کتابخانه:چگونه بخوریم تا سالم بمانیم

از پژوهشکده امر به معروف
پرش به: ناوبری، جستجو
چگونه بخوریم تا سالم بمانیم
مشخصات کتاب
Jegone bokhorim-hosseni.jpg
نویسنده رضا حسینی
زبان فارسی
ناشر تپش
محل انتشارات قم
تاریخ نشر ۱۳۸۰
شابک 964-93239-0
دانلود PDF

مقدمه

شاید دیده و یا شنیده اید که افرادی با داشتن سرمایه ی بسیار و بهره مندی از همه گونه امکانات رفاهی و استفاده از انواع غذاهای رنگارنگ ، از نعمتی بزرگ یعنی سلامتی محرومند و به همین دلیل از زندگی خود لذتی نمی برند ! و بالعکس افرادی با خوردن غذایی معمولی و ساده در کمال صحت و سلامت عمری طولانی می کنند و از زندگی خود لذت می برند . به راستی رمز و راز سلامتی در چیست ؟

عده ای چنین تصور می کنند که سلامتی فقط با خوردن غذاهای گوناگون که سرشار از ویتامین ها ، پروتئین ها ، مواد معدنی و . . . باشد بدست می آید . حاصل آنکه چنین نیست و آنچه مهم است چگونه خوردن است نه چه چیز خوردن !

درست خوردن تاءثیر به سزائی در سلامتی شما دارد و شما را از دچار شدن به بیماریهای مختلف و امراض گوناگون مصون نگاه می دارد .

آنچه در این کتاب می خوانید نکته های مهمی است که همه ما برای سالم ماندن و خوب زندگی کردن به دانستن آن نیازمندیم .

این نکته ها که برگرفته از کلمات گهربار ائمه معصومین (علیهم السلام ) می باشد در برگیرنده سه محور مهم در آداب غذا خوردن است :

1 - آدابی که پیش از غذا خوردن باید رعایت نمود .

2 - آدابی که به هنگام غذا خوردن باید رعایت نمود .

3 - آدابی که پس از غذا خوردن باید رعایت نمود .

لطفا با دقت این نکته ها را بخوانید و به آن عمل کنید ، تا همیشه جسمی سالم و روحی شاداب داشته باشید و بدانید همیشه پیشگیری بهتر از درمان است .[۱]

آغاز غذا با نام خدا

غذای خود را با نام خدا آغاز کنید .امام علی (علیه السلام ) فرمودند :

به هنگام غذا خوردن خدای را یاد کنید و از بیهوده گوئی اجتناب نمائید زیرا که طعام نعمت و رزقی از خداوند است و بر شماست که در آن خدای را یاد کرده و شکر گوئید.[۲]

نمک قبل از غذا

ابتدای غذا ، کمی نمک بخورید. حضرت علی (علیه السلام ) فرمودند :

در شروع به غذا خوردن ، نمک بخورید ، اگر مردم می دانستند نمک چه خاصیتی دارد هر آینه به جای داروهای مجرب دیگر آن را انتخاب می کردند .[۳]

شروع با سرکه

خوب است غذا را با سرکه شروع کنید

محمد بن علی گوید : مردی در خراسان خدمت امام رضا (علیه السلام ) بود . غذایی برای آن حضرت آوردند که با آن سرکه و نمک بود . آن حضرت آغاز غذا را با سرکه شروع کردند ، آن مرد گفت : قربانت گردم ، شما به ماها امر کردید با نمک شروع کنیم ! آن حضرت فرمودند : این مثل آن است ، بدرستی که سرکه ذهن را قوی و عقل را زیاد می کند .[۴]

شستن دست ها

دست هایتان را قبل و بعد از غذا بشوئید

امام علی (علیه السلام ) فرمودند :

شستن دست ها قبل از غذا ، رزق را زیاد می کند ، لباس ها را از آلودگی حفظ می نماید و چشم را تقویت می کند .[۵]


کم خوردن و سلامت

کمتر غذا بخورید تا کمتر بیمار شوید .

امام علی (علیه السلام ) فرمودند :

خوراکت را کم کن تا بیماری تو کم گردد .[۶]


کم خوردن و سبک بودن

کمتر غذا بخورید تا سبکتر باشید

رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله ) فرمودند :

محبوبترین شما در پیشگاه خدا آنکس است که کم خوراکتر و سبکتر باشد .[۷]


میانه روی در خوردن

در غذاخوردن میانه رو باشید

امام صادق (علیه السلام ) فرمودند :

هرگاه مردم در خوراک خود میانه رو باشند ، بدن هایشان پایدار و محکم است .[۸]


سبک خوردن

سعی کنید سبک و متعادل غذا بخورید

امام کاظم (علیه السلام ) فرمودند :

تدبیر غذایی و رژیم خوراکی این نیست که اصلا چیزی نخوری ولکن رژیم این است که چیزی بخوری اما سبک.[۹]


پرخوری و هوشیاری

از پرخوری بپرهیزید تا هوشیار بمانید

رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله ) فرمودند :

پرخوری موجب از بین رفتن و نابودی هوشیاری و زیرکی است .[۱۰]


پرخوری

از پرخوری بپرهیزید تا تندرست بمانید

امام علی (علیه السلام ) فرمودند :

یا کمیل ! شکمت را از خوراک پر مکن ، برای آب هم جا بگذار و برای هوا هم قرار بده ، تا اشتها داری دست از خوراک بردار ، اگر این کارها را انجام دادی خوراک بر تو گوارا گردد ، همانا تندرستی با کم خوردن و کم نوشیدن است .[۱۱]

اشتها به غذا

از خوردن غذایی که بدان اشتها ندارید ، بپرهیزید

رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله ) فرمودند :

بر حذر باش از آنکه ، بخوری آنچه را اشتها نداری که باعث حماقت و نادانی می گردد .[۱۲]


سیر بودن دائمی

از همیشه سیر بودن بپرهیزید

امام علی (علیه السلام ) فرمودند :

از همیشه سیر بودن و بسیار خوردن بپرهیزید که این کار بیماری ها و رنج ها را بر می انگیزاند .[۱۳]


حرام خوردن

از غذای حرام دوری گزینید

رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله ) فرمودند :

هر که لقمه ای از حرام بخورد ، تا چهل شب نمازش مقبول نگردد و تا چهل روز دعایش مستجاب نشود و هر گوشتی که از حرام بروید ، آتش به آن سزاوارتر باشد .[۱۴]


غذای داغ

از خوردن غذا داغ اجتناب نمایید .

امام علی (علیه السلام ) فرمودند :

غذای گرم را وا نهید تا سرد شود زیرا ، برای رسول اکرم (صلی الله علیه و آله ) غذا حاضر کردند (ایشان ) فرمودند : وا نهیدش تا سر شود و قابل خوردن گردد ، که خدای عزوجل آتش به ما نمی خوراند ، و برکت در غذای خنک است .[۱۵]

در جمع خوردن

بهتر است در جمع غذا بخورید

پیامبر گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله ) فرمودند :

محبوبترین خوراکی در پیشگاه خدا چیزی است که دست ها بر آن زیاد باشد . (خورنده ی آن بسیار باشد . )[۱۶]


فوت کردن در ظرف غذا

در ظروف آب و غذا فوت نکنید

امام صادق (علیه السلام ) فرمودند :

دمیدن در ظرف آب و غذا و در محل سجده مکروه است .[۱۷]


توجه به مستمندان

مستمندان را هنگام خوردن غذا رد نکنید

امام علی (علیه السلام ) فرمودند :

چون سفره ی غذا گذارده شد و ، سائل و مستمندی از راه رسید او را رد نکنید .[۱۸]


شام شب

شب ، حتما شام بخورید ولو به لقمه ای امام رضا (علیه السلام ) فرمودند :

شب حتما غذا بخورید ، اگر چه مقدار کمی نان باشد ، چون باعث قوت جسم می شود .[۱۹]


شتاب در خوردن

غذا را خوب بجوید و در خوردن هرگز شتاب نکنید

امام صادق (علیه السلام ) فرمودند :

غذا خوردن را طولانی کنید ، زیر لحظات آن از عمرتان محسوب نمی شود .[۲۰]


راه رفتن و خوردن

سعی کنید هنگام راه رفتن چیزی نخورید

امام صادق (علیه السلام ) فرمودند :

در هنگام راه رفتن چیزی نخورید ، مگر آنکه مجبور باشید .[۲۱]


سبزی با غذا

بر روی سفره ی غذا سبزی را فراموش نکنید

پیامبر گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله ) فرمودند :

سفره های خودتان را با سبزی ها بیارائید ، زیرا انواع میکروب ها را نابود می سازد .[۲۲]

غذای ریخته شده در سفره

بهتر است غذاهای ریخته شده بر روی سفره را بخورید

حضرت علی (علیه السلام ) فرمودند :

اموری موجب رزق و روزی انسان می شود : (که از جمله ی آن امور) - خوردن غذاهای ریخته شده بر سر سفره است .[۲۳]

نوشیدن بین غذا

سعی کنید در بین غذا آب نیاشامید

امام رضا (علیه السلام ) فرمودند :

هر کس بخواهد که معده اش ناراحت نشود ، در بین غذا آب نیاشامد تا وقتی که خوردن غذا پایان پذیرد . هر کس در هنگام خوردن طعام آب بخورد ، بدنش مرطوب و معده اش ضعیف گردد و رگ ها جوهر و قوت غذا را نمی گیرند .[۲۴]

نوشیدن آب با غذای چرب

از نوشیدن آب ، پس از غذای چرب اجتناب نمائید

امام صادق (علیه السلام ) فرمودند :

آب خوردن روی غذای چرب ، درد را به هیجان آورد .[۲۵]

آب سرد و غذای گرم

از نوشیدن آب سرد پس از غذای گرم بپرهیزید

امام رضا (علیه السلام ) فرمودند :

نوشیدن آب سرد پس از غذای داغ و شیرینی ، باعث از بین رفتن و فساد دندان ها می گردد .[۲۶]

زیاد نوشیدن

از زیاد خوردن و زیاد نوشیدن بپرهیزید

رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله ) فرمودند :

دل های خویش را با زیاد خوردن و زیاد نوشیدن نمیرانید ، که دل چون زراعت است ، وقتی آب آن زیاد شد خواهد مرد .[۲۷]

جرعه جرعه نوشیدن

بهتر است آب را جرعه جرعه بنوشید

حضرت علی (علیه السلام ) فرمودند :

بارها ناظر پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله ) بودم ، آن حضرت هرگاه آب می آشامید ، سه مرتبه در بین آشامیدن نفس می کشید ، و رد هر مرتبه که می خواست شروع به آشامیدن کند به نام خدا شروع می کردند و بعد از نفس کشیدن الحمدلله می گفتند .[۲۸]

سر کشیدن آب

هنگامی که آب می نوشید آب را یک مرتبه سر نکشید

رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله ) فرمودند :

هرگز تشنه شدید آنچنان آب بیاشامید که گویی آب را می مکید و هرگز آن را لاجرعه (یکمرتبه ) سر نکشید ، بلکه آن را بمکید .[۲۹]

نوشیدن در ظرف ترک خورده

سعی کنید در ظروف ترک خورده آب ننوشید

رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله ) فرمودند :

از کناره ی دستگیره ی ظرف و جای شکستگی آن آب نیاشامید .[۳۰]

ایستاده نوشیدن

سعی کنید ایستاده آب نیاشامید

رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله ) فرمودند :

فردی از شما ایستاده آب نیاشامد .[۳۱]

اسراف کردن

در خوردن و نوشیدن از اسراف بپرهیزید

خداوند سبحان در قرآن کریم می فرماید :

بخورید و بیاشامید ولی اسراف نکنید ، که خداوند اسراف کنندگان را دوست ندارد .[۳۲]

شکرگزاری بعد از غذا

پایان هر غذا شکرگزاری از نعمت های خدا را فراموش نکنید .

خداوند سبحان در قرآن کریم می فرماید :

ای کسانیکه ایمان آورده اید ، از خوراکی های پاکیزه ای که روزی شما قرار داده ایم بخورید ، سپاسگزار خدا باشید ، اگر او را عبادت می کنید .[۳۳]

نمک پس از غذا

در پایان غذا هم کمی نمک بخورید

امام باقر (علیه السلام ) فرمودند :

خداوند به حضرت موسی (علیه السلام ) وحی کرد که قوم خود را امر کن غذا را با نمک آغاز و با آن پایان دهند ، در غیر این صورت اگر دچار هر بیماری شدند جز خود را ملامت نکنند .[۳۴]

خلال کردن

پس از صرف غذا ، خلال کردن را فراموش نکنید

رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله ) فرمودند :

خلال کنید ، چون خلال کردن دهان را پاکیزه می کند و برای لثه ها خوب است .[۳۵]

خلال نکردن

با چوب ریحان و چوب درخت انار خلال نکنید

امام صادق (علیه السلام ) فرمودند :

از خلا کردن با چوب ریحان و چوب درخت انار بپرهیزید ، که این کار رگ جذام را در بدن تحریک می کند .[۳۶]


شستن دهان

پس از خلال کردن ، دهانتان را حتما بشوئید

امام حسین (علیه السلام ) فرمودند :

امیر المؤ منین به ما دستور می داد تا بعد از خلال کردن ابتدا سه بار دهان را شستشو دهیم و سپس آب بنوشیم .[۳۷]


مسواک کردن

پس از هر غذا مسواک کردن را فراموش نکنید .

رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله ) فرمودند :

مسواک ده فایده دارد ، دهان را پاکیزه می کند ، موجب رضایت خداوند است ، حسنات را تا هفتاد برابر افزون می کند ، سیره ی من است و استحباب دارد ، زردی دندان را می زداید و دندان ها را سفید می کند ، لثه را محکم می کند ، بلغم را می برد ، ضعف چشم را برطرف می نماید و اشتها را زیاد می کند .[۳۸]


استراحت پس از غذا

پس از صرف غذا کمی استراحت نمائید

امام صادق (علیه السلام ) فرمودند :

به پشت خوابیدن ، پس از خوردن غذا ، بدن را فربه و غذا را هضم می کند و ناراحتی را برطرف می گرداند .

(معمول امام رضا (علیه السلام ) آن بود که هرگاه غذا تناول می کرد به پشت می خوابید و پای راستش را بر روی پای چپش قرار می داد .[۳۹]


حمام کردن پس از غذا

هرگز با شکم پر حمام نکنید

امام رضا (علیه السلام ) فرمودند :

با شکم پر حمام نگیرید چون سبب تولید قولنج می شود .[۴۰]


دو توصیه ی مهم

تا گرسنه نشدید غذا نخورید و تا سیر نشدید دست از غذا بکشید

پیامبر گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله ) فرمودند :

در حالی غذا بخور که اشتها داشته باشی و هنگامی دست از غذا بکش که هنوز اشتهایت باقی است .[۴۱]


چهار توصیه مهم

این چهار توصیه ی مهم را حتما بکار بندید

حضرت علی (علیه السلام ) به فرزندشان امام حسن (علیه السلام ) فرمودند :

چهار کلمه به تو می آموزم که تو را از درمان بی نیاز سازد . تا گرسنه نباشی غذا مخور ، و هنوز مایل به غذا باشی دست از آن بردار ، غذا را به جا و نیکو بخور (خوب بجو) و هنگامی که خواستی به بستر روی خود را به بیت الخلاء عرضه کن (به مستراح برو)[۴۲]


و اما چند تذکر

و در پایان به این چند نکته نیز توجه کنید :

1 - همیشه سعی کنید از غذاهای بهداشتی و تازه استفاده نمائید .

2 - از غذاهای متنوع استفاده کنید تا نیاز بدنتان به ویتامین های گوناگون را فراهم آورید .

3 - هنگام خوردن غذا در جمع ، به ظرف غذای دیگران نظر نیندازید .

4 - بهتر است پس از صرف غذا برای هضم غذا ، کمی قدم بزنید .

5 - از افراط در خوردن غذاهای چرب ، سرخ کردنی ها و شیرینی جات بپرهیزید .

و . . . درست بخورید تا همیشه سالم بمانید .

  1. سیدرضا حسینی
  2. فروع کافی ، ج 6 ، ص 296
  3. طب الائمه ، ص 70
  4. طب و درمان ، ص 140
  5. خصال ، ص 612
  6. غررالحکم ، ج 1 ، ص 114
  7. کنز العمال ، ج 15 ، ص 261
  8. سفینة البحار ، ج 2 ، ص 79
  9. وسائل الشیعه ، ج 17 ، ص 183
  10. مستطرف ، ج 1 ، ص 180
  11. تحف العقول ، ص 66
  12. لئالی الاخبار ، ش 2
  13. غررالحکم ، ج 51 ، ص 151
  14. بحارالنوار ، ج 66 ، ص 314
  15. فروع کافی ، ج 6 ، ص 322
  16. نهج الفصاحة ، ص 15
  17. خصال ، ص 158
  18. محاسن برقی ، ص 423
  19. طب الائمه ، ص 65
  20. سفینة البحار ، ج 1 ، ص 27
  21. روضة المتقین ، ص 524
  22. طب النبی . ص 3
  23. طب و درمان ، ص 49
  24. مستدرک الوسائل
  25. وسائل الشیعه ، ج 17 ، ص 190
  26. بحارالانوار ، ج 4
  27. نهج الفصاحة ، ح 2489
  28. بحارالانوار ، ج 1 ، ص 476
  29. طب النبی ، ص 5
  30. سفینة البحار ، ج 1
  31. طب النبی ، ص 4
  32. اعراف ، آیه ی 31
  33. بقره ، آیه ی 172
  34. طب الائمه
  35. کافی ، ج 6 ، ص 376
  36. خصال ، ص 63
  37. النهایة ، ج 2 ، ص 99
  38. خصال ، ص 481
  39. سفینة البحار ، ج 1 ، ص 27
  40. رسالة ذهبیه ، 29 - 26
  41. بحار ، ج 62 ، ص 291
  42. خصال ، ح 60