تقویت تقوا

تقویت تقوا

پرسش

روش تقویت تقوای الهی چگونه است ؟
پاسخ: تقوا، تقویت تقوا، زهد، خویشتن داری، تقوی، تقوای الهی

حقیقت تقوا

جامعه شناسان معتقدند که انسان به طور طبیعی یا اضطراری، مدنی و نیازمند تعاون اجتماعی است، یعنی بدون یاری جستن از همنوعان خود نمی‌تواند به زندگی اجتماعی خویش ادامه بدهد. از سوی دیگر سعادت فردی به سعادت و خوشبختی جامعه او بستگی دارد. از جمله عواملی که می‌تواند سعادت جامعه را تضمین کند، تقوای الهی است.
تقوای الهی یعنی اینکه انسان خود را از آنچه از نظر دین، خطا و گناه و پلیدی شناخته شده، حفظ و صیانت کند و مرتکب آنها نشود. تقوا این نیست که انسان خود را از محیط و عوامل گناه دور نگه دارد، بلکه انسان باید در روح خود حالت و قوّتی را ایجاد کند که به او مصونیت اخلاقی بدهد و در هر شرایطی او را از انجام گناه باز دارد.
تقوا در بینش اسلامی، باید همراه با بصیرت و آگاهی باشد و الاّ ضرر آن کمتر از فایده آن نمی‌باشد. بعنوان مثال، خوارج کسانی بودند که در اثر کثرت عبادت اثر سجده بر پیشانی آنها نمایان بود؛ اما از آنجا که تقوا و ایمان آنها از روی شناخت نبود، علیه امام زمان خویش طغیان کردند. در ضمن داشتن تقوا اختصاص به امت و افراد خاصی ندارد و در میدان مبارزه با نفس، بعنوان یک عامل حیاتی و موثر، باید حضور فعّال داشته باشد.

روش‌های تقویت تقوا

علمای اخلاق برای تقویت تقوا راهکارهای مختلفی را بیان نمودند که در اینجا به برخی از آنها اشاره می‌شود.

ترک گناه

کسی که قصد دارد در راه تقوا قدم بگذارد، اولین چیزی را که باید رعایت کند، ترک گناهان است. پایه تقوا و اساس دنیا و آخرت، ترک گناهان است. حضرت موسی ـ علیه السّلام ـ از خضر ـ علیه السّلام ـ سوال کرد چه کاری انجام داده‌ای که من مأمور شده‌ام شاگرد تو باشم؟ حضرت خضر فرمود: با ترک گناه.

مراقبت در گفتار

تقوای لفظی، همان نگهداری زبان است از سخنان زشت و پلید. انسان باید عفّت کلام داشته باشد و هر کلامی را بر زبان خویش جاری نکند. در تفسیر المیزان از کتب اهل سنت نقل می‌کند که رسول اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ فرمود:«اگر زیاده روی در سخن گفتن شما و هرزه چرانی در دل شما نبود هر چه من می‌بینم شما هم می‌دیدید و هر چه می‌شنوم می‌شنیدید.»
حضرت علی ـ علیه السّلام ـ در خطبه متقین، در وصف انسان‌های با تقوا می‌فرماید:«منطقهم الصواب» یعنی حرف صحیح می‌زنند.

شناخت آثار و برکات تقوا

از جمله عواملی که سبب می‌شود انسان نسبت به یک شخص یا شئ، متنفّر باشد یا مجذوب، پی بردن به آثار آن شخص یا شئ می‌باشد، هر چهشناخت انسان نسبت به آثار تقوا بیشتر باشد، در تقویت این فریضه تلاش بیشتری می‌کند. فلاسفه معتقدند که علم، شوق را بوجود می‌آورد.
تقوی، علاوه بر اینکه در زندگی اخروی بشر تاثیر دارد، در زندگی دنیوی هم آثار زیادی را در پی دارد، پیامبر اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ می‌فرماید:«... مَنْ أَرادَ أنْ یکونَ أعَزَّ الناس فَلْیتَّقِ الله.... » کسی که دوست دارد عزیزترین انسان‌ها باشد، پس تقوای الهی داشته باشد.

حضور قلب در نماز

یکی از شرائط قبولی نماز، حضور قلب می‌باشد، از جمله چیزهائی که باعث می‌شود انسان حضور قلب داشته باشد«فراغت وقت» است. یعنی؛ انسان در هر شبانه روز برای عبادت خود وقتی را معین کند که در آن وقت خود را موظف به انجام عبادت بداند و اشتغال دیگری را برای خود در آن وقت قرار ندهد.

اجتناب از شبهات

از رمزهای موفقیت بزرگان، اجتناب از شبهات، مکروهات و مباحات می‌باشد، شبهات مصادیق زیادی دارد، بعنوان مثال: از هر غذائی نخوردن به هر مکان نرفتن، به هر صحبتی گوش نکردن،به هر منظره‌ای نگاه نکردن و....
در شرح حال فقیه بزرگ مقدس اردبیلی گفته‌اند:«در طول چهل سال از او کار مباحی سر نزد چه رسد به حرام و مکروه»

انتخاب استاد

تربیت شدن انسان، بدون استاد مهذب امکان پذیر نیست. طی این مرحله بی همرهی خضر مکن ظلمات است بترس از خطر گمراهی.
حافظ:
بکوی عشق منه بی دلیل راه قدم که من به خویش نمودم صد اهتمام و نشد

پرهیز از پرخوری

یکی از آفات و موانع رشد و تکامل آدمی، پرخوری است. لذت عبادت را از انسان می‌گیرد و مصداق بارز اسراف است، که در قرآن از آن نهی شده است«وَكُلُوا وَاشْرَبُوا وَلَا تُسْرِفُوا»

یقین به شاهد بودن خداوند

بدانند که خداوند در همه زمان‌ها و مکان‌ها شاهد و ناظر انسان می‌باشد.
عالم محضر خداست.

مطالعه شرح حال علماء و متقین

با مطالعه شرح حال علماء و متقین از تجربیات این بزرگان برای سرمشق در زندگی الگوبرداری نموده و کارهای آنها را سرلوحه اعمال روزمره خود قرار دهیم.

ملازمت و همنشینی با علماء، افراد مهذّب و دوستان با تقوا

حوارییون حضرت عیسی گفتند: یا روح الله با چه کسی نشست و برخاست کنیم؟ حضرت فرمود: با کسی که دیدارش شما را به یاد خدا اندازد، سخنش دانش شما را زیاد کند و کردارش شما را به آخرت تشویق کند.

مطالعه و بکار بستن نصایح و وصیتهای ائمه ـ علیه السّلام ـ به اصحاب خاص خود

مثل نامه حضرت علی ـ علیه السّلام ـ به امام مجتبی، وصایای امام صادق ـ علیه السّلام ـ به عبدالله بن جندب.

دور کردن خود پسندی و تکبر

دور کردن خود پسندی و تکبر در تمام مراحل زندگی

سحر خیزی و نماز شب

یکی از برنامه عبادی خود را سحرخیزی، نماز شب و شب زنده داری قرار دهد.

دائم الذکر بودن

دائم الذکر بودن، به این صورت که در تمام احوال در حال ذکر گویی خداوند باشد.

مداومت بر ادعیه خصوصاً دعای کمیل و تلاوت قرآن کریم

خواندن قرآن کریم در هر روز و مداومت در خواندن ادعیه مانند دعای کمیل و ...

منابع برای مطالعه بیشتر

۱. حسینی، سید نعمت الله، مردان علم در میدان عمل، قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه. (۱۳۷۵).
۲. امینی، ابراهیم، خوسازی، قم: انتشارات شفق(۱۳۷۲).
۳. ابراهیمیان آملی، سید یوسف، خودشناسی، در تربیت اسلامی، آمل: چاپ شهر(۱۳۷۸).
۴. مصطفوی، فریده و دیگران، روش خودسازی، قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم(۱۳۸۰).

منبع

سایت اندیشه قم

پانویس

منبع: ویکی پرسش - تاریخ برداشت: 95/03/24

بازگشت به تقوا