فرهنگ مصادیق:انواع کافر کدام است؟
محتویات
پاسخ اجمالی
کافر را به صورت عام به دو دسته فقهی و کلامی می توان تقسیم کرد که هر یک اقسامی دارند. کافر فقهی شامل کافر اصلی، اهل کتاب و مرتد است. اهل کتاب نیز یا حربی است یا غیر حربی. اهل کتاب غیر حربی یا ذمی است یا غیر ذمی. کافر کلامی نیز به کافر توحیدی و کافر غیر توحیدی تقسیم می شود.
پاسخ تفصیلی
کافر در اصطلاح فقه
کافر در فقه عبارت است از: کسی که به خدا یا پیغمبر و یا یکی از ضروریات دین اعتقاد نداشته باشد[۱]. البته در تعیین مصادیق کافر دیدگاه های مختلفی وجود دارد[۲]. کافر فقهی بنابر موضوع فقهی ای که در آن بحث می شود، تقسیمات گوناگونی دارد.
اهل کتاب
منظور از اهل کتاب نصاری و یهود و مجوس -البته بنابر نظری- است و غیر آنها؛ مانند هندو و... کافر اهل کتاب اقسامی دارد؛ زیرا اهل کتاب یا حربی است یا غیر حربی؛ اهل کتاب غیر حربی نیز یا ذمی است یا غیر ذمی.
1-1. کافر اهل کتاب حربی، اهل کتابی که معاند اسلام است و شرایط ذمه را نمی پذیرد.
2-1 کافر اهل کتاب ذمی؛ اهل کتابی است که شرایظ ذمه را پذیرفته است و در کنف حمایت مسلمین زندگی می کند[۳].
مرتد
یعنی کسی که بعد از برگزیدن اسلام از آن خارج شده است[۴].
کافر اصلی
شخص بالغی که از پدر و مادر کافر متولد شده است و با اراده خود کفر(انکار وجود خدا) را برگزیده است.
کافر تبعی
فرزند کافر قبل از سن بلوغ که در حکم کافر است و به آن کافر تبعی می گویند.
کافر در اصطلاح کلام
در علم کلام هم کافر عبارت است از: کسی که توحید یا یکی از لوازم آن را قبول ندارد، اگرچه در لفظ شهادتین را بگوید و به ضروریات دین عمل نماید. به عبارت دیگر، کافر کلامی و کافر فقهی عموم و خصوص مطلق اند؛ یعنی هر کافر فقهی کافر کلامی نیز هست، ولی ممکن است فردی کافری کلامی باشد، ولی کافر فقهی فقهی نباشد[۵].
کافر کلامی نیز بنابر اعتقادی که به آن کفر دارد، به کافر غیر توحیدی و توحیدی تقسیم می شود.
۱. کافر غیر توحیدی: یعنی کسی که یکی از لوازم توحید را قبول ندارد. مثلا قائل به عدل الاهی نیست، یا منکر معاد است و یا یکی از ضروریات دین را قبول ندارد.
۲. کافر توحیدی: کافر توحیدی نیز با توجه به رتبه ای که به آن کافر است، به کافر توحید ذاتی،[۶]. صفاتی،[۷]. افعالی،[۸]. استعانی،[۹]. تشریعی،[۱۰]. عبادی[۱۱]. و حبی[۱۲]. تقسیم می شود.
پانویس
- ↑ عاملى، شهید ثانى، زین الدین بن على، الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه(المحشّٰى- کلانتر)، کتابفروشى داورى، قم، 1410 ق؛ طباطبایى یزدى، سید محمد کاظم، العروه الوثقى فیما تعم به البلوى(المحشّٰى)، ج 1، ص 139 ، دفتر انتشارات اسلامى، قم ، 1419 ق؛ اراکى، محمد على ، کتاب الطهاره ، ج 1، ص 496 ، مؤسسه در راه حق ، قم، 1413 ق
- ↑ ر. ک. نجفی، محمد حسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، ج 6، ص 63 ، دار احیاء التراث العربی، بیروت، چاپ هفتم، ۱۴۰۴ق
- ↑ کافر ذمی در اصطلاح کسی است که به بذل جزیه و التزام به احکام مسلمانان راضی شده و هرگونه اظهار کفر و یا ضرر به مسلمانان را ترک کرده است گفته می شود. برای اطلاع بیشتر به «الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه» ذیل بحث جهاد مراجعه فرمایید
- ↑ در باره اقسام مرتد، ر. ک: نمایه: اعدام مرتد فطری، پاسخ ۹۴۸
- ↑ این مسئله اختلافی است. برخی از متکلمان که فقیه نیز هستند کافر کلامی را همانند کافر فقهی تعریف می کنند، ولی برخی دیگر هر گونه کاستی در ایمان به توحید و لوازم آن را درجه ای از کفر تلقی کرده اند، اگرچه حکم فقهی ای بر آن بار نکنند
- ↑ منظور از کافر توحید ذاتی، همان مشرک است که برای خداوند شریکی قرار داده و خدا را واحد احد نمی داند
- ↑ یعنی کافری که صفت یا صفاتی را عین ذات حضرتش نمی داند و در اصطلاح قائل به قدماء سبعه است
- ↑ کسی است که همه عالم و افعال و حوادث را معلول خداوند نمی داند. چه برخی از آنها را منسوب به خدا نداند و چه هیچ کدام را
- ↑ کسی است که به غیر خداوند در انجام عملی و یا برآورده شدن حاجتی تمسک بجوید
- ↑ یعنی کسی که به حکم غیر خدا در موردی از امور زندگی راضی شود
- ↑ یعنی کسی که غیر خدا را بپرستد و یا مستحق عبادت بشمارد
- ↑ یعنی کسی که کل کمال و جمال را از خدا نداند و به هر کمالی غیر او دل ببندد
