فرهنگ مصادیق:فلسفه صله رحم چیست
درس اخلاق آیت الله مکارم شیرازی
محتویات
فلسفه صله رحم چیست/ رحم کیست و صله یعنی چه
پیامبر اکرم(ص) فرمودند: پیوند با خویشاوندان شهرها را آباد می سازد، و بر عمرها می افزاید، هر چند انجام دهندگان آن از نیکان نباشند.
بسم الله الرحمن الرحیم
قال رسولُ اللَّهِ صلی الله علیه و آله: «صِلُوا ارْحامَکُمْ وَ لَوْ بِالسَّلامِ».
حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: «صله ارحام خود کنید حتی اینکه سلام کردن باشد».
در آیات و روایات، تأکید فراوانی دربارهٔ صله رَحِم شده است. خداوند میفرماید: «وَيَقْطَعُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَيُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ أُولَئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ»[۱] و کسانی که پیوندهایی را که خدا دستور داده برقرار سازند، قطع نموده، و در روی زمین فساد میکنند، اینها زیانکارانند.
رحم چه کسانی هستند؟ صله یعنی چه؟
مصداق صله رحم چیست؟ رحم کیانند؟ صله چیست؟ و فلسفه اش کدام است؟ بیشتر مردم صله رحم را مستحب می دانند و حال آنکه صله رحم یکی از واجبات و قطع رحم یکی از گناهان کبیره است.
ظاهر رحم که در روایات آمده، تمام ارحام را شامل می شود و دلیلی نداریم که فقط طبقه اوّل ارث، داخل ارحام باشد و طبقات دیگر داخل نباشد، منتها چگونگی صله مختلف است یعنی صلهای که دربارهٔ درجه اوّل مثل پدر، مادر و فرزند است، غیر از آن صلهای است که دربارهٔ وابستگان درجه دوم است.
صله چیست؟ صله یک معنای عرفی دارد که داشتن نوعی رابطه است که این رابطه مختلف است، گاهی رابطه به این است که زندگی پدر و مادری را که در مضیقه هستند تأمین کند، (وجوب نفقه مصداق صله رحم است) و گاهی وجوب نفقه نیست، بلکه خبر داشتن از بیماران آنها و کمک کردن به گرفتاریها و مشکلات آنها در حد توان، مصداق صله است، و گاهی با یک سلام، صله رحم صورت می گیرد، به عبارت دیگر طوری باشد که او را بیگانه ندانند.
فلسفه صله رحم چیست؟
اسلام روی مسأله وحدت و انسجام خیلی سرمایه گذاری می کند به همین جهت وحدت را چند مرحلهای کرده است، مرحله اوّل وحدت در خانواده و مرحله دوم وحدت در بین فامیلها و مرحله بعد وحدت در کل مؤمنان و جامعه اسلامی است. چرا که همیشه برای اصلاح، تقویت و پیشرفت جامعه، وحدت، از ضروریّات است؛ و با پیشرفت و تقویت تمام واحدهای کوچک، اجتماع عظیم، خود به خود اصلاح خواهد شد. وحدت هزینه زیادی لازم دارد، در صورتی که تفرقه با یک سوء ظن حاصل میشود.
اهمّیت صله رحم تا حدّی است که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله میفرماید: «صِلَهُ الرَّحِمِ تَعْمُرُ الدِّیارَ وَ تَزِیدُ فی الأعمارِ و إن کانَ أهْلُها غَیْرَ أخیارٍ»
پیوند با خویشاوندان شهرها را آباد میسازد، و بر عمرها میافزاید، هر چند انجام دهندگان آن از نیکان نباشند.
و نیز امام صادق علیه السلام میفرماید: «صِلْ رَحِمَکَ وَلو بِشَرْبَهٍ مِن ماءٍ، و أفْضَلُ ما یُوصَلُ بِهِ الرَّحِمُ کَفُّ الأذی عنها»
پیوند خویشاوندی خویش را حتّی با جرعهای از آب محکم کن و بهترین راه برای خدمت به آنان این است که (لااقل) از تو آزار و مزاحمتی نبینند.
رسول اکرم صلی الله علیه و آله میفرماید: «ثَلاثَهٌ لا یَدْخُلونَ الجَنّهَ: مُدْمِنُ خَمْرٍ وَ مُدْمِنُ سِحْرٍ وَقاطِعُ رَحِمٍ»
سه گروه هستند که هرگز داخل بهشت نمیشوند، شراب خواران، ساحران و قطع کنندگان رحم.
از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله پرسیدند: «إنّ رَجُلًا من خثعم سأل رسول اللَّه صلی الله علیه و آله: أیّ الأعمالِ أبْغَضُ إلَی اللَّهِ؟ فقال: الشِّرْکُ بِاللَّه. قال: ثمّ ماذا؟ قال: قَطِیعَهُ الرَّحِمِ»
زشتترین عمل در پیشگاه خداوند کدام است؟ فرمود: شرک به خدا. پرسیدند: بعد از آن؟ فرمود: قطع رحم.
امام صادق علیه السلام میفرماید: «صِلَهُ الرَّحِمِ تُهَوِّنُ الحِسابَ یومَ القِیامَهِ وَ هیَ مَنْسَأَهٌ فی العُمُرِ و تَقِیِ مَصارِعَ السّوءِ»
صله رحم حساب روز قیامت را آسان و عمر را طولانی میکند، و از مرگ ناگوار جلوگیری میکند.
امام باقر علیه السلام از علی علیه السلام نقل میکند که فرمود: «ثَلاثُ خِصالٍ لایَموتُ صاحِبُهُنَّ أَبَداً حتّی یَری وَ بالَهُنَّ: الْبَغْیُ وقطیعَهُ الرَّحِمِ وَالَیمینُ الکاذِبَهِ یُبارِزُ اللَّهَ بِها»
سه خصلت است که دارندگان آن از دنیا نروند، تا مجازات و نتیجه آن را در دنیا ببینند: ستم کردن، قطع رحم کردن و قسم خوردن به دروغ که بوسیله آن با خدا مبارزه شود.
پانویس
- ↑ بقره؛ 27
