فرهنگ مصادیق:مذمت پرخوری دراحادیث

از پژوهشکده امر به معروف
پرش به: ناوبری، جستجو
مذمت پرخوری دراحادیث

مقدمه

همانگونه که می‌دانید پُرخوری و چاقی احتمال ابتلا به بیماری‌های مزمن مانند بیماری‌های قلبی-عروقی، افزایش چربی‌های خون، فشار خون بالا، دیابت، ناراحتی مفاصل و . . . را افزایش می‌دهد. همچنین باعث می‌شود فرد از نظر ظاهری دارای هیکلی نامتناسب شود که هنگام حضور در جمع افراد، از نظر روانی دچار اضطراب و ناراحتی گردد.
آیین اسلام نیز انسان را از پُرخوری نهی و اعتدال در خوردن غذا را توصیه کرده است. در این مطلب تعدادی از روایات و احادیث مربوط به پیامبر اسلام (ص) و امامان شیعه را برای شما آورده‌ایم که همگی بر کم خوری تاکید می‌کنند. البته منظور از کم خوری که در این روایات آمده است، لاغری نیست، بلکه منظور مصرف غذا به قدر نیاز و احتیاج بدن( متعادل) است تا فرد دارای بدنی سالم و تندرست باشد. زیرا در حال حاضر بعضی افراد جوان به منظور داشتن هیکلی لاغر (به اصطلاح مانکنی) خیلی کمتر از حد نیازشان غذا می‌خورند که این کار باعث می‌شود دچار کمبود مواد مغذی شده و در آینده دچار مشکلات جسمی مانند پوکی استخوان، کم خونی، سردرد مزمن، ضعف و سرگیجه و . . . . شوند.
باتوجه به احادیث و روایات پایین می‌توان گفت اگر هر فردی واقعاً به توصیه‌های بهداشتی و سلامتی قرآن و ائمه عمل می‌کرد، میزان بیماری‌ها ومشکلات جسمی و روحی خیلی کمتر از این بود.
رعایت اعتدال در خوردن غذا و کم خوری غیراز تاثیر بر سلامت جسمی افراد، بر سلامت روحی آنها نیز موثر است. در اینجا تاثیرات جسمی کم خوری را با عنوان "فواید ظاهری کم خوری" و تاثیرات روحی و معنوی آن را با عنوان "فواید باطنی کم خوری" برای شما بیان می‌کنیم. امیدواریم با توصیه به این رهنمودهای گرانقدر، همواره از جسمی سالم و روحی پُرنشاط برخوردار باشید.
امام علی (ع): زندگی را برای خوردن مخواه، بلکه خوردن را برای زندگی بخواه.

  • پیامبر خدا (ص): اگر ساکنان خانه‌ای به مقدار کم غذا بخورند، خانه شان نورانی می‌گردد. [۱]
  • پیامبرخدا(ص): هرکس که خداوند را بسیار تسبیح گوید و به بزرگی یاد کند و در عوض به مقدار کم بخورد و بیاشامد و بخوابد، فرشتگان مشتاق او می‌شوند. [۲]
  • امام علی (ع) - در حکمت‌های منسوب به ایشان: زندگی را برای خوردن مخواه، بلکه خوردن را برای زندگی بخواه. [۳]
  • امام علی(ع) - در حکمت‌های منسوب به ایشان: عاقل را بایسته است که به هنگام شیرینی غذا، تلخی دارو را نیز به یاد داشته باشد. [۴]

فواید ظاهری کم خوری:

سلامت تن

پیامبر خدا (ص): مادر همه داروها، کم خوری است. [۵]
امام علی (ع): کم خوری، مانع بسیاری از بیماری‌های جسم می‌شود. [۶]
امام علی (ع): خوراک را کم کن تا بیماری‌ها را کم کنی. [۷]
امام علی (ع): هر کس خوراکش کم باشد، دردهایش نیز کم است. [۸]
امام علی (ع): کم خوری، مایه گرامی داشتن بیشتر خویش است و سلامت را بیشتر استمرار می‌بخشد. [۹]
پیامبر خدا (ص): مادر همه داروها، کم خوری است.
امام علی (ع): هر کس در خوردن به کم بسنده کند، سلامتش بیشتر می‌شود و اندیشه اش به سامان می‌رسد. [۱۰]
امام علی (ع): سلامت تن، از کمی غذا و کمی آب است. [۱۱]
امام رضا (ص): اگر مردم در خوردن به کم بسنده می‌داشتند، بدن هایشان سالم بود. [۱۲]
امام رضا (ع): بدن همانند زمین پاک و آماده برای زراعت است که اگر در آبادانی و آب دهی به آن مراقبت شود، به گونه‌ای که آب، نه بیشتر از نیاز به آن برسد تا آن را غرق کند و نه از اندازه کمتر باشد تا آن را به خشکی گرفتار سازد، آبادانی اش استمرار می‌یابد و خرّمی اش بیشتر می‌گردد و کشت آن برکت می‌یابد؛ امّا اگر از آن غفلت شود، به تباهی می‌گراید و علف هرز در آن می‌روید. بدن چنین حکایتی دارد و تدبیر آن در خوراک و نوشیدنی، چنین است. [پس،] سامان و سلامت می‌یابد و عافیت در آن، ریشه می‌گسترد. بنگر که چه چیز با تو و با معده ات سازگار است و تن تو با چه چیز نیرو می‌گیرد و چه خوردنی و نوشیدنی ای برای بدنت سالم تر است، همان را برای خویش مقرّر بدار و خوراک خود گیر. [۱۳]
امام علی (ع): هر کس در خوردن به کم بسنده کند، سلامتی اش بیشتر می‌شود و اندیشه اش به سامان می‌رسد.

شادابی چهره

پیامبر خدا(ص): برادرم عیسی، از شهری گذر کرد که در آن، مرد و زنی به یکدیگر فریاد می‌کشیدند. پرسید:« شما را چه شده است؟».
مرد گفت:ای پیامبر خدا! این، زن من است و او را مشکلی نیست. زنی درستکاراست؛ امّا دوست دارم از او جدا شوم.
عیسی گفت:« به هر حال، به من بگوی که او را چه می‌شود؟»
مرد گفت: بی آن که کهنسال باشد، چهره اش بی طراوت است.
گفت: ای زن! آیا دوست داری دیگر بار، چهره ات پرطراوت شود؟».
زن گفت: آری.
به او گفت: « چون غذا می‌خوری، از سیر شدن حذر کن؛ زیرا اگر غذا بر سینه سنگینی کند و از اندازه افزون شود، طراوت چهره از میان می‌رود».
آن زن، چنان کرد و دیگر بار، چهره اش طراوت یافت. [۱۴]

طول عمر

لقمان(ع): اگر خوراک انسان اندک باشد، زیاد زنده می‌ماند. [۱۵]
فواید باطنی کم خوری الف ــ صفای اندیشه
امام علی (ع): هر کس خوراکش کم باشد، اندیشه اش صفا می‌یابد. [۱۶]
ب ــ فروغ دل
پیامبر خدا(ص): اگر کسی خوراک خود را کم کند، درونش از نور سرشار می‌گردد. [۱۷] پیامبر اسلام(ص): اگر کسی می‌خواهد خود را از دام شیطان رها کند، باید چربی اضافی بدن خود را با کم خوردن غذا از بین ببرد، زیرا در این صورت می‌تواند به حضور فرشتگان نائل شود و به آنچه نزد خداست، صحیح و فراوان بیندیشد.
ج ــ رهایی از شیطان
پیامبر خدا (ص): هر کس، از این خرسند می‌شود که خویش را از ابلیس برهاند، باید گوشت و چربی خود را با کم خوری، آب کند؛ چرا که با کم خوری، حضور فرشتگان و فراوان اندیشیدن در آنچه نزد خداوند است، را به دست می‌آورد. [۱۸]
پیامبر خدا (ص): با کمی خوراک و نوشیدنی، با نفس خویش جهاد کنید تا فرشتگان بر شما سایه بگسترند و شیطان از شما بگریزد. [۱۹]
پیامبر اسلام (ص): دوست داشتنی‌ترین شما نزد خداوند، کم خوراک‌ترین و سبک بدن‌ترین شماست.
د ــ در آمدن به ملکوت آسمان‌ها
پیامبر خدا (ص): پشمینه بپوشید و میان بر بندید و به گنجایش نیمهٔ شکم بخورید تا به ملکوت آسمان‌ها در آیید. [۲۰]
پیامبر خدا (ص): هر کس شکمش پُر باشد، به ملکوت آسمان‌ها و زمین راه نمی‌یابد. [۲۱]
ه ــ تقرب به درگاه خداوند
پیامبر خدا(ص): کاستن از خوراک، نزد خداوند، جایگاهی والا دارد. [۲۲]
پیامبر خدا (ص): دوست داشتنی‌ترین شما نزد خداوند، کم خوراک‌ترین و سبک بدن‌ترین شماست. [۲۳]
امام صادق (ص): نزدیک‌ترین حالت بنده به خداوند، هنگامی است که شکم وی، سبک باشد. [۲۴]
پیامبر خدا (ص): هر کس خوراکش اندک باشد، تنش سلامت و دلش صفا می‌یابد؛ و هر کس خوراکش فراوان باشد، تنش بیمار و دلش سخت می‌گردد.
و ــ مجموعه‌ای از منافع کم خوری
پیامبر خدا (ص): هر کس خوراکش اندک باشد، تنش سلامت و دلش صفا می‌یابد؛ و هر کس خوراکش فراوان باشد، تنش بیمار و دلش سخت می‌گردد. [۲۵]
امام علی(ع): بر شما باد میانه روی در خوردنی ها؛ چراکه این کار، از اسراف دورتر است و مایه سلامت بیشتر تن می‌گردد و در پرستش، بیشتر یاری می‌رساند. [۲۶]
مصباح الشریعة ــ درحدیثی که به امام صادق (ع)منسوب است ــ: کم خوری، در میان هر طایفه‌ای، ستوده است؛ زیرا منفعت باطن و ظاهر، در آن است. [۲۷]

پانویس

  1. (المعجم الأوسط،ج5، ص229، ح5165عن أبی هریرة، کنزالعمّال، ج3، ص391، ح7093)
  2. (تنبیه الخواطر، ج2، ص116)
  3. (شرح نهج البلاغة، ج 20، ص333، ح824)
  4. (شرح نهج البلاغة،ج20،ص272،ح 149)
  5. (المواعظ العددیّة، ص 213)
  6. (غررالحکم، 6768،عیون الحکم و المواعظ، ص 370، ح 6248)
  7. (غرر الحکم، ح2336)
  8. (غررالحکم،ح8409،عیون الحکم والمواعظ، ص455،ح8220)
  9. (غررالحکم،ح 6819،عیون الحکم والمواعظ،ص 370،ح 6240)
  10. (غررالحکم، ح8803، عیون الحکم و المواعظ، ص 437،ح7559)
  11. (تحف العقول، ص 172، بشارة المصطفی،ص 25 کلا هماعن کمیل بن زیاد، بحارالأنوار،ج66، ص425،ح41).
  12. (بحارالأنوار،ج66، ص 425،ح 41).
  13. (بحار الأنوار،ج62، ص310).
  14. (بحارالأنوار،ج14، ص320،ح26).
  15. (المواعظ العددیّة، 71).
  16. (غرر الحکم، ح 8462،عیون الحکم و الواعظ،ص456،ح 8236).
  17. (الفردوس،ج1، ص290،ح1138 عن أبی هریرة، کنز العمّال، ج15، ص 244،ح40772).
  18. (الفردوس،ج3، ص536،ح5672عن ابن عبّاس).
  19. (تنبیه الخواطر،ج2،ص122).
  20. (مکارم الأخلاق، ج1، ص252،ح750).
  21. (تنبیه الخواطر،ج1، ص100عن ابن عبّاس).
  22. (تنبیه الخواطر،ج2، ص119).
  23. (کنز العمّال،ج15،ص261،ح40869).
  24. (الکافی، ج6، ص269،ح4).
  25. (بحارالأنوار، ج66، ص331، ح5).
  26. (غررالحکم، ح6153، عیون الحکم والمواعظ، ص341، ح5833).
  27. (بحار الأنوار،ج66، ص337،ح33).
تاریخ برداشت: 94/10/09