فرهنگ مصادیق:درون ذهن من
محتویات
مقدمه
ای که با نامت جهان آغاز شد دفتر ما هم بنامت باز شد
در این بخش میخواهیم ضرورت آموختن احکام را با هم بررسی کنیم :
آیا در بین شما کسی هست که مرد و مردانه یک ادعا بکند؟ یک ادّعای مهمّ و سنگین! ادّعا نماید که تمام مسائل دینی و شرعی خود را میداند مثلا حداقل این سوالها را پاسخ دهد؟!
۱- فردی که نماز و روزهٔ قضا دارد آیا میتواند نماز و روزه مستحبی بخواند؟
۲- فردی تازه مرجع تقلید پیدا کرده، حکم نماز و روزههای قبل از تقلیدش چیست؟
در موقع نماز، کودکی مُهر شما را برمی دارد و به جای دیگری میبرد، چگونه سجده بجا میآورید؟ آیا دوستی هست که بیاید و با اطمینان پاسخ تنها همین مسائل را صحیح و کامل بدهد؟ اگر چنین شخصی پیدا نمیشود پس آیا ضرورت ندارد که به دنبال یادگیری احکام شرعی خود برویم!
پیامبر ما حضرت محمد(ص) از طرف خداوند مأمور شد تا احکام و وظایف ما را بیان کند، اما ما که به صورت مادرزادی به این احکام آگاهی و علم نداریم بلکه باید به سراغ یادگیری این احکام برویم که در بخشهای بعد نحوهٔ یادگیری این احکام را بیان خواهیم کرد،
پیامبر اکرم(ص) میفرمایند: «اُفٍّ لِکُلِّ مُسلِمٍ لا یَجعَلُ فِی کُلِّ جُمعَةٍ یَوماً یَتَفَقَّهُ فِیهِ أمرِ دِینِهِ وَ یَسأَلُ عَن دِینِهِ»
ترجمه:«اُف باد بر هر مسلمانی که در هفته یک روز را برای شناخت امر دین خود و پرسش از آن قرار ندهد.»[۱]
همچنین امام صادق ع فرموند:« العامِلُ عَلی غِیرِ بَصِیرَةِ کَالسَّائِرِ عَلی غَیرِ الطَّریقّ و لا یَزِیدُهُ سُرعَةَ السَّیرِ مِنَ الطَّریقِ إِلّا بُعداً»
ترجمه: «کسی که بدون آگاهی وظایفش را انجام دهد، مانند کسی است که از بیراهه میرود و هر چه تند تر رود از مقصدش دور تر میشود.»[۲]
فرض کنید یک راه باشد و راه دیگری بیراهه ، کسی که از بیراهه برود به مقصد نمیرسد، هر چند سریعتر برود، اما از مقصد دورتر میشود.
قرآن کریم در مورد اهمیت فراگیری احکام میفرماید:« فَلَوْ لَا نَفَرَ مِن کلُِّ فِرْقَةٍ مِّنهُمْ طَائفَةٌ لِّیَتَفَقَّهُواْ فیِ الدِّینِ»
ترجمه:«چرا از هر گروهی از آنان(مؤمنان)، طایفهای حرکت نمیکند، تا در دین (و معارف و احکام اسلام) آگاهی یابند»[۳]
و بخاطر تمسک به نظیر همین آیات بوده که مراجع بزرگ تقلید معتقدند مسائلی را که انسان غالبا به آنها احتیاج دارد، واجب است یاد بگیرد از آن جمله آیت الله سید محمد کاظم طباطبایی یزدی نویسنده کتاب عروة الوثقی که میفرماید:«هر عملی که از مکلف صادر میشود، فراگیری حکم آن واجب است، خواه از عبادات باشد و خواه از معاملات و یا از اموری عادی(مباح)» ضمن اینکه دوستان، قلمرو احکام تنها مسائل عبادی و معاملاتی و خانوادگی نیست بلکه شامل کلیه دستورات عملی اسلام میگردد؛ همانگونه که حضرت امام خمینی فرمودند:« هیج موضوعی حیاتی نیست که اسلام تکلیفی برای آن نداشته باشد.» برای توضیح بیشتر به این جدول دقت نمایید:
ابعاد احکام اسلامی
۱- بعد عبادی: قسمت عمدهٔ احکام دربارهٔ اعمال عبادی است مثل نماز روزه.
۲- بعد فرهنگی: مثل احکام مربوط به خواندن کتابهای گمراه کننده و اینکه برای چه کسانی جایز است و برای چه کسانی جایز نیست و نیز حکم نگهداری و چاپ و نشر کتابهای ضالّه(کتابهای گمراه کننده)
۳- بعد اخلاقی: مثل حکم غیبت کردن بجه نا بالغ ممیّز که آیا جایز است یا نه.
۴- بعد سیاسی و نظامی: مسائل مربوط به دفاع و امربه معروف و نهی از منکر و جهاد، که در این زمینه است.
۵- بعد اقتصادی: مانند احکام مربوط به خمس،زکات، مالیات، بانک، بیمه و ...
۶- بعد هنری: مانند احکام مربوط به شبیه سازی در نایشهایی همچون تعزیه و مسائل نظیر مجسّمه سازی و نواختن آهنگ و گریم کردن و ..
۷- بعد بهداشتی و پزشکی: مانند احکام پاک کنندهها و مسائل مربوط به کنترل جمعیت.
حال که این ضمینه در شما دوست عزیز پیش آمده که به سراغ یادگیری احکام دین خود بروی، به بخش بعدی که روش آموختن این احکام میباشد مراجعه کنید، که انشاءالله شما هم در مسیر سعادت قرار بگیرید و رهبر شما اهل بیت (علیهم السلام) باشند.
دعا
«وَ لا تُؤاخِذنِی بِتَفرِیطی فِی جَنبِکَ وَ تَعَدِّی طَورِی فی حُدُودِکَ وَ مُجاوِرَةِ اَحکاِمکَ»
«خدایا مرا به سبب قصور در بندگی ات و تجاوز از حدود خویش و احکام خودت مؤاخذهام نفرما»
