فرهنگ مصادیق:احکام نبش قبر (آیت الله العظمی مکارم)

احکام نبش قبر (آیت الله العظمی مکارم)

بیرون آوردن میت از قبر و دفن در گورستان دیگر

سؤال: آیا ورثه میّت می‌توانند جنازه میّت را از قبر بیرون آورند و آن را در گورستان دیگری (در همان شهر یا شهر دیگری) دفن کنند؟ آیا در این مسئله تفاوتی بین کسی که تازه دفن شده با کسی که مدّت زیادی از دفن او می‌گذرد، وجود دارد؟
پاسخ: اشکال دارد؛ مگر این که ضرورتی ایجاب کند.

انتقال جنازه بدون نبش قبر

سؤال: آیا انتقال جنازه به گونه‌ای که نبش قبر نشود جایز است؟
پاسخ: در صورتی که هتک و توهین از نظر مردم لازم نیاید می‌توان آن را به محل دیگری منتقل نمود، ولی بهتر آن است که محل آن را تغییر ندهند.

مدت زمان حرمت نبش قبر

سؤال: نبش قبر تا چند وقت پس از دفن حرام است؟
پاسخ: برای نبش قبر زمان خاصّی مطرح نیست زیرا بدن اشخاص و همچنین زمینها متفاوت است تنها در صورتی می‌توان نبش کرد که یقین به از بین رفتن تمام آثار بدن حاصل شده باشد.

جواز نبش قبر در هنگام ضرورت

سؤال: دختر ۱۵ ساله‌ای در حادثه تصادف ماشین از دنیا رفت و او را به خاک سپردیم اکنون مدتی است خویشاوندان و آشنایان و مخصوصاً خواهر بزرگترش مرتباً او را در خواب می‌بیند که اصرار می‌کند بیایند او را ببرند چون او زنده است و آن قدر این خوابها تکرار شده است که وضع روحی خانواده آن مرحومه را به مخاطره افکنده و سلامتی آنها مختل شده است آیا اجازه می‌فرمایید که نبش قبر نموده و این امر را معلوم سازیم؟
پاسخ: با توجّه به ضرورت ناشی از نگرانی شدید این خانواده عدم صدق هتک احترام در مورد سؤال مراعات احتیاط (در انجام حداقل نبش لازم) جایز است.

جواز نبش قبر به علت حتک حرمت

سؤال: در کنار قبر مؤمنی توالت احداث کرده‌اند و این کار باعث شده است که حتّی امکان خواندن یک سوره قرآن در آن جا نباشد مراجعه به مسؤولین برای انتقال توالتها به مکان دیگر مؤثّر واقع نشد آیا اجازه می‌دهید نبش قبر کنیم و میت را به جای دیگر منتقل کنیم؟
پاسخ: به آنها فشار بیاورید که توالتها را به محل دیگری ببرند و به مسؤولین بگویید این کار شرعاً صحیح نیست زیرا اهانت به قبر مومن می‌باشد و اگر ادامه این وضع باعث هتک آن میّت باشد جابه جا کردن او جایز است.

نبش قبر غیر مسلمان برای تشریح

سؤال: آیا می‌توان برای تشریح، جهت آموزش، به علّت کمبود جسد و استخوان که بدون آنها آموزش امکان پذیر نیست اقدام به نبش قبر غیر مسلمان نمود؟
پاسخ: هرگاه مفسده خاصّی بر آن مترتب نشود،اشکالی ندارد.

تشریح جسد برای تشخیص قاتل

سؤال: در صورتی که ضرورت داشته باشد علّت مرگ یک شخص به طور مثال جهت تعیین قاتل وی مشخص شود، آیا مجازیم جسد وی را در پزشکی قانونی تشریح نماییم و یا اگر مدفون باشد، نبش قبر کرده، جسد وی را بررسی نماییم؟
پاسخ: در صورت ضرورت هر دو مورد جایز است.

جواز نبش قبر بعد از محو آثار

سؤال: بعضی از مسلمانان معتقدند که نباید قبر میّت تا ابد شکافته شود، نظر حضرتعالی چیست؟
پاسخ: این عقیده درست نیست، و نبش آن بعد از محو آثار مانعی ندارد; مگر در مورد قبور بزرگان و اولیاء الله.

نبش قبر در صورت عدم کشف بدن میت

سؤال: چنانچه جسد هنوز سالم باشد، و در هنگام شکافتن قبر سعی در عدم کشف بدن متوفّی شود، و روی کفن پارچه یا حائل دیگری که باعث عدم کشف بدن شود قرار دهند، نبش قبر و انتقال جسد چه حکمی دارد؟
پاسخ: این کار عین نبش قبر است; نبش قبر این نیست که بدن نمایان شود، نمایان شدن جسد پوشیده در کفن هم نبش قبر است.

نبش قبر جسدی که کفن آن سالم است

سؤال: چنانچه جسد هنور متلاشی نشده، ولی متعفّن و بد بو شده باشد، و کفن هم سالم و نپوسیده باشد، در این صورت نبش قبر چه حکمی دارد؟
پاسخ: جایز نیست.

انتقال جسد به همراه مقبره

سؤال: انتقال جسد به گونه‌ای که قبر کاملا قالبگیری شود، و جسد به همراه مقبره منتقل گردد، چه حکمی دارد؟
پاسخ: اشکالی ندارد، مشروط بر این که سبب هتک مؤمن نباشد. البتّه در صورتی که اختلاف شدیدی میان ورثه واقع شود و ناراحتی‌های مهمّی حاصل گردد، نبش قبر یا انتقال جسد برای پایان دادن به این امور مانعی ندارد.

تبدیل قبرستان متروکه به فضای سبز و مراکز آموزشی

سؤال: جهاد دانشگاهی دانشگاه، به عنوان مشاور شهرداری تهران، در نظر دارد طرح ساماندهی گورستانهای متروکه شهر را که در آنها تدفین صورت نمی‌گیرد به اجرا در آورد. این گورستانها که مجزّا از گورستان بهشت زهرا بوده، و حدود ۶۰ مورد می‌باشد، به علّت ممانعت از دفن و متروکه شدن به تدریج از صحنه شهر ناپدید، یا به کانونهایی پر مسأله تبدیل شده، و بعضاً به مأمن افراد فاسد و معتاد مبدّل گشته‌اند. در حالی که با امکانات فضای سبز، یا مجتمعات آموزشی و فرهنگی، توان بالقوّه تبدیل شدن به فضای عمومی و عرصه اجتماعی را دارا می‌باشند. لیکن با توجّه به احکام شرعی خاص گورستانها، در این راستا ابهاماتی وجود دارد که خواهشمند است در هر مورد فتوای خود را مرقوم فرمایید:
۱ـ آیا حرمت نبش قبر فقط مربوط به مسلمانان است، یا شامل همه پیروان ادیان آسمانی، بلکه نوع انسانها می‌شود؟
۲ـ نبش قبر پس از چند سال جایز است؟ آیا نسبت به همه متوفیّان یکسان است؟
۳ـ آیا پس از انقضای مدّت فوق، محدودیّتی از جهت شخصیّت متوفّی وجود دارد؟
۴ـ آیا پس از انقضای مدّت فوق، محدودیّتی از جهت تغییر کاربری ،بدون این که اثری از گورستانها باقی بماند، وجود دارد؟
۵ـ تخریب قبور قبل از موعد، بدون این که منجر به نبش آن شود، چه حکمی دارد؟
پاسخ: نبش قبر مسلمین و غیر مسلمانانی که در پناه اسلام زندگی مسالمت آمیز دارند جایز نیست. و چنانچه قبرستان کاملا متروکه باشد می‌توان از آن برای کارهای عام المنفعه مانند مسجد، مدرسه و امثال آن استفاده کرد. البتّه تخریب قبر با نبش قبر متفاوت است، و اگر قبور مربوط به بزرگان علما و شخصیّت‌های برجسته جامعه بوده باشد، تخریب آن جایز نمی‌باشد.

نبش قبر برای نجات جان متهم

سؤال: آیا شکافتن قبر به منظور تشریح بدن میّت، برای نجات فرد متّهم به قتل، یا شناخت قاتل، و اصولا اموری که اهمیّت آن بیش از هتک حرمت میّت است، جایز می‌باشد؟
پاسخ: در فرض مسأله بالا، که پای امور مهمتری در میان است، نبش قبر جایز است.

نبش قبر برای تشریح جسد مقتول

سؤال: در صورتی که تعیین علت مرگ ضرورت داشته باشد، به طور مثال جهت تعیین قاتل وی، آیا مجازیم نبش قبر کرده، جسد وی را در پزشکی قانونی تشریح کنیم؟
پاسخ: در صورت ضرورت جایز است.

تشریح جسد برای تشخیص قاتل

سؤال: در صورتی که ضرورت داشته باشد علّت مرگ یک شخص به طور مثال جهت تعیین قاتل وی مشخص شود، آیا مجازیم جسد وی را در پزشکی قانونی تشریح نماییم و یا اگر مدفون باشد، نبش قبر کرده، جسد وی را بررسی نماییم؟
پاسخ: در صورت ضرورت هر دو مورد جایز است.

منبع: سایت انهار - تاریخ برداشت : 95/07/29

بازگشت به نبش قبر مسلمان