فرهنگ مصادیق:خیرخواهی - حوزه

خیرخواهی

ضد کینه و حسد نصیحت (خیرخواهی) است، و آن عبارت است از دوست داشتن و خواستن دوام و بقاء خیر و نعمت خدا برای مسلمانان، و کراهت داشتن از رسیدن بدی و شر به آنها. و گاهی در اخبار به ارشاد و راهنمائی آنان در آنچه مصلحت و خیر و سعادت آنهاست اطلاق شده است. و نصیحت به این معنی لازمه معنی اول است. و سزاوار است که به فوائد آن و اخباری که در ستایش آن رسیده است اشاره کنیم، تا میل و رغبت بر مواظبت بر آن برانگیخته شود و بدین وسیله ضد آن (حسد) بر طرف گردد.
بدان که هر کس طالب خیر و نعمت برای مسلمانان باشد در هر خیری که به ایشان برسد شریک است، یعنی ثواب او مانند ثواب خیر رسان و انعام کننده است.
و در اخبار ثابت است که هر که در کارهای شایسته به درجه نیکان نرسد ولی آنان را دوست داشته باشد در روز قیامت با ایشان محشور خواهد شد، چنانکه وارد شده است:
«ان المرء یحشر مع من احبه» «آدمی با کسی محشور خواهد شد که او را دوست دارد.» مردی اعرابی به رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم عرض کرد: «انسان مردمی را دوست دارد ولی نمی‌تواند به آنها برسد. حضرت فرمود: آدمی با کسی خواهد بود که او را دوست دارد.» در حضور پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم سخن از قیامت به میان آمد، مردی عرض کرد:
«من نماز و روزه چندانی آماده نکرده‌ام، اما خدا و رسول او را دوست می‌دارم.
حضرت فرمود: هر که را دوست داری با او خواهی بود.» راوی گوید: مسلمین بعد از اسلام آوردن خود مانند آن روز [به سبب شنیدن این سخن] خوشحال نشدند، زیرا بیشترین اعتمادشان به دوستی خدا و رسول او بود.
و به این مضمون اخبار بسیاری رسیده است.
و اخباری که در مدح خیرخواهی و مذمت ترک آن، و در ثواب ترک حسد وارد شده بیرون از حد شمار است.
او حضرت صادق علیه السلام روایت شده که فرمود: «قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم: ا إِنَّ أَعْظَمَ النَّاسِ مَنْزِلَةً عِنْدَ اللَّهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَمْشَاهُمْ فِي أَرْضِهِ بِالنَّصِيحَةِ لِخَلْقِه‏» «بزرگترین مردم از جهت مرتبه و منزلت نزد خدا در روز قیامت راه روترین ایشان است در زمین برای خیرخواهی خلق خدا.»
و از امام باقر علیه السلام روایت است که: «قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم:َ لْيَنْصَحِ الرَّجُلُ أَخَاهُ كَنُصْحِهِ لِنَفْسِه‏» «رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: هر یک از شما باید خیرخواه برادرش باشد همچنانکه خیرخواه خود اوست.» و نیز فرمود: «يَجِبُ لِلْمُؤْمِنِ عَلَى الْمُؤْمِنِ النَّصِيحَة» «نصیحت و خیرخواهی مؤمن بر مؤمن واجب است.» و حضرت صادق علیه السلام فرمود: «يَجِبُ لِلْمُؤْمِنِ عَلَى الْمُؤْمِنِ النَّصِيحَة لَهُ فِي الْمَشْهَدِ وَ الْمَغِيبِ » «بر مؤمن واجب است که برای مؤمن در حضور و غیاب خیرخواهی کند.» و فرمود: «علیک بالنصح لله فی خلقه، فلن تلقاه بعمل افضل منه» «بر تو باد به نصیحت کردن و خیرخواهی نمودن خلق خدا برای رضای خدا، که خدا را به عملی بهتر از این ملاقات نکنی.» و به این مضمون اخبار دیگری نیز هست.
و از امام صادق علیه السلام روایت است: «قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم: مَنْ سَعَى فِي حَاجَةٍ لِأَخِيهِ فَلَمْ يَنْصَحْهُ فَقَدْ خَانَ اللَّهَ وَ رَسُولَه‏» «هر که دنبال حاجت برادر [دینی] خود رود و برای او خیرخواهی نکند به خدا و رسولش خیانت کرده است.» و فرمود: «من مشی فی حاجه اخیه، ثم لم یناصحه فیها، کان کمن خان الله و رسوله، و کان الله خصمه» «هر که در بر آوردن حاجت برادرش قدم بردارد و برای او خیرخواهی و خیر اندیشی نکند چنانست که به خدا و رسولش خیانت نموده، و خداوند خصم او خواهد بود».^[۱]
و اخبار بسیار دیگری نیز به این مضمون رسیده است.
و روایت است که: «رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم برای مردی از انصار شهادت داد که از اهل بهشت است، بعد از جستجو معلوم شد که باعث آن این بود که چون کار خیری برای یکی از مسلمانان انجام می‌داد از غش و حسد خالی و پاک بود» .
روایت است که: «موسی علیه السلام چون به وعده گاه پروردگار خود شتافت، مردی را در سایه عرش دید و به مقام و مرتبه او رشک برد و آرزوی آن نمود، و گفت:
این شخص نزد پروردگار خود گرامی است. از خدا خواست که نامش را به او خبر دهد، خدا نام او را نگفت، ولی فرمود: از عمل او ترا آگاه می‌کنم: این شخص نسبت به مردم بر آنچه خدا از فضل و کرم خویش به ایشان داده حسد نمی‌برد، و پدر و مادر خود را نمی‌آزارد، و سخن چینی نمی‌کند.» و غایت خیرخواهی این است که آنچه را برای خود می‌خواهد برای برادرش نیز بخواهد، رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: «المؤمن یحب للمؤمن مَا يُحِبُّ لِنَفْسِه‏» «مؤمن آنچه برای خود دوست دارد برای برادر مؤمن خود نیز دوست دارد.» و فرمود: «لا یؤمن احدکم حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِه‏» «هیچ کس از شما مؤمن نباشد تا آنچه برای خویش می‌خواهد برای برادر خود نیز بخواهد.» و فرمود: «ان احدکم مرآه اخیه، فاذا رای به شیئا فلیمط عنه هذا» «هر یک از شما آئینه برادر خویش است، وقتی چیزی بر او دید این را از او بزداید.»و از آنهاست: