فرهنگ مصادیق:وقف نمودن قرآن کریم
محتویات
وقف نمودن قرآن کریم
۱- هر چیزی که استفاده از آن با بقای عین آن، با شرائطش صحیح باشد، وقف نمودن آن صحیح است مانند قرآن،کتاب، زمین، خانه، لباس و....
۲- انسان میتواند از پول زکات، قرآن یا کتاب دینی یا کتاب دعا بخرد و وقف نماید، اگرچه برای اولاد خود و برکسانی وقف کند که خرج آنان بر او واجب است و نیز میتواند تولیت وقف را برای خود یا اولاد خود قرار دهد.
۳- اگرکتاب یا مصحف یا غیراینها در دست شخصی باشد و او ادعای ملکیت آن را دارد ولی بر آن نوشته شده که وقف است به مجرد چنین نوشتهای حکم به وقفی بودن آن نمیشود. پس خریدن از او جایز است، ولی ظاهراً وجود چنین نوشتهای در آن عیب و نقص محسوب میشود، پس اگردر حال خریدن بر مشتری مخفی بوده، برای او خیار فسخ میباشد.
استفتاهایی از آیت الله العظمی گلپایگانی (ره).
۴- س: قرآن خطی که وقف خاص است و باید مورد استفاده اولاد معینی قرار بگیرد با داشتن متولی شرعی، (زید) مأذوناً قرآن را پیش (عمرو) موسس کتابخانهای، به عنوان ودیعت نهاده تا از مطالب مندرجه در ظَهر (پشت) قرآن مذکور و خصوصیات آن استفاده نموده، بعد به طرف رد کند وموسس مزبور سهواً آن را جزو مصحفهای کتابخانه قرارداده و در تحت شماره بیرون آورده است آیا بر زید واسطه و یا متولی شرعی، حق مطالبه آن هست یا نه و آیا جایز است با عدم رضایت متولّی و وقف خاص بودن، درکتابخانه عمومی مورد استفاده قرار گیرد.
ج: درفرض سؤال که مصحف شریف مزبور وقف خاص بوده، باید مطابق وقف عمل شود و نگاه داشتن آن برخلاف وقف است و اذن متولی جایز نیست.
۵- س: یک جلد کلام الله مجید را کسی وقف برمحلّ معینی نموده ولی چون کلام الله در آن محل خیلی جمع شده این قرآن به کلی از استفاده افتاده است در این صورت جایزاست انتقال به محل دیگری بدهند یا نه.
ج: در صورتی که هیچ مورد استفاده نمیباشد، ببرند محل دیگر از آن استفاده شود، اشکالی ندارد.
۶- س: دفن اوراق قرآن، و کتب موقوفه که مورد استفاده نیستند چه صورت دارد.
ج: برای حفظ از هتک مانعی ندارد.
استفتاهایی از حضرت امام خمینی (ره).
۷- س: تبدیل قرآن و کتب وقف شده درمساجد به اَحسَن چه صورت دارد.
ج: تا موقعی که قابل استفاده است فروش و تبدیل آن جایزنیست.
۸- س: احتراماً معروض میدارد: بعضی از اشخاص خیّر، قرآن کریم را به صورت جزوه به مساجد برای قرائت اهداء میکنند و در جلد جزوهها، وقفنامه یا عکس واقف را میچسبانند. بعضی از اشخاص، این وقفنامهها یا عکس اشخاص را پاره میکنند و بیرون میریزند، درشرع مقدس اسلام این کار چه حکمی دارد.
ج: اهدای جزوهها مانعی ندارد و کسی حق ندارد وقفنامه را پاره کند و بیرون بریزد.
استفتاهایی از آیتالله العظمی اراکی (ره).
۹- س: در وقفنامه آمده است (معلمی که بچه را تعلیم میدهد باید روزی دو جزء قرآن بخواند)، آیا مباشرت لازم است یا میتواند نایب بگیرد.
ج: بعید نیست استفاده مباشرت نه استنابه.
نذر و سوگند به قرآن
۱- سوگند ، با قسم به نام پیامبر (ص) وائمه اطهار (ع) و بقیه نفوس مقدّس و معظّم، و به قرآن کریم و کعبه شریف وبقیه مکانهای محترم منعقد نمیشود، بلکه فقط با یکی از اسمهای خداوند مانند (خدا) و (اللّه) منعقد میگردد.
۲- واضح است که اگرکسی نذرکند که قرآن بخواند، خواندن قرآن بر وی واجب میشود اما اگر نذر کند که قرآن نخواند مگر با وضو (یعنی هرقرائتی را که انجام میدهد با وضو باشد)[۱] در این هنگام قرائت قرآن بر او واجب نیست، لکن اگرخواست قرائت کند واجب است وضو بگیرد، اما اگر نذر کند که قرآن بخواند و با وضو هم باشد دراین هنگام واجب است هم وضو بگیرد و هم قرائت قرآن نماید.
۳- اگر نذر کند که جایی از بدن خود را به خط قرآن برساند، وضو گرفتن نیز بر او واجب میشود.
استخاره با قرآن
استفتاهایی از حضرت امام خمینی (ره).
۱- س: میخواستم بدانم اصلاً استخاره با تسبیح یا قرآن، یا استخاره (ذات الرقاع) از نظر اسلام در مسائل مهم زندگی مثل ازدواج وتصمیم گیریهای مهم صحیح است یا نه.
ج: مشورت با خداوند متعال واستخاره از طرق مأثوره برای رفع تحیّر اشکال ندارد.
۲- س: آیا استخاره درست است و وقتی که یک عمل خیری پیش آمد و استخاره کردیم و بد آمد، استخاره ملاک عمل است و باید به آن اعتقاد داشت و آیا واقعاً استخاره درست میگوید.
ج: (استخاره) ازاصول اعتقادی نیست که اعتقاد به آن لازم باشد و در مورد تحیر به قصد رجاء مانع ندارد.
۳- آیا در همه موارد میتوان به قرآن استخاره کرد، یا موارد خاصی دارد، فی المثل در مورد طلاق گرفتن یا نگرفتن میشود استخاره کرد یا نه ودیگراین که اگر شخصی استخاره کند و به آن عمل نکند چگونه است .
ج: استخاره الزام نمیآورد.
قرائت در مساجد و زیارتگاهها
۱- مساجد و زیارتگاهها از مشترکات بوده و عموم مسلمین درآنها شریک میباشند و دراستفاده از آنها همه مساوی هستند، پس اگر کسی برای نماز یا عبادت یا زیارت یا قرائت قرآن یا دعا یا حتی تدریس و وعظ و ... به جایی ازمسجد یا زیارتگاه سبقت گیرد کسی حق مزاحمت او را ندارد.
حدیثی درباب قرائت قرآن در مساجد.
عن النبی (ص): (ما جَلَسَ قَوم فی مَسجدٍ مِن مَساجِد اللّه تعالی یَتلُونَ کِتابَ اللّه وَ یَتَدارَسوُنهَ اِلّا تَنَزَّلَت عَلیهم السَکینَه، وَغَشِیتهم الرحّمَه، وَذَکَرَهُم اللّه فیمَن عِندَه ...)[۲].
از رسول اکرم (ص) نقل است که فرمود: (هیچ گروهی نیست که در یکی از مساجد خدای متعال نشسته و به تلاوت و تدریس کتاب خدا مشغول شوند مگر اینکه آرامش برایشان نازل میشود و رحمت الهی آنان را فرا میگیرد و خداوند متعال آنها را در زمره کسانی که نزد اویند یاد میکند.).
تزئین قرآن با طلا و نقره
۱- استعمال قاب قرآن اگر از طلا ونقره باشد اشکال ندارد.
حدیثی در تزئین قرآن به طلا.
عَن محمّدبن الورّاق قالَ: عَرضتُ عَلی اَبی عبدِاللّه (ع) کتاباً فیِهِ قرآن مُخَتَّم مُعَشَّر بالذَّهَبِ وَ کُتِبَ فی آخِرِهِ سُورَه بِالذَهَبِ، فَأرَیتُهُ اَیّاهُ، فَلَم یَعِب فیهِ شَیئاً اِلّا کِتابَهَ القُرآنِ بِالذَهَبِ وَ قال: (لا یُعجِبُنی أن یُکتَبَ القُرآنُ اِلّا بِالسَّوادِ کَما کُتِبَ اَوَّلَ مَرَّهِ.)[۳].
محمدبن ورّاق گوید: (کتابی را که قرآن در آن بود و با آب طلا مهرگذاری و عشرگزاری شده بود به امام صادق (ع) عرضه نمودم و درآخرش یک سوره قرآن با آب طلا نوشته شده بود و آنرا به حضرت نشان دادم، هیچ عیب و نکوهشی از آن نکرد جز از نوشتن قرآن با آب طلا و فرمود: خوش ندارم که قرآن جز با مرکبّ سیاه نوشته شود، آنچنان که اولین بار نوشته شده است.
مالکیت کافر بر قرآن
۱- کافرمالک قرآن کریم نمیشود و بنابراین هبه قرآن کریم (بخشیدن آن) به کافر و همچنین وصیت به اینکه قرآن به کافر تعلق گیرد صحیح نیست.
استفتاهایی ازدفتر آیتالله العظمی اراکی (ره).
۲- س: فروختن قرآن کریم به کافر جایز است یا خیر و بطور کلی آیا کافر مالک قرآن میشود یا نه (با توجه به این که در حال حاضر جهت آشنایی بیشتر جهانیان با قرآن کریم این کتاب مقدس به زبانهای مختلف چاپ و در اختیار ملل مختلف جهان قرار میگیرد) فروختن قرآن به کفار بدین منظور چه حکمی دارد.
ج: چنانچه قرآن را به آنها بدهند و پول درمقابل واگذاری گرفته شود، بی اشکال است.
خرید و فروش قرآن
استفتاء از دفتر آیت الله العظمی اراکی (ره).
س: خرید وفروش قرآن کریم چه حکمی دارد و به چه نحو میبایست انجام گیرد.
ج: بهتراست خریدو فروش نشود و پول درمقابل واگذاری گرفته شود.
فهرست منابع فصل هفتم
وقف نمودن قرآن:.
۱- تحریر، ج ۲، کتاب الوقف، م 31.
۲- رساله، م 1982.
۳- تحریر، ج ۲، کتاب الوقف، م 96.
۴- مجمع، ج ۲، ص ۳۵۹، س 1033.
۵- مجمع، ج ۲، ص ۴۱۳، س 1186.
۶- استفتائات، ج ۲، ص ۳۷۰، س 88.
۷- استفتائات، ج ۲، ص ۳۸۳، س 119.
نذر و سوگند به قرآن:.
۱- تحریر، ج ۲، کتاب الیمین، م 5.
۲- عروه، ج ۱، فی غایات الوضوء، م 2.
۳- رساله، م 316.
استخاره با قرآن:.
۱- استفتائات، ج ۲، ص ۲۸، س 73.
۲- استفتائات، ج ۲، ص ۲۸، س 74.
۳- استفتائات، ج ۲، ص ۲۹، س 76.
قرائت در مساجد و زیارتگاهها:.
۱- تحریر، ج ۲، کتاب احیاء الموات والمشترکات، م 19-15.
تزیین قرآن با طلا ونقره:.
۱- رساله، م 233.
مالکیت کافر بر قرآن:.
۱- تحریر، ج ۳، ص ۹۹، م ۱، کتاب الهبه، ص ۱۶۹، م 16.
۲- استفتاء مستقل.
خرید و فروش قرآن:.
۱- استفتاء مستقل.
