فرهنگ مصادیق:انصاف - آئین زندگی
حدیث (۱) امام علی علیه السلام :
اَلنصافُ أَفضَلُ الفَضائِلِ؛ انصاف، برترین ارزشهاست.[۱]
حدیث (۲) رسول اکرم صلی الله علیه وآله :
لأِمیرِ المُؤمِنین علیهالسلام أَلا اُخبِرُکُم، بِأَشبَهِکُم بی خُلقا؟ قالَ: بَلی یا رَسولَ اللّهِ قالَ: أَحسَنُکُم خُلقا، وَأَعظَمُکُم حِلما، وَأَبَرُّکُم بِقَرابَتِهِ وَأشَدُّکُم مِن نَفسِهِ إِنصافا؛ به امیرالمؤمنین علیهالسلام فرمودند: آیا تو را خبر ندهم که اخلاق کدام یک از شما به من شبیهتر است؟ عرض کردند: آری، ای رسول خدا. فرمودند: آن کس که از همه شماخوشاخلاقتر و بردبارتر و به خویشاوندانش نیکوکارتر و با انصافتر باشد.[۲]
حدیث (۳) امام علی علیه السلام :
اَلنصافُ یَرفَعُ الخِلافُ وَیوجِبُ الیتِلافَ؛ انصاف، اختلافات را از بین میبرد و موجب الفت و همبستگی میشود.[۳]
حدیث (۴) امام علی علیه السلام :
مَن أَنصَفَ اُنصِفَ؛ هر کس با انصاف باشد، انصاف میبیند.[۴]
حدیث (۵) امام علی علیه السلام :
زَکاةُ القُدرَةِ النصافُ؛ زکات قدرت، انصاف است.[۵]
حدیث (۶) امام صادق علیه السلام :
مَن أَنصَفَ النّاسَ مِن نَفسِهِ رُضِیَ بِهِ حَکَما لِغَیرِهِ؛ هر کس با مردم منصفانه رفتار کند، دیگران داوری او را میپذیرند.[۶]
حدیث (۷) امام علی علیه السلام :
أَعدَلُ النّاسِ مَن أَنصَفَ مَن ظَلَمَهُ؛ عادلترین مردم کسی است که با کسی که به او ظلم کرده با انصاف رفتار کند.[۷]
حدیث (۸) رسول اکرم صلی الله علیه وآله :
مَن واسَی الفَقیرَ وَأَنصَفَ النّاسَ مِن نَفسِهِ فَذلِکَ المُؤمِنُ حَقّا؛ هر کس به نیازمند کمک مالی کند و با مردم منصفانه رفتار نماید چنین کسی مؤمن حقیقی است.[۸]
حدیث (۹) امام علی علیه السلام :
أَنصِفِ النّاسَ مِن نَفسِکَ وَأَهلِکَ وَخاصَّتِکَ وَمَن لَکَ فیهِ هَویً وَاعدِل فِی العَدُوِّ وَالصَّدیقِ؛ خودت و خانوادهات و نزدیکانت و کسانی که به آنان علاقه داری، با مردم منصفانه رفتار کنید و با دوست و دشمن به عدالت رفتار کن.[۹]
حدیث (۱۰) رسول اکرم صلی الله علیه وآله :
أَنصِفِ النّاسَ مِن نَفسِکَ وَانصَحِ الأُمَّةَ وَارحَمهُم فَإِذا کُنتَ کَذلِکَ وَ غَضِبَ اللّهُ عَلی أَهلِ بَلدَةٍ أَنتَ فیها وَأَرادَ أَن یُنزِلَ عَلَیهِمُ العَذابَ نَظَرَ إِلَیکَ فَرَحِمَهُم بِکَ، یَقولُ اللّهُ تَعالی: (وَمَا كَانَ رَبُّكَ لِيُهْلِكَ الْقُرَى بِظُلْمٍ وَأَهْلُهَا مُصْلِحُونَ)؛[۱۰]
با مردم منصفانه رفتار کن و نسبت به آنان خیرخواه و مهربان باش، زیرا اگر چنین بودی و خداوند بر مردم آبادیی که تو در آن به سر میبری خشم گرفت و خواست بر آنان عذاب فرو فرستد، به تو نگاه میکند و به خاطر تو به آن مردم رحم میکند. خدای متعال میفرماید «و پروردگار تو (هرگز) بر آن نبوده است که شهرهایی را که مردمش درستکارند، به ستمی هلاک کند».[۱۱]
حدیث (۱۱) امام علی علیه السلام :
اَلنصافُ راحَةٌ؛ انصاف، مایه آسایش است.[۱۲]
حدیث (۱۲) رسول اکرم صلی الله علیه وآله :
مَن اُلهِمَ الصِّدقَ فی کَلامِهِ وَ النصافَ مِن نَفسِهِ وَ بِرَّ والِدَیهِ وَ وَصلَ رَحِمِهِ، اُنسِیءَ لَهُ فی اَجَلُهُ وَ وُسِّعَ عَلَیهِ فی رِزقِهِ وَ مُتِّعَ بِعَقلِهِ وَ لُـقِّنَ حُجَّتَهُ وَقتَ مُساءَلَتِهِ ؛
به هر کس، راستگویی در گفتار، انصاف در رفتار، نیکی به والدین و صله رحم الهام شود، اجلش به تأخیر میافتد، روزیش زیاد میگردد، از عقلش بهرهمند میشود و هنگام سئوال [مأموران الهی] پاسخ لازم به او تلقین میگردد.[۱۳]
حدیث (۱۳) امام علی علیه السلام :
وَابذُل ... لِلعامَّةِ بِشرَکَ وَمَحَبَّتَکَ وَلِعَدُوِّکَ عَدلَکَ وَإِنصافَکَ ... ؛ گشادهرویی و دوستیات را برای عموم مردم و عدالت و انصافت را برای دشمنت بکار گیر.[۱۴]
حدیث (۱۴) امام علی علیه السلام :
مَنْ طَلَبَ عِزّا بِظُلْمٍ وَباطِلٍ أَوْرَثَهُ اللّهُ ذُلاًّ بِإِنْصافٍ وَ حَقٍّ؛ هر کس عزّت را با ظلم و باطل طلب کند، خداوند به انصاف و حق ذلّت نصیبش مینماید.[۱۵]
حدیث (۱۵) پیامبر صلی الله علیه وآله :
ألا اُخْبِرُکُمْ بِاَشبَهِکُم بی؟ قَالوا: بَلی یا رَسولَ اللّهِ. قالَ: اَحسَنُکُم خُلقا وَ اَلیَنُکُم کَنَفا وَ اَبَرُّکُم بِقَرَابَتِهِ وَ اَشَدُّکُم حُبّا لاِخوانِهِ فی دینِهِ وَ اَصبَرُکُم عَلَی الحَقِّ وَ اَکظَمُکُم لِلغَیظِ وَ اَحسَنُکُم عَفْوا وَ اَشَدُّکُم مِن نَفْسِهِ اِنْصافا فِی الرِّضا وَ الْغَضَبِ؛
آیا شما را از شبیه ترینتان به خودم با خبر نسازم؟ گفتند: آری ای رسول خدا! فرمودند: هر کس خوش اخلاقتر، نرمخوتر، به خویشانش نیکوکارتر، نسبت به برادران دینیاش دوستدارتر، بر حق شکیباتر، خشم را فروخورندهتر و با گذشتتر و در خرسندی و خشم با انصاف تر باشد.[۱۶]
حدیث (۱۶) امام علی علیه السلام :
مَنْ اَنـْصَفَ اُنـْصِفَ؛ هر کس با انصاف باشد انصاف میبیند.[۱۷]
حدیث (۱۷) امام صادق علیه السلام :
ثَلاثٌ مَنْ اَتَی اللّهَ بِواحِدَةٍ مِنْهُنَّ اَوْجَبَ اللّهُ لَهُ الْجَنَّةَ: اَلاِنْفاقُ مِنْ اِقْتارٍ وَ الْبِشْرُ لِجَمیعِ الْعالَمِ وَ الاْنْصافُ مِنْ نَفْسِهِ؛
هر کس یکی از این کارها را به درگاه خدا ببرد، خداوند بهشت را برای او واجب میگرداند: انفاق در تنگدستی، گشادهرویی با همگان و رفتار منصفانه.[۱۸]
پانویس
- ↑ غررالحکم، ج1، ص203، ح805.
- ↑ مکارم الاخلاق، ص442 .
- ↑ غررالحکم، ج2، ص30، ح1702.
- ↑ غررالحکم، ج5، ص144، ح7692.
- ↑ غررالحکم، ج4، ص105، ح5448.
- ↑ تحف العقول، ص357.
- ↑ غررالحکم، ج2، ص435، ح3186.
- ↑ خصال، ص47.
- ↑ غررالحکم، ج2، ص210، ح2403.
- ↑ سوره هود؛ آیه 117
- ↑ مکارم الاخلاق، ص457.
- ↑ غررالحکم، ح 16.
- ↑ اعلام الدین، ص 265.
- ↑ خصال، ص147، ح178.
- ↑ شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج20، ص309، ح536.
- ↑ کافی، ج 2، ص 240، ح 35.
- ↑ بحارالأنوار ، ج 95، ص 298، ح 17.
- ↑ نهج الفصاحه، ح 1281.
