فرهنگ مصادیق:طرح پژوهشی «مرزهای ارتباط با کفّار»
نویسندگان: مهدی مهریزی و محمود لطیفی
محتویات
- ۱ یک. طرح موضوع
- ۲ دو. پیشینه تحقیق
- ۳ سه. ضرورت تحقیق
- ۴ چهار. اهداف تحقیق
- ۵ پنج. مبادی تحقیق
- ۶ شش. سرفصلها
- ۶.۱ یک:مفاهیم و واژهها
- ۶.۲ دو: پیشینه روابط بین الملل
- ۶.۳ سه: مبانی حقوقی روابط بین الملل
- ۶.۴ چهار: شخصیت انسانی کافر از دیدگاه اسلام
- ۶.۵ پنج: اصول روابط بین الملل اسلامی
- ۶.۶ شش: روابط فرهنگی
- ۶.۷ هفت: روابط سیاسی
- ۶.۸ هشت: روابط اقتصادی
- ۶.۹ نه: روابط حقوقی
- ۶.۱۰ ده: روابط نظامی و جنگی
- ۶.۱۱ یازده: روابط اخلاقی و فردی
- ۶.۱۲ دوازده: احکام
- ۷ منابع تحقیق :
- ۸ پانویس
یک. طرح موضوع
انسان بر اثر نیاز، یا میل فطری، زندگی جمعی دارد. و نمیتواند از این هویّت جمعی جدا شود، چرا که بسیاری از نیازهای او، در پرتو حیات اجتماعی حاصل میگردد. از طرفی در ادیان الهی و اسلام، انسانها به دو گروه مؤمن و کافر دسته بندی میشوند. گروهی که به ندای دین پاسخ مثبت داده و ایمان آوردهاند، «مسلمان» نامیده میشوند، و آنان که از پذیرش سرباز زدهاند، «کافر» محسوب میگردند.
این دسته بندی، احکام و آثاری را در پی دارد و قلمرو حقوق و وظایف دو گروه را جدا میکند. طبیعی است، که یک نظام سیاسی مبتنی بر دین، خط مشی سیاست خارجی خود را براساس این آثار و لوازم تعیین میکند، و پیروان آن آیین نیز، روابط خود را براساس دستورهای مذهبی خویش منظم میسازند.
طرح پژوهشی« مرزهای ارتباط با کفار» در صدد شناسایی و تبیین این محدودیتها، آثار و لوازم ایمان و کفر و مبانی فکری و عقیدتی این دسته بندی اجتماعی است و پرسشهایی از نوع نمونههای زیر را پاسخ میدهد:
کافر چگونه شخصیتی دارد؟
تقسیم انسانها، به مسلمان و کافر چه آثار شخصیتی و انسانی را به دنبال میآورد؟
اصول کلی حاکم بر روابط مسلمان و کافر چیست؟
مرز این محدودیتها در قلمرو سیاست، فرهنگ، اقتصاد و... چه میباشد؟
و سؤالهای دیگری از این قبیل، که در بند شش به صورت ریزتر آمده است.
دو. پیشینه تحقیق
در مطالعه تاریخ این موضوع و ریشه یابی آن در بستر زمان، خواه ناخواه باید به عصر پیامبر(ص) برگردیم. پس از هجرت پیامبر(ص) و مسلمانان به مدینه، پیمانها و نامههای رسول خدا (ص) به کفار اولین مرحله طرح این موضوع بوده است. [۱]
با طرح احکام مربوط به تولّی و تبرّی، جهاد، قوانین ذمّه و دعوت جهانی، این موضوع گسترش یافت. فتوحات مسلمین پس از رحلت پیامبر و برخورد مسلمانان با غیرمسلمانان سببِ طرح عینی تر این مسائل و زمینه شکل گیری اولین آثار مستقل در پارهای از این موضوعات شد.
کتاب الخراج و الرد علی الاوزاعی اثر ابو یوسف(۱۱۳-۱۸۲هـ)و السیر الصغیر و الکبیر تألیف محمدابن حسن شیبانی متولد ۱۳۲ هجری و علم المغازی و السیر نوشته محمد بن اسحاق(متوفای ۱۵۱هجری)، اولین کتب مستقل در این موضوع است.
در دورههای بعد، این موضوع در ضمن مجموعههای حدیثی و فقهی، به عنوان کتاب الجهاد، کتاب الخراج، احکام اهل الذمه و... به صورت غیرمستقل مورد پژوهش قرار گرفت. البته در برخی از زمانها به دلیل ارتباط میان مسلمین و کفار این مبحث دوباره مطرح شده که نتایج آن به صورت نوشتههایی فقهی بر جای مانده است مانند:
رساله فی الخراج نوشته مقدس اردبیلی(م ۹۹۳هـ)
کتاب الخراج نوشته محقق کرکی(م ۹۴۰هـ)
ذبیحه اهل الکتاب اثر شیخ بهایی، (۹۵۰-۱۰۳هـ)
بیشترین پژوهشها و آثار اسلامی در این زمینه به دورههای اخیر مربوط میشود، یعنی دوره شکل گیری سازمانهای بین المللی و طرح حقوق بشر و پیدایش نظامهای سیاسی نوین[۲] و تحوّل روابط.
سه. ضرورت تحقیق
ضرورت پژوهشی نو و بازنگری مجدد به منابع دینی در این زمینه، با ذکر چند مقدمه روشن میگردد:
الف- گستردگی دامنه روابط انسانها در دنیای کنونی، که نشأت گرفته از پیشرفت صنعت و تکنولوژی است و جهان را به صورت دهکدهای بزرگ درآورده است، به طوری که انسانها به آسانی میتوانند با یکدیگر تماس گرفته و ارتباط برقرار سازند.
ب- سلطه دولتهای کفر بر سازمانهای جهانی و برخورداری آنان از قدرت نظامی و اقتصادی برتر، که عامل در اختیار گرفتن سیاست جهان شده است.
ج- گسترش ارتباطات علمی و آموزشی، در مراکز پژوهشی و آموزش عالی.
د- فراوانی سفرهای تفریحی و فرهنگی و رشد پدیدهای به نام «توریسم».
هـ- پژوهشهای گسترده و عمیق در زمینه حقوق بشر و روابط ملتها و دولتها در جهان و انتقاد آنان از حقوق بشر اسلامی.
و- پراکندگی پژوهشهای انجام شده از سوی محققان مسلمان در این زمینه، بدین معنی که هر کدام زاویهای از موضوع را مورد تحقیق قرار دادهاند و فقدان پژوهشی جامع که به همه مباحث پرداخته باشد.
ز- استقرار دولت جمهوری اسلامی که بنا دارد کلیه روابط اجتماعی و فردی خود را براساس دین استوار سازد.
اینها و برخی عواملی دیگر ضرورت پژوهشی نو، جامع و عمیق را در این قلمرو ضروری میسازد.
چهار. اهداف تحقیق
با توجه به مطالب بند دو و سه که تاریخ و ضرورت پژوهش را بیان داشت، این تحقیق میتواند اهداف زیر را دنبال کند:
الف- ارائه دیدگاه جامع اسلام در مسأله ارتباط مسلمانان با کفار،
ب- نقد و پاسخ ایرادها و اشکالها در زمینه حقوق بشر اسلامی،
ج-شناخت و تبیین مبانی فکری و فقهی سیاست خارجی نظام اسلامی،
د- روشن گری در زمینه وظیفه عملی مسلمین در برخورد با پیروان ادیان دیگر.
پنج. مبادی تحقیق
در این پژوهش علاوه بر مبادی عمومی هر تحقیق در زمینه علوم انسانی و علوم اسلامی، مبادی ویژهای را باید در نظر داشت:
الف- موضوع شناسی کامل و گسترده در زمینه روابط بین الملل، حقوق بشر، توریسم و آشنایی با ماهیت این مفاهیم در دنیای فعلی.
ب- پژوهش و تحقیق، به دور از بافت جبرآمیز حاکم بر روابط ملتها و دولتها در تاریخ معاصر.
ج- نگرش کاربردی به موضوعات و مباحث موردنظر.
د- اطلاع از انتقادها و ایرادها در حوزه روابط دنیای اسلام و کفر.
شش. سرفصلها
مباحث قابل بررسی و پژوهش در این موضوع را، در ضمن چند فصل میتوان دنبال کرد:
یک:مفاهیم و واژهها
۱- تولی و تبرّی
۲- ملیّت و امّت
۳- کافر
۴-بیگانه
۵-اهل کتاب
۶-اهل ذمّه
۷- جزیه
۸-وطن
۹-دارالاسلام و دارالکفر
۱۰-رسمیت و شناسایی
۱۱- تابعیت
۱۲-امنیت
۱۳-روابط
۱۴-جهاد و صلح
۱۵-حقوق بین الملل
۱۶-امان
دو: پیشینه روابط بین الملل
۱-تمدنهای باستان
۲- ادیان الهی
۳- جهان معاصر
۴- مسلمانان[ زمان پیامبر(ص)، خلفای راشدین، عصر خلفا، صفویان، عثمانیان، معاصر]
سه: مبانی حقوقی روابط بین الملل
۱-وحی
۲- عقل
۳-عرف
۴- سیره عقلا
۵- قراردادها
چهار: شخصیت انسانی کافر از دیدگاه اسلام
۱- تعریف کفر و کافر
۲-اقسام و اصناف کفّار
۳- اسلام و شخصیت انسان
۴- شخصیت انسانی کافر
۵-موارد و معیارهای تکفیر
پنج: اصول روابط بین الملل اسلامی
الف)اصول عامّه
۱-کرامت انسان
۲- دعوت به حق و عدل
۳- التزام به معاهدات و پیمان ها
۴- تفاهم بین المللی
۵-برابری ملتها در حقوق انسانی
۶-حمایت از مظلومان و محرومان کافر
۷- نفی سبیل کافر بر مسلم
۸- عدم اعتماد و رکون به ظالمان و کفّار
۹-امانت داری نسبت به کفّار
۱۰-عزّت مسلمین
ب) اصول کلی روابط صلح آمیز
۱-صلح و همزیستی مسالمت آمیز
۲- مشارکت و تعاون در راه کرامت انسانی
۳- عدم مداخله در امور یکدیگر
۴-عدم توسل به زور
۵- حکمیّت و حل مسالمت آمیز اختلاف ها
۶- تألیف قلوب
ج)اصول کلی روابط قهرآمیز
۱- آمادگی رزمی
۲- ارعاب و تهدید
۳- عدم اتخاذ بطانه
۴- مقابله به مثل
شش: روابط فرهنگی
۱- مناظرههای علمی، عقیدتی و...
۲- تبادل علوم و تجارب
۳- تعلیم و تعلم کفّار(تبادل فرهنگی)با مسلمین
۴-مسابقات علمی، ورزشی، هنری و گرفتن و دادن جوایز
۵- تبلیغ کفار در شهرهای اسلامی با استفاده از امکانات مسلمین
۶- شنیدن و نگاه کردن به برنامههای وسایل ارتباط جمعی کفار
۷-امر به معروف و نهی از منکر نسبت به کفار در بلاد اسلام و یا بلاد کفر
۸- مبادله کتب و اسناد علمی و فرهنگی و دینی( هدیه و یا فروش قرآن و... به کفار و... )
۹- روابط ورزشی با کفار
۱۰-توریسم و رفت و آمد کفار به بلاد اسلامی و برعکس
۱۱-دروغ گفتن و دادن اطلاعات نادرست به کفّار
هفت: روابط سیاسی
۱-تبادل سفیر
۲- به رسمیّت شناختن دولتهای کفر
۳-حمایت از دولتهای کفر
۴- حمایت از نهضتهای آزادی بخش کافر
۵- مداخله سیاسی در کشورهای کافر
۶- دادن مناصب اداری به کفار و گرفتن مناصب از آنان(استخدام نمودن یا شدن از بعد سیاسی)
۷-استخدام مستشاران کافر در امور نظامی، اقتصادی، آموزشی
هشت: روابط اقتصادی
۱-داد و ستد با کفار
۲- استقراض از کفار و یا دادن قرض به آن ها( با بهره یا بدون بهره)
۳- حریم مالکیت کفار
۴- کالاهایی که خرید و فروش آن به کفار ممنوع است
۵-فروش اجناس حرام و نجس به کفار و یا خرید آن از کفار
۶- اجاره اراضی کفار و اجاره دادن زمین به آنان
۷- استخدام کفار در نظام اسلامی و اجیر گرفتن آنان از سوی اشخاص و مؤسسات خصوصی( از بعد اقتصادی)
۸-جعاله، شرکت، مضاربه، و مساقات و... با کفار
۹- مزایده، مناقصه، بین مسلم و کافر
۱۰-خرید نسیه، سلف، سفارش خرید و... به کفار و یا از کفار
۱۱-معاملات تهاتری با کفار
۱۲- کالاهایی که ورود آن به بلاد اسلامی جایز نیست
۱۳-سرقت از کافر و غل و غش در معامله با آنان و ندادن حقوق مالی قابل اختلاس (دزدیدن از آب و برق و... )
۱۴-خرید و فروش اطلاعات نظامی، سیاسی و...
۱۵-محاصره اقتصادی کفار از سوی مسلمانان یا محاصره اقتصادی مسلمین از سوی کفار
۱۶-استفاده از اضطرار کفّار در روابط اقتصادی
۱۷-دادن رشوه، باج، حق ترانزیت به کفار و گرفتن از آنان
نه: روابط حقوقی
۱- قضاوت کفار و حکمیت آنان در امور قضایی، مالی، فرهنگی، سیاسی، ورزشی، هنری و...
۲- معاهده با کفار الف) دو جانبه؛ ب) یک جانبه؛ و پذیرش تعهدات آنان
۳- اجرای حدود و قصاص نسبت به کفار
۴- دیه دادن و گرفتن از کفار
۵- توارث میان مسلم و کافر
۶- گرفتن خمس و زکات، جزیه و خراج و مالیات از کفار و پرداخت به آنان
۷- لقطه(مال پیدا شده) در بلاد کفار
۸-دادن امتیاز به کافر
۹-تبعید مسلمانان به بلاد کفار و پذیرش تبعیدی کفار
۱۰-وقف و نذر برای کفار
۱۱-وکالت دادن یا گرفتن از کفار
۱۲- حق شفعه برای کافر و نسبت به اموال ایشان
۱۳-استرداد مجرمین به کفّار
۱۴-تجسّس
الف) از کفار
ب)برای کفار
ج)کفار از مسلمانان
۱۵-ازدواج با کفار
۱۶- بیمه کردن و پرداخت حق بیمه به آنان
۱۷-استخدام کفار در نظام اسلامی( از بعد حقوقی)
ده: روابط نظامی و جنگی
۱- انواع جهاد
۲- صلح و جایگاه آن
۳- خرید و فروش سلاح به کفار
۴-اسیران کافر
۵- فدیه دادن و گرفتن از آنان
۶- تخریب امکانات اقتصادی و... کفار
۷-کاربرد حیلههای جنگی در برابر کفار
۸-استفاده از سلاحهای ممنوع در جنگ با کفار
۹-قتل عام و تحدید نسل کفار
۱۰-تقویت نظامی کفار علیه یکدیگر
یازده: روابط اخلاقی و فردی
۱- اصول انسانی در روابط اخلاقی با کفار
۲- محدودیتهای شرعی در روابط فردی
۳-حفظ وقار و حیثیت اسلامی در روابط اخلاقی
۴-استثناها در روابط اخلاقی و فردی با کفار
دوازده: احکام
۱- طهارت و نجاست کفار
۲- ابزار و وسائل و ادوات آنان
۳-طهارت و نجاست صنایع کفّار
۴-مواد خوراکی و دارویی کفار
۵-صید و ذبیحه آنان
۶- ورود کفار به اماکن مقدسه«مشاهد مشرفه، مساجد، مکه و مدینه و... »
۷-دفن کفار در بلاد اسلامی و قبرستان مسلمانان
۸-شهدای کفار
۹-پیوند اعضای کافر به مؤمن و برعکس
۱۰-درمان کفار بیمار و استفاده از خدمات درمانی، بهداشتی آنان
۱۱- تشریح بدن کافر
منابع تحقیق :
مصادر و منابع این پژوهش در چهار قسمتِ کتب عربی، فارسی، مقالات و کلیدهای فقهی ارائه میگردد.
در معرفی کتب و مقالات، ترتیب الفبایی عنوان کتاب و مقاله را ملاک قرار دادهایم.
الف. کتب عربی(3)
۱- آثار الحرب فی الفقه الاسلامی، وهبه الزحیلی، دارالفکر، بیروت، سوم، 1401-1981.
۲-آراء الفقها فی المرتد عن الاسلام، د. محمد جمال الدین عواد، الازهر، ۳/ ۱۹۷۵، ۲۲۵ص.
۳- احکام الاسری و السبایا فی الحروب الاسلامیه، عبداللطیف عامر، دارالکتب الاسلامیه، بیروت، 1406-1986.
۴- احکام اهل الذمه، ابن قیم الجوزیه، ابوعبدالله شمس الدینی، دارالعلم للملایین، بیروت، ۱۹۸۱م.
۵- احکام الحرب و السلم، محمد اللافی، داراقرأ- لیبی، ۱۳۹۸-۱۹۸۹، ۱۰۶۸ص.
۶- احکام الذمیین و المستأمنین فی دارالاسلام، د. عبدالکریم، زیدان، مطبعه البرهان، بغداد، اول، هـ 1963.
۷-الاحکام العامه فی قانون الامم، ج۱، محمد طلعت القنیمی، المعارف، اسکندریه، م.
۸-احکام المرتد، صالح بن ابراهیم بن سلیمان، الحمود المعهد العالی للقضاه، الریاض، ۱۴۰۳هـ.
۹-احکام المرتد، العلامه آقامحمدعلی بن آقا محمدباقر، الهزار جریبی النجفی، ۱۲۴۵هـ.
۱۰-احکام المرتد فی الاسلام، سایسبنج، عبدالله حلیم، کلیه الشریعه و الدراسات الاسلامیه، جامعهام القری، مکه، ۱۴۰۳هـ.
۱۱-احکام المرتد فی الشریعه الاسلامیه، دراسه مقارنه، نعمان عبدالرزاق، السامرائی، دارالعلوم، الریاض، ۱۴۰۳هـ ۱۹۸۳م، ۲۹۲ص.
۱۲-الاسلام و العلاقات الدولیه، محمود، شلتوت، القاهره.
۱۳-الاسلام و القانون الدولی، حسین ندا، حسین، کلیه القانون جامعه بغداد، بغداد، ۱۹۸۴م.
۱۴-اصول العلاقات العامه فی الدعوع الاسلامیه، محمود یوسف، مصطفی، کلیه الاعلام، جامعه القاهره، القاهره، م.
۱۵-اهل الذمه فی الاسلام، جشی، حسن، القاهره، ۱۹۴۹م.
۱۶-اهل الکتاب، حسن الزین، بیروت، ۱۴۰۲هـ، ۸۲ص.
۱۷-البیان العالمی عن حقوق الانسان فی الاسلام، سالم عزام، المجلس الاسلامی الدولی، لندن ۱۴۰۱هـ.
۱۸-التحالف السیاسی فی الاسلام، منیر محمد، الغضبان، مکتبه المنار، الزرقاء، ۱۹۸۲م، ۲۰۸ص.
۱۹-التعایش الدینی فی الاسلام، موسی العرب.
۲۰-التعصب و التسامح بین المسیحیه و الاسلام، محمد الغزالی، مطبعه حسان، قاهره، ۳۶۱ص.
۲۱-الجزیه و الاسلام دینیت، دانییل. ترجمه فوزی فهیم جادالله، دار مکتبه الحیاه، بیروت، ۱۹۶۰م.
۲۲-الجهاد فی الاسلام، محمد شدید، مؤسسه الرساله، بیروت، ۱۹۸۰م.
۲۳-الجهاد فی سبیل الله، ج۲، عبدالله بن احمد القادری، دارالمناره جدّه، دوم، ۱۴۱۲هـ ۱۹۹۲م.
۲۴-الجهاد و الحقوق الدولیه العامه فی الاسلام، ظاهر القاسمی، دارالعلم للملایین، بیروت، ۱۹۸۲م.
۲۵-حقوق الانسان، وزاره الارشاد و الانباء، الکویت ۱۹۶۳م.
۲۶-حقوق الانسان، ۲ج، جمعی، دارالعلم للملایین، بیروت، ۱۹۸۹م.
۲۷-حقوق الانسان بین تعالیم الاسلام و اعلان الامم المتحده، محمد الغزالی، مکتبه التجاریه، القاهره، ۱۳۸۳ق.
۲۸-حقوق اهل الذمه فی الدوله الاسلامیه، ابوالاعلی، المودودی، دارالفکر، بیروت، ۴۰ص.
۲۹-الخراج و النظم المالیّه للدّوله الاسلامیه، محمد ضیاءالدین الریس، مکتبه الانجلو المصریه، القاهره، م.
۳۰-دراسات الاسلامیه فی العلاقات الاجتماعیه و الدولیه، دارالقلم، الکویت، ۱۹۷۴م.
۳۱-دارالاسلام و دارالعرب و العلاقه بینهما، عابد محمد القبانی، کلیه الشریعه و الدراسات الاسلامیه، جامعهام القری، مکه المکرمه، ۱۴۰۱هـ.
۳۲. الدبلوماسیه فی الاسلام، محمد، التابعی، دارالنیل، ۱۹۸۲ م( سلسله دراسات قومیه).
۳۳-دور اهل الذمه فی المجتمع المصری فی العصر العثمانی، موسی موسی، نصر، کلیه الآداب، جامعه الاسکندریه، اسکندریه، ۱۹۸۴م.
۳۴-الدوله الاسلامیه فی العصر العباسی و العلاقات السیاسیه مع الامویین و العباسیین، حسین محمد سلیمان، عالم الکتب، الریاض، ۱۴۰۴هـ ۱۹۸۴م، ۳۳۸ص.
۳۵-الدوله الحمدانیه فی حلب و موقفها من القوی الاسلامیه و البیزنطه، محمد السید محمود، قندیل، کلیه الآداب، جامعه المنیا، ۱۹۸۴م.
۳۶-رسل الملوک و من یصلح للرساله و السفاره، ابن الفراء، (القرن الرابع الهجری).
۳۷-السرخسی حجه القانون الدولی الاسلامی، ۱-۲، عبدالاسلام خورشید.
۳۸-السفارات فی الجاهلیه و الاسلام، محمد بللی، القونی، الایمان و العلم، ۱۹۷۷م، ص59.
۳۹-الشرع الدولی فی الاسلام، نجیب، الامنازی، دمشق، ۱۳۶۰هـ.
۴۰-الشریعه الاسلامیه و القانون الدولی، علی علی، منصور، القاهره، ۱۹۶۲م.
۴۱-الشریعه الاسلامیه و القانون الدولی العام، زیدان، د. عبدالکریم، بغداد، ۱۳۹۶هـ ۱۹۷۶م.
۴۲-الصلات الخارجیه فی عهدالدوله الاسلامیه الاولی، حمد، الجابر، ۱۹۸۳م، صص 801-818.
۴۳-طبیعه العلاقه الاسلامیه الیهودیه فی القرآن الکریم، یاسر، عمار، ۱۹۸۳م، صص 28-35.
۴۴-العلاقات الاجتماعیه بین المسلمین و غیرالمسلمین فی الشریعه الاسلامیه و الیهودیه و المسیحیه و القانون، بدران ابوالعینین، بدران، دارالنهضه العربیه، بیروت، ۱۹۸۵م، ۳۶۱ص.
۴۵-العلاقات الانسانیه فی القرآن الکریم، حمزه ابراهیم، فوده، نادی مکه المکرمه الثقافی، مکه، ۱۴۰۳هـ.
۴۶-العلاقات بین الخلافه الموحدیه و المشرق الاسلامی، ابتسام مرعی، خلف الله، کلیه الآداب، جامعه الاسکندریه، اسکندریه، ۱۹۸۴م.
۴۷-علاقه الخلافه العباسیه بدویلات المشرق فی القرن الثالث الهجری، مجید، میسون هاشم. کلیه الآداب، جامعه الموصل، موصل ۱۹۸۳م.
۴۸-علاقات الدوله الاسلامیه فی العصر النبوی مع بلاد الشام و بیزنطه، د. احمد، الشبول، کلیه الآداب، جامعه الملک سعود، ۱۴۰۴هـ.
۴۹-العلاقات الدولیه، احمد شبلی، مکتبه النهضه المصریه، قاهره، ۱۹۸۷م.
۵۰-العلاقات الدولیه العامه فی الاسلام، ابراهیم عبدالحمید.
۵۱-العلاقات الدولیه فی الاسلام، الشیخ محمد ابوزهره.
۵۲-العلاقات الدولیه فی الاسلام، وهبه الزحیلی، بیروت، ۱۴۰۱هـ- ۱۹۸۱م.
۵۳-العلاقات الدولیه فی الحکومه الاسلامیه، ابراهیم امینی، مقدم الی المؤتمر الثالث للفکر الاسلامی، طهران، ۱۴۰۵هـ.
۵۴-العلاقات الدولیه فی الحروب الاسلامیه، علی قراعه.
۵۵-العلاقات الدولیه فی القرآن و السنه، محمدعلی، الحسن، مکتبه النهضه الاسلامیه، عمان، ۱۹۸۱م.
۵۶-العلاقات الدولیه و النظم القضائیه فی الشریعه الاسلامیه، عبدالخالق النواوی، دارالکتاب العربی، بیروت، ۱۳۹۵هـ.
۵۷-العلاقات السلمیه بین الدوله العباسیه و اروبا فی العصر العباسی المبکر منذ قیام الدوله العباسیه حتی نهایه عهد الواثق، سلیمان ضفیدع، الرحیلی، کلیه العلوم الاجتماعیه جامعه الامام محمد بن سعود الاسلامیه، ۱۴۰۲هـ.
۵۸-العلاقات السیاسیه بین دولت الخطاأ و الدوله الاسلامیه المعاصره، ابوسعید حامز غنیم. مجله کلیه العلوم الاجتماعیه الریاض، ۱۴۰۱هـ ۱۹۸۱م.
۵۹-العلاقات السیاسیه بین الدوله الفاطمیه و الدوله العباسیه فی العصر السلجوقی. محمد سالم بن شرید، العونی، کلیه العلوم الاجتماعیه جامعه الامام محمد بن سعود الاسلامیه، الریاض، ۱۴۰۲هـ.
۶۰-العلاقات السیاسیه و الاقتصادیه بین الدول العربیه الاسلامیه و دول الروم البیزنطه حتی نهایه العصر الاموی، راضی عبدالله، عبدالحلیم، کلیه الآداب جامعه القاهره، القاهره، ۱۹۸۲م.
۶۱. العهود و المواثیق فی الاسلام، د. حسین فوزی النجار، العربی، ۱۹۷۵م، ص 24.
۶۲-غیرالمسلمین فی المجتمع الاسلامی، یوسف، القرضاوی، مکتبه وهبه، القاهره.
۶۳-غیرالمسلمین فی الدوله الاسلامیه، د. عبدالرحمن داعی، المعهد الاسلامی، لندن، ۱۴۰۳هـ- ۱۹۸۳م.
۶۴-فصول فی الدبلوماسیه الحاشیه علی الجزء الثانی من کتاب رسل الملوک، قاهره، 1947.
۶۵-القانون و العلاقات الدولیه فی الاسلام، د. صبحی محمصانی، دارالعلم للملایین، بیروت، ۱۳۹۲هـ ۱۹۷۲م، ۳۲۰ص.
۶۶-اللاانحیازیه فی النظریه، السلامیه، د. اسماعیل صبری، مقلد، القاهره، ۱۹۶۷م.
۶۷-مبادی القانون الدولی فی الاسلام، محمد عبدالله دراز.
۶۸-مذکره الی المؤتمر الدولی لحقوق الانسان، انعام الله خان، مؤتمر العالم الاسلامی- بیروت، ۱۹۶۸م.
۶۹-المعاهدون فی الاندلس منذ الفتح الاسلامی حتی سقوط الخلافه الامویه، عباده عبدالرحمن رضا کحیله، کلیه الآداب جامعه القاهره، القاهره، ۱۹۸۴م.
۷۰-مکاتیب الرسول، علی الاحمدی- بیروت.
۷۱-حقوق الانسان، محمد وفیق، الجمعیه المصریه للاقتصاد السیاسی، القاهره ۱۹۷۰م.
۷۲-نتایج الافکار فی نجاسه الکفار، آیه الله العظمی سیدمحمدرضا گلپایگانی، مقررّ، علی الکرمی الجهرمی، دارالقرآن الکریم، قم، ۱۴۱۳هـ.
۷۳-النظم الدبلوماسیه فی الاسلام، صلاح الدین المنجد، دارالکتاب الجدید، بیروت، ۱۴۰۳هـ- ۱۹۸۳، ۲۱۲ص.
ب. کتب فارسی(4)
۱- آیین جهاد از دیدگاه امام علی(ع)، گروهی از نویسندگان، بنیاد نهج البلاغه، قم، 1362.
۲-آیین جهاد در صحیفه سجادیه، محمدتقی رهبر، سازمان تبلیغات اسلامی، 1365.
۳-استراتژی بین المللی، جلال الدین فارسی، انتشارات علمی و فرهنگی، تهران، 1361.
۴-اسلام در جهان امروز، ویلفرد کنت اسمیت، ترجمه: حسین علی هروی، دانشگاه تهران، تهران، 1356.
۵-اسلام و آئین زندگی، علی حجتی کرمانی، کانون انتشار، تهران، 1351.
۶-اسلام و استعمار، ادولف پیتررز، ترجمه: محمود فرقانی، آستان قدس، مشهد، 1365.
۷-اسلام و اعلامیه جهانی حقوق بشر، علی گلزاده غفوری، شرکت انتشار، تهران.
۸- اسلام و حقوق بشر، صدر، تهران، 1349.
۹- اسلام و حقوق بشر، مارسل بوازار، ترجمه: محسن مؤیدی، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تهران.
۱۰-اسلام و حقوق بین الملل، عباسعلی عمید زنجانی، دارالکتب الاسلامیه، تهران 1346.
۱۱-اسلام و حقوق بین الملل، محمدرضا ضیائی بیگدلی، شرکت سهامی انتشار، تهران، سوم، 1368.
۱۲- اسلام و صلح جهانی، سیدقطب، ترجمه: سیدهادی خسروشاهی- زین العابدین قربانی، شرکت سهامی انتشار، تهران.
۱۳-اسلام و حقوق بین الملل عمومی، احمد رشید، مترجم: دکتر سیدی، مرکز مطالعات عالی بین المللی، تهران، 1352.
۱۴-اسناد بین الملل حقوق بشر، باقر عاملی، کمیته ایرانی حقوق بشر، تهران.
۱۵-اصول روابط بین الملل، د. هوشنگ عامری، انتشارات آگاه، تهران، 1370.
۱۶-اقامت گاه و آثار حقوقی آن، عباسعلی عمیدزنجانی، الهام، تهران، 1356.
۱۷-اقلیتهای مسلمان در جهان امروز، علی کتانی، ترجمه: محمدحسین آریا، امیرکبیر، تهران، 1368.
۱۸-بنیادهای ملیت در جامعه، بنیاد بعثت، تهران، 1361.
۱۹-تاریخ روابط سیاسی ایران با دنیا، نجف قلی حسام معزی، علم، تهران، 1366.
۲۰-تاریخ روابط بین الملل، پی یر رو نوون، ترجمه: قاسم صُنْعوی، آستان قدس رضوی، مشهد، 1369.
۲۱- تاریخ و مقررات جنگ در اسلام، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تهران، 1360.
۲۲-جنگ و جهاد در قرآن، گروهی از نویسندگان، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 1360.
۲۳-جنگ و جهاد در نهج البلاغه، حسین شفائی، دفتر انتشارات اسلامی، قم، 1365.
۲۴-جنگ و صلح از دیدگاه امام علی(ع)، محمدمهدی شمس الدین، نشر روشنگر، سوم 1366.
۲۵-جنگهای پیامبر، تحقیقات سپاه پاسداران، واحد آموزش عقیدتی سپاه پاسداران، تهران، 1363.
۲۶-جنگ یا فرمانهای نظامی در اسلام، حسین حیدری کاشانی، دفتر انتشارات اسلامی، قم، 1367.
۲۷-جهاد، حسین نوری، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تهران، 1367.
۲۸-جهاد، عباس علی اسلامی، بنیاد بعثت، تهران، 1364.
۲۹-جهاد، شهید مرتضی مطهری، دفتر انتشارات اسلامی، قم.
۳۰-جهاد، ۲ج، سیدعلی محمد دستغیب، فجر اسلام، تهران، 1361.
۳۱-جهاد از دیدگاه امام علی(ع)، عباسعلی عمید زنجانی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تهران، پنجم، 1366.
۳۲-جنگ از دیدگاه قرآن و حدیث، سید احمد خاتمی، سپاه پاسداران، تهران، 1363.
۳۳-جهاد از دیدگاه کاشف الغطاء، کاشف الغطاء، ترجمه: محمدرضا انصاری، سازمان تبلیغات اسلامی، تهران، 1367.
۳۴- جهاد از نظر اسلام و کلیسا، گروهی، در راه حق، قم.
۳۵-جهاد حد نهایی تکامل، جلال الدین فارسی، تهران، 1355.
۳۶-جهاد در راه خدا و ابعاد گوناگون آن، گروهی از نویسندگان، در راه حق، قم.
۳۷-جهاد در قرآن، سیدحسین علم الهدی، بنیاد شهید انقلاب اسلامی، تهران، دوم، 1362.
۳۸-جهاد در قرآن، عباس مخبر دزفولی، مشهد، ۱۴۰۴ق.
۳۹-جهاد در قرآن، سیدحسن طاهری خرم آبادی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تهران، 1367.
۴۰-جهاد و شهادت، شهید مصطفی چمران، دفتر انتشارات اسلامی، قم، 1361.
۴۱-جهاد و شهادت، سیدمحمود طالقانی، تهران، 1349.
۴۲-جهاد و شهادت در اسلام، علی عرب ده سرخی اردستانی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تهران، 1363.
۴۳-جنگ و صلح از دیدگاه حقوق و روابط بین الملل، محمود مسائلی- عالیه ارفعی، مؤسسه چاپ و انتشارات وزارت خارجه، 1371.
۴۴-جنگ و صلح در اسلام، محمد شلتوت، ترجمه: شریف رحمانی، انتشارات بعثت، تهران، 1354.
۴۵-جهاد، هجرت، شهادت، عبدالله صالحی، دفتر انتشارات اسلامی، قم، 1367.
۴۶-چهره جهاد در اسلام، داود الهامی، نسل جوان، قم، ۱۴۰۳ق.
۴۷-چین و سیاست خارجی و روابط با ایران، گروهی، دفتر مطالعات بین المللی، تهران، 1364.
۴۸-حقوق بشر، اسدالله مبشری، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تهران.
۴۹-حقوق اقلیتها براساس قانون قرارداد ذمّه، عباسعلی عمید زنجانی، صدر، تهران.
۵۰-حقوق بشر، اسدالله مبشری، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تهران.
۵۱-حقوق بشر و سیر تکاملی آن در غرب، مهدی ابوسعیدی، مؤسسه انتشارات آسیا، تهران، 1343.
۵۲-حقوق بین الملل اسلامی، جلال الدین فارسی، جهان آرا، تهران، 1355.
۵۳-حقوق بین الملل اسلامی، سیدخلیل خلیلیان، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تهران، دوم، 1366.
۵۴-حقوق بین الملل خصوصی، محمد نصیری، چاپخانه بانک ملی، تهران.
۵۵-حقوق بین الملل عمومی، محمدرضا ضیائی بیگدلی، مؤلف، تهران، پنجم، 1369.
۵۶-حقوق بین الملل عمومی، شارل روسو، ترجمه: حکمت، دانشگاه، 1347.
۵۷-حقوق عام ملل، محمدعلی حکمت، چهر، تهران، 1331.
۵۸-حمایت حقوق بشر در حقوق اسلامی، کانزوف، ترجمه: نجاد علی الماسی، مؤسسه حقوق تطبیقی، تهران، 1356.
۵۹-در جستجوی راه از کلام امام، دفتر ۲، امام خمینی، امیرکبیر، تهران، دوم، 1363.
۶۰-در جستجوی راه از کلام امام، دفتر۱۷ و ۲۰، امام خمینی، امیرکبیر، تهران، دوم، 1363.
۶۱-درسهایی از نظام دفاعی اسلام، گروهی از نویسندگان، سازمان تبلیغات اسلامی، تهران، 1367.
۶۲-دو طرز فکر حقوقی، خسرو قرائتی، کیهان، تهران.
۶۳-دو مقاله سازش با کفار... ، سیدعلی محمد دستغیب شیرازی، امت، تهران، 1357.
۶۴-دیپلماسی دولت هخامنشی، نصرت الله بختورتاش، ستاد بزرگ ارتش داران، تهران، 1350.
۶۵-دیپلماسی نوین، سیدعلی اصغر کاظمی، دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی، تهران، 1365.
۶۶-روابط بین المللی، حشمت امیری، مؤسسه انتشارات هادی، تهران، 1369.
۶۷-روابط بین المللی، راما ملکوته و ناراسیهارانو، ترجمه: علی صلح جو، چاپ و نشر بنیاد، تهران، 1368.
۶۸- رهبری و جنگ و صلح، احمد آذری قمی، بنیاد رسالت، تهران، 1366.
۶۹-زندگانی شاه عباس اول، ج۴-۵، نصرت الله فلسفی، دانشگاه تهران، تهران، ۱۳۴۶ و 1352.
۷۰-سیاست بین المللی و سیاست خارجی، هوشنگ مقتدر.
۷۱-سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، بیژن ایزدی، دفتر تبلیغات اسلامی، قم، 1371.
۷۲-سیری در جهاد، ج۱، رمضان فؤادیان، مؤلف، تهران، 1364.
۷۳-شیوه تصمیم گیری در سیاست خارجی، گراهم تی آلیس، انتشارات علمی و فرهنگی، تهران، 1364.
۷۴-علی و صلح جهانی، سیدمحمد خامنهای، کانون انتشار، تهران، 1351.
۷۵-فلسطین و حقوق بین الملل، هنری کتان، مترجم: فدائی عراقی، امیرکبیر، تهران، 1354.
۷۶-فلسفه حقوق، ناصر کاتوزیان، دانشگاه تهران، تهران، 1358.
۷۷-فقه سیاسی، ج۳(حقوق بین الملل اسلام)، عباسعلی عمید زنجانی، امیرکبیر، تهران، 1367.
۷۸-فقه سیاسی، ج۲، ابوالفضل شکوری، مؤلف، قم، 1361.
۷۹-فلسفه قانون گذاری در اسلام، صبحی محمصانی، ترجمه:گلستانی، امیرکبیر، تهران، 1358.
۸۰-فهرست نامههای متبادل بین... ، وزارت امور خارجه، تهران، 1352.
۸۱-قدرتهای بزرگ و صلح بین المللی، دانشگاه ملی ایران، تهران، 1355.
۸۲-کاپیتولاسیون و عرصه چیها، علی اصغر شریف، چاپ کورش، تهران.
۸۳-گفتار ماه، ج۳، گروهی، کتاب فروشی صدوق، تهران، ص 165-246.
۸۴-کلیات حقوق، ناصر کاتوزیان، دانشگاه تهران، تهران، 1347.
۸۵-گوشههایی از روابط خارجی ایران، منصوره اتحادیه، آگاه، تهران، 1355.
۸۶-مالیات سرانه و تأثیر آن در گرایش به اسلام، دانیل دنت، ترجمه: موحد، خوارزمی، تهران، 1354.
۸۷-مختصر تاریخ حقوق بین الملل، آرتورنوس بام، امیرکبیر، تهران، 1338.
۸۸-مدیریت بحرانهای بین المللی، سیدعلی اصغر کاظمی، دفتر مطالعات سیاسی بین المللی، تهران.
۸۹-مستضعف در قرآن، احمد بهشتی، طریق القدس، قم، 1362.
۹۰-مقدمه حقوق بین الملل خصوصی، حسین صفائی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، تهران.
۹۱-مقدمه علم حقوق، ناصر کاتوزیان، دانشکده علوم اداری، تهران، 1355.
۹۲-نظامهای بزرگ حقوقی معاصر، رنه داوید، مرکز نشر دانشگاهی، تهران.
۹۳-نگاهی به بردگی، محمدعلی گرامی، نشر روح، قم.
۹۴-وطن و سرزمین و آثار حقوقی آن، عباسعلی عمید زنجانی، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تهران.
۹۵-هماهنگی حقوق با احتیاجات، ابوالفضل عزتی، انجمن علمی مذهبی دانشگاه تبریز، 1352.
ج. مقالات
در لا به لای مجلهها و نشریههای ادواری، مقالههای پرمحتوا و عمیقی به چشم میخورد، گرچه تعداد این نشریهها فراوان است، اما آن چه تاکنون به آن دسترسی داشتیم و مقالههای آنها استخراج شد از این قرار است: مجله حوزه، سیاست خارجی، فرهنگ، کیهان، اندیشه، کیهان فرهنگی، مجله حقوقی، مجله حقوقی و قضائی دادگستری، نامه فرهنگ و نور علم.
۱- «آزادی تفکر»، حوزه، ش ۲۶، صص ۸۹-۱۱۰ و ش ۲۷، صص ۹۷-۱۱۰ و ش ۲۸، صص ۱۰۷-۱۱۴ و ش ۲۹، صص ۶۵-۷۰ و ش ۳۰، صص 107-128.
۲-«آزادی عقیده»، حوزه، ش ۳۵، صص ۵۵-۶۷ و ش۳۶، صص 59-77.
۳-«اجرای احکام خارجی و آرای داوری در فرانسه»، مجله حقوقی، ش۱۳، صص 219-268.
۴-«اجرای احکام دادگاههای خارجی»، مجله حقوقی، ش۲، صص 171-211.
۵-«اسناد تجاری در قلمرو حقوق تجارت بین المللی»، مجله حقوقی، ش۱۲، صص 87-139.
۶-«استفاده از حق شرط در معاهدات بین المللی»، مجله حقوقی، ش۸، صص 199-214.
۷-«اعتبارنامههای تضمینی در تجارت بین المللی»، مجله حقوقی، ش۱، صص 177-180.
۸-«اندیشه جهاد در آثار سیدعبدالحسین لاری»، سیدمحمدتقی آیه اللهی، کیهان اندیشه، ش۱۹، صص 80-92.
۹-«برداشتهای جدید از مفهوم روابط بین الملل»، احمد نقیب زاده، مجله سیاست خارجی، سال ۵، ش3.
۱۰-«بیگانگان، بهرام مستقیمی، مجله سیاست خارجی»، سال۲، ش۴، صص ۶۲۹-۶۴۹ و سال۳، ش۱، صص 125-142.
۱۱- «پیک و بسته سیاسی در حقوق دیپلماتیک و کنسولی»، فریبرز بختیاری اصل، مجله سیاست خارجی، سال ۶، ش۱، صص 115-162.
۱۲-«تئوری طهارت مطلق انسان»، محمدابراهیم جناتی، کیهان اندیشه، ش۲۲، صص ۵-۲۹، ش۲۴، صص 61-73.
۱۳-«تحلیل و ارزیابی دکترینهای بیطرفی در حوزه فلسفه سیاسی و اخلاق»، سیدعلی محمودی، مجله سیاست خارجی، سال ۵، ش۳، صص 529-550.
۱۴-«تحول در مفهوم منافع ملی»، سیدحسن سیف زاده، مجله سیاست خارجی، سال۵، ش۲، صص 252-290.
۱۵-«تحول مفهوم حفظ صلح»، نسرین مصفا، مجله سیاست خارجی، سال۵، ش۶، صص 363-386.
۱۶-«تدوین تدریجی حقوق تجارت بین المللی»، مجله حقوقی، ش۲، صص 39-52.
۱۷-«تسامح و تساهل در دین»، رسول جعفریان، نور علم، ش۳۴، صص 114-128.
۱۸-«تعارض قوانین در داوری تجاری بین المللی»، مجله حقوق، ش۱۱، صص 153-214.
۱۹-«تفاهم ادیان»، حوزه، ش۴۶، صص ۷۹-۸۹ و ش۴۷، صص 53-79.
۲۰-«تقلب در معاملات»، مجله حقوقی، ش۲، صص 53-93.
۲۱-«تعیین تابعیت و اقامت از دیدگاه تعارض قوانین»، مجله حقوقی، ش۱۲، صص 5-26.
۲۲-«جنگ از نظرگاه سیاسی و حقوق بین المللی»، حوزه، ش۱۲، صص 107-136.
۲۳-«جنگ در آئینه مبانی»، حوزه، ش۱۲، صص 97-132.
۲۴-«جهان سوم و حقوق بین الملل»، مجله حقوقی، ش۸، صص 77 -119.
۲۵-«چک در قلمرو تجارت بین المللی»، مجله حقوقی، ش۱۱۳، صص 5-52.
۲۶-«حضور در زمان از طریق مذاکرات بین الادیان»، حوزه، ش۷، صص 127-138.
۲۷-«حقوق جنگ و رفتار با اسیران جنگی»، مجله حقوقی، ش۸، صص 157-183.
۲۸-«حقوق حاکم بر قراردادهای اقتصادی و تجاری بین المللی»، شهریار بهرامی- نادر مردانی، مجله قضایی و حقوقی دادگستری، ش۴، صص ۱۱۷-۱۴۰ و ش۶، صص 155-173.
۲۹-«درآمدی بر آزادی تفکر و عقیده»، حوزه، ش۲۲، صص ۹۱ -۱۱۰ و ش۲۴، صص 67-85.
۳۰-«دوازده سؤال بنیادی در روابط بین الملل»، کارل دویچ، مجله سیاست خارجی، سال ۶، ش۲-۳، صص 1-8.
۳۱-«دیدگاهی پیرامون ماهیت نظام بین الملل»، محمود سریع القلم، مجله سیاست خارجی، سال۴، ش۳۲، صص ۲۰۱-۲۳۴ و سال۴، ش۴، صص 400-494.
۳۲-«روابط بین الملل و سیاست خارجی حکومت اسلامی»، ابراهیم امینی، نور علم، ش۹، صص ۲۸-۴۴ و ش۱۰، صص ۱۸-۲۹، ش۱۱، صص 68-76.
۳۳-«سرمایه گذاری خارجی در ایران و اصل ۸۱ قانون اساسی»، حسین خزاعی، مجله قضایی و حقوقی دادگستری، ش۴، صص 97-116.
۳۴-«سند بی طرفی»، مصطفی فروتن، مجله سیاست خارجی، سال۱، ش۳، صص ۵۷۳-۵۹۲ و سال۶، ش۱، صص ۸۷-۱۰۴ و سال۲، ش۱۲، صص 437-454.
۳۵-«صلاحیت دیوان بین المللی دادگستری لاهه»، مجله حقوقی، ش۱، صص 181-200.
۳۶-«طرح تحقیق مبانی سیاست خارجی اسلام»، سیدعلی قادری، مجله سیاست خارجی، سال اول، ش۲، صص 217-231.
۳۷-«قاعده استمرار تابعیت در دعاوی بین المللی»، مجله حقوقی، ش۲، صص 147-171.
۳۸-«قرآن و آزادی اسرا»، نعمت الله صالحی نجف آبادی، کیهان اندیشه، ش۲۵، صص ۳۱-۵۲ و ش۲۷، صص 71-85.
۳۹-«کتاب شناسی تاریخ روابط بین الملل»، علی رضا ازغندی، مجله سیاست خارجی، سال۱، ش۳، صص 493-508.
۴۰-«کنوانسیون برات و سفته بین المللی»، مجله حقوقی، ش۱۲، صص 139-164.
۴۱-«گفتگوی ادیان و تفاهم حوزههای فرهنگی(میزگرد)»، نامه فرهنگ، ش۸، صص 6-23.
۴۲-«گفتگوهای ادیان و ضرورتهای نوین»، نامه فرهنگ، ش۸، صص 4-5.
۴۳-«ماهیت روابط بین الملل»، علی اکبر ولایتی، مجله سیاست خارجی، سال۱، ش۲، صص 255-275.
۴۴-«مبانی سیاست خارجی در اسلام»، مفهوم امنیت، سیدعلی قادری، مجله سیاست خارجی، سال۳، ش۲، صص ۱۹۲-۲۱۶ و ش۴، صص 562-590.
۴۵-«محدودیتهای مربوط به حقوق مالی بیگانگان در قوانین ایران»، مجله حقوقی، ش۱۱، صص 125-153.
۴۶-«مذاکرات میان اسلام و دیگر ادیان»، محمد مجتهد شبستری، فرهنگ، ش۴، و ۵، صص 127-138.
۴۷-«مرز اسلام و کفر»، حوزه، ش۱۳، صص 57-68.
۴۸-«مسؤولیت بین المللی دولت در نتیجه اعمال افراد»، مجله حقوقی، ش۱۳، صص 138-218.
۴۹-«مشروعیت توسل به زور از طرق مسلحانه در حقوق بین الملل»، محمدکاظم عمادزاده، مجله سیاست خارجی، سال۶، ش۴، صص 142-158.
۵۰-«مشروعیت جنگ و توسل به زور از دید حقوق بین الملل»، محمدرضا ضیائی، بیگدلی، مجله سیاست خارجی، سال ۵، ش۲، صص 387-416.
۵۱-«مطالعه در اصول حقوق بین الملل»، مجله قضایی و حقوقی دادگستری، ش۲، صص ۱۱۱-۱۲۳ و ش۳، صص ۱۳۱-۱۵۰ و ش۵، صص ۸۲-۱۰۶ و ش۶، صص 139-156.
۵۲-«مفهوم تجاوز در حقوق بین المللی»، مجله حقوقی، شماره ۸، صص 5-53.
۵۳-«مفهوم تلافی در حقوق جنگ»، محمدرضا ضیائی بیگدلی، مجله سیاست خارجی، سال۴، ش۲، صص 321-346.
۵۴-«مقدمهای بر حقوق بین المللی از دیدگاه فقه اسلامی»، حوزه، ش۴۰، صص 117-148.
۵۵-«ملاحظاتی در باب حقوق بشر»، مجله سیاست خارجی، سال۲، ش۱، صص 35-48.
۵۶-«موانع بنیادی گفتگو میان اسلام و مسیحیت»، عبدالجواد فلاطوری، ترجمه بهروز گرانیار، نامه فرهنگ، ش۸، صص 52-54.
۵۷-«میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی»، مجله قضایی و حقوقی دادگستری، ش۳، صص 109-184.
۵۸-«نخستین رویارویی غربیان با مسلمانان»، فرانسیس رابینسون، ترجمه مهیار علوی مقدم، کیهان اندیشه، ش۲۷، صص 109-120.
۵۹-«نسبت فرهنگی»، ترجمه بیوک محمدی، فرهنگ، ش۳، صص 172-182.
۶۰-«نظریه و روابط بین الملل»، ترجمه عبدالرحمن عالم، مجله سیاست خارجی، سال ۳، ش۱، ص 29-50.
۶۱-«نگاهی به سیر نظریه پردازی وجدانهای نظری در روابط بین الملل»، احمد نقیب زاده، مجله سیاست خارجی، سال۶، ش۱، صص 1-18.
۶۲-«هدفهای سیاست خارجی»، ترجمه مسعود طارم سری، مجله سیاست خارجی، سال۶، ش۱، صص 81-114.
د. کلیدهای فقهی
در این قسمت سرفصلهای مربوط به موضوع را از سه کتاب جواهرالکلام( فقه استدلالی شیعی) المغنی(فقه استدلالی اهل سنت) و تحریرالوسیله(کتاب فتوایی امام خمینی«ره»)استخراج نموده و به ترتیب کتابها و ابواب فقهی ارائه کردهایم:
استفاده از لباس و ظروف مشرکان:
المغنی؛ ج۱، ف۶۰-۹۰، صص 48-61.
غسل دادن میت مسلمان توسط کافر:
جواهرالکلام، ج۴۰، ص 59.
المغنی، ج۲، ف ۱۶۲۷، صص 203-204.
تحریرالوسیله، ج۱، ص ۶۸، م11.
حرمت تغسیل میت کافر و نماز بر آن:
جواهرالکلام، ج۱۲، ص2.
تحریرالوسیله، ج۱، ص 65.
دفن میت ذمی:
جواهرالکلام، ج۴، ص 297.
المغنی، ج۲، ف۱۶۸۰، ص 222.
اشتراط اسلام در اقامه نماز میت:
تحریرالوسیله، ج۱، ص 79.
میت دارالاسلام و دارالکفر:
تحریرالوسیله، ج۱، ص 79
حکم نماز میت مشتبه به غیرمسلمان:
المغنی، ج۲، ف ۱۶۳۸، صص 208-209
دفن کفار در قبرستان مسلمین:
تحریرالوسیله، ج۱، ص ۸۹، م9
نجاسات کفار:
جواهرالکلام، ج۶، صص ۴۱، ۲۹۳ وج۳۶، ص 389
تحریرالوسیله، ج۱، ص 118.
طهارت کافر با قبول اسلام:
جواهرالکلام، ج۶، ص 298.
تحریرالوسیله، ج۱، ص 131.
حکم ید کافر:
جواهرالکلام، ج۶، ص 180.
تحریرالوسیله، ج۱، ص ۱۱۶، م4-6.
تعارض ید مسلم با کافر:
جواهرالکلام؛ ج۸، ص 55.
ردّ سلام بر کافر:
جواهرالکلام، ج۱۱، ص 115.
مستضعف:
جواهرالکلام، ج۱۲، ص 90.
امامت کافر یا مشتبه به آن در نماز:
جواهرالکلام، ج۱۴، ص 11.
المغنی، ج۲، ف ۱۱۴۴-۱۱۴۲، صص 16-17.
نماز در معابد کفار و اهل کتاب:
جواهرالکلام، ج۱۴، صص ۷۲، 132.
المغنی، ج۱، ف۹۶۹، ص 407.
تحریرالوسیله، ج۱، ص 153.
جلوگیری از شرکت اهل ذمه در نماز استسقاء:
جواهرالکلام، ج۱۲، ص 143.
مسافرت همراه با قرآن به دارالحرب:
المغنی، ج۱، ف۲۰۳، ص 99.
عدم جواز پرداختن زکات به کافر:
جواهرالکلام، ج۱۵، صص ۶۱ و ۳۳۲ و 384.
المغنی، ج۲، ف ۱۷۷۸-۱۷۷۴، صص 272-273.
تحریرالوسیله، ج۱، ص 339.
مؤلفه قلوبهم:
جواهرالکلام، ج۱۵، ص 338.
المغنی، ج۲، ف ۱۷۷۴-۱۷۷۸ و ۱۷۸۹-۱۷۹۰، صص ۲۷۲-۲۷۳ و 280-279.
زکات در دارالحرب:
المغنی، ج۲، ف ۱۸۵۸-۱۸۷۰، صص 307-314.
حکم فروش زمین مسلمانان به اهل ذمه:
المغنی، ج۲، ف ۱۸۷۱، ص 314.
حکم غنیمت و فدیه:
جواهرالکلام، ج۱۶، صص 10-13.
خمس معدن کفار:
جواهرالکلام، ج۱۶، ص 23.
گرفتن خمس از ذمی:
تحریرالوسیله، ج۱، ص 361.
گنج دارالحرب:
جواهرالکلام، ج۱۶، ص 28.
انفال:
جواهرالکلام، ج۱۶، ص 115.
نیابت کفار در حج:
جواهرالکلام، ج۱۷، ص 357.
جهاد و دفاع:
جواهرالکلام، ج21.
المغنی، ج۹، ف ۷۴۱۲-۷۵۸۵، صص 162-235.
تحریرالوسیله، ج۱، صص ۴۸۵-۴۸۷، م1-10.
تکسّب به کافر:
جواهرالکلام، ج۲۲، ص 24.
تحریرالوسیله، ج۱، ص ۴۹۳، م1.
فروش قرآن به کفار:
جواهرالکلام، ج۲۲، صص ۱۲۵ و 328.
المغنی، ج۴، ف ۳۱۷۷-۳۱۸۰، صص 178-179.
کتب ضلال:
تحریرالوسیله، ج۱، ص ۴۹۸، م1.
فروش برده مسلمانان به کافر:
جواهرالکلام، ج۲۲، ص 334.
المغنی، ج۴، ف ۳۱۷۷-۳۱۸۰، صص 178-179.
حکم ربا بین مسلمان و کافر:
جواهرالکلام، ج۲۳، صص 382-383.
المغنی، ج۴، ف ۲۸۴۲، ص 47.
هجو مشرکان:
جواهرالکلام، ج۲۲، ص 61.
خرید اجناس نجس و حرام از ذمی:
جواهرالکلام، ج۲۵، ص 50.
اجیر شدن مسلمانان برای کفار:
المغنی، ج۴، ف ۳۱۸۱-۳۱۸۳، صص 178-180.
ضمانت ذمی:
المغنی، ج۴، ف ۳۶۱۰، ص 362.
شفعه بین کافر و مسلمان:
جواهرالکلام، ج۳۷، صص 270-293.
المغنی، ج۵، ف ۴۱۰۲، ص 223.
تحریرالوسیله، ج۱، ص ۵۵۷، م9.
وکالت کفار برای مسلمانان:
المغنی، ج۵، ف ۳۷۸۰، ص 73.
تحریرالوسیله، ج۲، صص ۴۰، 32.
اتلاف شراب و خوک و سگ اهل ذمه:
المغنی، ج۵، ف۳۹۹۷-۳۹۹۸، ص 183.
المغنی، ج۵، ف ۷۳۳۲، ص 330.
احیاء زمین در دارالحرب:
المغنی، ج۵، ف ۷۳۳۲، ص330.
وقف بر کفار:
جواهرالکلام، ج۲۸، ص 33.
تحریرالوسیله، ج۲، صص ۶۹، ۳۰۲ و ص۷۱، م38-40.
صدقه بر کافر:
تحریرالوسیله، ج۲، ص ۹۱، م5.
وصیت برای کفار:
جواهرالکلام، ج۲۸، ص 365.
تحریرالوسیله، ج۲، ص ۹۶، م16.
زنان اهل ذمه:
جواهرالکلام، ج۲۹، ص 68.
تحریرالوسیله، ج۲، ص ۲۲۴، م27.
ولایت کافر در ازدواج دختر:
جواهرالکلام، ج۲۹، ص 208.
المغنی، ج۷، ف ۵۱۷۰-۵۱۷۲، ص16.
تحریرالوسیله، ج۲، ص ۲۵۶، م12.
ازدواج با کفار:
جواهرالکلام، ج۳، صص 27-54.
المغنی، ج۷۰، ف ۵۳۶۹ تا آخر، ص ۹۵ تا آخر.
تحریرالوسیله، ج۲، صص 289-285.
نفقه همسر کافر:
جواهرالکلام، ج۳۱، ص 328.
المغنی، ج۸، ف ۶۴۷۱، ص 162.
تحریرالوسیله، ج۲، ص ۳۱۴، م ۲ و 3.
شیر دادن زن کافر به کودک مسلمان و به عکس:
المغنی، ج۸، ف ۶۴۵۴، ص 155.
تحریرالوسیله، ج۲، ص ۲۷۶، م8.
طلاق زن ذمی:
المغنی، ج۶، ف ۴۹۸۳، ص 270.
اعطای کفاره به کافر:
جواهرالکلام، ج۳۳، ص ۲۶۹ و ج۳۵، ص 335.
تحریرالوسیله، ج۲، ص ۱۳۱، م18.
حکم صید و ذبیحه کافر:
جواهرالکلام، ج۳۶، صص 26-443.
المغنی، ج۹، ف ۷۷۴۶-۷۷۵۲، صص 310-320.
تحریرالوسیله، ج۲، صص ۱۳۶ و 196.
بازار کفار:
تحریرالوسیله، ج۲، ص۱۵۴، م26.
مالکیت کفار نسبت به زمین:
جواهرالکلام، ج۳۸، صص 11-114.
دارالاسلام و دارالکفر:
جواهرالکلام، ج۳۸، ص 185.
تحریرالوسیله، ج۲، ص ۱۹۶، م1.
لقیط دارالکفر:
المغنی، ج۶، ف ۴۵۵۷، ص 35.
تحریرالوسیله، ج۲، ص ۲۳۴، م ۲و 3.
توارث بین مسلمان و کافر:
جواهرالکلام، ج۳۹، صص 15-320.
المغنی، ج۶، ف ۴۹۴۶-۴۹۸۳، صص ۲۴۶-۲۷۰ و ج۱۰، ف ۷۵۴۵، ص 266.
تحریرالوسیله، ج۲، صص ۳۶۷، ۳۶۴ و 402-403.
قضاوت کفار:
جواهرالکلام، ج۴۰، ص 12.
تحریرالوسیله، ج۲، ص 407.
رفتار قاضی با شاکی کافر:
جواهرالکلام، ج۴۰، صص 139-269.
المغنی، ج۱۰، ف ۸۴۳۲، ص 211.
تحریرالوسیله، ج۲، صص ۴۰۹، 427.
شهادت کافر:
جواهرالکلام، ج۴۱، ص ۸۶ و ج۴۲، ص 238.
المغنی، ج۱۰، ف ۸۳۷۳، ص 180.
تحریرالوسیله، ج۲، صص 443-444.
قسمت کافر:
جواهرالکلام، ج۴۰، ص 327.
زنای کافر:
جواهرالکلام، ج۴۱، ص 313.
المغنی، ج۹، ف ۷۱۳۷، ص 43.
لواط کافر:
جواهرالکلام، ج۴۱، ص 383.
قذف کفار:
جواهرالکلام، ج۴۱، ص 418.
المغنی، ج۸، ف ۶۶۶۲، ص ۲۴۵ و ج۹، ف ۷۲۳۵ و ص 85.
تحریرالوسیله، ج۲، ص 474.
حد شرب خمر نسبت به کفار:
جواهرالکلام، ج۴۱، ص 460.
مرتد:
جواهرالکلام، ج۴۱، ص 600.
المغنی، ج۹، ف ۷۰۸۳-۷۱۲۴، ص 16-23.
تحریرالوسیله، ج۲، صص ۴۶۶و ۴۹۶، م10.
حکم سرقت بین مسلمان و کافر:
جواهرالکلام، ج۳۸، ص 235.
المغنی، ج۹، ف ۷۲۸۹، ص 111.
تحریرالوسیله، ج۲، ص ۴۸۳، م5.
فرار مسلمان محکوم به حد به دارالحرب:
جواهرالکلام، ج۴۱، ص 633.
المغنی، ج۹، ف ۷۲۳۲، ص 84.
حکم فرزندان معاهد:
جواهرالکلام، ج۴۱، ص 619.
احکام اهل ذمه:
المغنی، ج۹، ف ۷۶۴۰-۷۷۰۴، صص 263-291.
تحریرالوسیله، ج۲، صص ۴۹۷-۵۰۷ و صص ۶۰۴ و ۶۰۵، م7.
حکم قصاص مسلمان و کافر در قتل یکدیگر:
جواهرالکلام، ج۴۲، صص 150-161.
المغنی، ج۸، ف ۶۵۹۲-۶۶۱۳، صص 219-224.
تحریرالوسیله، ج۲، صص 519-540.
دیه کشتن کفار:
جواهرالکلام، ج۴۲، ص ۱۶۳ و ج۴۳، ص ۴۱ و ج۴۲، ص 98.
المغنی، ج۸، ف ۶۸۹۳-۶۸۳۱، صص 312-321.
تحریرالوسیله، ج۲، ص ۵۵۹، م 28-31.
حکم کفاره در قتل کافر:
تحریرالوسیله، ج۲، ص ۶۰۴، م5.
تشریح مرده غیرمسلمان:
تحریرالوسیله، ج۲، ص ۶۲۴، م ۱-۳ و 6.
هجرت به دارالحرب:
المغنی، ج۹، ف ۷۵۸۶-۷۶۳۹، صص 236-262.
اقرار کافران حربی به نسب یکدیگر:
المغنی، ج۱۰، ف ۸۵۵۵-۸۵۵۶، صص 271-272.
