فرهنگ مصادیق:انواع غسل
الإمامُ الباقرُ علیه السلام : الغُسلُ فی سَبعهَ عَشرَ مَوطِنا : لیلهِ سَبعهَ عَشرَ مِن شهرِ رَمَضانَ ، و لیلهِ تِسعَهَ عَشرَ ، و لیلهِ إحدی و عِشرینَ ، و لیلهِ ثَلاثٍ و عِشریـنَ و فیهـا یُرجـی لیلـهُ القَـدرِ ، و غُسـلُ العِیدَینِ ، و إذا دَخَلتَ الحَرَمَینِ ،و یومٍ تُحرِمُ ، و یومِ الزِّیارَهِ ، و یومٍ تَدخُلُ البیتَ ، و یومِ التَّروِیَهِ ، و یومِ عَرَفهَ ، و إذا غَسَّلتَ مَیِّتا و کَفَّنتَهُ ، أو مَسِستَهُ بعدَ ما یَبرُدُ ، و یومِ الجُمُعَهِ ، و غُسلُ الکُسوفِ إذا احتَرَقَ القُرصُ کُلُّهُ فَاستَیقَظتَ و لَم تُصَـلِّ فعلَیکَ أن تَغتَسِلَ و تَقضِیَ الصلاهَ ، و غُسلُ الجَنابَهِ فَریضَهٌ .
امام باقر علیه السلام : غسل در هفده مورد میباشد: در شب هفدهم و شب نوزدهم و شب بیست و یکم و شب بیست و سوم [ماه رمضان] که در این شبها [یا شب بیست و سوم] احتمال شب قدر میرود و غسل عیدین (فطر و قربان) و در هنگام داخل شدن به حرمین (خانه خدا و حرم پیامبر خدا) و در روز زیارت [خانه خدا و طواف آن] و روزی که داخل کعبه میشوی و روز ترویه (هشتم ذی حجّه) و روز عرفه (نهم ذی حجّه) و هرگاه میّتی را غسل دهی و کفن کنی، یا بعد از آن که بدنش سرد شده باشد، بدنت با او تماس پیدا کند و روز جمعه و غسل خورشید گرفتگی در صورتی که تمام قرص خورشید بگیرد و از خواب بیدار شوی و نماز به جا نیاورده باشی. در این صورت باید غسل کنی و نماز را قضا کنی و [بالاخره ]غسل جنابت واجب است.
الإمامُ الصّادقُ علیه السلام : إنَّ الغُسلَ فی أربَعَهَ عَشَرَ مَوطِنا : غُسلُ المَیِّتِ ، و غُسلُ الجُنُبِ ، و غُسلُ مَن غَسَّلَ المَیِّتَ ، و غُسلُ الجُمُعهِ، و العِیدَینِ ، و یومِ عَرَفَهَ ، و غُسلُ الإحرامِ ، و دُخولِ الکَعبَهِ ، و دُخولِ المَدینهِ ، و دُخولِ الحَرَمِ ، و الزِّیارَهِ ، و لیلهِ تِسعَ عَشرَهَ و إحدی و عِشرینَ و ثلاثٍ و عِشرینَ مِن شهرِ رَمَضانَ .
امام صادق علیه السلام : غسل در چهارده مورد صورت میگیرد : غسل میّت، غسل جنابت، غسل کسی که میّت را غسل میدهد، غسل جمعه، غسل عیدین، غسل روز عرفه، غسل احرام، غسل برای وارد شدن به کعبه، غسل برای داخل شدن به مدینه، غسل برای داخل شدن به حرم [الهی]، غسل زیارت و غسل شبهای نوزدهم و بیست و یکم و بیست و سوم ماه رمضان.
وسائل الشیعه عن سَمَاعه : سألتُ أبا عبدِ اللّهِ علیه السلام عن غُسلِ الجُمُعَهِ ، فقالَ : واجِبٌ فِی السَّفَرِ و الحَضَرِ ، إلاّ أنّهُ رُخِّصَ للنِّساءِ فِی السفرِ و قلّهِ الماءِ . و قالَ : غُسلُ الجَنابَهِ واجِبٌ ، و غُسلُ الحائضِ إذا طَهُرَت واجِبٌ ، و غُسلُ الاستِحاضَهِ واجِبٌ إذا احتَشَت بالکُرْسُفِ فَجازَ الدمُ الکُرْسُفَ ـ إلی أن قالَ : ـ و غُسلُ النُّفَساءِ واجِبٌ ، و غُسلُ المَولودِ واجِبٌ ، و غُسلُ المَیِّتِ واجِبٌ ، و غُسلُ مَن مَسَّ المَیِّتَ واجِبٌ، و غُسلُ المُحرِمِ واجِبٌ ، و غُسلُ یومِ العَرَفَهِ واجِبٌ ، و غُسلُ الزِّیارَهِ واجِبٌ إلاّ مِن عِلَّهٍ ، و غُسلُ دُخولِ البیتِ واجِبٌ ، و غُسلُ دُخولِ الحَرَمِ یُستَحَبُّ أن لا تَدخُلَهُ إلاّ بغُسلٍ ، و غُسلُ المُباهَلَهِ واجِبٌ ، و غُسلُ الاستِسقاءِ واجِبٌ ، و غُسلُ أوَّلِ لیلهٍ مِن شهرِ رَمَضانَ مُستَحَبٌّ ، و غُسلُ لیلهِ إحدی و عِشرینَ سُنَّهٌ ، و غُسلُ لیلهِ ثلاثٍ و عِشرینَ سُنَّهٌ لا تَترُکْها ؛ لأنّهُ یُرجی فی إحدیهِما لیلهُ القَدرِ ، و غُسلُ یومِ الفِطرِ ، و غُسلُ یومِ الأضحی سُنَّهٌ لا اُحِبُّ تَرکَها ، و غُسلُ الاستِخارَهِ مُستَحبٌّ .
وسائل الشیعه ـ به نقل از سماعه ـ از امام صادق علیه السلام دربارهٔ غسل جمعه سؤال کردم حضرت فرمود : در سفر و غیر سفر واجب است، جز این که در سفر، با وجود کمبود آب، برای زنان رخصت داده شده [و این وجوب از گردن آنها برداشته شده است]. حضرت فرمود: غسل جنابت واجب است، غسل حائض، بعد از آن که پاک شد، واجب است و غسل استحاضه، هرگاه زن مستحاضه بر شرمگاه خود مقدار زیادی پنبه بگذارد و خون از آن بیرون زند، بر او واجب است ـ تا آن جا که فرمود: ـ غسل نفاس واجب است، غسل نوزاد واجب است، غسل میّت واجب است، غسل مسّ میّت واجب است، غسل کسی که مُحرِم میشود واجب است، غسل روز عرفه (نهم ذی حجّه) واجب است، غسل زیارت [خانه خدا و طواف آن] واجب است، مگر این که شخص بیماری داشته باشد، غسل داخل شدن به خانه (کعبه) واجب است، غسل داخل شدن به حرم مستحبّ است، که کسی جز با غسل وارد آن نشود و غسل مباهله واجب است، غسل نماز باران واجب است، غسل شب اول ماه رمضان مستحبّ است، غسل شب بیست و یکم [ماه رمضان] سنّت است، غسل شب بیست و سوم را ترک مکن؛ زیرا در یکی از این دو شب احتمال شب قدر میرود، غسل روز [عید] فطر و غسل روز [عید ]قربان سنّت است و من دوست ندارم آنها را ترک کنم و غسل استخاره (نماز استخاره) مستحبّ است .
الإمامُ الرِّضا علیه السلام ـ فی کتابٍ کَتَبَهُ إلَی المأمونِ ـ : و غُسلُ یومِ الجُمُعهِ سُنَّهٌ ، و غُسلُ العیدَینِ ، و غسلُ دُخولِ مکَّهَ و المَدینهِ ، و غُسلُ الزِّیارَهِ ، و غُسلُ الإحرامِ ، و أوَّلِ لیلهٍ مِن شهرِ رَمَضانَ و لیلهِ سَبعَ عَشرَهَ و لیلهِ تِسعَ عَشرَهَ و لیلهِ إحدی و عِشرینَ و لیلهِ ثلاثٍ و عِشرینَ من شهرِ رَمَضانَ ، هذه الأغسالُ سُنَّهٌ ، و غُسلُ الجَنابَهِ فَریضهٌ ، و غُسلُ الحَیضِ مِثلُهُ .
امام رضا علیه السلام ـ در نامهای به مأمون ـ نوشت : غسل روز جمعه سنّت است، غسل عیدین (فطر و قربان) و غسل داخل شدن به مکّه و مدینه و غسل زیارت و غسل اِحرام و غسل شب اوّل و شب هفدهم و شب نوزدهم و شب بیست و یکم و شب بیست و سوم ماه رمضان، سنّت است. غسل جنابت واجب است و غسل حیض نیز مانند آن [واجب ]است.
