فرهنگ مصادیق:عزت و ذلت احادیث

عزت و ذلت احادیث

حدیث (۱) امام حسن عسکری علیه السلام :
ما تَرَکَ الحَقَّ عَزیزٌ إِلاّ ذَلَّ وَ لا أَخَذَ بِهِ ذَلیلٌ إِلاّ عَزَّ؛ هیچ عزیزی حق را ترک نکرد، مگر این که ذلیل شد و هیچ ذلیلی به حق عمل نکرد مگر این که عزیز شد.

حدیث (۲) امام صادق علیه السلام :
إِنَّ اللَّهَ فَوَّضَ إِلَی الْمُؤْمِنِ أُمُورَهُ کُلَّهَا وَ لَمْ یُفَوِّضْ إِلَیْهِ أَنْ یَکُونَ ذَلِیلًا أَ مَا تَسْمَعُ اللَّهَ تَعَالَی یَقُولُ- وَ لِلَّهِ الْعِزَّةُ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِلْمُؤْمِنِینَ فَالْمُؤْمِنُ یَکُونُ عَزِیزاً وَ لَا یَکُونُ ذَلِیلًا قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ أَعَزُّ مِنَ الْجَبَلِ لِأَنَّ الْجَبَلَ یُسْتَقَلُّ مِنْهُ بِالْمَعَاوِلِ وَ الْمُؤْمِنَ لَا یُسْتَقَلُّ مِنْ دِینِهِ بِشَیْ‌ءٍ.
خداوند اختیار همه کارها را به مؤمن داده اما این اختیار را به او نداده است که ذلیل باشد. مگر نشنیده‌ای که خدای تعالی می‌فرماید: «عزت از آن خدا و رسولش و مؤمنین است»؟ پس، مؤمن عزیز است و ذلیل نیست. [در ادامه] فرمودند: مؤمن از کوه محکم تر است، زیرا از کوه با ضربات تیشه کم می‌شود اما با هیچ وسیله‌ای از دین مؤمن نمی‌توان کاست.

حدیث (۳) امام علی علیه السلام :
أَلا إِنَّهُ مَن یُنصِفِ النّاسَ مِن نَفسِهِ لَم یَزِدهُ اللّه إِلاّ عِزّا؛ بدانیدکه هر کس با مردم منصفانه رفتار کند، خداوند جز بر عزّت او نیفزاید.

حدیث (۴) امام صادق علیه السلام :
ما مِن عَبدٍ کَظَمَ غَیظا إِلاّ زادَهُ اللّه عَزَّ وَ جَلَّ عِزّا فِی الدُّنیا وَ الآخِرَةِ؛ هیچ بنده‌ای خشم خود را فرو نخورد، مگر این که خداوند عزّوجلّ بر عزّت او در دنیا و آخرت افزود.

حدیث (۵) رسول اکرم صلی الله علیه و آله :
إِنَّ رَبَّکُمْ یَقُولُ کُلَّ یَوْمٍ أَنَا الْعَزِیزُ فَمَنْ أَرَادَ عِزَّ الدَّارَیْنِ فَلْیُطِعِ الْعَزِیز خدای تعالی هر روز می‌فرماید: من پروردگار عزیز شما هستم، پس هر کس خواهان عزّت دو جهان است باید که از خدای عزیز اطاعت کند.

حدیث (۶) امام علی علیه السلام :
ثُمَّ أَنزَلَ عَلَیهِ الکِتابَ... وَ عِزّا لا تُهزَمُ أَنصارُهُ... ؛ قرآنی که بر پیامبر نازل شد... عزتی است که هوادارانش شکست نمی‌خورند... .

حدیث (۷) امام صادق علیه السلام :
ثَلاثَةٌ اُقسِمُ بِاللّه أَنَّهَا الحَقُّ ما نَقَصَ مالٌ مِن صَدَقَةٍ وَ لا زَکاةٍ وَ لا ظُلِمَ أَحَدٌ بِظَلامَةٍ فَقَدَرَ أَن یُکافِئَ بِها فَکَظَمَها إِلاّ أَبدَ لَهُ اللّه مَکانَها عِزّا وَ لا فَتَحَ عَبدٌ عَلی نَفسِهِ بابَ مَسأَلَةٍ إِلاّ فُتِحَ عَلَیهِ بابُ فَقرٍ؛ به خدا قسم سه چیز حق است: هیچ ثروتی بر اثر پرداخت صدقه و زکات کم نشد، در حق هیچ کس ستمی نشد که بتواند تلافی کند، اما خویشتنداری نمود مگر این که خداوند بجای آن به او عزت بخشید و هیچ بنده‌ای درِ خواهشی را به روی خود نگشود مگر این که دری از فقر به رویش باز شد.

حدیث (۸) امام سجاد علیه السلام :
اَللهُمَ... ذَلِّلنی بَینَ یَدَیکَ وَ أَعِزَّنی عِندَ خَلقِکَ وَضَعنی إِذا خَلَوتُ بِکَ وَ ارفَعنی بَینَ عِبادِکَ وَ أَغنِنی عَمَّن هُوَ غَنِیٌّ عَنّی وَ زِدنی إِلَیکَ فاقَةً وَ فَقرا؛ خداوندا... مرا در پیشگاهِ خودت خوار و نزد خلقت عزیز فرما، مرا در خلوتِ با خودت پَست و در میان بندگانت سربلند گردان و از کسی که از من بی نیاز است، بی نیاز گردان و بر نیازمندی و فقر من به خودت بیفزای.

حدیث (۹) امام علی علیه السلام :
فَرَضَ اللّه ... الجِهادَ عِزّا لِلسلامِ؛ خداوند... جهاد را برای عزّت و سربلندی اسلام واجب فرمود.

حدیث (۱۰) امام صادق علیه السلام :
لَا یَزَالُ الْعِزُّ قَلِقاً حَتَّی یَأْتِیَ دَاراً قَدِ اسْتَشْعَرَ أَهْلُهَا الْیَأْسَ مِمَّا فِی أَیْدِی النَّاسِ فَیُوطِنَهَا عزّت پیوسته بی قراری می‌کند تا آن که به خانه‌ای درآید که اهل آن چشم طمع به دست مردم نداشته باشند و در آن جا مستقر می‌شود.

حدیث (۱۱) امام علی علیه السلام :
لِیَجتَمِعَ فِی قَلبِکَ الأفتِقارُ اِلَی النّاسِ وَ الاِستِغناءُ عَنهُم فَیَکُونَ اِفتِقارُکَ اِلَیهِم فِی لِینِ کِلامِکَ وَ حُسنِ بِشرِکَ وَ یَکُونَ اِستِغناءُکَ عَنهُم فی نَزاهَةِ عِرضِکَ وَ بَقاءِ عِزِّکَ؛ باید نیاز به مردم و بی نیازی از آنان، در دلت گردآیند، تا نیازت به آنان، سبب نرمی در گفتار و خوش رویی ات شود و بی نیازی ات، سبب آبروداری و عزّتت باشد.

حدیث (۱۲) امام صادق علیه السلام :
اَلحِلمُ سِراجُ اللّه ... وَ الحِلمُ یَدورُ عَلی خَمسَةِ أَوجُهٍ: أَن یَکونَ عَزیزا فَیَذِلَّ أَو یَکونَ صادِقا فَیُتَّهَمَ أَو یَدعُوَ إِلَی الحَقِّ فَیُستَخَفَّ بِهِ أَو أَن یُؤذی بِلا جُرمٍ أَو أَن یُطالِبَ بِالحَقِّ وَیُخالِفوهُ فیهِ، فَإِن آتَیتَ کُلاًّ مِنها حَقَّهُ فَقَد آصَبتُ ... ؛ بردباری چراغ خداست... پنج چیز است که بردباری می‌طلبد: شخص عزیز باشد و خوار شود، راستگو باشد و نسبت ناروا داده شود، به حق دعوت کند و سبکش بشمارند، بی گناه باشد و اذیت شود، حق طلبی کند و با او مخالفت کنند. اگر در هر پنج مورد، به حق رفتار کنی، بردبار هستی... .

حدیث (۱۳) رسول اکرم صلی الله علیه و آله :
فَأَمَّا الحِلمُ فَمِنهُ رُکوبُ الجَمیلِ، وَ صُحبَةُ البرارِ وَ رَفعٌ مِنَ الضَّعَةِ وَ رَفعٌ مِنْ الخَساسَةِ وَ تَشَهِّی الخَیرِ وَ تَقَرُّبُ صاحِبِهِ مِنْ مَعالِی الدَّرَجاتِ وَ العَفوُ وَ المَهَلُ وَ المَعروفُ وَ الصَّمتُ فَهذا ما یَتَشَعَّبُ لِلعاقِلِ بِحِلمِهِ؛ حاصل بردباری: آراسته شدن به خوبیها، هم نشینی با نیکان، ارجمند شدن، عزیز گشتن، رغبت به نیکی، نزدیک شدن بردبار به درجات عالی، گذشت، آرامش و تأنی، احسان و خاموشی. اینها ثمره بردباری عاقل است.

حدیث (۱۴) رسول اکرم صلی الله علیه و آله :
مَن عَفا عَن مَظلَمَةٍ أَبدَلَهُ اللّه بِها عِزّا فِی الدُّنیا وَ الآخِرَةِ؛ هر کس از ظلمی که در حق او شده گذشت کند، خداوند به جای آن در دنیا و آخرت به او عزّت می‌بخشد.

حدیث (۱۵) امام علی علیه السلام :
کَم مِن عَزیزٍ أَذَلَّهُ جَهلُهُ؛ چه بسیار عزیزی که، نادانی اش او را خوار ساخت.

حدیث (۱۶) امام علی علیه السلام :
اَلشَّجاعَةُ عِزٌّ حاضِرٌ، اَلجُبنُ ذُلٌّ ظاهِرٌ؛ شجاعت عزّتی است آماده، ترس ذلّتی است آشکار.

حدیث (۱۷) امام علی علیه السلام :
مَنِ اعتَزَّ بِغَیرِ اللّه أَهلَکَهُ العِزُّ؛ هر کس به جز از خدا عزّت بجوید آن عزّت او را هلاک می‌کند.

حدیث (۱۸) امام علی علیه السلام :
کُلُّ عَزیزٍ داخِلٌ تَحتَ القُدرَةِ فَذَلیلٌ؛ هر عزیزی که تحت قدرت و سلطه‌ای باشد ذلیل است.

حدیث (۱۹) امام علی علیه السلام :
اَلصِّدقُ عِزٌّ وَ الجَهلُ ذُلٌّ؛ راستی عزّت است و نادانی ذلّت.

حدیث (۲۰) امام صادق علیه السلام :
تَرکُ الحُقوقِ مَذَلَّةٌ وَ إِنَّ الرَّجُلَ یَحتاجُ إِلی أَن یَتَعَرَّضَ فیها لِلکَذِبِ؛ ندادن حقوق (دیگران) ذلّت می‌آورد و انسان در این باره مجبور به دروغ گفتن می‌شود.

حدیث (۲۱) امام حسین علیه السلام :
ما أَهوَنَ المَوتَ عَلی سَبیلِ نَیلِ العِزِّ وَ إِحیاءِ الحَقِّ لَیسَ المَوتُ فی سَبیلِ العِزِّ إِلاّ حَیاةً خالِدَةً وَ لَیسَتِ الحَیاةُ مَعَ الذُّلِّ إِلاَّ المَوتَ الَّذی لا حَیاةَ مَعَهُ؛ چه آسان است مرگی که در راه رسیدن به عزّت و احیای حق باشد، مرگ عزتمندانه جز زندگی جاوید و زندگی ذلیلانه جز مرگ همیشگی نیست.

حدیث (۲۲) امام علی علیه السلام :
اَلنّاسُ مِن خَوفِ الذُّلِّ مُتَعَجِّلُوا الذُّلِّ؛ مردم از ترس ذلّت به سوی ذلّت می‌شتابند.

حدیث (۲۳) امام صادق علیه السلام :
لا یَنبَغی لِلمُؤمِنِ أَن یُذِلَّ نَفسَهُ (قالَ مُفَضَّلُ بنُ عُمَرَ:) قُلتُ: بِما یُذِلُّ نَفسَهُ؟ قال: یَدخُلُ فیما یَعتَذِرُ مِنهُ؛ سزاوار نیست که مؤمن خود را خوار سازد ـ مفضل بن عمر می‌گوید: ـ پرسیدم چگونه خود را خوار می‌کند؟ فرمودند: دست به کاری زند که موجب عذرخواهی شود.

حدیث (۲۴) امام علی علیه السلام :
اَلمَنِیَّةُ وَ لاَ الدَّنِیَّةُ وَ التَّقَلُّلُ وَ لاَ التَّوَسُّلُ؛ مرگ آری امّا پستی و خواری هرگز، به اندک ساختن آری امّا دست سوی این و آن دراز کردن هرگز.

حدیث (۲۵) رسول اکرم صلی الله علیه و آله :
مَن أَقَرَّ بِالذُّلِّ طائِعا فَلَیسَ مِنّا أَهلَ البَیتِ؛ هر کس آزادانه ذلّت را بپذیرد از ما خاندان نیست.

حدیث (۲۶) رسول اکرم صلی الله علیه و آله :
رَضِیَ بِالذُّلِّ مَنْ کَشَفَ عَنْ ضُرِّهِ کسی که از گرفتاری خود پرده بر دارد، به خواری تن داده است.

حدیث (۲۷) امام علی علیه السلام :
مَنْ طَلَبَ عِزّا بِظُلْمٍ وَ باطِلٍ أَوْرَثَهُ اللّه‌ُ ذُلاًّ بِإِنْصافٍ وَ حَقٍّ؛ هر کس عزّت را با ظلم و باطل طلب کند، خداوند به انصاف و حق ذلّت نصیبش می‌نماید.

حدیث (۲۸) امام علی علیه السلام :
الدَّهرُ یَومانِ یَومٌ لَکَ وَ یَومٌ عَلَیکَ فَاذا کانَ لَکَ فَلا تَبطَر وَ إذا کانَ عَلَیکَ فَاصبِر.
روزگار دو روز است، روزی به نفع تو و روزی به ضرر تو، چون به سودت شد شادی مکن، و چون به زیانت گردید غم مخور.

حدیث (۲۹) امام علی علیه السلام:
مَن یَطلُبُ العِزَّ بِغَیرِ حَقٍّ یَذِلُّ وَ مَن عانَدَ الحَقُّ لَزِمَهُ الوَهنُ؛ هر کس به جز حق جویای عزت شود به ذلت در افتد و هر کس با حق عناد ورزد خوار گردد.

حدیث (۳۰) امام صادق علیه السلام:
ما من رَجُلٍ تَکبّرَ أَو تَجبَّرَ الّا لذلَّةٍ یَجدُها فی نَفسِهِ؛ هیچ مردی نیست که تکبر بورزد یا خود را بزرگ بشمارد مگر بخاطر ذلتی که در نفس خود می‌یابد.

حدیث (۳۱) امام جواد علیه السلام:
عِزُّ المُؤمِنِ غِناهُ عَنِ النَّاسِ؛ عزّت مؤمن در بی نیازی او از مردم است.

حدیث (۳۲) امام هادی علیه السلام :
العقوق یعقب القلة و یؤدی الی الذلة؛ نارضایتی پدر و مادر ، کم توانی را به دنبال دارد و آدمی را به ذلت می‌کشاند.

حدیث (۳۳) امام علی علیه السلام :
ألتَّقَلُّلُ وَ لا التَّذَلُّلُ.
به اندک بسنده کنید و تن به ذلت ندهید

پانویس

منبع:سایت شهید آوینی - تاریخ برداشت : 95/04/06

بازگشت به پذیرش ذلّت