فرهنگ مصادیق:امور اداری

امور اداری

دریافت حقوق از شرکتی که رشوه می‌دهد

سؤال: دریافت حقوق از شرکتی که رشوه به دیگران می‌دهد چه خکمی دارد؟ من در شرکتی کار می‌کنم که برای برنده شدن در مناقصات رشوه می‌دهد. آیا حقوق من حلال است؟ جواب: حقوق شما اشکال ندارد.

انجام کارهای مستحبی در ساعت اداری

سؤال: لطفاً نظر شرعی خود را در مورد خواندن نماز قضا (برای خود، پدر و مادر یا ....)، نماز مستحبّی، قرائت قرآن کریم، دعا و زیارت بین یا بعد از نماز ظهر و عصر در محیط اداره و در ساعات اداری مرقوم فرمایید.
جواب: کلیه آنچه نوشته‌اید و هر چه که مانع کار در ساعات اداری باشد جایز نیست و ضمان آور هم می‌باشد.

دریافت قرض از امور اداری میان ماه

سؤال: آیا مدیری که در یکی از ارگان‌های دولتی کار می‌کند و حقوق اضافه کاری خود را از قسمت مالی زیر مجموعه خود به طور ماهانه دریافت می‌کند، می‌تواند در اواسط ماه و یا مواقع ضروری، مبلغی را از مسئول مالی خود به عنوان قرض دریافت کند و آخر ماه پرداخت نماید؟ و اگر مدیری این کار را انجام دهد حکم آن چیست؟
جواب: اشکال ندارد.

استراحت شبانه در ساعت کار

سؤال: در محیط کار ما در پالایشگاه رسم بر این شده که افراد شیفت شب کار، به صورت نوبتی استراحت کنند یعنی به دو گروه تقسیم می‌شوند و هر گروه به مدّت سه ساعت استراحت می‌کند، با توجّه به اینکه این عمل خلاف قوانین پالایشگاه می‌باشد و اگر کسی را در خواب بگیرند اخراج می‌کنند و این عمل بدون اطّلاع مسئولین بالاتر انجام می‌گیرد، در حالی که خوابیدن در شب شاید نیاز هر فرد باشد و ما با همین قوانین (بیدار بودن شیفت شب ) استخدام شده‌ایم . آیا می‌توانیم به صورتی که گفته شد در شب استراحت کنیم ؟ اگر کارفرما بطور کامل به تعهّدات خود عمل نکند آیا ما موظّف هستیم به تعهّدات خود در برابر کارفرما بطور کامل عمل کنیم ؟ جواب: تعهّدات و قراردادها باید با هماهنگی قوانین باشد و (افراد غیر مسئول بخواهند در پالایشگاه قانون یا قرارداد وضع کنند جایز نیست ) ــ(جایز نیست افراد غیر مسئول در پالایشگاه قانون یا قرارداد وضع کنند.)

اشتباه در اخذ پول از مراجعیت ادارات

سؤال: در یک اداره دولتی، کارمندی توسّط یک ماشین حساب وجوه دریافتی از مشتریان را محاسبه و به حساب دولت واریز می‌کند، آن ماشین حساب گاهی اشتباه می‌کرده و کارمند هم این مسأله را نمی‌دانسته و پس از چند ماه متوجّه می‌شود، ولی دولت پولهای اضافی را مسترد نمی‌نماید، آیا کارمند ضامن است ؟
جواب: کارمند ضامن است ولی اخلاقاً اگر رئیس جبران نمی‌کند صاحب پول مراعات آن کارمند غیر مقصّر را بنماید.

اخذ حق ماموریت

سؤال: اینجانب در اداره‌ای کار می‌کنم که مسئول مافوق، ما را به مأموریت بیست روزه به تهران می‌فرستد در حالی که این مأموریتها هیچگونه توجیهی ندارد، و می‌گویند ما می‌خواهیم یک راه درآمدی (حق مأموریت ) برای شما باشد، آیا گرفتن این پولها اشکال ندارد؟
جواب: اگر مدیر متدیّن باشد و عقیده به نظام داشته باشد، رفتن به مأموریت و گرفتن حقوق زائد اشکال ندارد.

اخذ خانه سازمانی در صورت عدم نیاز

سؤال: اگر در یک اداره دولتی بخواهند به کارکنانی که خانه ندارند خانه بدهند (با تخفیف و اقساط )، اگر کسی که خانه دارد مبادرت به گرفتن خانه کند در حالی که از بسیاری از کارکنان آن اداره در مضیقه خانه قرار دارند و بی خانه می‌مانند، آیا گرفتن خانه جایز است ؟
جواب: جایز نیست .

پرداخت اضافه حقوق توسط مدیران دولتی

سؤال: آیا رؤسا و مسئولین ارگانها و ادارات دولتی یا موسّسات غیر دولتی می‌توانند اضافه بر حقوق، چیزی از بیت المال به کارگران و کارمندان ببخشند؟
جواب: اگر اجازه داشته باشند جایز است .

اخذ هدیه از فروشنده توسط کارپرداز

سؤال: مسئول خرید یکی از سازمانهای دولتی هستم، وقتی چیزی را از مغازه می‌خرم بعد از آنکه سعی کرده‌ام تا با قیمت مناسب بخرم، مغازه دار مبلغی را به من پس می‌دهد، آیا این پول را که بعد از خرید و دادن فاکتور، به من داده می‌شود مالک آن می‌شوم یا اینکه سازمان مربوطه مالک آن است ؟
جواب: اگر هدیه باشد مربوط به شماست و اگر تخفیف باشد مربوط به سازمان است .

مطالعه در اوقات بیکاری در ساعت کار

سؤال: آیا کارمندان دولت مجازند در ساعات اداری روزنامه، کتاب و امثال آن مطالعه نمایند؟ حقوق این افراد چه صورتی دارد؟
جواب: اگر بیکار هستند اشکال ندارد ولی اگر کار دارند علاوه بر اینکه حرام است حق گرفتن حقوق آن ساعاتی را که مطالعه کرده‌اند، ندارند.

عمل به دستورات غیرقانونی مسئولین

سؤال: در بعضی موارد مسئولین ادارات به افراد زیردست خود دستورات غیر قانونی و خلاف شرع می‌دهند که چه بسا عمل به این دستورات موجب تضییع حق مراجعین و یا وارد شدن خسارت به مراجعین می‌گردد، آیا مأمور موظّف به اجرای این دستور العمل می‌باشد؟
جواب: باید به آن دستور عمل نکند.

تاخیر و تعجیل در ساعت اداری

سؤال: بعضی از کارمندان دولت دیرتر از ساعت اداری در محل کار حاضر می‌شوند و یا زودتر از ساعت مقرّر محل کار را ترک می‌کنند، و بعضاً این دیر آمدن یا زود رفتن را جزو مرخّصی ماهانه خود قرار می‌دهند، آیا چنین کاری مجاز است ؟ حقوقی که در قبال آن می‌گیرند چه صورتی دارد؟
جواب: اگر با اجازه مسئولین باشد که حق چنین اجازه‌هایی را داشته باشد، اشکال ندارد.

گزارش خلاف کارمند

سؤال: اگر کسی در ارگانی مرتکب خلافی شود و کسی اطلاع پیدا کند، آیا این شخص مطّلع می‌تواند این خلاف را در شورای ارگان مربوطه مطرح نماید و موجب آبرو ریزی او شود؟ جواب: جایز نیست مگر اینکه مطرح نکردن، مفسده بزرگی داشته باشد.

تشکیل جلسه قرآن در ساعت کار

سؤال: تشکیل کلاس و جلسات قرآن، در ساعات کاری ادارات چه صورتی دارد؟
جواب: جایز نیست .

معاینه بدنی در بدو استخدام

سؤال: یکی از مراحلی که یک کارخانه برای استخدام نیرو عمل می‌کند معاینه بدنی است که قسمتی از آن ، معاینه عورت است که می‌بینند و گاهی هم دست می‌گذارند اگر شخصی با این که می‌دانسته این کار خلاف شرع می‌باشد ولی به دلیل بیکار بودن حاضر شده این مرحله که کشف عورت می‌باشد را انجام دهد تا از سلامت عورت او توسّط پزشک معاینه کننده اطمینان حاصل شود، آیا این کار گناه بوده است و اگر گناه بوده است حقوقی که فعلاً می‌گیرد آیا حلال است یا شبهه ناک یا حرام ؟
جواب: اگر ضرورت باشد اشکال ندارد و اگر ضرورت نباشد کار حرام است ولی بعد از آن استخدام و گرفتن حقوق اشکال ندارد.

حقوق و اضافه کار

سؤال: احتراماً به عرض می‌رسانم اینجانب از نیروهای رسمی یکی از ارگانهای دولتی می‌باشم که در یکی از مراکز تحقیقات صنعتی آن مشغول به کار هستم و در هر روز ۱۰ تا ۱۲ ساعت کاری را می‌گذرانم (۷ ساعت کار رسمی و ۵ ساعت اضافه کاری )، بنده علاوه بر حقوق رسمی، ماهانه مبلغی را بابت اضافه کاری دریافت می‌کنم .
۱) در طول این دوازده ساعت، بعضاً در صبح یا بعد از ظهر اوقاتی پیش می‌آید که کار در دست اقدام به اتمام می‌رسد و لحظات یا ساعاتی را در انتظار دریافت کار جدید از مافوق بسر می‌برم و بنده در این اوقات بدون کاری، به مطالعه و تحقیقات علمی جهت افزایش یا رفع کمبود سطح دانش فنّی مشغول می‌شوم .
۲) به لحاظ اهمّیّت زمانی انجام کار و با توافق مسئول ذی ربط، یک یا چند روز متوالی پیش می‌آید که کار تا دیر وقت ادامه پیدا می‌کند و در نتیجه باعث افزایش ساعات اضافه کاری می‌شود.
۳) بعضی از روزها، چه در وقت ساعات کار رسمی و چه در وقت مربوط به ساعات اضافه کاری، طوری می‌شود که اکثر پرسنل بی کار می‌مانند.
۴) بنده به خاطر افزایش یا تکمیل ساعات اضافه کاری کارهایی را که فردای آن روز می‌شود انجام داد امروز در وقت اضافه کاری انجام می‌دهم و یا در بعضی از وقت‌های اضافه کاری که کار وجود ندارد به مطالعه جهت افزایش یا رفع کمبود دانش فنّی مشغول می‌شوم تا در پیشرفت هر چه بیشتر کار مرکز مفید واقع شود.
با توجّه به نکات چهارگانه فوق خواهشمند است حضرت عالی نظر مبارک خود را در مورد حقوق رسمی و حقوق مربوط به اضافه کاری بنده که تا به حال دریافت می‌کردم و می‌کنم از نظر حلال و حرام مرقوم فرمایید.
جواب: حقوق رسمی و حقوق اضافه کاری شما بنا بر آنچه نوشته‌اید اشکال ندارد.

استفاده از حقوق شوهر اول متوفی پس از ازدواج دوم

سؤال: زنی هستم ۶۲ ساله که بعد از فوت شوهرم که در سن چهل سالگی خودم به رحمت ایزدی پیوست و بازنشسته ارتش بود و با وجود چند فرزند صغیر که داشتم و مستمرّی که از حقوق شوهرم دریافت می‌کردم امرار معاش نمودم تا اینکه کلیه فرزندانم همسر اختیار نمودند و خود به علّت تنهایی و نداشتن سرپناهی و اصرار فامیل در سن ۵۲ سالگی شوهر دوّم اختیار نمودم که بازنشسته شرکت ملّی نفت بود و چون نگران زندگی جدید بودم ازدواج دوّم را به مبادی ذی ربط اطّلاع نداده و حقوق شوهر اوّل را همچنان دریافت نمودم (دو جلد شناسنامه داشتم ) و حقوق دریافتی را بیشتر به فرزند کوچکم که از بضاعت مالی خوبی برخوردار نبود می‌دادم و اندکی را پس انداز می‌نمودم، شش و نیم سال که از ازدواج دوّم گذشت به دلیل اعتقاد به فرائض دینی و عمل جرّاحی قلب که برایم پیش آمد و او از پرداخت هزینه درمان خودداری می‌نمود اختلافاتی به وجود آمد و او را ترک نمودم بدون طلاق و تا زمان فوت او که چهار سال طول کشید هیچ گونه نفقه‌ای دریافت ننمودم و از حقوق شوهر اوّل زندگی خود را می‌گذراندم . استدعایی که از حضرت عالی دارم این است که حقیر را راهنمایی نمایید:
اوّلاً) قانوناً و شرعاً می‌توانم از مستمرّی و بیمه وارث شوهر دوّم استفاده نمایم یا خیر؟
ثانیاً) آیا حقوقی که از دولت بابت شوهر اوّل (با توجّه به ازدواج دوّم و وضع روحی و اخلاقی همسرم ) گرفته‌ام حلال بوده یا خیر؟ و اگر نبوده حال چه اقدامی می‌توانم انجام دهم که شرعاً دچار عذاب آخرت نشوم و قانوناً مشکلی نداشته باشم ؟
جواب: گذشته‌ها گرچه گناه کرده‌اید ولی گذشته است از این به بعد از مستمرّی و بیمه یکی از شوهرها استفاده کنید و جبران گذشته‌ها را با توبه به درگاه خداوند بنمایید.

خرید نسیه با پول نقد سازمان

سؤال: برای خرید لوازم سازمان به بازار می‌روم، مقداری رنگ خریده‌ام، پول آن را از سازمان گرفته‌ام ولی به فروشنده چک داده‌ام، قیمت نقدی و نسیه آن تفاوتی ندارد، نظر مبارک در این مورد چیست ؟
جواب: اگر با توافق سازمان باشد اشکال ندارد.

اجرای مقررات راهنمایی و رانندگی

سؤال: انجام اعمالی مانند عبور از چراغ قرمز یا پارک دوبله و مانند آن که غیر قانونی است، چه حکمی دارد؟
جواب: مراعات قوانین جمهوری اسلامی واجب است بلکه نظیر مثال‌هایی که زدید در هر مملکتی و در هر نظامی لازم المراعات است

منبع: احکام و مسائل شرعی از کلیه ی مراجع تقلید - تاریخ برداشت:94/12/10

بازگشت به انجام دادن کار شخصی در وقت اداری