فرهنگ مصادیق:چهارشنبه سوری؟
نویسنده : علی رضا محمدی
محتویات
مقدمه
متاسفانه این مراسم که همه ساله باعث هدر رفتن سرمایههای انسانی و اقتصادی زیادی شده ، نظم و امنیت عمومی را برای شهروندان مختل و خانوادههای بیشماری را در آغاز سال نو اندوهگین و داغدار مینماید؛ سنتی کاملا غلط و خرافی است که از هیچ گونه پشتوانه منطقی و عقلی صحیحی برخوردار نمیباشد . متاسفانه برخی آگاهانه یا آگاهانه به اسم ترویج و پاسداشت میراثها و سنتهای باستانی ، فرهنگهای جاهلی که هیچ گونه جنبه مثبتی در آن وجود ندارد را در بین جوانان گسترش داده و در پشت این موضوع در صدد ضربه زدن به هویت اسلامی جامعه میباشند. علی رغم اقدامات تبلیغی که در رسانهها و توسط نیروهای انتظامی برای کاهش خسارات ناشی از این سنت جاهلی در نظر گرفته شده است؛ اما ریشه کنی این قبیل ناهنجاریها با کار عمیق فرهنگی امکان پذیر است.
یکم . چهارشنبه سوری از دید گاه شهید مطهری
«قرآن منشأهایی برای فکرهای بی ریشه که آنها را به درختان بی ریشه تشبیه میکند ذکر میکند. یکی از آنها تقلید است. البته قرآن با کلمه تقلید مطلب را بیان نکرده است. با تعبیر دیگر بیان کرده است. تعبیر قرآن تبعیت کورکورانه از گذشتگان، از پدران، مادران، آباء و اجداد است. این هم از موضوعاتی است که قرآن روی آن زیاد تکیه کرده است و آن را منشأ لغزش و خطای بشر میداند و سخت انتقاد میکند. مثلا میگوید: آنها چنین میگویند: «انا وجدنا آبائنا علی امه و انا علی آثارهم مقتدون» اینها میگویند: ما پدران خود را بر یک طریقهای یافتهایم و ما هم همان طریقه پدران خودمان را میگیریم و میرویم. به تعبیر امروز: سنت گرایی؛ حالا این تعبیر درست است یا غلط و بهتر از این هم میتوانستیم تعبیر پیدا کنیم. به هر حال این کلمه امروز رایج شده است. قرآن سنت گرایی را محکوم میکند اما اشتباه نشود! ضد سنت گرایی را هم قرآن محکوم میکند. هر دو را محکوم میکند. چطور؟ قرآن فقط عقل گرایی و منطق گرایی را تأیید میکند. قرآن میگوید: هر امر به اصطلاح قدیمی و هر سنت قدیمی را به دلیل آن که گذشتگان ما چنین میکردهاند، نیاکان ما این چنین بودهاند و ما باید راه نیاکان خودمان را برویم، انجام دادن، محکوم است، چرا؟ میگوید ممکن است نیاکانتان اشتباه کرده باشند، ممکن است نیاکانتان عقل و شعور نداشته باشند. آن که دلیل نمیشود. نیاکان ما در گذشته چنین میکردهاند، ما هم چنین میکنیم! چهارشنبه آخر اسفند میشود، بسیاری از خانوادهها (که باید بگوییم: خانوادههای نادان) آتشی و هیزمی روشن میکنند، بعد آدمهای سر و مر و گنده از روی آتش میپرند: ای آتش زردی من از تو، سرخی تو از من! این چقدر حماقت است که میپرسیم چرا چنین میکنید؟ میگویند: این کی سنتی است میان ما مردم، از قدیم پدران ما چنین میکردهاند. قرآن میگوید:« اولو کان آباوهم لا یعقلون شیئا.»
اگر هم پدران گذشته تان چنین کاری میکردند شما وقتی میبینید یک کار احمقانه است و دلیل حماقت پدران شماست رویش را بپوشانید. چرا این سند حماقت را سال به سال تجدید میکنید؟ این فقط یک سند حماقت است که کوشش میکنید این سند حماقت را همیشه زنده نگه دارید، ماییم که چنین پدر و مادرهای احمقی داشتهایم: «اولو کان آباوهم لا یعقلون شیئا». [۱]
دوم . چهارشنبه سوری از منظر مراجع عظام تقلید
سوال: خرید و فروش ترقه و انجام چهارشنبه سوری و سیزده بدر به اعتقاد نحسی ۱۳ و احیای مظاهر ملی گرایی مانند تخت جمشید چگونه است؟ متأسفانه این اعمال مورد تشویق قرار گرفته است؟
حضرت آیت الله خامنهای: چهارشنبه سوری و سیزده به در مبنای عقلایی ندارد. [۲]
حضرت آیت الله فاضل لنکرانی: در فرض مزبور که دارای خطرات جانی و مالی است و موجب اذیت و آزار دیگران است و مخالف مقررات و قانون و نظم جامعه است جایز نیست.
حضرت آیت الله بهجت: این کارها مشروعیت ندارد.
حضرت آیت الله تبریزی: هیچ یک از این امور رجحان شرعی ندارد و تشویق مردم به این مورد تشویق به دنیا و غافل کردن از آخرت است و این که تصور میکنند این امور مردم را به حفظ وطن و عزت وامی دارد تصوری باطل است، آنچه مردم را به عزت میرساند و به حفظ وطن وامی دارد ایمان است و بس.
حضرت آیت الله صافی گلپایگانی: اشکال دارد.
حضرت آیت الله سیستانی: اموری که به جامعه ضرر میزند و موجب ایذاء مردم است مانند استعمال ترقه و خرید و فروش آن جایز نیست.
حضرت آیت الله مکارم شیرازی: این کارها شایسته مسلمان نیست.[۳].
سنت مراسم چهار شنبه سوری که برای آتش احترام قائل میشوند؛ سنتی از آتش پرستان قدیم است.
