فرهنگ مصادیق:اهداف بعثت پیامبران

اهداف بعثت پیامبران

محتویات

۱ بعثت
۲ فواید بعثت پیامبران
۳ اهداف بعثت پیامبران از دیدگاه قرآن کریم
۴ فهرست منابع

بعثت

برای رسیدن به سعادت و خوشبختی، باید آغاز و انجام وجود انسان و پیوندهایی که با موجودهای دیگر دارد و رابطه‌هایی که می‌تواند با همنوعان و سایر آفریدگان، برقرار کند و تأثیرهایی که رابطه‌های گوناگون می‌تواند در سعادت یا شقاوت او داشته باشد، معلوم گردد و نیز باید کسر و انکسار بین سودها و زیان‌ها و مصالح و مفاسد گوناگون، شناخته شود و مورد ارزیابی قرار گیرد، تا وظایف میلیاردها انسانی که دارای ویژگی‌های بدنی و روانی متفاوت هستند و در شرایط گوناگون طبیعی و اجتماعی، زندگی می‌کنند، مشخص شود; ولی احاطه بر همهٔ این امور برای یک یا چند نفر، و یا چند گروه و سازمان، میسر نیست.
روند تغییرهای حقوقی و قانونی در طول تاریخ بشر، نشان می‌دهد که با وجود پژوهش‌ها و تلاش‌های هزاران دانشمند متخصص، در طول هزارها سال، هنوز هم یک نظام حقوقی صحیح و کامل و همه جانبه به وجود نیامده است و همواره با لغو و نسخ ماده‌ای یا اضافه کردن ماده و تبصرهٔ جدیدی به اصلاح و تکمیل قوانین می‌پردازند.
با توجه به این که تمام تلاش حقوقدانان و قانون گذاران، صرف تأمین مصالح دنیوی و اجتماعی می‌شود، هرگز به تأمین مصالح اخروی و کسر و انکسار آن‌ها با مصالح مادی و دنیوی اهتمامی نداشته و ندارد، و بر فرضی که بشر زندگی دنیوی را به گونه‌ای بگذراند، اما سعادت در آخرت و تأثیر اعمال دنیوی را در کسب کمال نهایی، هیچ گاه با حس و عقل خود نخواهد فهمید.
نتیجه آن که: هدف از آفرینش انسان‌ها، از آغاز تا انجام، هنگامی قابل تحقق است که راه دیگری جز حس و عقل، برای شناختن حقایق زندگی و وظایف فردی و گروهی وجود داشته باشد و آن، چیزی جز وحی و فرستادن پیامبران نیست.

فواید بعثت پیامبران

پیامبران الهی، افزون بر نشان دادن راه صحیح برای تکامل حقیقی انسان، تأثیرهای مهم دیگری نیز در زندگی انسان‌ها داشته‌اند که به برخی از آن‌ها اشاره می‌شود:
۱. مطالب بسیاری وجود دارد که عقل انسان، توانایی درک آن‌ها را دارد، ولی یا به گذشت زمان و تجربه‌های فراوان نیاز دارد و یا در اثر اهتمام به امور مادی و غلبه گرایش‌های حیوانی، مورد غفلت و فراموشی قرار می‌گیرد، و یا در اثر بد آموزی‌ها و تبلیغات سوء بر توده‌های مردم، پنهان می‌ماند.
چنین مطالبی نیز به وسیله پیامبران بیان می‌گردد; از این رو، پیامبران در قرآن مجید، «مذکر» و «منذر»نامیده شده‌اند.
۲. یکی از مهم‌ترین علل‌های تربیت و رشد و تکامل انسان، وجود الگو و نمونهٔ رفتار است. پیامبران الهی که انسان‌های کامل و تربیت شده پروردگارند، این نقش را به بهترین شکل برعهده می‌گیرند.
هدف از آفرینش انسان‌ها، از آغاز تا انجام، هنگامی قابل تحقق است که راه دیگری جز حس و عقل، برای شناختن حقایق زندگی و وظایف فردی و گروهی وجود داشته باشد و آن، چیزی جز وحی و فرستادن پیامبران نیست
۳. یکی دیگر از برکات وجود پیامبران در میان مردم، این است که در صورت فراهم بودن شرایط لازم، رهبری اجتماعی و سیاسی و قضایی مردم را بر عهده گیرند، و بدیهی است که رهبر معصوم، یکی از بزرگ‌ترین نعمت‌های الهی برای جامعه می‌باشد، و بدین وسیله، انسان‌ها را به سوی کمال مطلوب رهبری می‌شوند.

اهداف بعثت پیامبران از دیدگاه قرآن کریم

دعوت به یکتاپرستی و مبارزه با شرک و بت پرستی.

«وَ لَقَدْ بَعَثْنا فِی کُلِّ أُمَّهٍ رَسُولاً أنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ اجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ.» (نحل/ 36)
به تحقیق، در میان هر امتی رسولی را برانگیختیم تا آنان را به یکتاپرستی بخواند، و از پرستش طاغوت باز دارد.
علاوه بر این آیه شریفه، در آیاتی که سرگذشت پیامبران الهی بیان شده است نیز دعوت به توحید و یکتاپرستی به عنوان هدفی که در سرلوحه دعوت پیامبران قرار داشته، یاد شده است، چنان که در بیان سرگذشت حضرت نوح، هود، صالح، شعیب ـ علیهم السلام ـ آمده است که آنان به قوم خود، می‌گفتند:
«یا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ ما لَکُمْ مِنْ إِلهٍ غَیْرُهُ.» (اعراف/ ۸۵، ۷۳، ۶۵، 59)

داوری در اختلافات و منازعات

«کانَ النَّاسُ أُمَّهً واحِدَهً فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِیِّینَ مُبَشِّرِینَ وَ مُنْذِرِینَ وَ أَنْزَلَ مَعَهُمُ الْکِتابَ بِالْحَقِّ لِیَحْکُمَ بَیْنَ النَّاسِ فِیَما اخْتَلَفُوا فِیهِ.» (بقره/213)
این آیه شریفه بیانگر آن است که: مردم به صورت امتی یک پارچه زندگی می‌کردند و در میان آنان اختلافات پیچیده‌ای که نیاز به شرایع آسمانی باشد، وجود نداشت، سپس اختلاف و نزاع در میان آنان پدید آمد، لذا خداوند برای حل اختلافات آنان پیامبران را که بشارت و بیم دهنده بودند، مبعوث کرد، و با آنان کتاب و شریعت آسمانی را به حق فرو فرستاد تا مبنای داوری در اختلافات آنان باشد.
دربارهٔ حضرت داود ـ علیه السلام ـ می‌فرماید:
«یا داوُدُ إِنَّا جَعَلْناکَ خَلِیفَهً فِی الْأَرْضِ فَاحْکُمْ بَیْنَ النَّاسِ بِالْحَقِّ.» (ص/ 26)
و دربارهٔ پیامبر اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ می‌فرماید:
«إِنَّا أَنْزَلْنا إِلَیْکَ الْکِتابَ بِالْحَقِّ لِتَحْکُمَ بَیْنَ النَّاسِ بِما أَراکَ اللَّهُ». (نساء/ 105)
عدالت

برپایی قسط و عدل در جامعه بشری.

«لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَیِّناتِ وَ أَنْزَلْنا مَعَهُمُ الْکِتابَ وَ الْمِیزانَ لِیَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ. » (حدید/ 25)
ما رسولان خود را با دلایل روشن فرستادیم، و با آن‌ها کتاب (آسمانی) و میزان (شناسایی حق از باطل قوانین عادلانه) نازل کردیم تا مردم قیام به عدالت کنند.
واژه «بینه» در لغت به معنای دلیل روشن است، و مقصود از بینه پیامبران، استدلال‌های واضح و معجزات آنان، و منظور از «کتاب»، کتاب شریعت و مجموعه معارف و احکام الهی است که مبنای حق و باطل در حوزه عقیده و عمل بشر می‌باشد، و «میزان» عبارت از ابزار سنجش حق و باطل و درست و نادرست است، که بخشی از آن با استفاده از اصول و کلیاتی که در کتاب آسمانی و شریعت بیان شده، به دست می‌آید، و بخشی دیگر از آن که به موضوعات و مسایل جزئی مربوط می‌شود، توسط عقل به دست می‌آید. و در نتیجه، عقل و وحی، میزان تشخیص خوب و بد و درست و نادرست می‌باشد.

تعلیم و تربیت

تعلیم و تربیت در چهار آیه از قرآن کریم (که همگی مربوط به نبوت پیامبر گرامی اسلام ـ صلّی الله علیه و آله ـ می‌باشند) به عنوان یکی از اهداف نبوت بیان شده است. چنان که می‌فرماید:
«لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَی الْمُۆْمِنِینَ إِذْ بَعَثَ فِیهِمْ رَسُولاً مِنْ أَنْفُسِهِمْ یَتْلُوا عَلَیْهِمْ آیاتِهِ وَ یُزَکِّیهِمْ وَ یُعَلِّمُهُمُ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَهَ وَ إِنْ کانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِی ضَلالٍ مُبِینٍ.» (آل عمران/ 164)
خداوند بر مۆمنان منت نهاد، زیرا از خود آنان رسولی را در میان آن‌ها برانگیخت تا آیات الهی را بر آنان فراخواند، آنان را تزکیه نماید و کتاب و حکمت را به آنان بیاموزد، اگر چه آنان پیش از این در گمراهی آشکار بودند.
تعلیم و تربیت از اساسی‌ترین ارکان سعادت فرد و جامعه بشری است. و پیامبران الهی برای راهنمایی بشر به مسیر سعادت و کمال برانگیخته شده‌اند، و بزرگترین معلمان و مربیان بشر بوده‌اند؛ چرا که معارف و احکام الهی را به بشر آموختند، و با قول و عمل خویش در جهت پیراستن جامعه از پلیدی‌ها و زشتی‌ها گام برداشته، و در طول تاریخ بهترین اسوه‌های معرفت و فضیلت برای بشر بوده‌اند.
تعلیم و تربیت از اساسی‌ترین ارکان سعادت فرد و جامعه بشری است. و پیامبران الهی برای راهنمایی بشر به مسیر سعادت و کمال برانگیخته شده‌اند، و بزرگترین معلمان و مربیان بشر بوده‌اند؛ چرا که معارف و احکام الهی را به بشر آموختند، و با قول و عمل خویش در جهت پیراستن جامعه از پلیدی‌ها و زشتی‌ها گام برداشته، و در طول تاریخ بهترین اسوه‌های معرفت و فضیلت برای بشر بوده‌اند.

اتمام حجت بر بشر

خداوند علیم و حکیم، انسان را با ظرفیت و استعدادهای ویژه آفریده است، و انسان قابلیت دریافت کمالات مادی و معنوی بسیاری را دارد. عقل و فطرت، راه دریافت این کمالات را تا حدودی روشن می‌سازند، اما به هیچ وجه کافی نیستند، بدین جهت انسان گذشته از هادیان درونی، به هدایتگران بیرونی نیز نیازمند است، هر گاه خداوند هدایتگران بیرونی را در اختیار بشر قرار ندهد، و او به بیراهه برود، او می‌تواند به خداوند احتجاج کند و بر کارهای خلاف خود عذر و بهانه بیاورد. اما با فرستادن پیامبران و رسولان الهی حجت بر بشر تمام شده، و راه هر گونه عذر و بهانه بر وی بسته خواهد شد. چنان که فرموده است:
«رُسُلاً مُبَشِّرِینَ وَ مُنْذِرِینَ لِئَلاَّ یَکُونَ لِلنَّاسِ عَلَی اللَّهِ حُجَّهٌ بَعْدَ الرُّسُلِ وَ کانَ اللَّهُ عَزِیزاً حَکِیماً.» (نساء، 165)