فرهنگ مصادیق:ازدواج و معاشرت با شرابخوار

ازدواج و معاشرت با شرابخوار

کتب مرتبط

ردیف	عنوان

مقالات مرتبط

ردیف	عنوان

مصادیق مرتبط

ردیف	عنوان

چندرسانه‌ای مرتبط

ردیف	عنوان

مرتبطه‌ای بوستان

ردیف	عنوان

نرم افزارهای مرتبط

ردیف	عنوان

پایگاه‌های اینترنتی مرتبط

ردیف	عنوان

نویسنده: الیاس صالحی
تهیه و تدوین: پژوهشکده امر به معروف و نهی از منکر قم-96/1/19
کلیدواژه: معاشرت، شرابخوار، ازدواج، احکام

معاشرت با شرابخوار

مسأله می‌گساری یکی از آفات دیرین زندگی انسان است و شراب دشمن دیرینه و پر کینه بشر، اسلام زندگی ساز که راه رهائی انسان است و ضامن سلامت جسم و جان افراد و ایجاد نظام برتر در روابط اجتماعی است، برای پاسداری از سلامت و سعادت فرد و جامعه بهترین رهنمودها و متقن‌ترین قوانین را ارائه داده است، هشدارهای اسلام در زمینه شراب عامل نیکبختی جاودانه و راهنمای زندگی دنیوی انسان هاست.
شرابخواری تنها در دین مقدس اسلام ممنوع نشده است بلکه انبیای الهی و ادیان آسمانی و اندیشمندان تاریخ بشر و دانشوران علوم تجربی همه با این محصول شیطانی مخالف بوده و نسبت به آن هشدار داده‌اند، شراب دشمن بی رحم عقل انسان است و کدام عاقل است که با دست خویش عقل و اندیشه خود را قربانی کند؟ و چه زیانی بیشتر و خطرناکتر از قربانی کردن عقل در آستان شیطان، عقل بزرگترین امتیاز انسان و گرانبهاترین نیروی غیر مادی جهان است. وقتی این نیروی ارزشمند و معیار ارزیابی انسان از وی سلب گردد انسان، هویت انسانی خود را از دست می‌دهد و از حیوانات نیز فرومایه تر می‌گردد و براستی مسخ می‌شود، زیرا حیوانات با کمک غریزه و شعور فطری از بسیاری از کارهای زشت و زیان بخش خودداری می‌کنند، اما بسیاری از میگساران نه تنها به تندرستی و عواطف و اخلاق انسانی خود ضربه می‌زنند، بلکه در حال مستی زندگی دیگران و روابط صمیمانه اجتماعی را با خطر مواجه می‌سازند.
شراب از آشامیدنی‌های خطرناک است که خداوند انسان‌ها را از خوردن آن‌ها نهی کرده و فرموده است: «ای کسانی که ایمان آورده‌اید، شراب و قمار و بتها و گروبندی با تیرها پلیدی و کار شیطان است، از آن اجتناب کنید تا رستگار شوید». خطر شراب و قمار به قدری زیاد است که در ردیف بت پرستی قرار گرفته است.
در روایتی به امیرالمومنین علی (علیه السلام) گفته شد که آیا شرابخواری از زنا و سرقت بدتر است؟ امام (ع) فرمودند: بله زیرا شرابخوار هم زنا و دزدی می‌کند هم آدم می‌کشد و نماز را هم رها می‌کند. حضرت محمد (ص) فرمود : «چهارچیز است چنانچه یکی از آنها وارد خانه‌ای شود آن خانه را طوری خراب کند که حتی با برکت نیز آباد نگردد. آنها عبارتند از : خیانت . دزدی . شرابخواری و زنا».
بر اساس نظرات مراجع عظام تقلید، علاوه بر این که اسلام ، شراب را حرام شمرده است به جهت مضرات اخلاقی و اختلالهای روانی ، زیانهای جسمی ، زائل کردن عقل و مختل کردن سیستم عصبی ، مغز ، زبان و دستگاه گوارش ، قلب و عروق و خطر ابتلا به سرطان و عوارض متابولیکی و تاثیر در جهاز تنفسی وتولید سل و بد کنشی جنسی و آسیب پذیری کبد ومخچه و مسمومیت حاد با الکل و تاثیر سوء در جنین و نسل انسان و کاهش عمر و زیانها ی اقتصادی و اجتماعی می‌تواند فلسفه ی تحریم شراب باشد.
معاشرت و روابط اجتماعی به صورت‌های گوناگونی در جامعه شکل می‌گیرد، از سلام کردن، روبوسی کردن، مهمانی رفتن، دست دادن، عیادت رفتن، تشییع جناره رفتن و ... یکی از انواع معاشرت‌ها، که ممکن است هر انسانی با آن مواجه شود، از تک تک افراد خانواده، زن، شوهر، فرزند، برادر و همچنین بقیه افراد اجتماع، رفت و آمد و معاشرت با افراد شرابخوار است، معاشرت با شرابخوار از همان ابتداء پیدایش شراب و شرابخوار در زندگی انسان مطرح شده و در بعضی موارد که تایید یا تشویق افراد شرابخوار باشد مورد نهی قرار گرفته است و در شمار منکرات اجتماعی قرار دارد، در این مقاله به بخشی از احکام و بایدها و نبایدها در برخورد با افرار شرابخوار پرداخته می‌شود.

روایات عدم معاشرت با شرابخوار

در مورد معاشرت با شرابخوار از پیامبر اسلام و اهل بیت علیهم السلام روایاتی نقل شده است که در اینجا به چند نمونه از آن اشاره می‌شود:
۱.حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: مَثَلُ شَارِبِ الْخَمْرِ کَمَثَلِ الْکِبْرِیتِ فَاحْذَرُوه‏. مثل کسی که شراب می‌نوشد مثل کبریت است که از آن باید دوری جست.
۲. در روایتی رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: با شرابخوار همنشینی نکنید، و از بیماران آنان عیادت نکنید، و جنازه هایشان را تشییع نکنید، و بر اموات آنها نماز نخوانید، زیرا آنها سگهای جهنمیان هستند چنانچه خداوند در قرآن فرمود: ای سگها به دوزخ روید و با من سخن مگوئید.
۳. در روایتی دیگر حضرت رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: «هنگامی که شرابخوار سخن گفت او را تصدیق نکنید، و وقتی خواستگاری کرد باو زن ندهید، و هنگامی که مریض شد از او عیادت نکنید، و هنگامی که مرد او را دفن نکنید، و او را بر امانتی امین قرار ندهید، پس کسی که او را امین حساب کرد بر امانتی و او از بین برد بر خداوند نیست که آن امانت را حفظ کند، و او را نباید برای کاری اجیری کرد، زیرا خداوند در قرآن می‌فرماید: اموال خود را به دست سفیهان ندهید؛ و چه کسی سفیه تر از شرابخواراست؟»

برخورد با شرابخوار

الف. سلام و مصافحه با شرابخوار

قَالَ رَسُولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله: مَنْ سَلَّمَ عَلی شارِبِ الْخَمْرِ اَوْ عانَقَهُ او صافَحَهُ اَحْبَطَ اللّهُ عَلَیْهِ عَمَلَ اَرْبَعینَ سَنَهٍ. رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس به شرابخوار سلام کند، یا با او دیده بوسی یا مصافحه کند، خداوند عمل چهل سال او را از بین می‌برد. همچنین در روایت دیگری آن حضرت فرمود: سلام کنید بر یهود و نصاری ولی بر شارب الخمر سلام نکنید و اگر او سلام کرد شما جواب او را ندهید.
امام رضا (علیه السّلام) نیز در روایتی فرمود: «لا تُجالِسُ شارِبَ الخَمرِ و لا تُسِّلِم عَلَیهِ؛ با شرابخوار همنشین نشو، و بر او سلام نکن.
سوال: دست دادن و روبوسی با فرد مست چه حکمی دارد؟
جواب: دست دادن و روبوسی با شرابخوار در صورتی که نجاست شراب به صورت و دست شخص سرایت نکند اشکالی ندارد.باید از ظروف و خوراکی یا لباسی که یقین داشته باشند با شراب برخورد کرده است اجتناب کند.

ب. صحبت کردن با شرابخوار

سوال: مراوده و صحبت با کسانی که مشروب مصرف می‌کنند چه حکمی دارد؟ فقط صحبت کردن چطور؟
جواب: اصل هم نشینی اشکال ندارد؛ ولی نشستن بر سر سفره‌ای که بر سر آن شراب می‌خورند، جایز نیست و خوردن از آن سفره - هر چند غذای حلال باشد - حرام است. گفتنی است اگر مراوده با آنها موجب تاثیر پذیری از انها باشد اجتناب و قطع مراوده لازم است مگر اینکه مسئله بعکس با شد یعنی بتوانید آنها را با نصیحت از گناه باز دارید.

ج. ترشحات عطسه ی شراب خوار

پرسش: اگر کسی مشروب خورده باشد و دهانش را آب نکشیده باشد (کمی آب خورده باشد) آیا رطوبت عطسه او نجس است؟
پاسخ: در صورتیکه بقایای مشروب در دهانش مستهلک شده (مخصوصاً با خوردن آب) ترشحات عطسه او پاک است.

د. هم نشینی با شراب خوار غیر مسلمان

سوال: آیا جایز است با غیرمسلمان اهل شراب، هم نشین شد؟ جواب: آیات عظام امام، بهجت و سیستانی: اصل هم نشینی اشکال ندارد ؛ ولی نشستن بر سر سفره‌ای که بر سر آن شراب می خورند، بنابر احتیاط واجب جایز نیست و خوردن از آن سفره ـ هر چند غذای حلال باشد ـ حرام است. آیات عظام تبریزی، خامنه‌ای، صافی، فاضل، مکارم، نوری و وحید: اصل هم نشینی اشکال ندارد ؛ ولی نشستن بر سر سفره‌ای که بر سر آن شراب می خورند، جایز نیست و خوردن از آن سفره ـ هر چند غذای حلال باشد ـ حرام است.

علل دوری از شرابخوار

علل نهی از هم نشین شدن با شرابخوار علل مختلفی دارد از جمله؛ تشویق شدن شرابخوار به شرابخواری، تایید شرابخوار، اثر پذیری از شرابخوار و به مسلک او در آمدن، عدم مراعات مسائل نجاسات و طهارات و انتقال آن به افراد دیگر، احتمال ضرر رسیدن به اشخاص دیگر در حال مستی شرابخوار و ...
در روایتی امام صادق (علیه السلام) می‌فرماید: لا تُجالِسُوا شُـرّابَ الخَـمْرِ فَـاِنَّ اللَعْـنَهَ اِذا نَزَلَتْ عَـمَّتْ مَـنْ فی الْمَجْـلِسِ؛ امام صادق علیه السلام فرمود: با شرابخواران همنشین نشوید، زیرا هنگامی که لعنت خدا فرود آید همه کسانی را که در مجلس هستند فرا می‌گیرد.

ه. هم سفره شدن با شرابخوار

از دیدگاه اسلام حتی نشستن بر سفره‌ای که در آن شراب نوشیده شود، حرام است ، حضرت علی (علیه السلام ) فرمود: لا تجلسوا علی مائده تشرب علیها الخمر؛ بر سر سفره (یا میزی ) که در آن شراب نوشیده می‌شود ننشینید.
در روایتی رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: مَنْ کانَ یُؤْمِنُ بِاللّهِ وَ الْیَوْمِ الآخِرِ فَلا یَجْلِسْ عَلی مائِدَهٍ یُشْرَبُ عَلَیْهَا الخَمْرُ؛ هر کس که به خدا و رستاخیز ایمان داشته باشد در کنار سفره‌ای که در آن شراب خورده می‌شود نمی‌نشیند. همچنین در روایتی دیگر فرمود: ملعون است ، ملعون است کسی که بر سفره‌ای که در آن شراب نوشیده شود بنشیند.

کار و مصرف غذا در اماکن مشروب خواری

یکی از موارد ابتلاء افراد جامعه کار کردن و یا صرف غذا در اماکنی است که در آنها مشروب و مسکرات مصرف می‌شود که هر کدام حکم ویژه‌ای دارد:

الف. سرو شراب و خدمت رسانی در زمینه شرابخواری

برای هیچ مسلمانی جایز نیست شراب را حتی برای کسانی که آن را حلال می‌شمارند تقدیم بدارد چنانکه شستشوی پیاله‌ها، جام‌ها و به طور کلی خدمت در زمینه شرابخواری که مقدمه آن محسوب باشد،جایز نمی‌باشد. و هنچنین جایز نیست مسلمان خود را برای شراب فروشی و سرو کردن آن در رستوران هاو یا برای نظافت و شستشوی ظروف و جام‌های شراب ،اجیر کند چنانکه گرفتن دستمزد برای چنین کاری حرام می‌باشد و توجیه برخی به دلیل نیاز به پول چنان کاری را ضرورت قلمداد می‌کند منطقی نیست.
خدای صبحانه و تعالی فرموده: «وَ مَن یَتٌقِ اللهَ یَجعَل لَهُ مَخرَجاً وَ یَرزُقهُ مِن حَیثُ لایَحتَسِبُ وَمَن یَتَوَکَل عَلَی اللهِ فَهُوَ حَسبُهُ؛ هرکس تقوای الهی پیشه کند خدا برای او راه خرجی قرار می‌دهد و از آنجا که به گمان نمی‌آید ،او را روزی می‌دهد و هر کس برخداتوکل کند خدا او رابس است.»
همچنین انسان‌ها می‌توانند محل زندگی و شغل خود را تغییر دهند، که هم سفارش شرع است هم مورد تایید عرف و جامعه می‌باشد.
سوال: من در یک جایی کار می‌کنم که گاهی اوقات مجبور به سرو مشروبات الکلی می‌باشم حکم آن چیست؟
پاسخ: حرام است.

ب. صرف غذا در اماکن مشروب خواری

سوال: در مورد صرف غذا در اماکن و رستورانهایی که در آن مشروبات الکلی می‌باشد حکم چیست؟
پاسخ: مانعی ندارد ولی نشستن بر سر سفره‌ای که در آن شراب می‌خورند بنابر احتیاط واجب جایز نیست و چیز خوردن از آن حرام است.

ج. نشستن در اماکن مشروبخواری

پرسش: آیا نشستن بر میزی که روی آن مایعات الکلی نیست اما میز در مکانی است که در آن مایعات الکلی صرف می‌شود، جایز است؟
پاسخ: چنانچه شرکت در آن مجلس تأیید کار آنها به حساب آید جایز نیست.

د. رفتن به عروسی شرابخوار

پرسش: آیا شرکت در مراسمی که در آن مشروبات الکلی توزیع وصرف می‌شود بدون اینکه من بنوشم جائز است ؟
پاسخ: چنانچه شرکت در آن مجلس تأیید کار آنها به حساب آید جایز نیست.

ه. نشستن در مجلس شراب

سوال: آیا می‌توان در مجلس شراب نشست، ولی از آن نخورد؟
جواب: امام صادق علیه السلام فرمودند: در مجلس شراب ننشینید؛ زیرا هنگامی که لعنت بر آن جمع نازل می‌شود، همه را در بر می‌گیرد.
در روایتی پیامبر خدا فرمود: «مَلْعونٌ مَلْعونٌ مَن جَلسَ طائعا علی مائدَهٍ یُشرَبُ علَیها الخَمرُ؛ ملعون است، ملعون است کسی که با میل خود بر سر سفره‌ای که در آن شراب نوشیده می‌شود بنشیند».
«از رحمت الهی به دور و ملعون است کسی که بر سر سفره‌ای بنشیند که در آن شراب می‌آشامند».

و. استفاده از ظرف شرابخوار

استفاده از ظرف شراب برای نوشیدن و خوردن پس از تطهیر آن بدون اشکال است؛ لیکن به کارگیری ظرف شرابی که شراب در باطن آن نفوذ می‌کند، مثل ظروف چوبی و سفالیِ غیر روغن مالی شده، بنابر مشهور مکروه است. در مقابل، برخی قائل به عدم جواز آن شده‌اند.
سوال: شخصی که عرق می‌خورد و دهانش را اختصاصا آب نمی‌کشد؛ آیا با اعمالی مثل آب خوردن و غذا خوردن پاک می‌شود بطوریکه بشود از ظرفی که او آب می‌خورد آب خورد؟تا چه مدتی؟
پاسخ: به این صورت پاک نمی‌شود و لیکن اگر از نزد شما برود و احتمال بدهید که در غیاب شما دهان خود را آب کشیده کافی است.

ز. معاشرت با افرادی که به دستور پزشک شراب می‌نوشند

سوال: خوردن مشروب الکلی به عنوان دارو و به مقدار خیلی کم چه حکمی دارد؟ آیا باید از رفت و آمد با این فرد اجتناب کرد؟
پاسخ: شراب و کلیه مسکرات، از محرمات است و مصرف آن از گناهان کبیره می‌باشد، بله چنانچه طبق تشخیص پزشک متخصص و مورد اطمینان (از نظر تعهد و تدیّن)، یقین یا اطمینان حاصل شود که معالجه بیمار منحصر به آشامیدن آن است و جایگزین نداشته باشد، می‌توان برای درمان به مقدار ضرورت مصرف کرد.

رفتن به میهمانی شرابخوار

پرسش: آیا رفتن به مهمانی خانواده مشروب خوار و غذا خوردن در خانه آنان حرام است؟
پرسش: اگر در خانه‌ای که اعضای آن مشروب خوار هستند به مهمانی دعوت شویم (یک مهمانی معمولی و ساده و فامیلی)، حتی غذا خوردن در ظروف آنها حرام است؟ اگر ایشان از فامیل نزدیک باشند چه حکمی دارد؟ چه می‌توان کرد؟ سر این قضیه با همسرم مشکل داریم، نمی‌دانم چه باید کرد.
پاسخ . به لحاظ فقهی در دو صورت نباید در چنین مهمانی‌ها شرکت داشت و یا در صورت حضور، باید آنجا را ترک کرد:
الف: اگر در این مهمانی‌ها علناً شراب سرو شود.
ب: اگر حضور شما در آنجا موجب تأیید یا تشویق فرد شرابخوار بر انجام عملش شود.
پس در غیر این صورت، رفتن به این مهمانی حرام نیست و خوردن غذاهایی که اطمینان به نجاست آن ندارید نیز مجاز است.
هر چند از برخی روایات، استفاده می‌شود که از همنشینی با افرادی که اهل گناه بوده و تقیدی نسبت به مسائل دینی ندارند، باید پرهیز نمود، ولی گاهی شرایط به گونه‌ای است که انسان می‌تواند با ادامه ارتباط با چنین افرادی، در رفتار ایشان تأثیر گذار باشد.
لذا توصیه می‌شود چنانچه شرایط و زمینه ی امر به معروف و نهی از منکر وجود داشته باشد، ارتباط با آنها قطع نشود. در غیر این صورت مناسب است رفت و آمد با آنها را به حداقل رسانده و به شکلی علت این رفتار خود را به آنها گوشزد کنید.

ازدواج با شرابخوار

اسلام، تقوا و پاکی را یکی از شرایط مهم ازدواج محسوب می‌دارد. مردی خدمت حضرت امام حسن علیه السلام رسید تا درباره تزویج دخترش مشورت کند، حضرت فرمود: «به مرد با تقوا او را شوهر بده، زیرا اگر او را دوست بدارد احسان و اکرامش می‌کند و اگر دوستش نداشته باشد به او ظلم نخواهد کرد.»
اسلام ازدواج با شخص فاسق و مشروب خوار را نهی می‌کند و حضرت صادق علیه السلام فرمود: «هرکس دخترش را با مشروب خوار تزویج کند خویشاوندی خود را با او قطع کرده است.»
رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: «دخترتان را به مشروب خوار ندهید.»
رسول خدا (ص) فرمود: هرکس دختر خود را به همسری شراب خوار در آورد مانند آنست که وی را به راه زنا و بی عفتی سوق داده باشد.
دختر دادن به شرابخوار مکروه است، و ازدواج با شرابخوار جایز است ولی کراهت شدید دارد مورد مذمت واقع شده است.
سوال: ازدواج با شخصی که اقوامش (نه خودش ) شرابخوار هستند چگونه است؟
جواب: ازدواج با کسی که اقوامش شرابخوارند اشکال نداردو با شرابخوار هم اگر توبه کرده و دیگر مرتکب این گناه نشود اشکال ندارد.

علت نهی از ازدواج با شرابخوار

به صلاح انسان نیست که با شخص فاسق، مشروب خوار، قمارباز، بی نماز، روزه خوار، معتاد، سارق و یا خیانت کار ازدواج کند، گرچه ثروت مند و دارای جاه و مقام باشد، زیرا ازدواج با چنین افرادی هم به حیثیت و آبروی انسان لطمه وارد می‌سازد، هم موجب ناراحتی و اختلاف و ناسازگاری می‌گردد، و به طور خلاصه ازدواج با چنین افرادی هم به دین و آخرت انسان لطمه می‌زند هم سعادت و آرامش خانوادگی را سلب می‌کند. بنابراین هم دختر و پسر باید مواظب باشند در دام چنین همسرانی نیفتند هم والدین آنها کوشش کنند فرزندانشان را در چنین دام‌های خطرناکی گرفتار نسازند.
آثار زیان بار شراب نه تنها به خورنده آن می‌رسد بلکه کودکان هم تا چند نسل بعد سهمی بزرگ از این مسمومیت‌ها می‌برند، شراب اثر بدی در روی نطفه انعقاد یافته و آلت تناسلی مرد و زن می‌نماید، این موضوع را با کالبد شکافی دانشمندان به اثبات رسانده‌اند و آثار تخریب آنرا در آلت بیش از سایر اعضاء دیده‌اند، اسلام ازدواج با معتادین به شراب و امثال آنها را نهی شدید کرده‌اند، در روایتی امام صادق (ع) می-فرمایند: هرکس دختر خود را به شراب خوار تزویج کند (به ازدواج در آورد ) قطع رحم نموده، و آثار شوم شراب و الکل‌های دیگر از راه ناف به طفل سرایت نموده و حتی اطفال شیر خوار را از راه شیر مادر صدمه فراوان می‌زند و باعث عوارض گوناگونی از قبیل اختلالات هضمی و عصبی و تشنج می‌گردد. علم پزشکی نوشیدن شراب و امثال آن را برای مادران شیرده ممنوع کرده و طبق آخرین اطلاعات پزشکی ثابت شده که فرزندان شرابخواران و الکلیها کم حافظه، خرفت، ابله و گاهی به تمام معنی مجنون ( دیوانه ) به دنیا می‌آیند.
شراب بر سلول‌های مغزی شخص اثر منفی می‌گذارد و در درازمدت او را دچار اختلالات حاد روانی و ضعف اراده خواهد کرد و این همه به طور غیرمستقیم بر زندگی زناشویی اثر خواهد گذاشت.
اثر مستقیم شراب بر زندگی مشترک زن و مرد، اختلالی است که احتمال دارد در نطفه ایجاد کند.
اثر دیگر شراب بر زندگی زناشویی، رفتارهای ناشایست از جمله ضرب و جرح همسر و فرزندان است که به علت ضایع شدن عقل شراب خوار انجام می‌شود.

اثر شرابخواری در نسل

اثر الکل در نسل بشر؛ دانشمندان به تجربه ثابت کرده‌اند، کسی که در حین انقاد نطفه مست است، ۳۵ درصد از عوارض الکلیسم حاد را به فرزند خود منتقل می‌کند و اگر زن و مرد هر دو مست باشند، صد در صد عوارض حاد در بچه ظاهر می‌شود، براساس آماری که در این زمینه وجود دارد، کودکانی که زودتر از وقت طبیعی به دنیا آمده‌اند، از پدران و مادران الکلی ۴۵ درصد و از مادران الکلی ۳۱ درصد و از پدران الکلی ۱۷ درصد بوده‌اند. کودکانی که هنگام تولد توانایی زندگی را ندارند، از پدران الکلی ۶ درصد و از مادران الکلی ۴۵ درصد و نیز کودکانی که فاقد نیروی کافی عقلایی و روحی بوده‌اند، از مادران الکلی ۷۵ درصد و از پدران الکلی نیز ۷۵ درصد بوده است.
۳. اثر الکل در اخلاق؛ در شخص الکلی عاطفه خانوادگی و محبت نسبت به زن و فرزند ضعیف می‌شود، به طوری که مکرر دیده شده که پدرانی، فرزندان خود را با دست خود کشته‌اند. کسی که بداند شراب هم به روحش ضربه می‌زند و هم به جسمش اگر اهل فهم و درک باشد قطعا ترک خواهد کرد.

مهریه قراردادن شراب

مرد و زن کافری که شراب را مَهر قرار داده و سپس هر دو یا یکی از آنان مسلمان شده‌اند، در صورت عدم قبض مهر، زوج قیمت آن را- بر اساس ارزش گذاری کسانی که آن را حلال می‌دانند- به زوجه می‌پردازد. اگر هر دو یا زوج، مسلمان، ومهر تعیین شده شراب باشد، بنابر قول مشهور عقد صحیح است و در صورت آمیزش، مهر المثل ثابت می‌گردد. برخی از فقهاء گذشته حکم به بطلان عقد کرده‌اند.

روش برخورد با خویشان شرابخوار

شرابخواری یکی از معضلات اجتماع است و شاید در بین اقوام نزدیک هر فردی، شرابخوار وجود داشته باشد از همسر، فرزند، پدر و ... که اطرافیان آنها در شرایط بسیار سختی قرار می‌گیرند، در اینجا به چند نمونه برخورد صحیح اقوام و نزدیکان شرابخوار ذکر می‌شود.

برخورد با شوهر شرابخوار

تسلیم نشدن زن در مقابل شوهر شرابخوار

امام صادق (ع) :هر زنی به آمیختن با شوهر شرابخوار خود تن دهد به عدد ستارگان آسمان برایش گناه ثبت می‌شود و فرزندی که از آن آمیزش تولید شود پلید و ناپاک است.

زندگی با شوهر شرابخوار

پرسش: شوهرم شراب می‌خورد با توجه به روایت زیادی که درباره مذمت شراب، شراب خور، و فروشنده و سازنده آن و همنشین شراب خور و.....داریم آیا زندگی کردن با این فرد برای من اشکال شرعی ندارد.
اگر نه من چگونه با او زندگی کنم چون همه چیز را نجس می‌کند از باب عسر و حرج من می‌توانم نسبت به طهارت بی اعتنا باشم و تکلیفم ساقط شود؟
پاسخ: ازدواج با شرابخوار کراهت شدید دارد اما زندگی با او جایز است و اشکال شرعی ندارد.
اصولا در زمینه طهارت و نجاست سخت گرفته می‌شود در حالی که اگر شما مهر و لباسی پاک برای نماز داشته باشید و بدنتان هم برای نماز پاک باشد ، دیگر نیازی نیست بقیه زندگی تان هم پاک باشد تا برای طهارت آن به عسر و حرج بیفتید ، تمام زندگی کسی هم نجس باشد از نظر شرعی ضرورتی برای تطهیر آن وجود ندارد، در عین حال اگر در موردی دچار عسر و حرج واقعی می‌شوید ، تکلیف ساقط می‌شود.

راهکار برخورد با شوهر شرابخوار

در مورد راهکار برخورد با شوهر شرابخوار به دو سوالی که از مراجع تقلید در این باره شده است بسنده می‌کنم ولی باید بدانیم که هر شخص در موقعیت خاص به خود قرار دارد و باید طبق همان شرایط عمل کند و اگر شخصی با شوهر شرابخوار یا دیگر بستگان خود که به شرابخواری گرفتار شده‌اند مواجه شد باید دقیقا شرایط خود و طرف مقابل را بیان کند و از متخصصان در این باره چاره جویی کند.
در پایگاه اطلاع رسانی آیت الله مکارم استفتایی بدین شرح وجود دارد:
سوال۱: شوهرم اهل نماز نیست. گاهی هم مشروب می‌خورد البته کم. خیلی برای تغییر دادنش تلاش کردم ولی بی نتیجه بوده. هر راهی را امتحان کردم برای ترک مشروب خوردنش از زبان خوش گرفته تا قهر و دعوا و کم محلی ولی هیچ جوابی نگرفته‌ام. خیلی دوست دارم نماز بخواند فکر می‌کنم شاید نماز خوندن باعث بشود مشروب را هم کنار بذارد ولی متاسفانه در آن مورد هم نتوانستم تاثیر مثبتی بگذارم. با مهربانی، مستقیم، غیر مستقیم، گفته‌ام اما فایده‌ای نداشته است. الان هم مدتی هست که در این مورد حرفی نزدم. خودم نمازم را می‌خوانم و البته سعی می‌کنم جلوی همسرم بخوانم بلکه رویش تاثیر بگذارد ولی متاسفانه تا الان هیچ تاثیری نداشته. ایشان حتی روزه هم می‌گیرد ولی بدون نماز. چه راهکارهایی پیشنهاد می‌دهید؟
جواب: همان گونه که می‌دانید امر به معروف و نهی از منکر مراتبی دارد که عبارتند از: امر به معروف با زبان و دل، نصیحت کردن، اعراض و بی اعتنایی، ترک مراوده.
اگر تأثیر نکرد جایز است با کلمات تند و خشن که خالی از گناه باشد یا با توسّل به زور جلو فرد گنهکار را بگیرید، یا وسایل گناه را از دسترس او خارج سازید. که شما ظاهرا همه این را ه‌ها را رفته‌اید و قطعا نزد خداوند متعال دارای اجر و مزد بالایی هستید همان گونه که خداوند در قرآن کریم می‌فرماید:
مردان و زنان با ایمان ولیّ (ویار و یاور) یکدیگرند؛ امر به معروف و نهی از منکر می‌کنند؛ نماز را بر پا می‌دارند؛ و زکات را می‌پردازند؛ و خدا و رسولش را اطاعت می‌کنند؛ بزودی خدا آنان را مورد رحمت خویش قرار می‌دهد، خداوند توانا و حکیم است!
و این را بدانید که وظیفه ما امر به معروف و نهی از منکر است، و فرقی نمی‌کند کسی که منکر انجام می‌دهد از نزدیکان باشد یا سایر مردم، چه حرف ما را قبول کنند و عمل خلافشان را ترک کنند و یا به دلسوزی‌های ما توجه‌ای نکنند ولی به هر حال وظیفه یک مومن امر به معروف و نهی از منکر است همان گونه که خداوند در قرآن کریم می‌فرماید: آن‌ها را امر به معروف و نهی از منکر کن، اگر از تو پذیرا شوند، آن‌ها را از آتش دوزخ حفظ کرده‌ای و اگر نپذیرند، وظیفه خود را انجام داده‌ای!
سوال۲: متوجه شدم همسرم عرق می‌خورد و مست می‌شود،با اینکه خانواده‌هایی مذهبی داریم بشدت از دین روی برگردان شده،حتی گاهی توهین نیز می‌کند واین مرا بشدت آزار می‌دهد و دچار بیماری عصبی شدم،لطفا بفرمایید زندگی با چنین فردی جایز است؟ ارتباط با او مشکلی ندارد؟
جواب: خوردن شراب گناهان کبیره است، ولی مسؤولیت شما الآن این هست که کنارش باشید و او را به سمت خدا هدایت کنید و سبب عاقبت بخیری و نجاتش شوید. بدون شک اثرات جسمی و وضعی شراب تا مدّت‌ها باقی می‌ماند. با خوردن شراب روح شرابخوار پاکیش را از دست می‌دهد و نمازش قبول نمی‌شود مگر اینکه توبه کند و اثرات گناه را از جسم و جان خود پاک کند و روایات زیادی در مورد مذمت شرابخواری و مضرات آن وجود دارد البته شما به ایشان مهربانی کنید و با محبت سبب نجاتشان شوید و بدانید در این صورت خدای سبحان نیز به شما کمک می‌کند و حتماً ایشان را بخاطر گناه کبیره‌ای که انجام می‌دهد سرزنش نکنید.

روش معاشرت با پدر و برادر شرابخوار

معاشرت فرزند با پدر شرابخوار

سوال: وظیفه فرزند نسبت به پدر شراب‌خوار چیست؟
جواب: در چنین شرایطی نهی از منکر واجب است و اقدام و قداست آنان نه تنها مانع نهی از منکر نیست؛ بلکه لزوم آن را بیشتر می‌کند، زیرا این مسأله خدمتی به آنان و ادای حقوق واجب ایشان نیز می‌باشد؛ لیکن چگونگی نهی از منکر باید توأم با اقدام و منطق صحیح باشد.

معاشرت با برادر شرابخوار

سوال: در خانه برادری دارم که بعضی اوقات مشروب مصرف می‌کند تا جایی که از خود بیخود شده و حرفهای نا مربوط می‌زند ایا زندگی کردن با این شخص اداب و شرایط خاصی دارد از قبیل ظرف غذا خوری جداگانه و لیوان جدا یا اینکه استفاده از ظروف یکسان مانعی ندارد؟
جواب: از نظر اسلام شراب یکی از نجاسات است و هر چیز با آن آلوده شود، نجس می‌شود. بنابراین اگر شرابخوار دست یا اعضای دیگر او، یا لباسش به شراب آلوده باشد، نجس است. اگر دستش یا لب‌هایش و یا هر عضوی را که به شراب آلوده شده، نشسته باشد، و با کسی دست بدهد، و یا به چیزی یا ظرفی دست بزند، و یا آب و چای و مانند آن بخورد، و نجاست به آن سرایت بکند، دست افرادی که با آنان دست داده، و یا ظرف و هر چیزی که با دست نجس دست زده، و یا با لیوان و ظرفی که با آن آب یا چای خورده، نجس می‌شود.
ولی اگر دستش خشک باشد و یا شک داشته باشید که دستش نجس است یا نه؟ پاک حساب کنید. ظرفی که در آن شراب می‌ریزند، و از آن می‌نوشند، و دیگر ظرف‌هایی که با آن تماس پیدا می‌کنند، یا به دست و لباس می‌ریزد، همه نجس می‌شوند. ظرفی که با شراب نجس شده باشد، با آب قلیل سه مرتبه باید بشویند و بهتر است هفت مرتبه شسته شود. چون برادر و رحم است قهر کردن و قطع ارتباط با او جایز نیست. مگر آن که احتمال بدهید که با قهر کردن و یا قطع ارتباط با وی، در کارش تجدید نظر می‌کند، و شرابخواری را – حتی برای یک مدتی هم باشد- ترک می‌کند، در این صورت از باب امربه معروف و نهی از منکر باید قهر کرد، و ارتباط را برای مدتی قطع کرد.

ترک صله رحم با برادر شرابخوار

سوال: ترک معاشرت با برادری که شراب می‌خورد چه حکمی دارد؟
جواب: به فتوای همه علما اگر ترک معاشرت و صله، موجب می‌شود که شخص یاد شده، دست از اعمال خلاف خود بردارد، باید این کار را کرد و چنانچه ترک معاشرت و صله هم اثر ندارد و موجب ترک گناه نمی‌شود، در این صورت قطع صله جایز نیست.

برخی احکام معاشرت با شرابخوار

نجاست بدن شرابخوار

سوال: آیا کل بدن شرابخوار نجس می‌شود یا فقط دهانش؟
جواب: هر جای بدنش که به شراب آلوده شده نجس می‌شود و اگر آنجاها را آب کشد پاک می‌شود. شرابخوار دهان یا هر جای بدنش را که نجس شده است را آب کشد نجاستش به دیگری منتقل نمی‌شود.

حکم غذای پخته شده به وسیله شرابخوار

سوال: اگر شرابخوار غذا بپزد آیا غذا نجس هست؟
اگر شرابخوار با دست غیر نجس غذا بپزد یا با دست نجس که خشک هست غذا بپذر و دستش به غذا نرسد غذا نجس نمی‌شود اما اگر دست نجس او به غذا برسد غذا نجس و غیر قابل استفاده می‌شود.

ندادن زکات به شرابخوار

به کسی که معصیت کبیره را آشکارا به جا می‌آورد، و به تارک نماز و به شرابخوار ـ بنابر احتیاط واجبـ نمی‌شود زکات داد. همچنین در شرایط فقیری که زکات فطره می‌گیرد گفته‌اند: فقیری که فطره می‌گیرد لازم نیست عادل باشد، ولی احتیاط واجب آن است که به شرابخوار و کسی که آشکارا معصیت کبیره می‌کند فطره ندهند و همچنین به کسانی که فطره را در معصیت خداوند مصرف می‌کنند.

گوشت حیوان شرابخوار

گوشت حیوان حلال گوشتی که خمر نوشیده است حرام نیست؛ لیکن بنابر مشهور قبل از مصرف شسته می‌شود، امّا خوردن آنچه در شکم او است از قبیل معده، دل و جگر، بنابر مشهور جایز نیست، هرچند شسته شود. برخی، حکم به کراهت خوردن آن کرده‌اند. عده‌ای نیز احکام یاد شده را به صورت مست شدن حیوان مقیّد کرده‌اند.

نوشاندن شراب به کودک

امام صادق (ع) :هرکس به بچه نابالغی شراب بخوراند خداوند در قیامت به همان اندازه از حمیم جهنم به او می‌خوراند.

نماز در اتاق شراب

نماز گزاردن در اتاقی که در آن شراب است، بنابر قول مشهور مکروه است.

عدم تظاهر به شرابخواری در شرایط عقد ذمه

از شرایط عقد ذمّه عدم تظاهر اهل کتاب (اقلیت‌ها) به محرّمات، همچون شرابخواری است. در اینکه در صورت عدم رعایت- در فرض عدم اشتراط آن در عقد ذمّه- عقد باطل می‌گردد یا نه، اختلاف است.

همسایگی و دوستی با شرابخوار

در روایتی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: همسایگی با یهود و نصاری از همسایگی با شرابخوار بهتر است و با شرابخوار دوستی نکنید که دوستی با او پشیمانی در پی دارد.

عدم اطمینان به شرابخوار

رسول خدا (ص) فرمودند: شرابخوار چون سخن گفت سخن او را تصدیق نکنید و چنانچه خواستگاری کرد به او زن ندهید.
از حضرت صادق(ع)روایت شده است که رسول خدا(ص) فرموده: «کسی که شراب را پس از آنکه خداوند به زبان من حرام فرمود، بنوشد؛ ازدواج با او (شرابخوار) شایسته نیست و شفاعتش پذیرفته نیست و گفتارش نباید مورد تصدیق و گواهی واقع شود و نباید او را امین دانست. و کسی که او را مورد اطمینان دانسته و چیزی به آن بسپارد، از خداوند برای او پاداش و عوضی نیست».

راهکار پیشگیری از این منکر

راهکاریی برای معاشرت و ازدواج با شرابخوار وجود دارد که برخی پیشگیری از معاشرت و ازدواج با افراد شرابخوار است و برخی راهکار معاشرت نکردن یا کم تر کردن معاشرت با شرابخوار است:
۱.در مرحله اول باید مشکل شرابخواری ریشه‌ای حل شود و همانطور که در مقالات شرابخواری و ... بیان شد، فرهنگ سازی و راهکارهایی که هم وظیفه تمام افراد جامعه است و هم وظیفه مسئولین و موسسات فرهنگی است، انجام شود و با این کار اقبال به شرابخواری را در جامعه به حداقل رساند در نتیجه مشکل معاشرت با شرابخوار نیز به حداقل می‌رسد. همچنین از تولید و توزیع و خرید و فروش مسکرات نیز باید به صورت جدی جلوگیری شود تا دست یابی به این منکر به راحتی انجام نپذیرد.
۲.پدر و مادرها و کسانی که مسئولیت ازدواج فرزندان و جوانان به آنها مرتبط است باید در قانع کردن جوانان در ازدواج با افراد شرابخوار تمام تلاش خود را انجام دهند و از تبعات بعدی که حتما گریبانگیر آنان می‌شود آنان را آگاه کنند.
۳.هر شخص بنا بر وظیفه و تاثیر گذاری که در جامعه دارد، از فرد معمولی گرفته تا کارشناشان فرهنگی و مذهبی و موسسات فرهنگی و صدا و سیما و ... در ابلاغ حکم حرمت شرابخواری و مضرات آن و معاشرت با افراد شرابخوار هر چه در توان دارند به کار گیرند.
۴.در معاشرت با شرابخواران آنچه مهم است تشویق نشدن این افراد به شرابخواری و نهی آنان به هر وسیله‌ای از انجام چنین منکر بزرگی است، اگر در مواردی ارتباط با شرابخوار باعث تشویق او به شرابخواری می‌شود باید حتما از این کار پرهیز شود و اگر در مواردی معاشرت با شرابخوار و طریقه برخورد نیکو با او باعث شود شرابخوار از این عمل دست بردارد بسیار نیکو است که این عمل به صورت دقیق و با درایت انجام شود.
۵.در زمان‌هایی با افراد شرابخوار وارد بحث و گفتگو درباره شراب خواری بشوید که سر حال باشد و به حرف‌های شما دل می‌دهد. اول خوبی‌هایی که دارد بگویید و بعد بگویید چقدر خوب بود که شراب خواری را ترک می‌کردی و اگر این عمل بد در تو نبود مرد بسیار خوب و ارزشمندی بودی همانی می‌شدی که من آرزویش را داشتم، و همچنین می‌توان از دوستان بسیار نزدیک او درخواست کردن او را موعظه کنند همچنین دعا کردن و درخواست از خداوند برای کمک به شرابخوار برای اینکه بر گناهش غلبه پیدا کند، پیشنهاد نوشیدنی‌های مجاز دیگر بجای شراب نیز احتمالا راه گشا باشد.

کتب

۱.آیات الهی در مورد خوردن ، آشامیدن ، حلال ، حرام ، شراب و قمار، بهمن شرف یکتایی ؛ تهران، هورمزد، 1390
۲.تحفه الاحباب در مضرات شراب، محدث، ایران، ۱۳۱۹هـ
۳.آب شیطان : بحثی پیرامون شراب و علل تحریم آن در آئین اسلام، راحل برهانی، بی جا، بی نا.
۴.حرمت شراب، روح الله قلندر، قم، مرکز بین المللی ترجمه و نشرالمصطفی(ص) ، ۱۳۸۹.‬
۵.آخرین دستا وردها پیرامون شراب خواری ( شرب خمر) خوش سلوک ، مهران ،، پیا م معرفت ، ایران ،۱۳۸۰
۶.حرمت شراب در لسان قرآن و روایات، غلامرضا حاتمی. مشهد، الماس شرق، ‏‫‏۱۳۸۹.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
۷.سلاح شیطان: زیانهای شراب خواری از دیدگاه قرآن کریم، احادیث، روانشناسی، پزشکی، جامعه شناسی و اقتصادی، محمدی نیا،اسدا...،قم،سبطاکبر، 1385.
۸.از شراب چه می‌دانیم ؟ مویدی، علی، قم، حسنین(ع) 1383.
۹.س‍اح‍ل ن‍ج‍ات : در م‍ض‍رات و م‍ف‍اس‍د ش‍راب ، ت‍ری‍اک ، م‍وس‍ی‍ق‍ی ، ق‍م‍ار، ذب‍ی‍ح ال‍ل‍ه م‍ح‍لات‍ی ، ت‍ه‍ران .
۱۰.سلسله مباحث راه کارهای دوری از گناه قمار و شراب، قم، مسجد مقدس جمکران، 1387
۱۱.گفتگویی جا مع در رابطه با آفا ت شراب در جا معه ، آخوند، محمد، یزد، لاله کویر، ق۱۴۲۶

فهرست منابع

۱. ابن ادریس حلی، محمد، کتاب السرائر، قم، موسسه المعارف الاسلامی، ۱۴۱۰ ق.
۲. امام خمینی، استفتائات، دفتر انتشارات اسلامی، قم، پنجم، ۱۴۲۲ ه ق.
۳. تبریزی، منهاج الصالحین، قم، مدین، 1384.
۴. توضیح المسائل مراجع (محشّی)، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ هشتم، ۱۴۲۴ق.
۵. جدایی، علی اصغر، آمارها پرده بر دارند، قم، 1383.
۶. خامنه‌ای، سید علی بن جواد حسینی ،أجوبه الاستفتاءات (فارسی)، دفتر معظم له، قم، چاپ اول، ۱۴۲۴ق.
۷. خویی، سید ابوالقاسم، منهاج الصالحین، قم: نشر مدینه العلم، ۱۴۱۰ق؛
۸. دستغیب، عبدالحسین، گناهان کبیره، تهران، نخل دانش، 1377.
۹. دیلمی، حسن بن محمد، ارشاد القلوب، قم، شریف الرضی، ۱۳۶۸ ش.
۱۰. رضی الدین حسن بن فضل طبرسی، مکارم الأخلاق.
۱۱. سبزواری، محمدباقر بن محمد مومن، ذخیره المعاد فی شرح الارشاد، موسسه آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث، (طبع حجری)
۱۲. سیستانی، سید علی، توضیح المسائل
۱۳. سیستانی، سید علی، منهاج الصالحین، قم: مکتب آیت الله العظمی السید السیستانی، ۱۴۱۴ق؛
۱۴. شهید ثانی، زین الدین عاملی، مسالک الافهام، قم، موسسه المعارف السلامیه، ۱۴۱۳ ق.
۱۵. شیخ حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، مؤسسه آل البیت علیهم السلام، قم، ۱۴۰۹ق.
۱۶. شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، محقق و مصحح: غفاری، علی اکبر، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ دوم، ۱۴۱۳ق.
۱۷. صافی، لطف الله، هدایه العباد، قم، دار القرآن الکریم، ۱۳۷۶ ش.
۱۸. طباطبایی، سید علی، ریاض المسائل، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۲ ق.
۱۹. فاضل لنکرانی، محمد، جامع المسائل ، انتشارات امیر قلم
۲۰. فرید، مرتضی، الحدیث، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1365.
۲۱. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، دار الکتب الإسلامیه، تهران، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ ق.
۲۲. لوح فشرده پرسمان، اداره مشاوره نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها،
۲۳. مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، سوم، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ ق.
۲۴. محقق سبزواری، محد باقربن محمد محمد مومن، کفایه الاحکام، تهران، ۱۲۷۰ ق.
۲۵. محمدکاظم بن عبدالعظیم طباطبائی یزدی ، العروه الوثقی ، قم ۱۴۱۷ـ۱۴۲۰.
۲۶. مکارم شیرازی، ناصر، توضیح المسائل
۲۷. نجفی، محمد حسن، جواهر الکلام، به کوشش محمود قوچانی، تهران، ۱۳۹۴ق.
۲۸. نوری، میرزا حسین، مستدرک الوسائل، مؤسسه آل البیت: لاحیاء التراث، طبعه الاولی، قم، ۱۴۰۷ ق.
۲۹. وحید خراسانی، توضیح المسائل
۳۰. هندی، متّقی، کنزالعمال، مؤسّسهالرّساله، بیروت، ۱۴۰۹ق.
۳۱. سایت پرسشکده،. http://porseman.org
۳۲. پورتال انهار، http://portal.anhar.ir/.
۳۳. سایت آیت الله سیستانی، http://www.sistani.org/
۳۴. سایت تبیان، . http://article.tebyan.net
۳۵. سایت پرسشکده، http://www.t-pasokhgoo.ir
۳۶. سایت پرسمان http://porseman.org/
۳۷. سایت پاسخگو، www.pasokhgoo.ir/