزشمندتر است.<br/>
کتب اخلاق اسلامی دربارهٔ فضیلت این زیبایی‌ها و تبیین عوامل پدیده‌آورنده و آفات آن نوشته شده است و در طول تاریخ، دانشمندان اسلامی اهتمام ویژه‌ای به آن داشته‌اند و نه‌تنها خود را به این زیبایی‌ها آراسته‌اند، بلکه راه دستیابی به آن را نیز ترسیم کرده‌اند و کتاب‌های گران‌سنگی در این موضوع نگاشته‌اند.<br/>
درخصوص آراستگی ظاهری -هرچند در درجه دوّم اهمیّت است ولی کم‌اهمیّت هم نیست- در جای‌جای کتب فقهی و آداب اسلامی مسائلی مطرح شده که ارزش و شیوه درست و نادرست آن را نشان می‌دهد، ولی برای انسان‌های علاقه‌مند به زیبایی‌های اخلاقی شایسته است که زیبایی‌های ظاهری موردنظر اسلام را نیز مدّنظر قرار دهند.<br/>
به گفته ارسطو:«آنچه که از تعادل و هماهنگی و دقت اجزاء برخوردار است زیباست و آنچه را که نمی‌توان انکار کرد، تا وقتی نوعی نظم و انسجام و تقارن و توازن و هماهنگی و تناسب بین اجزاء یک شی‌ء نباشد، و در پدیدآمدن آن حساب و دقّت و ملاحظات ریزی انجام نگرفته باشد، زیبا به‌نظر نمی‌آید. برخلاف آنچه که معمولاً در بحث‌های زیبایی‌شناسی رایج است و جمال را صرفاً از این بُعد تحلیل و بررسی و معرفی می‌کنند، قلمرو دیگری هم هست که با ملاک‌های خاص خودش زشتی و زیبایی دارد و به تعبیری زشت و زیبا فقط در آن محدوده معنای جدّی‌تری به خود می‌گیرد؛ چیزی که ما به‌عنوان جمال معنوی از آن یاد می‌کنیم، آن زیبایی متعال و جمال برین که روح حیات و چهره مقدس وجود است نباید تحت‌الشعاع لذّت‌های زیبایی مادی و جمال جسمی قرار گیرد، وگرنه فاجعه به‌بار می‌آورد»<ref>هنر در قلمرو مکتب، جواد محدثی، ص33-29.</ref>.
=== آرایش در فقه ===
در احکام دینی تعریف آرایش به تشخیص عرف واگذار شده است؛ یعنی هرآنچه را که مردم آرایش بدانند حکم آن را دارد و این امر در زمان‌های مختلف و در مکان‌های گوناگون متفاوت خواهد بود. پس اگر حکمی در مورد آرایش وارد شود، هرآنچه را مردمِ آن محل آرایش بنامند مشمول آن حکم خواهد بود.<br/>
==== تشویق به آراستگی ====
«ای پیامبر، بگو! چه کسی زینت‌هایی که خدا برای بندگانش آفریده و روزی‌های پاکیزه را حرام گردانید! بگو این نعمت‌ها در دنیا برای کسانی است که ایمان آوردند و در قیامت نیز مخصوص آنان است»<ref>«قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِینَةَ اللّهِ الَّتِی أَخْرَجَ لِعِبَادِهِ وَالطَّیِّبَاتِ مِنَ الرِّزْقِ قُلْ هِیَ لِلَّذِینَ آمَنُوا فِی الْحَیَاةِ الدُّنْیَا خَالِصَةً یَوْمَ الْقِیَامَةِ». (سوره اعراف، آیه32)</ref>.<br/>
به گواهی روان‌شناسان، حس زیبایی یکی از چهار بعد روح انسانی است که به ضمیمه حس نیکی، حس دانایی و حس مذهبی، ابعاد اصلی روان آدمی را تشکیل می‌دهند و معتقدند که تمام زیبایی‌های ادبی، شعری، صنایع ظریف، و هنر به‌معنای واقعی مولود این حس است<ref>تفسیر نمونه، ج۶، ص150.</ref>.<br/>
اسلام، به‌عنوان یک دین مطابق فطرت و تأمین‌کننده خواسته‌های مادی و معنوی انسان‌ها، چطور ممکن است این حس اصیل را در روح بشر خفه کند و عواقب سوء عدم‌اشباع صحیح آن را نادیده بگیرد! اسلام استفاده‌کردن از زیبایی‌های طبیعت و پوشیدن لباس‌های زیبا و متناسب و به‌کاربردن بوی خوش و عطر را جایز، بلکه در برخی موارد لازم دانسته است. اسلام تنها به آرایش بانوان توجّه نکرده و آرایش را ویژه یک جنس خاص ندانسته و مردان را نیز به آراستن خود توصیه کرده و آثار روحی و اجتماعی آن را گوشزد کرده است.<br/>
امام علی‌علیه‌السلام می‌فرمایند:<br/>
هریک از شما باید آن‌گونه که دوست دارد فرد بیگانه‌ای در بهترین حالت او را مشاهده کند، خود را برای برادر مسلمانش -آن‌هنگام که نزد او می‌رود- بیاراید<ref>«لیتزّین أحدکم لأخیه المسلم إذا أتاه کما یتزّین للغریب الذی یحبّ أن یراه فی أحسن الهیئة». (بحارالانوار، ج۷۹، ص298)</ref>.<br/>
همین‌طور آراستگی ظاهر فقط هنگام برخورد با افراد خارج از منزل نیست؛ بلکه آراستگی در منزل نیز برای مردان و زنان سفارش شده است؛ امام باقرعلیه‌السلام می‌فرمایند:<br/>
همان‌گونه که مردان دوست دارند زینت را در خانم‌های خود ببینند، زنان نیز دوست دارند زینت را در شوهرانشان مشاهده کنند<ref>رساله نمونه، ص۱۵۵، به نقل از مکارم‌الاخلاق.</ref>.<br/>
حسن بن جهم گوید:<br/>
دیدم امام کاظم‌علیه‌السلام موی خود را رنگ کرده و خود را آراسته‌اند، عرض کردم فدایت شوم! شما هم خضاب کرده‌اید؟ حضرت در پاسخ فرمود:<br/>
آری! آراستگی شوهر موجب عفت زن می‌شود و بی‌عفتی زنان به‌سبب ناآراستگی شوهرانشان بوده است.<br/>
سپس فرمودند:<br/>
آیا دوست داری همسرت بدون زینت و آرایش باشد؟<br/>
عرض کردم: نه، فرمودند:<br/>
زن هم این‌چنین است.<br/>
پس از آن فرمودند:<br/>
نظافت و خوشبویی و کوتاه‌کردن مو از اخلاق پیامبران است<ref>نعم ان التهیّة مما یزید فی عفّة النساء و لقد ترک النساء العفة بترک أزواجهن التهیّه. ثم قال: أیسرّک أنْ تراها علی ما تراک علیه إذا کنت علی غیر تهیّة؟ قلت: لا، قال: فهو ذاک ثم قال: من اخلاقF Eالأنبیاء التنظیف و التطیب و حلق الشعر.... (وسایل‌الشیعه، ج۱۴، ص۱۸۳، حدیث۱، باب استحباب التنظیف و الزیّنة للرّجال و النساء).</ref>.<br/>
و امام رضاعلیه‌السلام فرموده‌اند:<br/>
برای مرد سزاوار نیست که عطرزدن و خوش‌بویی را از برنامه روزانه خود حذف کند<ref>«لا ینبغی للرّجال أن یدع الطیب فی کل یوم». (وسایل‌الشیعه، ج۱، ص۴۴۱، ح2)</ref>.<br/>
علاوه بر این، احادیث زیادی در تشویق مسلمانان به نظافت، مسواک‌زدن، حمام‌کردن، شستن سر، روغن‌زدن، شانه‌کردن، شارب‌گرفتن، ناخن‌گرفتن، عطرزدن، لباس پوشیدن و آراسته‌شدن به زینت‌ها و زیبایی‌های حلال وارد شده است؛ تا آن‌جا که نقل شده:<br/>
اَلنِّظافَةُ مِنَ الایْمان<ref>بحارالانوار، ج۵۹، ص۲۹۱؛ مستدرک‌الوسائل، ج۱۶، ص319.</ref>.<br/>
این دستورها فقط برای زن یا مرد نیست؛ بلکه همه را دربرمی‌گیرد. امام صادق‌علیه‌السلام دربارهٔ موی سر می‌فرمایند:<br/>
موی زیبا پوشش الهی است، آن را گرامی دارید<ref>«الشّعر الحسن من کسوة اللَّه فأکرموه». (وسایل‌الشیعه، ج۱، ص۴۳۲، حدیث2)</ref>.<br/>
امام صادق‌علیه‌السلام از رسول گرامی‌اسلام‌صلی الله وعلیه وآله که فرمودند:<br/>
هرکس موی خود را کوتاه نکند، باید به آن رسیدگی کند (ژولیده‌مو نباشد) اگرنه آن را کوتاه کند<ref>«من اتخذ شعراً فلیحسن ولایته أو لیجزّه». (وسایل‌الشیعه، ج۱، ص۴۳۲، حدیث1).</ref>.<br/>
در مورد بانوان نیز آرایش و نظافت کاری پسندیده شمرده شده و بر آن تأکید شده است، با این شرط که در دید نامحرم قرار نگیرد<ref>تحریرالوسیله، ج۲، ص305.</ref>. البته در برخی موارد هم واجب است مثل زینت‌کردن برای شوهر، آنگاه که خواستِ شوهر باشد و در دستورات دینی ما بر این مطلب تأکید شده است. از امام باقرعلیه‌السلام، دربارهٔ وصل‌کردن مو به مو (کلاه‌گیس) سؤال شد؛ امام‌علیه‌السلام فرمودند:<br/>
هر زینتی که زن برای شوهر خود به‌کاربرد مانعی ندارد<ref>«لا یأس علی المرأة بما تزینت به لزوجها». (وسایل‌الشیعه، ج۱۲، ص۹۴، حدیث3).</ref>.<br/>
پیامبراکرم‌صلی الله وعلیه وآله در مورد برخورد زنان با شوهرانشان می‌فرمایند:<br/>
بر زن لازم است از بهترین عطرهایش استفاده کند و زیباترین لباس و جامه‌اش را بپوشد و خود را به نیکوترین وجه بیاراید و صبح و شام خود را بر شوهرش عرضه کند، البته حقوق شوهر زیادتر از این است<ref>«...و علیها أن تتطیّب أطیب طیبها و تلبس أحسن ثیابها و تزیّن بأحسن زینتها و تعرض نفسها علیه غدوة و عشیة و اکثر من ذلک حقوقه علیها». (وسایل‌الشیعه، ج۱۴، ص۱۱۲، باب۹، حدیث2).</ref>.<br/>
=== آرایشگری از دید اسلام ===
برخلاف گروه‌هایی که معتقدند هدف وسیله را توجیه می‌کند، در دین اسلام وسیله‌ای می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد که مورد تأیید قانونگذار شرع باشد. به همین سبب مسلمانِ معتقد، برای امرار معاش، شغل و حرفه‌ای را انتخاب می‌کند که مورد پذیرش خدا و رسول‌صلی الله وعلیه وآله باشد.<br/>
بدین‌ترتیب دارایی انسان اگر از راه‌های پذیرفته‌شده شرع مقدس به‌دست آید، مباح وگرنه، حرام و غیرقابل تصرف است.<br/>
آرایشگری از شغل‌هایی است که دین اسلام آن را نهی نکرده است. پس شغلی مباح است. بنابراین، درآمد حاصل از آن نیز در صورتی که با کار ممنوعی (مثل تراشیدن ریش، یا وصل موی انسانی دیگر به موی زن برای بعضی اهداف و...) آمیخته نگردد، مباح است.<br/>
سؤال: زنی هستم که شغلم آرایشگری است و مخصوص بانوان مسلمان و باحجاب در محیطی محفوظ می‌باشد. خواهشمند است، نظر مبارکتان را در مورد درآمد حاصله اعلام فرمایید.<br/>
جواب: در فرض سؤال اشکال ندارد و درآمد حاصله حلال است<ref>استفتائات از محضر امام‌قدس سره، ج۳، ص32.</ref>.<br/>
در روایتی از امام صادق‌علیه‌السلام آمده است:<br/>
زن آرایشگری خدمت پیامبر گرامی‌اسلام‌صلی الله وعلیه وآله رسید. پیامبرصلی الله وعلیه وآله از او پرسیدند:<br/>
آیا هنوز آرایشگری می‌کنی؟<br/>
عرض کرد:«ای پیامبرخدا! من به کار خود ادامه خواهم داد؛ مگر این که شما نهی کنید.«
حضرت فرمودند:<br/>
ادامه بده، وقتی که آرایش می‌کنی با پارچه کهنه به صورت نکش، زیرا این کار طراوت صورت را می‌برد و موی زن را به دیگری وصل نکن...<ref>«عن ابی‌عبداللَّه‌علیه‌السلام: قال: دخلت ماشطة علی رسول‌اللَّه‌صلی الله وعلیه وآله فقال لها هل ترکت عملک أو أقمت علیه. فقالت یا رسول‌اللَّه‌صلی الله وعلیه وآله: أنا أعمله. إلا أن تنهانی عنه فأنتهی عنه: فقال لها: افعلی فإذا مشطت فلا تجلی الوجه بالخرق فأنها تذهب بماء الوجه و لا تصلی الشعر بالشعر...». کافی، ج۵، ص۱۱۹، حدیث۲؛ تهذیب، ج۶، ص۳۵۹، حدیث152.</ref>.<br/>
پس از بررسی آرایشگری و درآمد حاصل از آن از جهت مباح یا حرام‌بودن، به شیوه آرایشگری می‌پردازیم.<br/>
=== بررسی شیوه‌های نهی شده ===
انجام هر کار با شیوه‌های گوناگون میسّر است؛ مهم، انتخاب شیوه درست است. و آن شیوه از زاویه سخن ما، روش مورد تأیید قانونگذار دین است.<br/>
برای شناخت راه‌های مباح و مجاز در آرایشگری نخست شیوه‌های نهی شده را برمی‌شماریم تا شیوه‌های مجاز به خودی خود آشکار گردد.<br/>
==== آرایش توسط جنس مخالف ====
در جامعه اسلامی ما، به‌طور معمول، آرایش هر جنس توسط همان جنس انجام می‌شود؛ یعنی مردها کار آرایش آقایان را انجام می‌دهند و آرایش خانم‌ها نیز توسط بانوان انجام می‌پذیرد. برفرض اگر آرایش مرد توسط زن نامحرم یا بالعکس آرایش زنی توسط مرد نامحرم انجام پذیرد ممنوع و حرام است؛ زیرا کار آرایشگری، با نگاه و لمس همراه است و نگاه زن و مرد نامحرم به بدن یکدیگر حرام است. تا حدی که نگاه‌کردن به موی زن نامحرم که جدا شده است نیز جایز نیست<ref>تحریرالوسیله، ج۲، ص۲۴۳، م21.</ref>.<br/>
==== چند مسأله ====
۱. زن باید مو و بدن خود را از نامحرم بپوشاند<ref>توضیح‌المسائل، مسئله2435.</ref>.<br/>
۲.«نگاه‌کردن به بدن زن نامحرم به‌جز صورت و دست‌ها چه با قصد لذّت و چه بدون قصد لذّت حرام است.»... و نیز نگاه‌کردن زن به بدن مرد نامحرم حرام می‌باشد<ref>همان، مسئله2433.</ref>.<br/>
۳. هر عضوی که نگاه‌کردن به آن حرام است، تماس بدنی با آن نیز حرام است... بلکه اگر نگاه به صورت و دست‌های زن نامحرم را جایز بدانیم، تماس بدنی با آنها جایز نیست. هم‌چنین عمل "لیزیک" و "اپیلاسیون مرکزی" که مُنْجز به نگاه به عورت گردد حرام می‌باشد و نیز ساکشن و هر عملی که لازمه آن نگاه به عورت باشد حرام است<ref>تحریرالوسیله، ج۲، ص۲۴۳، مسئله20.</ref>.<br/>
==== آرایش شبیه به جنس مخالف ====
از دیگر موارد ممنوع آن است که زن یا مرد به‌گونه‌ای آرایش کند که شبیه جنس مخالف شود.<br/>
از پیامبراکرم‌صلی الله وعلیه وآله نقل شده است که:<br/>
لعنت خدا بر مردانی که خود را به قیافه زنان درآورند و لعنت خدا بر زنانی که خود را به قیافه مردان درآورند!<ref>«لعن اللَّه المتشبّهین من الرجال بالنساء و لعن اللَّه المتشبّهات من النساء بالرّجال». (بحار، ج۱۰۳، ص۲۵۸، حدیث6).</ref><br/>
سؤال: آیا مردها می‌توانند صورت خود را با لوازم آرایش خانم‌ها زینت کنند یا مانند خانم‌ها زیر ابرو بردارند؟<br/>
جواب: اشکال دارد<ref>احکام روابط زن و مرد، استفتائات آیةاللَّه گلپایگانی.</ref>.<br/>
=== ترویج فرهنگ ابتذال و دشمنان ===
دین اسلام برای پیروان خود استقلال و عزّت و عدم‌وابستگی به دشمنان را می‌خواهد و آرایشی که فرهنگ دشمنان و فساد را ترویج نماید، حرام است. بعضی از مدل‌های آرایش به‌عنوان شعار سیاسی و فرهنگی گروه‌های مبتذل و حتی منحرفان جنسی قرار گرفته و موجب فساد در جامعه و حرام است.<br/>
سؤال: پوشیدن لباس و آرایش با مدل‌های کاملاً غربی، از قبیل رپ، در انظار عمومی چه حکمی دارد؟<br/>
جواب: آیةاللَّه خامنه‌ای: اگر فساد دارد باید اجتناب شود.<br/>
آیةاللَّه فاضل لنکرانی:«پوشیدن این لباس‌ها و تشبّه به کفّار مناسب شأن یک مسلمان انقلابی نیست».
آیةاللَّه صافی گلپایگانی:«پوشیدن این لباس به تقلید از کفّار در زِیّ(شأن) جوانان مسلمان نیست و اگر صدق تشبّه به کفار بکند حرام است»<ref>مسائل جدید از دیدگاه علما، ص104-101.</ref>.
=== فریبکاری در آرایش ===
آیا آرایشگر می‌تواند هرگونه که مشتری می‌خواهد او را آرایش کند؛ مثلاً اگر از وی بخواهند کسی را که از او خواستگاری شده، طوری زیبا جلوه دهد، یا عیبی را که در او هست به‌گونه‌ای بپوشاند که خواستگار را به اشتباه اندازد، می‌تواند این کار را انجام دهد؟<br/>
«...این کار نه‌تنها برای آرایشگر جایز نیست، بلکه درخواست این کار از طرف مشتری نیز صحیح نمی‌باشد»<ref>ر.ک:تحریرالوسیله، ج۲، ص295.</ref>.
=== آرایش مضرّ ===
آرایش‌کردنی که باعث ضرر و زیان برای شخص شود جایز نیست. هر کاری -حتی عبادات- اگر ضرر و زیانی را متوجّه انسان کند ممنوع است؛ برای نمونه:<br/>
«اگر انسان چیزی بخورد که برای او زیان داشته باشد، یا وضویی بگیرد، و یا غسلی انجام دهد و یا هرگونه عمل عبادی و یا غیرعبادی را که برایش ضرر دارد انجام دهد، کار حرامی انجام داده است»<ref>توضیح‌المسائل، امام خمینی، مسئله2630.</ref>.<br/>
تاتوکردن ابرو، مژه، لب و سوزاندن جای مو، و کاشتن ناخن، اشکال ندارد، در مورد کاشت ناخن باید توجه داشت که هنگام نماز برای وضو و یا غسل باید برداشته شود واگرنه به فرموده همه مراجع وضو و غسل باطل و در نتیجه نماز باطل خواهد بود مگر در هنگام ضرورت که حکم جبیره را داراست و اگر قابل برداشتن نباشد این کار برای آرایشگر هم اشکال دارد<ref>تحریرالوسیله، ج۲، ص۲۴۲، م16.</ref>. ازنظر بهداشتی سبب ایجاد بیماری پوستی می‌شود، باید از آن پرهیز کرد.<br/>
اگر از طرف آرایشگر به مشتری زیانی وارد شود در بعضی موارد موجب ضمان خواهد بود؛ مثلاً:<br/>
در مورد آقایان، اگر آرایشگر کاری کند که موی سر یا موی صورت ازبین برود و دیگر نروید باید دیه کامل یک فرد را به او بدهد<ref>تحریرالوسیله، ج۳، ص۵۷۰، مسئله1.</ref>، اما اگر دوباره بروید در مورد ریش باید یک‌سوم دیه را و در سر باید ارش -نوعی خسارت که دادگاه معین می‌کند- بپردازند<ref>همان، مسئله2.</ref>.<br/>
در مورد خانم‌ها هم اگر به‌گونه‌ای زیان وارد شود که موی سر ریخته و دیگر نمی‌روید آرایشگر دیه کامل یک زن را می‌پردازد<ref>همان، مسئله1.</ref>، ولی در صورتی که دوباره می‌روید باید به‌اندازه مهر زنانی که موقعیت او را دارند، به او بپردازند<ref>همان.</ref>.<br/>
=== آرایش برای نامحرم ===
از دیگر موارد ممنوع، آرایش بانوان برای اشخاص نامحرم است، همان‌گونه که نمایاندن خود به نامحرم جایز نیست، نمایاندن آراستگی‌ها هم جایز نمی‌باشد و آرایشی که به این قصد انجام گیرد ممنوع است و جایز نیست خانمی به قصد این که نامحرم او را ببیند، آرایش کند<ref>احکام روابط زن و مرد، ص152.</ref>.<br/>
سؤال: آرایشگری که زن‌ها را آرایش می‌کند و می‌داند، زن خودش را به نامحرم نشان می‌دهد، چه حکمی دارد؟<br/>
جواب: اگر به قصد نشان‌دادن به نامحرم او را آرایش کند اعانت بر اثم (کمک به گناه) است و حرام، ولی اگر علم دارد، بدون قصد عیبی ندارد<ref>همان، ص153.</ref>.<br/>
از مسئله فوق چنین استفاده می‌شود که فقط در صورتی که آرایشگر بداند زن آرایش شده خود را به نامحرم نشان می‌دهد و چنین قصدی هم داشته باشد، اشکال دارد.<br/>
=== تراشیدن ریش ===
از دیگر موارد آرایش ممنوع، تراشیدن ریش می‌باشد.<br/>
«تراشیدن ریش با تیغ و یا ماشینی که مثل تیغ است، بنابر احتیاط واجب، حرام است»<ref>استفتائات، امام خمینی‌قدس سره، ج۲، ص32.</ref>.<br />
سؤال: آیا مرد جوانی که ۱۹-۱۸سال دارد، اجازه دارد که فقط به‌منظور روییدن مو در صورت، (ریش و سبیل) و بهترروییدن آن صورت را دو یا سه‌بار با تیغ بتراشد یا خیر؟ در مورد سبیل چه می‌فرمایید؟<br/>
جواب: بنابر احتیاط نباید ریش را بتراشد، ولی تا زمانی که ریش بیرون نیامده، تیغ به‌صورت‌کشیدن مانعی ندارد و تراشیدن سبیل اشکالی ندارد<ref>همان، ص31.</ref>.<br/>
سؤال: گذاشتن سبیل نسبتاً کوتاه به‌نحوی که نوک‌های شارب و آبخور دقیقاً کوتاه شده باشد چطور؟<br/>
جواب: مانعی ندارد<ref>همان.</ref>.<br/>
سؤال: مشخص‌بودن خطفاصل بین موی سر و ریش و روی شقیقه چه صورت دارد؟<br/>
جواب: اشکالی ندارد<ref>همان.</ref>.<br/>
سؤال: آیا تراشیدن ریش حرام است؟ کسی که دراثر اضطرار ریشش را بتراشد، مثلاً شغلش طوری است که اگر ریشش را نتراشد، باعث جمع‌شدن گردوخاک در لابلای موی صورتش می‌شود، تکلیفش چیست؟ آیا کار حرامی انجام می‌دهد؟<br/>
جواب: ریش‌تراشی حرام است، علی‌الاحوط و عذر مزبور مجوز ریش‌تراشی نیست<ref>همان، ص32.</ref>.<br/>
سؤال: چون کارکنان آتش‌نشانی در ارتباط با شغلی که دارند، ازجمله پوشیدن ماسک‌های ضدگاز و همچنین سرایت آتش به‌صورتشان در هنگام اطفاء حریق، داشتن ریش بلند، خالی از خطر نخواهد بود، با توجه به این‌که تراشیدن ریش با تیغ ازنظر شرعی اشکال دارد، حکم چیست؟<br/>
جواب: اگر ممکن است،به مقداری که صدق ریش کند را باقی‌گذارند و خود را از خطر حفظ کنند و اگر ممکن نیست معذورند<ref>همان، ص32.</ref>.<br/>
=== احکام جانبی آرایشگری ===
در کنار مسائلی که مطرح شد، مسائل دیگری نیز وجود دارد که ممکن است ذهن پرسشگر خواننده را مشغول دارد؛ به‌عنوان مثال، حکم زینت و آرایش در مکان‌های مختلف، زینت و آرایش بانوان در جایی که نامحرم آنها را می‌بیند، استفاده از زینت‌آلات در مناسک حج یا نماز، وضوگرفتن در هنگام استفاده از مواد آرایشی، اصلاح ابرو، لاک‌زدن، عطرزدن، سرمه‌کشیدن به چشم و....<br/>
به‌جهت ارتباط این مسائل با موضوع مورد بحث، حکم فقهی آنها بیان می‌شود:<br/>
«النگو، دست‌بند، انگشتر، حلقه ازدواج، بلندکردن ناخن، لاک‌زدن، حناگرفتن، پوشیدن دستکش‌های توری و ساعت‌های مچی زینتی و هرچیز که از زینت‌های دست به‌حساب می‌آید، باید از نامحرم پوشانده شود و به‌طور کلی هرچه عرفاً زینت محسوب می‌شود، پوشیدن آن از نامحرم واجب است»<ref>احکام روابط زن و مرد، ص86.</ref>. تاتو ابرو و لب و چشم نیز همین حکم را دارد.<br/>
=== موی مصنوعی ===
«بنابر احتیاط واجب خانم‌ها باید موهای مصنوعی را که به موی خود وصل کرده‌اند یا کلاه‌گیسی را که به سر گذاشته‌اند بپوشاند؛ و فرقی نمی‌کند که موی وصل‌شده از موی مرد یا زن باشد»<ref>عروةالوثقی، مسئله۱، ستروساتر.</ref>.<br />
=== آرایش زن برای غیرشوهر ===
پیشتر دربارهٔ آرایش بانوان برای شوهران خود نکاتی بیان شد. در این‌جا احکام مربوط به آرایش زن برای غیر شوهر ذکر می‌شود.<br/>
این موارد بیشتر در میهمانی‌ها و مجالس اتّفاق می‌افتد، که اگر نگاه نامحرمی به این افراد نیفتد گناهی بر آنان نیست -گرچه زنان مؤمن آراستگی خود را در مکان‌هایی که حتی احتمال قرارگرفتن در دید نامحرم است حفظ می‌نمایند.<br/>
سؤال: آرایش‌کردن زن‌ها برای غیرشوهر، در بعضی از مجالس زنانه، مثل عروسی یا مهمانی زنانه چه حکمی دارد؟<br/>
جواب: در صورتی که نامحرم او را نبیند اشکالی ندارد<ref>احکام ازدواج، ۱۸۸۰، استفتاء به نقل از احکام روابط زن و مرد.</ref>.<br/>
همان‌گونه که نشان‌دادن آرایش به نامحرمان جایز نیست، نظرکردن نامحرم نیز به آراستگی بانوان جایز نیست. به‌عنوان مثال، نگاه به نامحرم به‌هنگام امتحان لباس یا جواهرآلات در وقت خرید، اشکال دارد.<br/>
مسئله:«نامحرم به هر منظور که آرایش کرده باشد، نگاه‌کردن به او جایز نیست، حتی اگر برای پرو لباس یا امتحان انگشتر یا النگو یا گردن‌بند و... باشد».
=== اصلاح ابرو ===
اصلاح ابرو برای بانوان اگر از زینت‌ها به‌حساب آید، باید از نامحرم پوشانده شود:<br/>
سؤال: با توجه به این که زیرابرو برداشتن برای بانوان زینت حساب می‌شود آیا پوشاندن آن از نامحرم واجب است؟»<br />
جواب: واجب است زینت را از نامحرم بپوشانند<ref>رساله نمونه، ص304.</ref>.<br/>
=== رنگ‌کردن موی سر و صورت ===
رنگ‌کردن موی سر و موی صورت در مورد آقایان توصیه شده است. در روایتی از امیرمؤمنان‌علیه‌السلام نقل شده که رنگ‌کردن مو به پیامبرصلی الله وعلیه وآله هدیه شده و از مستحبات است<ref>وسایل‌الشیعه، ج۱، ص۴۰۰، حدیث5.</ref>.<br/>
به رنگ‌کردن موی سر و صورت با رنگ سیاه تأکید بیش‌تری شده است. همچنین به رنگ‌کردن با حنا سفارش شده است<ref>همان، ج۱، ص402.</ref><ref>همان، ص408.</ref><br />
=== لاک ناخن ===
از آرایش‌های مورد استفاده بانوان حنازدن به دست‌ها و لاک‌ناخن‌ها است، که اگر زینت به‌حساب‌آید باید از نامحرم پوشیده شود.<br/>
سؤال: آیا لاک‌زدن به ناخن و حنازدن به دست‌ها برای بانوان اشکال دارد؟<br/>
جواب: اشکال ندارد؛ ولی زینت را باید از نامحرم بپوشانند<ref>رساله نمونه، ص۳۰۴، با استفاده از عروةالوثقی، ج۱، ص551.</ref>.<br/>
=== سرمه‌کشیدن ===
سرمه‌کشیدن نیز از طرف معصومین‌علیهم‌السلام مورد توجه و تأکید واقع شده است. آن بزرگواران خود نیز از آن استفاده می‌کرده‌اند<ref>وسایل‌الشیعه، ج۱، ص413.</ref>. این توجّه به‌سبب وجود خواص طبّی و دارویی سرمه است، روایت شده که حضرت رسول‌صلی الله وعلیه وآله هنگام خواب سرمه می‌کشیدند<ref>همان، ص۴۱۳، حدیث1.</ref>.<br/>
سؤال: اگر بانوان سرمه را نه برای زینت؛ بلکه برای خواص طبّی آن استفاده کنند، آیا در این صورت بازهم باید آن را از نامحرم بپوشانند؟<br/>
جواب: اگر عرفاً زینت حساب می‌شود، باید بپوشانند، چه قصد زینت‌کردن داشته باشند، چه نداشته باشند<ref>عروةالوثقی، ج۱، ص۱۲۰، مسئله32.</ref>.<br/>
این نکته ازنظر دور نماند که استفاده از سرمه برای خواص طبّی، آن‌گونه که روایات اشاره دارد، هنگام استراحت شبانه است که پرواضح است در آن هنگام زینت‌بودن آن منتفی است.<br/>
=== عطر و ادکلن ===
استفاده از مواد خوشبوکننده (عطر و ادکلن) مخصوص بانوان یا آقایان نیست، و این امری پسندیده است، اما بانوان در جایی که نامحرم آمدوشد دارد به‌سبب جلب توجّه، از استفاده این مواد خودداری نمایند؛ چون در صورت ایجاد مفسده و تحریک، این کار جایز نیست.<br/>
«عطرزدن زنان اگر موجب مفسده و تحریک باشد جایز نیست»<ref>احکام روابط زن و مرد، ص۸۶. (استفتاء از امام خمینی‌رحمة الله)</ref>.<br />
به‌طوری که اگر برای مردی غیر از شوهر خود از مواد خوشبوکننده استفاده کند، مستحب است غسل نماید.<br/>
«زنی که برای غیرشوهرش، بوی خوش استعمال کرده، مستحب است غسل نماید»<ref>توضیح‌المسائل، مسئله644.</ref>.
آرایش و عبادت
موضوع دیگر، استفاده بانوان از زیورآلات و استعمال مواد آرایشی در حال نماز است، که نمازخواندن با آنها اشکالی ندارد، مگر این که مواد آرایشی در هنگام وضو یا غسل مانع رسیدن آب به بدن گردد و یا در هنگام نماز موجب عدم‌تماس پیشانی با مهر شود، در این‌صورت باید این مواد را پاک کرد.<br/>
سؤال: آیا استفاده از لوازم آرایش و زینت‌آلات در نماز اشکال دارد؟<br/>
جواب: استفاده از لوازم آرایشی و زیورآلات برای زنان، هنگام نماز اشکال ندارد، ولی باید برای وضو و غسل، موادی که جرم دارد پاک شود و برای مُهر هم مانع نباشد<ref>استنباط از رساله عملیه امام خمینی، مسئله۱۰۶۰ù289.</ref>.<br/>
برای آقایان پوشیدن لباس حریر خالص و طلا بافت در نماز اشکال دارد که تفصیل آن در بخش پوشش خواهد آمد.<br/>
=== آرایش و مسجد ===
«یا بَنی آدَمُ خُذُوا زینَتَکُمْ عِنْدَ کُلِّ مَسْجِدٍ»<ref>سوره اعراف، آیه31.</ref>.
ای فرزندان آدم! زینت خود را به‌هنگام رفتن به مسجد، با خود بردارید.<br/>
این جمله می‌تواند هم اشاره به زینت‌های جسمانی مثل پوشیدن لباس‌های مرتب و تمیز، شانه‌زدن موها، به‌کاربردن عطر و مانند آن و هم شامل زینت‌های روحانی مثل صفات انسانی، ملکات اخلاقی، پاکی نیت و اخلاص باشد.<br/>
از امام هشتم‌علیه‌السلام دربارهٔ این آیه سؤال شد، حضرت‌علیه‌السلام فرمودند:<br/>
ازجمله زینت‌های مورد اشاره شانه‌زدن هنگام هر نماز است<ref>سئل أبوالحسن الرضاعلیه‌السلام عن قول اللَّه عزوجل«خُذُوا زینَتَکُمْ عِنْدَ کُلِّ مَسْجِدٍ»، قال: من ذالک التمشط عند کل صلوة. (وسایل، ج۱، ص۴۲۶، حدیث3).</ref>.<br/>
دربارهٔ زندگانی امام حسن مجتبی‌علیه‌السلام نقل شده است که هنگامی که به نماز برمی‌خواستند بهترین لباس‌های خود را می‌پوشیدند. از دلیل این کار سؤال کردند، حضرت فرمود:<br/>
خدا زیباست و زیبایی را دوست دارد و به همین جهت من برای رازونیاز با پروردگارم لباس زیبا می‌پوشم و دستور داده که به هنگام رفتن به مسجد زینت خود را برگیرید<ref>«إن اللَّه جمیل، یحب الجمال فأتجمّل لربّی و هو یقول خذوا زینتکم عند کل مسجد». (تفسیر نمونه، ج۶، ص۱۵۰، به نقل از وسایل، ج۳، ابواب احکام الملابس).</ref>.<br/>
باید توجه داشت پوشیدن لباس سفید و عطرزدن برای نماز مستحب است.<br/>
=== آرایش و حج ===
حج عبادتی سیاسی و کنگره عظیم جهانی است که هرساله توسط مسلمانان جهان در روزهای مخصوصی برگزار می‌گردد، و دارای احکام شرعی بسیاری است. در این نوشتار فقط حکم آرایش در حال احرام مورد نظر است که هیچ‌گونه آرایش و استفاده از مواد آرایشی مجاز، در آن حال جایز نیست.<br/>
«سرمه‌کشیدن برای مرد و زن، حنابستن و انگشتر به‌دست کردن برای زینت، و همچنین زینت (آرایش)کردن برای زنان، اگرچه برای همسر باشد و استعمال روغن و زدودن مو از سر و صورت و بدن و گرفتن ناخن در حال احرام حرام است»<ref>تحریرالوسیله، ج۱، ص۴۲۲، تروک احرام.</ref>.<br/>
=== مکان آرایشگری (آرایشگاه) ===
جایی که آرایش در آن انجام می‌گیرد (آرایشگاه)، دارای ویژگی‌هایی است که رعایت یک‌سری از اصول در آن‌جا ضروری می‌باشد؛ در ذیل به برخی از آنها اشاره می‌شود:<br/>
==== مکان مناسب ====
مکان آرایش بایستی مناسب و محفوظ باشد؛ خصوصاً آرایشگاه بانوان که رعایت پوشش کامل برای آنان ضروری است و باید از تردد و دید افراد نامحرم به‌دور باشند.<br/>
==== مباح‌بودن ====
نکته دیگر، مباح‌بودن مکان آرایشگری است.<br/>
«در صورت استیجاری‌بودن مکان، صاحب آرایشگاه باید طبق عقد اجاره و شروط آن عمل نماید؛ یعنی مدت اجاره را رعایت کند اجاره‌بها را بپردازد و...، و اگر ملکی است، مالکیت آن از راه صحیح به‌دست آمده باشد»<ref>ر.ک:توضیح‌المسائل، بخش بیع و اجاره.</ref>.<br />
=== ابزار آرایشگری ===
ابزار و وسایلی که در آرایشگری استفاده می‌شود، ازقبیل قیچی، پمپ، سیفون، آپاچ، سشوار، رنگ‌های مو، کرم‌های صورت، تیغ و... وسایلی هستند که می‌توان در کار حلال یا حرام از آنها استفاده کرد.<br/>
خرید و فروش این‌گونه وسایل برای استفاده حلال جایز است، ولی برای استفاده حرام جایز نیست؛ چون اگر چیزی را که می‌شود استفاده حلال از آن ببرند به این قصد بفروشد که آن را در حرام مصرف کنند، مثلاً انگور را به این قصد بفروشد که از آن شراب تهیه نماید معامله آن حرام و باطل است<ref>توضیح‌المسائل، مسئله2068.</ref>.<br/>
=== بهداشت ابزار ===
بسیار به‌جا و مناسب است که وسایل مورد استفاده در آرایشگری تمیز و بهداشتی باشد زیرا بیماری‌های پوستی و غیر آن از این طریق قابل انتقال است و نیز حوله‌ها و پیش‌بندها دارای رنگی روشن باشد، تا اندک چرکی روی آن معلوم شود.<br/>
شایسته است برای رعایت بیش‌تر بهداشت، شانه از خود مشتری باشد. شانه جزء وسایلی است که در دستورات دینی ما به اختصاصی‌بودن آن توصیه شده است.<br/>
==== پاکی ابزار و ملزومات بهداشتی دیگر ====
الکل: الکل ماده‌ای است که در آرایشگاه‌ها برای ضدعفونی ابزار مورد استفاده قرار می‌گیرد برای این کار، «اگر الکلِ صنعتی باشد و انسان نداند از چیزهایی که مست می‌کند گرفته شده است یا نه، پاک است»<ref>استفتائات، امام خمینی، ج۱، ص100.</ref>.<br />
لوازم بهداشتی: روغن و صابون‌هایی که از کشورهای غیراسلامی می‌آورند، اگر انسان یقین به نجاست آنها نداشته باشد، پاک است»<ref>توضیح‌المسائل، مسئله94.</ref>.<br />
وسایل دیگر آرایشگری، ازقبیل ابزار و مواد که با سروگردن یا صورت تماس پیدا می‌کند، تا وقتی که آلوده به خون یا نجاست دیگر نشود، پاک است. تیغ، شانه، موپران و...، نیز همین‌گونه‌اند.<br/>
بهتر است مراقبت شود که به‌هنگام خیس‌کردن سر، اگر جایی با خون نجس شده است، به جاهای دیگر سرایت نکند.<br/>
==== فر پنسی ====
این فِر به گفته بعضی از آرایشگرها، فری است که ابزار آن از مواد نجس است و سبب نجس‌شدن موی سر می‌شود. به همین جهت مناسب است که آرایشگران پس از اتمام کار به مشتری یادآوری کنند که سر و موی خود را آب بکشد.<br/>
==== ماسک و گریم ====
استفاده از ماسک یا گریم‌کردن -همان‌گونه که گذشت- اگر برای به‌اشتباه انداختن خواستگار نباشد، اشکالی ندارد.<br/>
=== درآمد آرایشگر (احکام مالی) ===
پولی که آرایشگر دریافت می‌کند در مقابل کاری است که انجام می‌دهد، و در نتیجه دستمزد آرایشگر در صورتی که اصل عمل اشکال نداشته باشد، اشکالی ندارد.<br/>
=== چند نکته ===
الف - معمولاً نرخ آرایشگاه‌ها توسط اتحادیه صنفی مربوط مشخص شده و مشتری‌ها باتوجه به این نرخ برای اصلاح به آرایشگاه مراجعه می‌نمایند، برای همین شایسته نیست آرایشگر بیش از آنچه معین شده دریافت نماید؛ مگر این‌که مشتری با رضایت خود مبلغی اضافی پرداخت کند یا این که آرایشگر کاری زیادتر از معمول انجام دهد.<br/>
مسأله:«در جایی که نرخ مشخصی در کار نباشد، مبلغی که با توافق طرفین معیّن گردد، از مشتری دریافت می‌شود و در صورت نبودن توافق قبلی، مبلغی را که در آن محل برای چنین کاری پرداخت می‌شود، مشتری پرداخت می‌کند»<ref>تحریرالوسیله، ج۱، ص۵۷۵، مسئله15. </ref>.<br/>
ب - در هر کاری، اگر انسان بیش از مخارج سالانه‌اش، پس‌اندازی داشته باشد، یک‌پنجم آن را به‌عنوان خمس به حاکم شرع می‌پردازد، آرایشگر نیز چنین است.<br/>
سؤال: خمس از چه موقعی بر انسان واجب می‌شود؟<br/>
جواب: مکلف از موقعی که شروع به پیداکردن درآمد می‌کند، تا سر سال اگر درآمدش از مخارج سال زیاد بیاید، باید خمس باقیمانده را بدهد<ref>استفتائات، امام خمینی، ج۱، ص419.</ref>.<br/>
بنابراین، آرایشگران اگر استخدامی نباشند که حقوق ماهیانه دریافت کنند و مزد را پس از کار از مشتری دریافت می‌کنند، اولین روز آغاز آرایشگری آغاز سال خمس آنان است.<br/>

=== آرایشگر و اشیاء پیداشده ===
بسیار اتفاق می‌افتد که در آرایشگاه یا مغازه‌های دیگر، اشیایی باقی می‌ماند و آرایشگر صاحب آن را نمی‌شناسد و یا دسترسی به آنها ندارد، در این‌صورت، این اشیاء اگر دارای نشانه و قیمت آنها بیش‌تر از نیم‌مثقال نقره باشد باید تا یک‌سال آن را اعلان کنند و پس از یک‌سال اگر صاحبش پیدا نشد و از پیداشدن او مأیوس شدند از طرف صاحبش به فقیر بدهند<ref>توضیح‌المسائل، مسئله2566.</ref>.<br/>
سؤال: مدتی است که کیفی یا مقداری پول پیدا شده است، با این که پشت شیشه مغازه نوشته‌ام، ولی هنوز صاحبش پیدا نشده است. همچنین بعضی مواقع مشتری‌ها اجناسی باقی می‌گذارند که صاحبان آنها را نمی‌شناسیم، تکلیف ما چیست؟<br/>
جواب: بعد از یک‌سال تعریف [اعلان] و یا یأس از پیداشدن صاحبش، باید از جانب صاحب آن، آن را به فقیر صدقه بدهند و در صورت اول [یعنی صورتی که چیزی پیدا شده است]، پس از یک‌سال تعریف خودش نیز می‌تواند بردارد<ref>استفتائات، امام خمینی، ج۲، ص906.</ref>.<br/>
=== آرایشگاه و معاشرت با دیگر افراد ===
افراد اجتماع دارای سلیقه‌ها و خلق‌های گوناگون می‌باشند، با این حال حقوقی بر یکدیگر دارند؛ مراقبت در حفظ حقوق دیگران و بی‌حرمتی‌نکردن به آنان در برخوردهای اجتماعی و معاشرت‌ها، بسیار حایز اهمیت است.<br/>
==== برخورد نیک ====
بدون‌شک هر انسانی در آرزوی موفقیت است، و یکی از رازهای موفقیت، خوش‌برخوردی با افراد است. امام علی‌علیه‌السلام می‌فرمایند:<br/>
زیبا سخن بگویید تا پاسخ زیبا بشنوید<ref>«اِجْمَلوا فی الخطاب، تسمعوا جمیل الجواب». (غررالحکم، ص139).</ref>.<br/>
برای گرم‌ترشدن رابطه‌ها در سخنان معصومین‌علیهم‌السلام عواملی ذکر شده است، از آن جمله نقل شده که:<br/>
سه چیز دوستی را در میان مسلمانان خالص می‌کند:<br/>
۱. با گشاده‌رویی با او (برادر مسلمان خود) برخورد نماید.<br/>
۲. هنگام نشستن برای او جا باز کند.<br/>
۳. به بهترین نامی که دوست دارد، او را صدا زند<ref>رساله نمونه، ص۱۷۵، به نقل از اصول کافی، ج۲، ص643.</ref>.<br/>
چه زیباست که هم آرایشگر و هم مراجعه‌کنندگان -اگرچه یکدیگر را نمی‌شناسند- با برخوردی زیبا باهم روبرو شوند؛ دستورهای اسلامی -خصوصاً سلام‌کردن که در واقع دعا در حق یکدیگر است- را به‌کارگیرند. نام یکدیگر را با احترام به زبان آورند و با لحنی شاد، صمیمی و دلپسند از یکدیگر استقبال کنند. صاحب مغازه نهایت مراقبت از لوازم مشتری را به عمل آورد؛ با حوصله به سخنانش گوش دهد؛ در مسائل خصوصی و خانوادگی یکدیگر تجسس ننمایند؛ در آرایشگاه از پخش شایعات و خبرهای بدون اساس خودداری کنند؛ در تعارف‌های معمولی -خصوصاً آرایشگر- تبعیض قایل نشوند و به حقوق یکدیگر احترام گذارند. آرایشگر به وعده‌هایی که می‌دهد عمل کند و وظایف صنفی خود را کاملاً مراعات نماید.<br/>
==== رعایت نوبت ====
از دیگر عوامل موفقیت، نظم و ترتیب در کارها است. امام علی‌علیه‌السلام می‌فرمایند:<br/>
شما دونفر -امام حسن و امام حسین‌علیه‌السلام- و تمام فرزندان و خاندانم و کسانی که این وصیت به آنها می‌رسد را به ترس از خدا و نظم در امور زندگی سفارش می‌کنم<ref>«اوصیکما و جمیع ولدی و اهلی و من بلغه کتابی بتقوی اللَّه و نظم امرکم...». (نهج‌البلاغه، ترجمه دشتی، ص559-558).</ref>.<br/>
آرایشگر و مراجعه‌کننده با رعایت نظم می‌توانند در انجام سریع و بهتر کارها به همدیگر کمک کرده و همت نمایند که حقی از کسی ضایع نشود، زیرا همان‌گونه که وقت برای ما ارزشمند است و دوست داریم نوبت ما محفوظ باشد برای دیگران نیز چنین است.<br/>
آرایشگر می‌تواند با قراردادن قرآن، کتب مذهبی و دیگر کتاب‌های قابل‌استفاده برای عموم و نشریات و مجلات مفید، از هدررفتن وقت مشتری جلوگیری و بدین‌وسیله برای خود اجر اخروی کسب کند. مراجعه‌کننده نیز می‌تواند، برنامه‌ریزی کند و برخی کارها را که می‌توان در آرایشگاه انجام داد، مثل مطالعه یا کارهایی از این دست را در وقت انتظار انجام دهد.<br/>
==== امانتداری ====
از موارد امانتداری این است که آرایشگران مراقب باشند که اسرار مشتریان خود را به کسی نگویند؛ به‌ویژه بانوان آرایشگر، زیبایی یا نقص اخلاقی و جسمی و اسرار خانم‌ها را برای دیگران، خصوصاً نامحرمان، توصیف نکنند؛ که این کار باعث آزار زنان مسلمان و بانوان باعفت بوده و ممنوع است، امام علی‌علیه‌السلام می‌فرمایند:<br/>
هرکس پرده از اسرار دیگران بردارد، خداوند پرده از اسرارش برمی‌دارد<ref>غررالحکم، ص۶۳۸، حدیث1141.</ref>.<br/>
همچنین عیب‌جویی ازنظر شرعی امری غیرمجاز است:<br/>
«عیب‌جویی و تنقیص مسلمانان جایز نیست»<ref>استفتائات، امام خمینی‌رحمة الله، ج۲، ص618.</ref>.<br />
خداوند می‌فرماید:<br/>
وای بر هر بدگوی عیب‌جو!<ref>«وَیْلٌ لِکُلِّ هُمَزَةٍ لُّمَزَةٍ». (سوره همزه، آیه1).</ref><br/>
باید از غیبت -که گاه نقل مجالس است- پرهیز نمود چراکه یکی از گناهان کبیره محسوب شده و قبح و عقوبت آن نیز نسبت به بسیاری از گناهان دیگر بیش‌تر است. خداوند می‌فرمایند:<br/>
«از شما بعضی غیبت بعض دیگر را نکند؛ آیا کسی از شما دوست دارد که گوشت برادر مرده‌اش را بخورد!»<ref>لَا یَغْتَب بَعْضُکُم بَعْضاً أَیُحِبُ أَحَدُکُمْ أَن یَأْکُلَ لَحْمَ أَخِیهِ مَیْتاً». (سوره حجرات، آیه12).</ref>.
==== رعایت حال محرومان ====
آرایشگر باایمان، روزی‌رسان اصلی را خداوند می‌داند و به وعده‌های پروردگار در مورد انفاق و جایگزین‌شدن آن ایمان دارد، به همین خاطر در گذشتن از حق خود در مواردی که باید گذشت نماید، کوتاهی نمی‌کند، خداوند در قرآن کریم می‌فرماید:<br/>
«مثل کسانی که اموال خویش را در راه خدا انفاق می‌کنند، همانند دانه‌ای است که هفت خوشه برویاند و در هر خوشه صددانه باشد و خداوند برای هرکس که بخواهد چند برابر می‌کند و خداوند گشایشگر داناست»<ref>«مَثَلُ الَّذِینَ یُنفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِی سَبِیلِ اللّهِ کَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِی کُلِّ سُنْبُلَةٍ مِاْئَةُ حَبَّةٍ وَاللّهُ یُضَاعِفُ لِمَن یَشَاءُ وَاللّهُ وَاسِعٌ عَلِیمٌ». (سوره بقره، آیه261).</ref>.<br />
به همین دلیل، به‌هنگام مراجعه افراد بی‌بضاعت و محروم با حفظ آبروی آنان، به تخفیف‌دادن به این‌گونه افراد یا دریافت‌نکردن اجرت، مبادرت می‌کند.<br/>
==== امر به معروف و نهی از منکر ====
در همه مکان‌ها، هنگام روبروشدن برادران و خواهران ایمانی، مواردی پیش‌می‌آید که احتیاج به تذکر دارد. آرایشگاه نیز همین‌گونه است. در برخورد با انجام گناه یا ترک‌کردن کار واجب امر به معروف و نهی از منکر با شرایط آن واجب است. علاوه بر آیات قرآنی<ref>سوره آل‌عمران، آیه۱۱۴ù۱۰۴؛ سوره توبه، آیه۱۷ و سوره لقمان، آیه17.</ref> روایات زیادی در این رابطه هست، از پیامبرصلی الله وعلیه وآله نقل شده است که فرمودند:<br/>
امت من تا وقتی امر به معروف و نهی از منکر کنند و برای نیکی همکاری نمایند بر خوبی‌اند و وقتی این کار را ترک کنند، برکت‌ها از آنان گرفته شده و بعضی بر بقیه مسلط شوند و در زمین و آسمان یاری‌کننده‌ای نخواهند داشت<ref>عن النبی‌صلی الله وعلیه وآله أنه قال:«لاتزال أُمتی بخیر ما أمرو بالمعروف و نهوا عن المنکر و تعاونوا علی البر، فإذا لم یفعلوا ذلک نزعت منهم البرکات و سلّط بعضهم علی بعض، و لم یکن لهم ناصر فی الأرض و لا فی السماء». (وسایل‌الشیعه، ج۱۱، ص۳۹۸، حدیث18).</ref>.<br/>
جامعه سالم در پرتوِ امر به معروف و نهی از منکر سلامت خویش را می‌یابد و حفظ می‌کند.<br/>

== فصل دوم: پوشش ==
=== پوشش ===
«ای فرزندان آدم برای شما لباسی فروفرستادیم که اندام شما را می‌پوشاند و مایه زینت شماست، ولی بهترین جامه، لباس تقوا است»<ref>«یَا بَنِی‌آدَمَ قَدْ أَنزَلْنَا عَلَیْکُمْ لِبَاساً یُوَارِی سَوْءَاتِکُمْ وَ رِیشاً وَ لِبَاسُ التَّقْوَی ذلِکَ خَیْرٌ». (سوره اعراف، آیه26)</ref>.<br />
در این بخش به مناسبت آراستگی و آرایش، مواردی از پوشش مورد بحث قرار می‌گیرد.<br/>
لباس در حالی که پوشش برای اندام و عیوب انسان است، به‌نوعی زینت و وسیله‌ای برای آراستن تن او نیز هست. در دستورات دینی دربارهٔ تمیزکردن لباس و منزل و استعمال عطر و... سفارش‌های زیادی شده است؛ امام صادق‌علیه‌السلام می‌فرمایند:<br/>
خداوند زیباست و زیبایی را دوست دارد و از فقر و بیچارگی و خود را فقیر نشان‌دادن بدش می‌آید؛ و هنگامی که خدای عزوجل نعمتی بر بنده‌اش ارزانی می‌دارد، دوست دارد نشانه آن را در بنده‌اش ببیند.<br/>
سؤال شد: چگونه؟ فرمود:<br/>
لباسش را تمیز کند و بوی خوش استعمال نماید و خانه‌اش را نیکو نگاه‌دارد<ref>«إن اللَّه یحبّ الجمال و التجمّل و یکره البؤس و التباؤس، فأن اللَّه عزوجل إذا أنعم علی عبد نعمة أحب أن یری علیه أثرها. قیل و کیف ذلک؟ قال: ینظف ثوبه و یطیب ریحهه و یحسن داره». (بحارالانوار، ج۷۹، ص300).</ref>.<br/>
در احکام دینی به نوع خاصی از لباس دستور داده نشده است، ولی باید شرایطی داشته باشد، از آن جمله است:<br/>
۱. بدن را به مقدار لازم بپوشاند؛<br/>
۲. نازک و بدن‌نما نباشد؛<br/>
۳. برجستگی‌های بدن را بپوشاند؛<br/>
۴. لباس شهرت نباشد<ref>لباس شهرت لباسی است که انسان را انگشت‌نما کند.</ref>؛
«پوشیدن لباس شهرت، چه برای مرد و چه برای زن، بنابر احتیاط واجب، جایز نیست»<ref>توضیح‌المسائل، مسئله845.</ref>. در نتیجه تفاوتی میان لباس‌هایی که موجب شهرت می‌شود نیست؛ چه از نظر جنسی یا رنگ آن -تند و زننده- و چه ازنظر مدل یا نحوه پوشیدن آن<ref>احکام روابط زن و مرد، ص91.</ref>.<br/>
پوشش این‌گونه، در روایات نیز نهی شده است.<br/>
پیامبراکرم‌صلی الله وعلیه وآله می‌فرمایند:<br/>
کسی که در دنیا لباس شهرت بر تن کند، خداوند در روز قیامت بر او لباس خواری می‌پوشاند<ref>من لبس ثیاب الشهرة فی الدنیا، ألبسه اللَّه لباس الذل یوم القیمة». (بحارالانوار، ج۷۹، ص314).</ref>.<br/>
امام صادق‌علیه‌السلام هم می‌فرمایند:<br/>
برای خواری مرد همین بس که لباسی بر تن کند که سبب شهرت شود و بر مرکبی سوار شود که او را انگشت‌نما کند<ref>کفی بالرجل خزیاً أن یلبس ثوباً مشهّرا و یرکب دابة مشهرة». (بحارالانوار، ج۷۹، ص313).</ref>.<br/>
۵. لباس مختص جنس مخالف نباشد؛<br/>
پوشش دیگری که مورد نهی قرار گرفته است، پوشیدن لباس جنس مخالف است، یعنی مرد لباس زنانه و زن لباس مردانه را بپوشد.<br/>
«پوشیدن لباس مخصوص زن‌ها به‌وسیله مردها و بالعکس پوشیدن لباس مردها به‌وسیله زن‌ها، بنابر احتیاط واجب، حرام است؛ امّا نمازخواندن با آن اشکال ندارد»<ref>تحریرالوسیله، ج۱، ص146.</ref>.<br/>
۶. لباس حریر و طلابافت نباشد؛<br/>
پوشیدن لباس حریر خالص و طلابافت و نیز استفاده از زینت‌هایی مثل زنجیرهای طلا، ساعت مچی طلا، انگشتر طلا و... برای مردان ممنوع می‌باشد و پوشیدن آن باعث باطل‌شدن نماز است.<br/>
«پوشیدن لباس حریر خالص برای مردان حرام است و نماز با آن باطل است»<ref>همان، ج۱، ص145.</ref>.<br/>
«زینت‌کردن به طلا، مثل آویختن زنجیر طلا به سینه، انگشتر طلا به‌دست کردن و بستن ساعت طلای مچی برای مردان حرام و نمازخواندن با آنها باطل است»<ref>توضیح‌المسائل، مسئله۸۳۲. (شرط پنجم لباس نمازگزار) رساله عملیه آیت‌اللَّه گلپایگانی و آیت‌اللَّه اراکی.</ref>.<br/>
«خرید و فروش زینت‌آلات طلا که مخصوص مردان می‌باشد، حرام است و زینت[کردن به] طلاتوسط مرد نیز همان حکم را دارد»<ref>مسائل جدید از دیدگاه علما و مراجع، ص81. </ref>.<br/>
۷. شبیه لباس به کفّار نباشد؛<br/>
پوشیدن لباس‌هایی که شخص را شبیه به کفار می‌نماید و فرهنگ غیرمسلمانان را در میان مسلمانان رواج می‌دهد، اشکال دارد.<br/>
امام صادق‌علیه‌السلام می‌فرماید:<br/>
خداوند به یکی از پیامبرانش وحی کرد که، به افراد باایمان بگو لباس، خوراک و آداب و رسوم دشمنان خدا را سرمشق قرار ندهید که شما [نیز مانند آنها] دشمن خدا باشید<ref>إنه أوحی اللَّه إلی نبی من أنبیائه: قل للمؤمنین لا تلبسوا لباس أعدائی و لا تطعموا مطاعم اعدائی و لا تسلکوا مسالک أعدائی فتکونوا أعدائی». (مسائل جدید از دیدگاه علما و مراجع، ص158)</ref>.<br/>
۸. اگر زنی است که در عده وفات است لباس‌هایش رنگارنگ نباشد؛<br/>
احکام ویژه‌ای در مورد لباس و زینت بانویی که شوهر خود را ازدست داده و به اصطلاح در عده وفات به‌سرمی‌برد، در رساله‌های عملیه بیان شده است؛ ازجمله:<br/>
«زنی که در عده وفات به‌سرمی‌برد، حرام است لباس الوان (رنگارنگ) بپوشد و سرمه بکشد و همچنین کارهای دیگری که زینت حساب می‌شود بر او حرام می‌باشد»<ref>توضیح‌المسائل، مسئله2518.</ref>.<br/>
«زنی که شوهرش وفات کرده واجب است، تا چهارماه و ده‌روز عدّه نگه‌دارد، لباس‌هایی را که زینت حساب می‌شود نپوشد و خود را با سرمه و عطر و مانند آن زینت نکند»<ref>تحریرالوسیله، ج۲، ص338.</ref>.<br />

=== جراحی پلاستیک ===
جراحی پیوند استخوان معمولاً هیچ‌گونه زخمی در صورت باقی‌نمی‌گذارد و نتیجه عمل بسیار طبیعی و برای مدتی طولانی ماندگار است و دروه نقاهت، کوتاه و درد و تورم آن کم است<ref>مجله صنایع بهداشتی و آرایشی (ویژه پوست)، پرفسور هوشنگ رحیمی، ص110.</ref>.<br/>
سؤال: جراحی‌هایِ پلاستیکی که صرفاً برای زیبایی انجام می‌گیرد چه حکمی دارد؟<br/>
جواب: آیت‌اللَّه تبریزی:<br/>
در صورتی که از اعضاء بدن خود شخص برای ترمیم و وصله‌کردن استفاده شود مانعی ندارد و اگر از غیر آن باشد جایز نیست، واللَّه العالم.<br/>
آیت‌اللَّه لنکرانی:<br/>
فی‌نفسه حرام نیست، مگر اینکه در ضمن آن کار حرامی انجام شود.<br/>
=== پیوند و ترمیم مو ===
پیوند مو یا«کرفت« عملی است که توسط پزشک متخصص و از طریق جراحی انجام می‌شود؛ یعنی موهای طبیعی خود بیمار را از قسمت‌های پرپشت برمی‌دارند و در قسمت‌های جلوی سر، که خالی شده است و از نظر زیبایی اهمیت بیشتری دارد می‌کارند.<br/>
به‌طورکلّی سه روش برای ترمیم مو وجود دارد:<br/>
۱. روشی که ذکر شد،<br/>
۲. روش بافتنی: در این روش کلاه‌گیس به موی سر بافته می‌شود که آن هم دارای سوراخ‌های درشت است<ref>مجله صنایع بهداشتی و آرایشی (ویژه مو)، دکتر طباطبایی، ص60-59.</ref>.<br/>
۳. به‌صورت یک تور با سوراخ‌های درشتی که از میان آن می‌توان موی سر را شست و شو داد. این روش بر خلاف دو مورد دیگر امکان تنفس و رسیدن هوای لازم به پوست سر را فراهم می‌کند. این توری به‌وسیله چسب کلیپس به‌موی اصلی متصل می‌شود.<br/>
سؤال: حکم کاشتن مو بر روی سر چیست؟<br/>
جواب: آیت‌اللَّه فاضل لنکرانی:<br/>
فی نفسه حرام نیست، مگر اینکه در ضمن آن کار حرامی انجام شود.<br/>
آیت‌اللَّه تبریزی:<br/>
چنانچه ایجاد مانع بر روی پوست بدن بشود ازجهت وضو و غسل جایز نیست<ref>استفتاء، از حضرات آیات عظام تبریزی و فاضل لنکرانی که از طرف خود مؤلف صورت گرفته است.</ref>.<br/>
سؤال: حکم کاشتن ناخن مصنوعی چیست؟<br/>
جواب: حضرت آیت‌اللَّه مکارم:<br/>
«گذاشتن ناخن مصنوعی اشکالی ندارد، ولی در مورد وضو و غسل باید مراقب بود که آب به بدن برسد».
=== کاشتن ناخن و مژه مصنوعی ===
سؤال: مدّتی است در آرایشگاه زنانه روی مژه، ابرو، ناخن و... کار می‌کنند؛ مثلاً ناخن مصنوعی روی ناخن می‌چسبانند که حدوداً تا ۶ماه قابل جداکردن نیست، یا روی پلک مژه مصنوعی قرار می‌دهند که قابلیت نصب، گذاشتن و برداشتن را دارد. لطفاً بفرمایید حکم انجام این کار برای زن آرایش‌شونده و آرایشگر چیست؟<br/>
آیت‌اللَّه بهجت‌رحمة الله: اگر طوری باشد که در وضو و غسل مانع از رسیدن آب به اصل اولی یا اصل پلک باشد، برای هیچ‌کدام هردو جایز نیست.<br/>
آیت‌اللَّه تبریزی‌رحمة الله: زینت‌کردن برای زنان در صورتی که مورد دید مردان نامحرم نباشد مانعی ندارد و کسی که کارش تزیین است و برای زینت حلال اجرت کار می‌گیرد. اجرت آن حلال است و اگر می‌داند آرایش برای زینت حرام مثل گول‌زدن خواستگار یا جلوه‌گری برای نامحرمان است کارش و اجرتش مورد اشکال است و آرایش که مانع از رسیدن آب وضو و غسل به ظاهر بدن است باید وقت وضو و غسل برطرف شود والّا نماز باطل است و ترک نماز گناه کبیره است بنابراین باید از ناخن مصنوعی استفاده نکنند. واللَّه‌العالم.<br/>
آیت‌اللَّه خامنه‌ای(دام‌ظلّه): فی‌نفسه مانع ندارد. برای غسل و وضو اگر رفع حاجب حرجی باشد حکم جبیره مترتب است.<br/>
تذکّر: با تحقیق از افراد آرایشگر ظاهراً امکان برطرف‌شدن آن هست و حتّی بسیاری از آنها بیان نموده‌اند که به‌راحتی برطرف می‌شود. فلذا اگر برطرف نکند وضوی جبیره باطل است.<br/>
آیت‌اللَّه سیستانی(دام‌ظلّه): جایز نیست.<br/>
آیت‌اللَّه گلپایگانی(دام‌ظلّه): اگر ابرو و ناخن و غیره در موقع وضوء و غسل قابل‌برداشتن باشد مانعی ندارد والّا جائز نیست. در موردی که قابل برداشتن نباشد برای آرایشگر هم جائز نیست.<br/>
آیت‌اللَّه فضال لنکرانی‌رحمة الله: اگر مانع وضو و غسل باشد جایز نیست نه برای آرایشگر و نه برای آرایش‌شونده.<br/>
آیت‌اللَّه مکارم شیرازی(دام‌ظلّه): هرگاه مزاحم وضو یا غسل باشد جایز نیست مگر در حال ضرورت. هرگاه جلب توجّه نکند اشکالی ندارد.<br/>
آیت‌اللَّه نوری همدانی(دام‌ظلّه): این کار جایز نیست و اجرت آن نیز اشکال دارد.<br/>
آیت‌اللَّه وحید خراسانی(دام‌ظلّه): در فرض سؤال قراردادن چیزی که مانع از رسیدن آب است به جاهایی که واجب است در غسل و وضو شسته شود جایز نیست مگر اینکه قابلیت برداشتن داشته باشد.<br/>
=== دعا ===
برای برخی اعمال روزمره دعاهایی وارد شده که به تناسب موضوع بحث و حسن‌ختام، دعای هنگام نگاه‌کردن به آیینه و سرمه‌کشیدن را ذکر می‌کنیم:<br/>
پیامبرصلی الله وعلیه وآله به امیرمؤمنان علی‌علیه‌السلام فرمودند:<br/>
هنگام نگاه‌کردن در آینه بگو:<br/>
اَللّهُمَ کَما أَحْسَنْتَ خَلْقی فَحَسِّنْ خُلْقی وَ رِزْقی<ref>حلیةالمتقین، ص26-25.</ref>.<br/>
خداوندا! همانگونه که آفرینش مرا نیکو قرار دادی، اخلاق و روزی مرا نیز نیکو قرارده.<br/>
دعای هنگام کشیدن سرمه:<br/>
اَللّهُمَ إِنّی اَسْأَلُکَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ آلَ‌مُحَمَّدٍ وَ اِجْعَلِ النُّورَ فی بَصَری وَ الْبَصیرَةَ فی دینی...<br/>
خداوندا!، تو را به حق محمدصلی الله وعلیه وآله و خاندان او از تو درخواست می‌کنم نور را در دیدگان و بصیرت را در دین من قرار دهی...».آمین«
 
== فهرست منابع ==
. قرآن کریم.<br/>
. نهج‌البلاغه، سید رضی.<br/>
. آداب کسب، سید مهدی شمس‌الدین.<br/>
. احکام روابط زن و مرد، سید مسعود معصومی، چاپ نهم، دفتر تبلیغات اسلامی.<br/>
. استفتائات، امام خمینی‌قدس سره، دفتر انتشارات اسلامی. (وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم)<br/>
. الزواج فی الاسلام، علی مشکینی و احمد جنتی، ۱۳۸۹ق.<br/>
. العروةالوثقی، سید محمد کاظم یزدی، دارالکتب الاسلامیه.<br/>
. المنجد فی اللغة.<br/>
. بحارالانوار، علامه مجلسی، تهران، مکتبةالاسلامیة.<br/>
. تحریرالوسیله امام خمینی‌قدس سره، مطبعة الاداب فی النجف الاشرف.<br/>
. تفسیر نمونه، آیةاللَّه مکارم شیرازی.<br/>
. رساله توضیح‌المسائل، امام خمینی‌قدس سره، تهران، انتشارات طاهری 1363.<br/>
. رساله حقوق امام سجادعلیه‌السلام.<br/>
. رساله نمونه، عبدالرحیم گوهری، قم دفتر تبلیغات اسلامی.<br/>
. غررالحکم، آمُدی.<br/>
. فرهنگ فارسی، دکتر محمد معین.<br/>
. فرهنگ نوین، سید مصطفی طباطبایی، تهران، کتابفروشی اسلامی.<br/>
. مجله بهداشتی آرایشی، دکتر حسین طباطبایی و دکتر رحیم.<br/>
. مسائل جدید، از دیدگاه علما.<br/>
. مکاسب محرمه شیخ انصاری.<br/>
. وسائل‌الشیعه، شیخ محمد حسن الحر العاملی، تهران، المکتبة الاسلامیة.<br/>
. هنر در قلمرو مکتب، جواد محدثی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی.<br/>
== پانویس ==
{{پانویس|colwidth=30em|۲}}

<div class="hold">
<div class="return">بازگشت به [[مجموعه فقه و زندگی]] </div>
</div>