فرهنگ مصادیق:نهی از افراط و تفریط
الإمامُ علیٌّ علیه السلام: لا تَرَی الجاهِلَ إلاّ مُفْرِطا أو مُفَرِّطا .[۱]
امام علی علیه السلام: نادان را نبینی، مگر افراطگر یا تفریطگر.
عنه علیه السلام: لقد عُلِّقَ بِنِیاطِ هذا الإنسانِ بَضعَهٌ هی أعجَبُ ما فیهِ: و ذلکَ القلبُ، و ذلکَ أنَّ لَهُ مَوادَّ مِن الحِکمَهِ و أضدادا مِن خِلافِها، فإن سَنَحَ لَهُ الرَّجاءُ أذَلَّهُ الطَّمَعُ، و إن هاجَ بهِ الطَّمَعُ أهلَکَهُ الحِرصُ، و إن مَلکَهُ الیَأسُ قَتَلَهُ الأسَفُ ··· و إن أفرَطَ بهِ الشِّبَعُ کَظَّتهُ البِطنَهُ، فَکُلُّ تَقصیرٍ بهِ مُضِرٌّ، و کُلُّ إفراطٍ لَهُ مُفسِدٌ .[۲]
امام علی علیه السلام: به رگی از رگهای بدن این انسان گوشت پارهای آویخته که شگفت انگیزترین عضو اوست و آن قلب است؛ زیرا که در آن مایههای حکمت و مایههای ضد حکمت وجود دارد. به طوری که اگر امید و آرزو به آن [قلب ]دست دهد، طمع خوارش گرداند و اگر طمع آن را به هیجان آورد، حرص نابودش کند و اگر نومیدی بر آن تسلّط یابد، افسوس و اندوه او را بکشد··· و اگر در سیری افراط کند، پُریِ شکم او را بیازارد. پس، هر تفریطی به او زیان زند و هر افراطی او را تباه گرداند.
عنه علیه السلام: سَیَهلِکُ فِیَّ صِنفانِ: مُحِبٌّ مُفرِطٌ یَذهَبُ بهِ الحُبُّ إلی غَیرِ الحَقِّ، و مُبغِضٌ مُفرِطٌ یَذهَبُ بهِ البُغضُ إلی غیرِ الحَقِّ، و خَیرُ الناسِ فِیَّ حالاً النَّمَطُ الأوسَطُ فَالْزَمُوهُ .[۳]
امام علی علیه السلام: بزودی دربارهٔ من دو گروه هلاک شوند: دوستدار افراطی که دوستی، او را به ناحق کشاند و دشمن افراطی که دشمنی، او را به ناحق بَرَد. و بهترین حالت مردم دربارهٔ من راه میانه است. پس این راه را در پیش گیرید.
