فرهنگ مصادیق:نماز عید

نماز عید

تعریف

نماز عید نمازی است که مسلمانان(شیعه و سنی) در دو روز عید فطر و عید قربان بعد از طلوع خورشید اقامه می‌کنند. به اعتقاد شیعیان در عصر حضور امام (عج) خواندن این نماز به جماعت واجب، و در عصر غیبت مستحب است.

اقامه نماز عید فطر در مسجدالحرام

در قرآن و روایات

براساس روایات منظور از «تزکی» و «فَصَلَّیٰ» در آیات « قَدْ أَفْلَحَ مَن تَزَکیٰ» و «وَ ذَکرَ اسْمَ رَ بِّهِ فَصَلَّیٰ» دادن زکات فطره و خواندن نماز عید است.
به نقل از جابر،پیامبر(ص) روز عید، تمام اعضای خانواده اش را همراه خود بیرون می‌بُرد.
پیامبر خدا(ص) فرمود: خداوند متعال در روز عید فطر و عید قربان، به زمین با عنایت می‌نگرد. پس از خانه‌ها بیرون آیید تا رحمت به شما برسد.
امام صادق(ع) فرمود: کسی که برای نماز عید بیرون می‌رود، سزاوار است بهترین جامه‌هایش را بپوشد و خود را با بهترین عطر، خوش بو سازد.
به نقل از ابن عمر، پیامبر خدا(ص) برای نماز عید، پیاده بیرون می‌رفت و پیاده بر می‌گشت.
به نقل از ابورافع: پیامبر(ص) به نماز عیدین پیاده می‌رفت، نماز را بدون اذان و اقامه می‌خواند و از راهی غیر از راه آمدن، پیاده بر می‌گشت.
روایت شده است که علی(ع) روز عید بیرون آمد، پیوسته تکبیر گفت تا به محل برگزاری نماز در بیرون شهر (کوفه) رسید.

زمان اقامه

وقت نماز عید از طلوع خورشید تا زوال (ظهر شرعی) است و اگر فوت شود قضا ندارد. مستحب است نماز عید قربان را بعد از بلند شدن آفتاب بخوانند و در عید فطر مستحب است بعد از بلند شدن آفتاب افطار کنند، زکات فطره را بدهند و بعد، نماز عید را بخوانند.

طریقه خواندن

نماز عید دو رکعت است؛ در هر رکعت، پس از حمد سوره دیگری خوانده می‌شود و افضل آن است که در رکعت اول، سوره شمس و در رکعت دوم سوره غاشیه یا در رکعت اول سوره اعلی و در رکعت دوم، سوره شمس خوانده شود. بعد از سوره، در رکعت اول، پنج تکبیر و پنج قنوت خوانده می‌شود (بعد از هر تکبیر یک قنوت) و در رکعت دوم، چهار تکبیر و چهار قنوت. در قنوت، هر ذکر و دعایی مانند سایر نمازها خوانده شود کافی است ولی بهتر است این دعا را بخواند: «اَللّهُمَّ اَهْلَ الْکبْرِیاءِ وَالْعَظَمَهِ وَاَهْلَ الْجوُدِ وَالْجَبَروُتِ وَاَهْلَ الْعَفْوِ وَالرَّحْمَهِ وَاَهْلَ التَّقْوی وَالْمَغْفِرَهِ اَسْألُک بِحَقِّ هَذَا الْیوْمِ الَّذی جَعَلْتَهُ لِلْمُسْلِمینَ عیداً وَ لِمـُحَمَّد صلی الله علیه وآله ذُخراً وَشَرَفاً وَ کَرامَهً وَمَزیداً أَنْ تُصَلِّیَ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اَنْ تُدْخِلَنی فی کُلِّ خَیرٍ أدْخَلْتَ فیهِ مُحَمَّداً وَآلَ مُحَمَّد وَ أَنْ تُخْرِجَنی مِنْ کلِّ سوُءٍ اَخْرَجْتَ مِنْهُ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّد صَلَواتُک عَلَیهِ وَ عَلَیهِمْ اَللّهُمَّ إنّی اَسْألُکَ خَیرَ ما سَألَکَ بِهِ عِبَادُکَ الصَّالِحوُنَ وَأَعوُذُ بِکَ مِمَّا اسْتَعَاذَ مِنْهُ عِبَادُکَ الْمـُخْلَصوُنَ».
اگر نماز عید رجاءً به جماعت خوانده شود، دو خطبه بعد از آن رجاءً به جا آورده می‌شود و ترک این خطبه‌ها در زمان غیبت جایز است.
اگر شخص در تکبیرها یا قنوت‌ها شک کند و در محل آن باشد، باید بنا را بر کمتر بگذارد.
اگر چیزی که موجب سجده سهو می‌شود در این نماز پیش آید، احتیاط آن است که سجده سهو را به قصد رجاء به جا آورد، اگر چه واجب نبودن آن در صورت مستحب بودن نماز عید ( مثل زمان غیبت) خالی از قوت نیست. و حکم قضای تشهد و سجده‌ای که فراموش شده باشد نیز همین است.
در نماز عید اذان و اقامه نیست. البته مستحب است که مؤذن سه مرتبه بگوید: «الصلاه».

احکام و آداب

نماز عید فطر و قربان در زمان حضور امام(عج) واجب است و باید به جماعت خوانده شود، و در زمان ما که امام(عج) غایب است مستحب می‌باشد و به جماعت خواندن آن محل اختلاف فقهاست.
مستحب است شخص در روز عید فطر قبل از نماز عید، به خرما افطار کند و در عید قربان از گوشت قربانی بعد از نماز قدری بخورد.
بعد از نماز مغرب و عشای شب عید فطر و بعد از نماز صبح، ظهر و عصر روز عید و نیز بعد از نماز عید فطر مستحب است این تکبیرها را بگویند:"اَللّهُ اَکبرُ اَللّهُ اَکبرُ، لا اِلهَ اِلّا اللهُ وَ اللّهُ اَکبرُ، اَللّهُ اَکبرُ وَ لِلّهِ الحَمدُ، اَللّهُ اَکبَرُ عَلی ما هَدانا".
مستحب است انسان در عید قربان بعد از ده نماز که اول آنها نماز ظهر روز عید و آخر آنها نماز صبح روز دوازدهم است، بعد از گفتن "الله اکبر الله اکبر لا اله الا الله و الله اکبر الله اکبر و لله الحمد الله اکبر علی ما هدانا" بگوید: "اَللّهُ اَکبرُ عَلی ما رَزَقَنا مِن بَهیمهِ الاَنعامِ وَ الحَمدُ لِلّهِ عَلی ما اَبلانا" ولی اگر عید قربان در منا باشد مستحب است بعد از پانزده نماز که اول آنها نماز ظهر روز عید و آخر آنها نماز صبح روز سیزدهم ذی حجه است، این تکبیرها را بگوید.
مستحب است پیش از نماز عید غسل کند، و دعاهایی که پیش از نماز و بعد از آن در کتابهای دعا ذکر شده به امید ثواب بخواند.
مستحب است در نماز عید بر زمین سجده کنند و در حال گفتن تکبیرها دست‌ها را بلند کنند و نماز را بلند بخوانند.
کراهت دارد نماز عید زیر سقف خوانده شود.

منابع

قرآن کریم.
امام خمینی، توضیح المسائل، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، تهران، ۱۳۸۷ش.
امام خمینی، تحریر الوسیله(ترجمه فارسی)، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، تهران، ۱۳۸۶ش.
ابن حیون، نعمان بن محمد مغربی، دعائم الاسلام، محقق: فیضی، عاصف، موسسه آل البیت علیهم السلام، قم، ۱۳۸۵ق.
علی بن حسام، کنز العمّال فی سنن الاقوال و الافعال، موسسه الرساله، بیروت، ۱۴۱۳ ق، ۱۹۹۳م.
مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، داراحیاء التراث العربی، بیروت، ۱۴۰۳ق.
طباطبائی، محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، جامعه مدرسین، قم، بی تا.

پانویس

منبع: ویکی شیعه - تاریخ برداشت : 95/2/12

بازگشت به نماز عید فطر